{"id":972,"date":"2008-07-15T20:37:17","date_gmt":"2008-07-15T18:37:17","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2008\/07\/15\/21-yuezyl-sosyalizmi\/"},"modified":"2008-07-15T20:37:17","modified_gmt":"2008-07-15T18:37:17","slug":"21-yuezyl-sosyalizmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/21-yuezyl-sosyalizmi\/","title":{"rendered":"21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi:"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>18 Minute, 12 Second <\/div>\n\n <\/div>

\"\"\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Postmodernizmi\u2019nin son halkas\u0131 \/ Soner TORLAK<\/strong><\/p>\n

Soner TORLAK, Hugo Chavez\u2019in de s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 bir kavram\u0131, kuramc\u0131s\u0131 Heinz Dieterich\u2019i kar\u015f\u0131s\u0131na alarak ele\u015ftiriyor: \u201cDieterich g\u00f6re 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi, \u015fu d\u00f6rt bile\u015fenin hayata ge\u00e7irilmesi sonucu var\u0131lacak olan bir sistem: Demokratik planl\u0131 e\u015fde\u011ferli ekonomi, do\u011frudan demokrasi, ak\u0131lc\u0131-etik-estetik \u00f6zne ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 kurumsall\u0131k.\u201d<\/strong><\/p>\n

\u0130lk defa Porto Alegre D\u00fcnya Sosyal Forumu\u2019nda Hugo Chavez taraf\u0131ndan telaffuz edilen 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi kavram\u0131, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ciddi bir yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131. Bir\u00e7ok \u00fclkedeki kom\u00fcnist ve sosyalist partiler, 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 benimasme e\u011filimi g\u00f6sterdiler, farkl\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerden bir\u00e7ok ayd\u0131n, akademisyen ve siyaset\u00e7i bu yeni kavram\u0131 selamlad\u0131.<\/p>\n

Kavram, k\u0131sa zaman sonra Venez\u00fcella devlet ba\u015fkan\u0131 Hugo Chavez\u2019in dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yapm\u0131\u015f olan Alman as\u0131ll\u0131 akademisyen Heinz Dieterich taraf\u0131ndan kuramsal bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde de sunuldu. Burjuva uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonunun geldi\u011fini ilan eden Dieterich, bunun yerini eski sosyalist deneyimlerin hatalar\u0131n\u0131 tekrarlamayacak, \u00e7o\u011fulcu, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve demokratik bir post-kapitalist d\u00fczenin alaca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor ve bu yeni d\u00fczenin ekonomik, siyasi, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7er\u00e7evesini \u00e7iziyordu.<\/p>\n

<\/p>\n

Ben, Dieterich\u2019in sundu\u011fu \u201ckuram\u201d\u0131n ciddi sakatl\u0131larla mal\u00fbl oldu\u011funa ve \u201980 sonras\u0131 en \u00f6nemli \u00f6rneklerini sunan post-modern toplum kuramlar\u0131ndan bir oldu\u011funa inan\u0131yorum. Burada Dieterich\u2019in her teziyle tek tek hesapla\u015fmak yerine, \u201ckuram\u0131\u201dn\u0131 belirleyen temel bile\u015fenler \u00fczerinden bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmeyi daha anlaml\u0131 buluyorum.<\/p>\n

I) Kuramsal \u00c7er\u00e7eve<\/strong><\/p>\n

Dietrich\u2019e g\u00f6re 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi, \u015fu d\u00f6rt bile\u015fenin hayata ge\u00e7irilmesi sonucu var\u0131lacak olan bir sistem: Demokratik planl\u0131 e\u015fde\u011ferli ekonomi, do\u011frudan demokrasi, ak\u0131lc\u0131-etik-estetik \u00f6zne ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 kurumsall\u0131k.<\/em> Ba\u015ftan belirteyim ki, her bir bile\u015fenin hayata ge\u00e7ebilmesi \u00f6nceki bile\u015fenlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Demokratik planl\u0131 e\u015fde\u011ferli ekonomi:<\/u><\/strong> Dietrich\u2019e g\u00f6re; Pazar\u2019\u0131n istikrars\u0131z, demokrasi kar\u015f\u0131t\u0131 ve do\u011fas\u0131 gere\u011fi barbar tavr\u0131, yani ulusal ve uluslararas\u0131 ekonomi se\u00e7kinlerince e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc sa\u011flanan yar\u0131-anar\u015fik bir ekonomi tipi olmas\u0131 nedeniyle halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap veremez durumdad\u0131r ve yerini post-kapitalist ekonominin en karma\u015f\u0131k altyap\u0131ya sahip olan\u0131 olan \u201ce\u015fde\u011ferli ekonomi\u201dye b\u0131rakmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcne kadar tarihte planlam\u0131\u015f bir ekonomi var olmam\u0131\u015ft\u0131r ve bundan sonra da olmayacakt\u0131r. Bununla beraber Dietrich, bilgisayar teknolojisinin, geldi\u011fi noktada, b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin, hizmetlerin ve eme\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir hale getirdi\u011fini ve ekonomik planlaman\u0131n her zamankinden \u00e7ok daha kolay oldu\u011funu belirtmektedir. Peki kapitalist ekonominin temel bile\u015fenlerinden biri olan \u201cemek-de\u011fer yasas\u0131\u201dna ne olacakt\u0131r? Dietrich\u2019e g\u00f6re, bu yasan\u0131n yerini \u201ce\u015fde\u011ferli emek sarf\u0131n\u0131n takas\u0131\u201d alacakt\u0131r. \u0130leri teknoloji sayesinde eme\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u201cnesnel\u201d de\u011fer tam olarak belirlenecek ve siyasi iktidar sayesinde de e\u015fde\u011fer de\u011ferler takas edilecektir. Ancak yine de baz\u0131 stratejik alanlarda de\u011fer \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131labilir. Burada da e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret ge\u00e7erli olacakt\u0131r. Aksi takdirde s\u00f6m\u00fcr\u00fc olur. <\/p>\n

Do\u011frudan Demokrasi:<\/u><\/strong> Dieterich\u2019in burjuva demokrasisinin yerine ge\u00e7mesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi do\u011frudan demokrasi, yine teknolojinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imk\u00e2nlar \u00fczerinden ve e\u015fde\u011ferli ekonominin yerle\u015fmesi sayesinde var olacakt\u0131r. Mevcut teknolojik ve ekonomik ko\u015fullar, halklara y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r gasp edilen haklar\u0131n\u0131 geri alma f\u0131rsat\u0131 tan\u0131maktad\u0131r. Dietrich, Atina\u2019da ba\u015flayan demokratik kat\u0131l\u0131m d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn, t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n \u201celektronik elverdik\u00e7e\u201d etkin ve bilin\u00e7li olarak kamu kararlar\u0131na kat\u0131lmas\u0131 sayesinde tamamlanaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedir (\u201cinsan elektrikler kesilirse ne olacak?\u201d diye sormadan edemiyor).<\/p>\n

Ak\u0131lc\u0131-Etik-Estetik \u00d6zne:<\/u><\/strong> E\u015fde\u011ferli ekonomi ilkeleri, toplumda bencilli\u011fin, m\u00fclkiyet h\u0131rs\u0131n\u0131n ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn yeniden \u00fcretilmesinin kurumsal mekanizmalar\u0131n\u0131 tasfiye edece\u011fi i\u00e7in, insanlar (\u00f6zne), bu burjuva dejenere kurumlardan kurtulmalar\u0131yla birlikte ger\u00e7ek demokrasinin i\u00e7inde ak\u0131lc\u0131 (bilim), ahlaki (etik) ve estetik (sanat) yeteneklerini t\u00fcm\u00fcyle geli\u015ftirecek bir ortama sahip olacaklard\u0131r. Burjuva kurumlarla birlikte kafa ve kol eme\u011fi aras\u0131ndaki ayr\u0131m, zengin-yoksul ayr\u0131m\u0131, \u0131rk-cinsiyet ayr\u0131m\u0131 ve k\u00f6y-kent kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 da a\u015f\u0131lmaya ba\u015flanacakt\u0131r ve insan kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme yolunda hi\u00e7bir kurumsal engele tak\u0131lmadan kendisini ve toplumunu geli\u015ftirebilecektir. <\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Kurumsall\u0131k:<\/u><\/strong> K\u0131saca toplumda k\u00f6t\u00fc bir davran\u0131\u015f\u0131, inanc\u0131 ya da faaliyeti yok etmek i\u00e7in \u00f6nce onun kurumsal altyap\u0131s\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak gerekir ve k\u0131saca halk\u0131n y\u00f6netime kat\u0131labilmesi de ancak gerekli kurumsal yap\u0131 olu\u015fturulabilinirse m\u00fcmk\u00fcn hale gelir. \u00d6nemli olan h\u0131zl\u0131 ve mekanik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ger\u00e7ekle\u015ftirmek de\u011fil, devrimi ve devrimci de\u011ferleri yava\u015f da olsa kurumsalla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu kurumsalla\u015ft\u0131rma, tek ba\u015f\u0131na devrimci \u00f6znenin yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey de\u011fil, devrimci \u00f6zneyle halk\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak hayat ge\u00e7irdikleri bir \u015feydir. Burada devlet bir s\u0131n\u0131f devleti de\u011fildir. Devlet b\u00fct\u00fcn toplumu temsil edecek bir yap\u0131 olarak d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. \u0130nsanlar, \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinden art\u0131-de\u011fer \u00fcretip \u00fcretmeyeceklerine kadar her \u015feye kendileri karar vereceklerdir. Ne se\u00e7kin bir s\u0131n\u0131f ne de ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fc olacakt\u0131r.  <\/p>\n

   <\/p>\n

Dieterich\u2019in form\u00fcle etti\u011fi 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019ne ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi, kapitalist ger\u00e7eklik ile kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin kurumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n bir arada var olaca\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir. Buna g\u00f6re, \u00f6ncelikle burjuva toplumun yeniden \u00fcretilmesini sa\u011flayan ili\u015fkilere, kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasiye uygun alternatif ili\u015fkiler (Dieterich \u201ckar\u015f\u0131 ili\u015fkiler\u201d diyor) a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Burada \u201c\u00f6nce demokratik sonra sosyalist\u201d gibi bir s\u0131ra yoktur, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm burjuva toplumun ve kapitalist sistemin i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fecek ve s\u00fcrecektir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6znesi ise \u201cbir\u00e7ok s\u0131n\u0131ftan, etnik k\u00f6kenden, k\u00fclt\u00fcrden ve cinsten gelen insanlar\u201dd\u0131r.<\/p>\n

Peki bu \u201ctotaliter, r\u00fc\u015fvet\u00e7i ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 d\u00fczen\u201d nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir? Dieterich\u2019e g\u00f6re sermayenin reddedilmesiyle olamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu reddiye ortaya k\u00fcresel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm stratejisi koymaz. Ayn\u0131 \u015fekilde k\u00fcresel odak noktalar\u0131nda (merkezi kapitalist \u00fclkelerde \u2013 y.n.) geleneksel anlamda silahl\u0131 bir devrim i\u00e7in de ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Soru ortadad\u0131r, peki nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecektir? Cevap Marx\u2019tan yap\u0131lan bir sat\u0131rl\u0131k al\u0131nt\u0131yla peki\u015ftirilir: Kitleleri kavrad\u0131\u011f\u0131 anda. Kitleler olarak kodlanan topluluk neo-liberal kapitalizmin kurbanlar\u0131 ve onun yanda\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

II) \u00d6zne \/ S\u0131n\u0131f \/ Bilin\u00e7<\/strong><\/p>\n

\u201c\u00d6zne\u201dnin olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k bir kavram olmas\u0131 nedeniyle, Dieterich\u2019in Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n \u00f6znesi denli m\u00fcdahil ve post-modern \u00f6zne kadar atomize \u00f6znesinin ele\u015ftirisini yapmak, biraz me\u015fakkatli bir i\u015f. Bunun temel sebeplerinden bir di\u011feri ise Dieterich\u2019in \u201c\u00f6zne\u201d kavram\u0131n\u0131 pek \u00f6zenli kullanmamas\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman yeni d\u00fczenin temel bile\u015fenlerini olu\u015fturacak, radikal ad\u0131mlar\u0131 atacak \u201c\u00f6zne\u201dnin belirsiz kalmas\u0131.<\/p>\n

Dieterich\u2019in \u201ckuram\u201d\u0131nda konumlar\u0131 de\u011fi\u015fken ve istikrars\u0131z bir kar\u015f\u0131-hegemonik eklektik \u00f6zne s\u00f6z konusudur. 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi olarak kodlanan \u015fey de bu eklektik \u00f6znenin kar\u015f\u0131-hegemonyay\u0131 olu\u015fturdu\u011fu siyasal alan\u0131nda do\u011fmaktad\u0131r, bunun ad\u0131 da \u201cdemokratik devrim\u201ddir. Ayr\u0131ca hegemonik ili\u015fki, \u201cs\u0131n\u0131f antagonizmas\u0131\u201dna dayanmaz, burada \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bask\u0131\u201d s\u00f6z konusu olabilir ancak. Bu da k\u0131saca toplumsal faillerin toplumda uzla\u015fmaz bir \u00e7at\u0131\u015fmayla de\u011fil konumsal farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla var olmalar\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

Dieterich\u2019e g\u00f6re d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek olan \u201c\u00f6zne\u201d de art\u0131k proletarya de\u011fildir, daha do\u011frusu burada \u015f\u00f6yle bir durum vard\u0131r: Dieterich, \u00e7o\u011fu post-modern d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Marksizm\u2019in ve reel sosyalizmin karikat\u00fcrleriyle u\u011fra\u015fmakta ve onlar\u0131 mahk\u00fbm etmektedir. Her \u015feyden \u00f6nce Marksizm\u2019de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n evrensel bir s\u0131n\u0131f olmas\u0131n\u0131n nedeni, ger\u00e7ek kurtulu\u015funun bir s\u0131n\u0131f olarak kendisini de ortadan kald\u0131rmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131d\u0131r, bu anlamda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bir egemen g\u00fc\u00e7 olarak kendisini ve dolay\u0131s\u0131yla devleti ortadan kald\u0131r\u0131r. Ve \u201ci\u015f\u00e7i\u201d olmak, \u201chayat\u0131n\u0131 eme\u011fini satmadan s\u00fcrd\u00fcrememek, kazand\u0131\u011f\u0131 \u00fccretin sermaye biriktirmesine el vermemesi nedeniyle eme\u011fini her g\u00fcn satmak zorunda olmak\u201d anlam\u0131na gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Dieterich\u2019in sanayi proletaryas\u0131n\u0131n tarih sahnesindeki rol\u00fcn\u00fcn azald\u0131\u011f\u0131 ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn hizmet ve benzeri klasik olmayan sekt\u00f6rlere kayd\u0131\u011f\u0131 tespitleri sonras\u0131nda \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131\u201dn\u0131 ve ona ait m\u00fccadeleyi yeni bir d\u00fczen kurmak i\u00e7in arkaik saymas\u0131 ve yine bunun yerine \u201cbir kurbanlar toplulu\u011fu\u201dnu koymas\u0131 abestir.<\/p>\n

Asl\u0131nda bunun temel nedenlerinden biri, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n art\u0131k bildi\u011fimiz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 olmamas\u0131d\u0131r. Yani Marksizm\u2019in \u00f6znele\u015ftirdi\u011fi sanayi proletaryas\u0131 art\u0131k s\u0131n\u0131f i\u00e7inde olduk\u00e7a az\u0131nl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve istihdam\u0131n temel ekseni, \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcne kaym\u0131\u015f durumdad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131, devrimci \u00f6zne olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n merkezi konumu tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131n\u0131n yersiz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. \u00dcretim ili\u015fkilerini de do\u011frudan etkileyecek bi\u00e7imde i\u015f g\u00fcc\u00fc \u00f6rg\u00fctlenmesinde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n, yeni bir toplumsal d\u00fczen arayanlar\u0131n g\u00fcndemini me\u015fgul etmesinde yad\u0131rganacak bir \u015fey yoktur.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015f\u00e7i olman\u0131n anlam\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zenginle\u015fti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Belirli bir sanayi havzas\u0131nda ya da end\u00fcstriyel bir i\u015fkolunda \u00e7al\u0131\u015fan ya da buna benzer homojen i\u015f\u00e7i topluluklar\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn h\u00e2kim i\u015f\u00e7i tipolojisini olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 da do\u011frudur. \u0130\u015f-d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam\u0131n \u00e7e\u015fitlenmesi ve karma\u015f\u0131kla\u015fmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde de bir i\u015f\u00e7inin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u201ckimlikler\u201d ve dolay\u0131s\u0131yla aidiyetler de \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u201ci\u015f\u00e7i olu\u015f\u201dun art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkisine dayanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmedik\u00e7e, bir toplumsal konuma dayanan bir politik \u00f6znenin art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 da ileri s\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n

Dieterich\u2019in hatalar\u0131ndan biri, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 denen toplumsal kesimi, s\u0131n\u0131fsal s\u00f6m\u00fcr\u00fcden ve antagonizmadan soyutlayarak sadece \u201cbelirli bir d\u00f6nem d\u00e2hilinde belirli \u015fartlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u201d olarak anlamakt\u0131r. Oysa olan \u015fey, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yok olmas\u0131 falan de\u011fil, s\u0131n\u0131f i\u00e7inde i\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlenmenin ve eksen kaymalar\u0131n\u0131n meydana gelmesidir. Bu anlamda kol g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yerini a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kafa g\u00fcc\u00fcn\u00fcn almas\u0131, y\u00fcksek \u00fccret alan bir beyaz yakal\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ya da i\u015f\u00e7ilerin sanayi yerine hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde istihdam edilmesi, sadece s\u0131n\u0131f\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi i\u00e7 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla burada i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 yok olmam\u0131\u015f, yap\u0131sal de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015f ve \u201cyeniden-bile\u015fmi\u015f\u201dtir.<\/p>\n

Dieterich, \u00f6znesinin, \u201ckurbanlar toplulu\u011fu\u201dnun \u015funlardan olu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemektedir: k\u00fcresel toplumun potansiyel demokratikle\u015fme \u0131srar\u0131ndaki \u00f6zneleri; s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 sosyal sekt\u00f6rler, yerliler, ele\u015ftirel ayd\u0131nlar, ilerici h\u0131ristiyanlar, ba\u011f\u0131ms\u0131z Yeni Ulusal D\u00fczen yanl\u0131lar\u0131, etnik az\u0131nl\u0131klar. Bunlar, \u201cyeni d\u00fczeni kurmak i\u00e7in toplumsal konumundan kaynaklanan bir inanca saplanmadan<\/em> ve ayn\u0131 zamanda yazg\u0131s\u0131 ne Tanr\u0131n\u0131n misyonuyla (kilise), ne tarihle (parti), ne cinsiyetle, ne etnik k\u00f6kenle \u00e7izili, ne de fizik \u00f6tesiyle tan\u0131ml\u0131 bir \u00f6zne olmadan\u201d m\u00fccadele edeceklerdir. Dieterich\u2019e g\u00f6re, i\u015fte \u201cyeni \u00f6znemiz<\/em>\u201d budur, yani \u201cse\u00e7kin-gerici egemen \u00f6znenin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan t\u00fcr-tarihsel olarak \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirici \u00f6zne<\/em> (italikler benim \u2013y.n.)\u201d.  Dolay\u0131s\u0131yla Dieterich\u2019e g\u00f6re, ortada, uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkilere sahip s\u0131n\u0131flar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcden kaynakl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil, anti-demokratik piyasa buyruklar\u0131n\u0131 dayatan egemen bir kast ile demokratikle\u015fme yanl\u0131s\u0131 toplumsal kesimlerin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dieterich, sanayideki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u201ckurbanlar toplulu\u011fu\u201dnda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bir\u00e7ok nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda kendisine bi\u00e7ilen hegemonyac\u0131 pozisyonuna geri d\u00f6nemeyece\u011fini belirtmektedir. Bunun en \u00f6nemli nedeni ise, sanayi i\u015f\u00e7ilerinin 1.D\u00fcnya \u00fclkelerindeki nispeten iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 nedeniyle olu\u015fan \u201cbilinci\u201dnin onu, stat\u00fckonun tutucu bir \u00f6\u011fesi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131d\u0131r. Hatta Dieterich bu iddias\u0131n\u0131 Engels\u2019in Kautsky\u2019ye yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektuptan yapt\u0131\u011f\u0131 bir al\u0131nt\u0131yla da desteklemektedir.<\/p>\n

1882 tarihli mektubunda Engels, \u201cBana \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerin s\u00f6m\u00fcrge politikas\u0131 \u00fczerine ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini soruyorsunuz. Politika \u00fczerine ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlarsa onu. Burjuvazi neyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa onu. (\u2026) i\u015f\u00e7iler de \u0130ngiltere\u2019nin s\u00f6m\u00fcrgeci tekelcili\u011fi ve d\u00fcnya pazar\u0131yla hovardal\u0131k yaparak zaman \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar\u201d s\u00f6zlerini sarfetmektedir. Nereden ba\u015flamal\u0131? Burada Engels\u2019in k\u0131saca vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 gibi entelekt\u00fcel \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 da, dolay\u0131s\u0131yla me\u015fruiyet\/r\u0131za yaratma\/yanl\u0131\u015f bilin\u00e7 yaratma mekanizmalar\u0131 da elinde bulunan burjuvazinin belirlenimi alt\u0131nda oldu\u011fu yani k\u0131saca \u201cegemen ideolojinin egemen s\u0131n\u0131f\u0131n ideolojisi oldu\u011fu\u201ddur. Oysa Dieterich, buradan, proletaryan\u0131n art\u0131k tarihsel misyonu yerine getiremeyecek durumda oldu\u011fu sonucuna var\u0131yor ve bu en hafif tabirle: ciddi bir tahrifat. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131nda bilin\u00e7 olu\u015fumu, kendinde bilin\u00e7 ve kendisi i\u00e7in bilin\u00e7, s\u0131n\u0131f bilinci gibi kavramlar \u00f6zenli bir tart\u0131\u015fma gerektirir ve bu tart\u0131\u015fman\u0131n \u00fczerinden Dieterich\u2019in \u201cbilin\u00e7\u201d konusuna gereken en ufak \u00f6zeni bile g\u00f6stermedi\u011fini s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Bilin\u00e7 konusuna k\u0131saca de\u011finmek gerekiyor. Sermayeyle \u00e7eli\u015fkisi i\u00e7inde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f olarak \u00e7\u0131kar\u0131, bizzat bu \u00e7eli\u015fkiyi ortadan kald\u0131rmakta yatar. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hem belirli bir tahakk\u00fcm alt\u0131nda bulunmas\u0131 sebebiyle olumsuz, hem de \u00fcretimdeki kilit konumu sayesinde kapitalist \u00fcretimi engelleme kapasitesine sahip olmas\u0131 nedeniyle olumlu bir \u00f6zelli\u011fe sahip durumdad\u0131r. K\u0131saca, nesnel \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 tarihsel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmesine olanakl\u0131 k\u0131lan bir konuma sahiptir. \u00d6te yandan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sistematik s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve burjuvazi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki zorunlu tabiiyeti, i\u015f\u00e7iyi, kapitalist toplumun \u201cyap\u0131sal antagonizmas\u0131\u201dn\u0131n taraflar\u0131ndan biri haline getirmektedir. Ve bu \u00f6zellikleri, onu \u201cpotansiyel\u201d bir devrimci \u00f6zne yapmaktad\u0131r. \u201cPotansiyel\u201din hayata ge\u00e7ebilmesi ve kuvveden fiile \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 ise \u201cnesnel \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n bilincine varmas\u0131\u201d sayesinde m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilir.<\/p>\n

Dieterich, \u201c1.D\u00fcnya \u00fclkelerindeki nispeten iyi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 nedeniyle olu\u015fan bilincinin, i\u015f\u00e7iyi, stat\u00fckonun tutucu bir \u00f6\u011fesi haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131\u201dndan bahsederken, karma\u015f\u0131k s\u0131n\u0131fsal, etnik ve politik aidiyetlere ve konumlara sahip olan \u201cdemokrasi g\u00fc\u00e7leri\u201dnin, yeni bir d\u00fczen i\u00e7in m\u00fccadele etme bilin\u00e7lerinin nereden geldi\u011fini belirtmemektedir.<\/p>\n

III) Reel Sosyalizm<\/strong><\/p>\n

Dieterich\u2019in kitab\u0131 \u015fu paragrafla ba\u015fl\u0131yor: \u201c\u00c7a\u011fda\u015f toplumun ilk evresi sona do\u011fru yakla\u015f\u0131yor. Frans\u0131z devriminden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek iki y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir insan t\u00fcr\u00fc, \u00f6n\u00fcne konulan iki b\u00fcy\u00fck evrim yolunu geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r: sanayi kapitalizmini ve reel sosyalizmi. \u0130kisinden hi\u00e7biri insanlar\u0131n acil sorunlar\u0131 olan a\u00e7l\u0131k, yoksulluk, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra ekonomik, cinsel ve \u0131rk\u00e7\u0131 karakterdeki bask\u0131y\u0131 ve do\u011fal ya\u015fam temellerini yok etme olgusunu ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin eksikli\u011fini gidermeyi ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnya tarihinin iki alametini de anlamland\u0131rma a\u015famas\u0131nda bulunmaktad\u0131r: Burjuvazinin ve tarihsel proletaryan\u0131n toplumsal projelerinin t\u00fckeni\u015fi, \u00e7a\u011fda\u015f burjuva uygarl\u0131klar\u0131ndaki kapitalist olmayan d\u00fcnya toplumlar\u0131na ge\u00e7i\u015fi: evrensel taban demokrasisi\u201d.<\/p>\n

\u00d6ncelikle, bahsedilen ba\u015fl\u0131klarda ba\u015far\u0131s\u0131z olma konusunda reel sosyalizm deneyimleri ile sanayi kapitalizmini ayn\u0131 kefeye koymay\u0131 b\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcyorum. Buradaki ahlak a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u015fu: Post-modernist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin modernizmi ve modernizme i\u00e7kin sayd\u0131klar\u0131 her \u015feyi topyek\u00fbn \u00e7\u00f6pe atarak yeni bir evreye girildi\u011fine d\u00f6n\u00fck k\u0131ymeti kendinden menkul iddialar\u0131 benzeri, Dieterich de, 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi olarak kodlad\u0131\u011f\u0131 ve tek ger\u00e7ek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201cyeni evre\u201dnin etkisini artt\u0131rabilmek i\u00e7in kendinden \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn toplumsal d\u00fczenlerden \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir \u201ckopu\u015f\u201d tarif etmek zorunda hissediyor kendini.<\/p>\n

Bir\u00e7ok post-modernist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr gibi Dieterich de, \u201ckopu\u015f\u201dun, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan bu yana toplumsal yap\u0131da hem yap\u0131sal hem de politik d\u00fczlemde ortaya \u00e7\u0131kan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini savunuyor. Laclau, Moeffe ve Touraine gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden tek fark\u0131 ise yeni toplumsal yap\u0131y\u0131 post-fordist, post-modern ya da post-end\u00fcstriyel olarak adland\u0131rmak yerine \u201cpost-burjuva\u201d olarak adland\u0131r\u0131yor olmas\u0131. \u00d6te yandan bu yeni evre, s\u0131n\u0131f gibi evrensel kimliklere ya\u015fam hakk\u0131 tan\u0131mayan bir \u00e7e\u015fitlilik, farkl\u0131l\u0131k, par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k sergiliyor. Buradan yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, birer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f devleti olarak kurulmu\u015f olan reel sosyalizm deneyimleri, \u00fczerine bir dakika bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden tarihin \u00e7\u00f6p sepetinde kapitalist sistemle birlikte yerini al\u0131yor.<\/p>\n

Dieterich\u2019in reel sosyalizme y\u00f6nelik kaba saba yarg\u0131lar\u0131na bir \u00f6rnek: Bir \u015femada Dieterich tarih boyunca art\u0131 \u00fcr\u00fcn sahiplerini g\u00f6sterirken, reel sosyalizmde art\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn tek parti\/politik s\u0131n\u0131flara gitti\u011fini g\u00f6stermekte. Buradaki sorunu, Dieterich\u2019in art\u0131-\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelinde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fc\u201d kavram\u0131n\u0131 yeterince anlayamam\u0131\u015f olmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorum. \u00d6te yandan Dieterich\u2019e g\u00f6re 1917 Ekim Devrimi ve di\u011fer sosyalist rejimlerin olu\u015fmas\u0131yla \u201cyads\u0131nan\u201d kapitalist sistem, yeni a\u00e7\u0131lan post-kapitalist d\u00f6nemle \u201csentez\u201dlenecektir. Bu form\u00fclasyonu da olduk\u00e7a kaba buluyorum. Ayr\u0131ca Dieterich\u2019in reel sosyalizm deneyimlerini, 21.Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi ad\u0131 verilen toplumsal sisteme ula\u015fmak i\u00e7in ya\u015fanmas\u0131 gereken u\u011fraklar olarak m\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131 konusunda da s\u0131k\u0131nt\u0131 var.<\/p>\n

IV) S\u00f6m\u00fcr\u00fc \/ M\u00fclkiyet<\/strong><\/p>\n

Dieterich, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc \u201cbir ki\u015finin ba\u015fka birine ait bir i\u015fe ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak parazit gibi ya\u015famas\u0131d\u0131r\u201d \u015feklinde tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu anlamda \u00f6rne\u011fin toplumda bir emekli basbaya\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 s\u00f6m\u00fcrmektedir \u00e7\u00fcnk\u00fc onun ald\u0131\u011f\u0131 emekli maa\u015f\u0131 i\u015f\u00e7inin \u00fcrettikleriyle \u00f6denmektedir. Oysa s\u00f6m\u00fcr\u00fc \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ve teorik bir kavramd\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in n\u00fcfusun bir kesiminin n\u00fcfusun ba\u015fka bir kesimi taraf\u0131ndan \u201cdenetlenen\u201d bir art\u0131-\u00fcr\u00fcn\/art\u0131-de\u011fer ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 gerekmektedir. Yani bir toplum kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirebilecek olan de\u011fer\/\u00fcr\u00fcnden fazla bir de\u011fer\/\u00fcr\u00fcn meydana getirdi\u011fi zaman s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6nko\u015fulu haz\u0131r olur, bu \u00fcr\u00fcn\/de\u011fer \u00e7e\u015fitli mekanizmalarla toplumun bir kesimi taraf\u0131ndan elde ediliyorsa, burada \u201cs\u00f6m\u00fcr\u00fc\u201d vard\u0131r. Ve s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak kodlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7eli\u015fki, i\u015fte bu s\u00f6m\u00fcr\u00fcden do\u011fmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Dieterich\u2019in \u201c21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019nde ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmayaca\u011f\u0131\u201d \u00f6nermesi, 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019nde s\u0131n\u0131flar\u0131n olmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Peki, o zaman devlet nedir? S\u0131n\u0131flar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bir yerde var olan devlet nas\u0131l bir devlettir?<\/p>\n

K\u0131saca, \u201cs\u0131n\u0131f \u00e7\u0131kar\u0131\u201d, \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi\u201d ve \u201cs\u0131n\u0131f s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc\u201d kavramlar\u0131ndan vazge\u00e7ti\u011finiz zaman, kurmak istedi\u011finiz yeni d\u00fczenle ilgili tahayy\u00fclleriniz de somutla\u015famaz. Dieterich\u2019in \u00e7\u0131kmaz soka\u011f\u0131 buras\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi ad\u0131 verilen d\u00fczen de \u201cpost-kapitalist\u201d olarak tan\u0131mlanan ve bol bol ahlaki yarg\u0131yla beslenen bir hayali d\u00fczen olmaktan kurtulamamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu hatan\u0131n temelinde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki m\u00fclkiyetten kaynaklanan emek-sermaye \u00e7eli\u015fkisinin yerine \u201cfarkl\u0131l\u0131klar\u0131 koymak\u201d yat\u0131yor. Hataya neden olan bir di\u011fer sebep ise \u201ci\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n homojen bir yap\u0131da oldu\u011fu\u201d karikat\u00fcr\u00fcne dayanarak, art\u0131k b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131lan vurgu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 bir s\u0131n\u0131f olarak var oldu\u011fu s\u00fcre boyunca her zaman \u00e7ok par\u00e7al\u0131 bir yap\u0131 arz etti. Sadece farkl\u0131 \u00fccretler alma, ya\u015fam standard\u0131 ve kol\/kafa eme\u011fi \u00e7eli\u015fkisi de\u011fil, \u0131rk, etnisite, dil ve cinsiyet gibi bir\u00e7ok etken de i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 kesen bir yap\u0131ya sahip olmalar\u0131 nedeniyle, emek-sermaye aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkide ve i\u015f s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00f6nemli roller oynad\u0131lar ve oynuyorlar.<\/p>\n

M\u00fclkiyet konusunda ise Dieterich, reel sosyalizmdeki kamusal m\u00fclkiyetin de vatanda\u015f \u00fczerinde d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 ve yabanc\u0131 bir olgu olarak var oldu\u011fu gibi y\u00fczeysel bir sonuca ula\u015farak, kavramlar \u00fczerindeki \u00f6zensiz yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bir kez daha sergiliyor ve yeni d\u00fczende \u2013\u00e7ok ciddi ve yap\u0131sal bir mesele olan- m\u00fclkiyet konusuna \u00e7al\u0131m at\u0131yor.<\/p>\n

V) Devlet \/ Sivil Toplum \/ Demokrasi<\/strong><\/p>\n

Dieterich\u2019in form\u00fcle etti\u011fi 21 Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019nde devlet bir s\u0131n\u0131f devleti de\u011fil, anti-kapitalist bir devlet olacakt\u0131r. Dieterich\u2019in kendi s\u00f6zleriyle, \u201cburjuva s\u0131n\u0131f devletinin yerini s\u0131n\u0131fsal i\u015flevini yitirmi\u015f olan, toplumu temsil eden ve genel \u00e7\u0131karlar\u0131n yasal y\u00f6netimine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u201d bir devlet alacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kurulan yeni d\u00fczen de bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin sonucunda meydana gelmeyecektir. \u201cDemokratik devrim\u201d yatay bi\u00e7imde yay\u0131lacak ve b\u00fct\u00fcn toplumsal ili\u015fkileri bu \u00e7er\u00e7evede d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecektir. Ancak bu ili\u015fkilerin nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi bir muammad\u0131r. Dieterich\u2019e g\u00f6re ekonominin devlet erki taraf\u0131ndan \u201cdemokratik planl\u0131 e\u015fde\u011fer ekonomi\u201dye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi burada ba\u015fat rol oynar.<\/p>\n

Dieterich bir de tarihsel ilerleme \u015femas\u0131 veriyor bize. Buna g\u00f6re, 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck a\u015faman\u0131n bir arada ya\u015fanmas\u0131 sonucunda ger\u00e7ekle\u015fecektir. Bu a\u015famalar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri, \u201caynen tarihsel (reel) sosyalizmde oldu\u011fu gibi, k\u00fcresel burjuva toplumu art\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011feler ile yeni post-burjuva d\u00fcnya toplumunun \u00f6\u011felerinin yan yana durdu\u011fu bir ara d\u00f6nem\u201ddir. Dieterich\u2019e g\u00f6re bu \u201cara d\u00f6nem\u201d zorunludur \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cpost-burjuva\u201d d\u00f6nem sayesinde, birinci d\u00fcnya devletleri ile yeni s\u00f6m\u00fcrge devletler aras\u0131ndaki geli\u015fkinlik d\u00fczeylerinin teknolojik, e\u011fitimsel, ekonomik, politik, k\u00fclt\u00fcrel, askeri vs. anlamda uyum i\u00e7inde olmalar\u0131na ola\u011fan\u00fcst\u00fc katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Dieterich, bu ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131n\u0131n \u201csiyasal olarak 90\u2019l\u0131 y\u0131llardaki ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin yeniden do\u011fmas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u015fu s\u0131ralarda da post-burjuva toplumun bir program\u0131n\u0131n olu\u015fturulma s\u00fcrecinde olundu\u011funu\u201d s\u00f6ylemektedir. <\/p>\n

Dieterich\u2019e g\u00f6re bu a\u015famadaki demokratikle\u015fme sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n dinami\u011fi, \u00fc\u00e7 etmen aras\u0131ndaki ili\u015fki taraf\u0131ndan belirlenir. 1: S\u0131n\u0131fsal yap\u0131lar ve bilin\u00e7 d\u00fczeyleri 2: Yeni toplumsal projenin (21.Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019nin) stratejik hedefleri 3: \u00c7a\u011f\u0131n sosyo-politik ba\u015f akt\u00f6rleri aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesi. \u00c7ok uzatmayay\u0131m. Dieterich\u2019e g\u00f6re, bu s\u00fcre\u00e7te \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00f6yle bir bilin\u00e7 seviyesine ula\u015ft\u0131rmak gerekir ki, \u201cd\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011findeki g\u00fc\u00e7ler dengesi demokratik g\u00fc\u00e7lerin yarar\u0131na do\u011fru kays\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla k\u00fcresel toplumun geli\u015fme mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 olduk\u00e7a etkileyecek olan, kapitalist sistemin ve onun se\u00e7kinlerinin artan \u00f6l\u00e7\u00fclerde etkisizle\u015ftirmesi sa\u011flans\u0131n\u201d. K\u0131saca, Dieterich, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yerine demokratik sava\u015f\u0131m\u0131 koyuyor ve bu demokratik sava\u015f\u0131m\u0131n \u00f6znesini de bir anlamda toplumsal hareketler olarak g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n

Toplumsal hareketler her ne kadar bir k\u0131sm\u0131 \u00fccretli emek d\u0131\u015f\u0131 (ev han\u0131ml\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011frencilik vs.) kesimleri kaps\u0131yorsa da bu hareketlerin m\u00fccadele ba\u015fl\u0131klar\u0131 (bar\u0131nma, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k haklar\u0131, cinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vs.) anti-kapitalist bir nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. S\u0131n\u0131f-d\u0131\u015f\u0131 olarak tarif edilen toplumsal hareketler, asl\u0131nda, m\u00fccadelelerinin kayna\u011f\u0131n\u0131 kapitalizmin s\u0131n\u0131fsal ve yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yap\u0131s\u0131ndan ald\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin d\u0131\u015f\u0131na d\u00fc\u015fmemektedirler.<\/p>\n

\u00d6te yandan yeni toplumsal hareketlerin taleplerinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n talepleriyle birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmeme ihtimalini de d\u0131\u015flamamak gerekiyor tabi ki. Bu duruma en \u00f6nemli \u00f6rneklerden biri, feminist hareket ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde ortaya \u00e7\u0131kan gerilimdir. Erkek-egemenli\u011fin kapitalizm \u00f6ncesinde de var oldu\u011funu ve kapitalizmin bu yap\u0131sal \u201cdefo\u201dyu kendi \u00e7\u0131kar\u0131na s\u00fcrekli yeniden \u00fcretti\u011fini ve karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 te\u015fhis etmeden, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n anti-kapitalist program\u0131yla feminist hareketin program\u0131 aras\u0131ndaki gerginlik ciddiyetini korumaya devam edecektir. \u00d6te yandan \u2013bana g\u00f6re- feminist hareket, toplumsal hareketler i\u00e7inde sosyalist harekete g\u00f6re \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sosyalist bir iktidar \u015fartlar\u0131nda dahi korumaya devam etme gibi istisnai bir \u00f6zelli\u011fe sahip olacakt\u0131r.<\/p>\n

Demokrasi konusuna d\u00f6nersek, asl\u0131nda kilit soru \u015fudur: Kapitalist toplum tipine kar\u015f\u0131 sosyalist toplum tipini teorik-ideolojik ve politik olarak savunmadan kapitalist toplumda \u00fcretim alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015f olan \u201cdemokrasi\u201dyi nas\u0131l olup da \u00fcretime ili\u015fkin kararlara kat\u0131l\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebiliriz? Toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131 ekonomi d\u00fczeyine hapsedip, ideoloji-politika\u2019y\u0131 \u201culus\/halk\u201da havale edildi\u011finde, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumsal m\u00fccadelelerini belirleyenin, bu \u00f6zne konumlar\u0131 aras\u0131ndaki hegemonya m\u00fccadelesi oldu\u011fu ve solun bu m\u00fccadeledeki hedefinin ise \u201cradikal demokrasi\u201d oldu\u011fu sonucuna var\u0131rs\u0131n\u0131z. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in de sivil toplumda \u201cdemokratik halk bloklar\u0131\u201d olu\u015fturmak d\u0131\u015f\u0131nda bir se\u00e7ene\u011finiz kalmaz. Dieterich buradad\u0131r.<\/p>\n

VI) Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

Dieterich\u2019in 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi \u201ckuram\u0131\u201d, her \u015feyden \u00f6nce veri ald\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve teknolojik geli\u015fmeler nedeniyle Bat\u0131-merkezcilikle mal\u00fbld\u00fcr. \u201cKuram\u201da g\u00f6re 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019ne ge\u00e7mek isteyen bir \u00fclkenin yeterli derecede sermaye birikiminin ve teknolojik geli\u015fmenin sa\u011flanaca\u011f\u0131 bir \u201cara d\u00f6nem\u201de ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Ve bu \u201cpost-burjuva\u201d d\u00f6nem sayesinde, birinci d\u00fcnya devletleri ile yeni s\u00f6m\u00fcrge devletler aras\u0131ndaki geli\u015fkinlik d\u00fczeylerinin teknolojik, e\u011fitimsel, ekonomik, politik, k\u00fclt\u00fcrel, askeri vs. anlamda uyum i\u00e7inde olmalar\u0131na ola\u011fan\u00fcst\u00fc katk\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r. \u00d6te yandan \u201ckuram" bir refah devletinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nko\u015ful olarak g\u00f6rmekte ve bu anlamda evrenselci iddias\u0131n\u0131 da kaybetmektedir. Burada Dieterich\u2019in Venez\u00fcella\u2019da petrol fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 sayesinde ya\u015fanan ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi veri ald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi\u2019ne giden yolda devlet ve sivil toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkiler bulan\u0131kla\u015fmaktad\u0131r. S\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015f\u0131 kenara b\u0131rakmas\u0131 nedeniyle \u201cdevlet\u201di bir sorun olarak g\u00f6rmemeye ba\u015flayan Dieterich, \u00fcretim ili\u015fkilerinden kaynaklanan toplumsal antagonizmay\u0131 da yok sayarak, i\u015fveren ve i\u015f\u00e7inin, sermaye ve eme\u011fin bir arada var olabilece\u011fini ve bu s\u0131n\u0131flar\u0131n ilerici b\u00f6l\u00fcmlerinin \u201cradikal demokrasi\u201d amac\u0131 yolunda uzla\u015fabilece\u011fini vaaz etmektedir.<\/p>\n

\u00d6zellikle Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve kapitalizmin k\u00fcreselle\u015fmesi sonras\u0131nda s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadelelerin ve aidiyetlerin geriye \u00e7ekildi\u011fi ve yerine daha karma\u015f\u0131k kimliksel aidiyetlerin ge\u00e7ti\u011fi bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Burada sorun, Dieterich\u2019in toplumsal hareketleri m\u00fccadelenin \u00f6znesi haline getirirken, bunlar\u0131n emek\u00e7i kesimlerle olan ili\u015fkilerini tan\u0131mlamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer anlamda ise toplumsal hareketlerin farkl\u0131 isimlerle kodlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fccadele ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n (Dieterich buna genel olarak demokratikle\u015fme yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 diyor), emek m\u00fccadelesiyle olan ba\u011fl\u0131 olduk\u00e7a mu\u011fl\u00e2k kalmakta ve hatta demokratikle\u015fme e\u011filimi s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc bir alg\u0131 gibi sunulmaktad\u0131r. Herkesin \u201cdemokratikle\u015fme\u201dden anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu da s\u00f6ylemek gerekiyor tabi.<\/p>\n

Dieterich\u2019in demokratikle\u015fme yanl\u0131s\u0131 dinamikleri net olarak tan\u0131mlayamamas\u0131n\u0131n, sadece mevcut sistemden bir \u015fekilde rahats\u0131z olanlardan ve \u00e7o\u011funluktan bahsetmesinin, toplumsal hareketler ve s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ve hatta s\u0131n\u0131f\u0131n ne oldu\u011fu neleri kapsad\u0131\u011f\u0131 gibi olduk\u00e7a ciddi tart\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 dikkate almamas\u0131 nedeniyle oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Dieterich, yeni bir d\u00fczenin en \u00f6nemli kavramlar\u0131 olan, \u00f6zne, s\u0131n\u0131f, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, m\u00fclkiyet ve devlet kavramlar\u0131na gereken \u00f6zeni g\u00f6stermemesinin yan\u0131nda yeni ve eskisinden tamamen kopmu\u015f bir evreyi var saymas\u0131 anlam\u0131nda b\u00fcy\u00fck oranda Laclau ve Moeffe\u2019nin \u00e7izgisine ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n

Dieterich, toplumda var olan nesnel kimliklerden uzakla\u015f\u0131rken, \u00fcretim ili\u015fkileri, s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131kar vs. taraf\u0131ndan belirlenmemi\u015f soyut bir evrensel demokratik kimli\u011fin varsayma hatas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu hata da, s\u0131n\u0131flardan al\u0131nan \u201cpolitik \u00f6zne\u201dli\u011fin \u201crastlant\u0131sal kimlikler\u201de terk edilmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Dieterich\u2019in dikkate almad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, nesnel toplumsal belirlenimler ve konumlar\u0131n \u201ckendili\u011finden\u201d politik \u00f6zneyi olu\u015fturamayaca\u011f\u0131, yani politik \u00f6znelerin kimliklerinin belirli bir anda bir sorun etraf\u0131nda m\u00fccadele etmekten ibaret olarak ele al\u0131namayaca\u011f\u0131d\u0131r. Bu anlamda, Dieterich\u2019in \u201ckuram\u201d\u0131ndaki demokrasi i\u00e7in m\u00fccadele eden kitle, kendi ba\u015f\u0131na salt bu durumu gere\u011fi bir \u00f6zne de\u011fildir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Dieterich\u2019in \u00f6znesi, maddi-ekonomik \u00e7\u0131karlar yerine \u201cdemokratik, evrensel, ekonomi-d\u0131\u015f\u0131\u201d hedeflerce belirlenen ve nesnel toplumsal ili\u015fkilere dayanmayan, sadece ideolojik-politik d\u00fczeyde olu\u015fan \u201cs\u0131n\u0131flar-\u00f6tesi birlikler\u201dden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u00d6z\u00fcnde ise Dieterich, Venez\u00fcella \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fen bir siyasal\/ toplumsal\/ ekonomik s\u00fcre\u00e7ten yola \u00e7\u0131karak bir \u201ckuram\u201d olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 nedeniyle alfabetik denilebilecek hatalar yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

15 Temmuz 2008<\/strong><\/p>\n

Kaynak\u00e7a;<\/strong><\/p>\n

[1] Acar-Savran, G\u00fclnur (2006) \u00d6zne-Yap\u0131 Gerilimi: Maddeci Bir Bak\u0131\u015f, \u0130stanbul, Kanat Kitap<\/p>\n

[2] Arrighi Giovanni \/ Hopkins, Terence \/ Wallerstein, Immanuel (2004) Sistem Kar\u015f\u0131t\u0131 Hareketler, \u0130stanbul, Metis Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

[3] Bottomore, Tom (Yay.Y\u00f6n.) Marksist D\u00fc\u015f\u00fcnce S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, \u00c7ev. Derleyen Tun\u00e7ay, Mete, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

[4]Dieterich, Heinz (2007) 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi: K\u00fcresel Kapitalizmden Sonra Ekonomi, Toplum ve Demokrasi, \u0130stanbul, Pencere Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

[5] Laclau, Ernesto \/ Mouffe, Chantal (1992) Hegemonya ve Sosyalist Strateji, \u0130stanbul, Birikim Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

[6] Nemci Zek\u00e2 (Haz.) (1990) Postmodernizm: Jameson, Lyotard, Habermas, \u0130stanbul, K\u0131y\u0131 Yay\u0131nlar\u0131  <\/p>\n

[7] Wallerstein, Immanuel (1993) Irk, Ulus, S\u0131n\u0131f: Belirsiz Kimlikler, \u0130stanbul, Metis Yay\u0131nlar\u0131    <\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Postmodernizmi\u2019nin son halkas\u0131 \/ Soner TORLAK Soner TORLAK, Hugo Chavez\u2019in de s\u0131k kulland\u0131\u011f\u0131 bir kavram\u0131, kuramc\u0131s\u0131 Heinz Dieterich\u2019i kar\u015f\u0131s\u0131na alarak ele\u015ftiriyor: \u201cDieterich g\u00f6re 21. Y\u00fczy\u0131l Sosyalizmi, \u015fu d\u00f6rt bile\u015fenin hayata ge\u00e7irilmesi sonucu var\u0131lacak olan bir sistem: Demokratik planl\u0131 e\u015fde\u011ferli ekonomi, do\u011frudan demokrasi, ak\u0131lc\u0131-etik-estetik \u00f6zne ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 kurumsall\u0131k.\u201d \u0130lk defa Porto Alegre D\u00fcnya Sosyal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-972","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/972","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=972"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/972\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}