{"id":848,"date":"2008-03-11T21:25:29","date_gmt":"2008-03-11T20:25:29","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2008\/03\/11\/ermeni-soykrmnda-alman-etkisi-sait-cetinoglu\/"},"modified":"2008-03-11T21:25:29","modified_gmt":"2008-03-11T20:25:29","slug":"ermeni-soykrmnda-alman-etkisi-sait-cetinoglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/ermeni-soykrmnda-alman-etkisi-sait-cetinoglu\/","title":{"rendered":"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Alman etkisi \/Sait \u00c7ET\u0130NO\u011eLU"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>8 Minute, 11 Second                <\/div>\n\n            <\/div><p>De\u011ferli tarih\u00e7i Vahakn N. Dadrian&#8217;\u0131n Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. \u015eu ana kadar \u00fc\u00e7 kitap halinde yay\u0131nlanan ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 inceleyen &#8216;Toplu Makaleler&#8217; dizisinde Dadrian, T\u00fcrk kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ittifak devletleri kaynaklar\u0131nda da soyk\u0131r\u0131m\u0131n izini s\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n<p> <!--more--> <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130ttifak Devletleri Kaynaklar\u0131nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Alman etkisi<br \/>De\u011ferli tarih\u00e7i Vahakn N. Dadrian&#8217;\u0131n Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. \u015eu ana kadar \u00fc\u00e7 kitap halinde yay\u0131nlanan ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 inceleyen &#8216;Toplu Makaleler&#8217; dizisinde Dadrian, T\u00fcrk kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ittifak devletleri kaynaklar\u0131nda da soyk\u0131r\u0131m\u0131n izini s\u00fcr\u00fcyor. Sait \u00c7etino\u011flu, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Alman etkisinin rol\u00fcn\u00fcn tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 son kitab\u0131 inceledi.  Titiz soyk\u0131r\u0131m ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Vahakn N. Dadrian, Belge Yay\u0131nlar\u0131nca yay\u0131mlanan, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Kurumsal Roller1 kitab\u0131nda, genel olarak soyk\u0131r\u0131m\u0131 tart\u0131\u015farak, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Partinin, Askeri ve sivil otoritelerin, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa&#8217;n\u0131n, doktorlar\u0131n su\u00e7lar\u0131n\u0131 ve t\u00fcm bunlar\u0131n su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131 belgelemi\u015f, bu sorumlular\u0131n askeri ve Divan-\u0131 Harbi \u00d6rfi Mahkemeleri&#8217;nde g\u00f6r\u00fclen davalar\u0131ndan \u00f6rnekler de vererek, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na ili\u015fkin zengin belgeler sunmu\u015ftu.  Dadrian, bu kitab\u0131n ard\u0131ndan yay\u0131nlanan T\u00fcrk Kaynaklar\u0131nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u01312 adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ise, Osmanl\u0131 belgelerinden hareketle, refleks halini alan inkara kar\u015f\u0131n, eski sivil ve askeri memurlar\u0131n itiraflar\u0131ndan (sava\u015f zaman\u0131 Heyeti V\u00fckela \u00fcyelerinin itiraflar\u0131, tarih\u00e7i, siyaset yazar\u0131 ve di\u011fer yazarlar\u0131n itiraflar\u0131, ordu kumandanlar\u0131 ve di\u011fer muvazzaf ve \u0130htiyat Zabitan, Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan \u00fcyeleri ve \u00fcst d\u00fczey \u00fc\u00e7 \u0130ttihat\u00e7\u0131n\u0131n -Enver, Talat, Cemal- itiraflar\u0131), di\u011fer belgelerden (Nain-Andonian) ve yaz\u0131\u015fmalardan yola \u00e7\u0131karak soyk\u0131r\u0131m\u0131 belgeler. Belgeleme ile birlikte T\u00fcrk-Ermeni ihtilaf\u0131na dair Rus generali Mayevski\u2019nin raporunun T\u00fcrk yazarlar taraf\u0131ndan \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6rneklemesinin yan\u0131nda, T\u00fcrklerin, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n inkar\u0131ndaki anahtar unsurlar olan sapt\u0131rma ve yalanlama \u00fczerine de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir incelemeye de tan\u0131k oluruz. <\/p>\n<p>Yine Belge Yay\u0131nlar\u0131nca yay\u0131nlanan \u0130ttifak Devletleri Kaynaklar\u0131nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 -Toplu Makaleler 33- kitab\u0131nda, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Alman etkisini de tart\u0131\u015farak, ittifak devletleri ar\u015fiv belgelerinden hareketle soyk\u0131r\u0131m\u0131 inceler Dadrian. Dadrian\u2019\u0131n sundu\u011fu ve inceledi\u011fi belgeler, kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmak ama\u00e7l\u0131 de\u011fil, kurum i\u00e7i dahili ama\u00e7lar g\u00fcden raporlar olmas\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6nemlidir; \u201cAlmanya ve Avusturya, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin politik ve askeri m\u00fcttefikleriydi. Bu devletlerin temsilcilerinin, \u00e7o\u011fu sadece kurum i\u00e7i ama\u00e7larla yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u00f6zel, gizli ve \u00e7ok gizli raporlar\u0131, mevcut ba\u015fka kaynak ya da verinin boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015femeyece\u011fi bir do\u011fruluk ve yak\u0131nl\u0131\u011fa sahiptir.&#8221; (s 109)  Alman Askeri Misyonu g\u00f6revlileri, Osmanl\u0131 Genelkurmay\u0131n\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r kontrol etmektedirler, gerek el\u00e7ileri gerekse her d\u00fczeydeki komutanlar\u0131yla Ermenilere yap\u0131lan muameleler bilgileri dahilindedir. Her kademedeki Alman g\u00f6revliler k\u0131r\u0131mdan haberdard\u0131r ve \u00fcstlerine s\u00fcrekli raporlarla soyk\u0131r\u0131m\u0131 belgelemektedirler.  \u201c\u00dcstlerinin \u00f6rt\u00fcl\u00fc planlar\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmayan Alman devletinin bu alt d\u00fczeyli memurlar\u0131, \u00fcst kurumlar\u0131n\u0131 yay\u0131lan kitle katliamlar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ilgili olarak tam anlam\u0131yla bir rapor bombard\u0131man\u0131na tuttular; benzer raporlar T\u00fcrkiye\u2019nin i\u00e7inde g\u00f6rev yapan Alman subaylar\u0131 taraf\u0131ndan Almanlar\u0131n T\u00fcrkiye Askeri Misyonuna g\u00f6nderildi. Avrupa\u2019daki di\u011fer devlet ar\u015fivlerine k\u0131yasla, Bonn\u2019daki Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivlerinin depolar\u0131 bu kitlesel katliam ile ilgili birincil kaynaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden k\u0131yas kabul etmez\u201d (s.112-113)  \u00dcstlerinin planlar\u0131 ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olanlar da, \u00e7ok \u00f6v\u00fcnd\u00fckleri Alman disiplini \u00e7er\u00e7evesinde \u00fcstelerine g\u00f6nderdikleri raporlarla soyk\u0131r\u0131m\u0131 belgelemi\u015flerdir. Almanlar\u0131n raporlar\u0131, k\u0131r\u0131ma ili\u015fkin inan\u0131lmaz ayr\u0131nt\u0131lar i\u00e7ermektedir. Burada \u00f6rnek olarak Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa kumandan\u0131 olan Albay Stange\u2019nin raporundan s\u00f6zedelim. Albay Stange\u2019nin \u00f6zel konumuyla birlikte raporu da belgeleme bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir: \u201cOnun bu uzun raporu, a\u00e7\u0131k y\u00fcreklili\u011fi, olgusal temelleri, \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve geni\u015f perspektifiyle dikkatleri kendisine \u00e7ekiyor. Burada Stange i\u00e7inde f\u0131rsat, tasarlama, karar alma, g\u00f6zetim, z\u00fcl\u00fcm tipleri ve imhan\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc ve failleri gibi unsurlar\u0131n bir ili\u015fki a\u011f\u0131na oturtuldu\u011fu g\u00f6r\u00fcnen bir soyk\u0131r\u0131m sendromunun i\u015fleyi\u015f hatlar\u0131n\u0131 kendi askeri \u00fcslubuyla sunuyor.&#8221; (s 79) Dadrian\u2019\u0131n soyk\u0131r\u0131m konusunda Alman, Avusturya ve Bulgaristan ar\u015fiv kaynaklar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 incelemeleri \u00f6\u011freticidir. Dadrian, Alman etkisini iki kategoride inceler: biri tavsiye ve kolayla\u015ft\u0131rma, di\u011feri de r\u0131za ve icabet etme. Alman askeri misyonuna ba\u011fl\u0131 g\u00f6revlilerin bir k\u0131sm\u0131 kararlar\u0131 verirken bir k\u0131sm\u0131 verilen kararlar\u0131 uygulam\u0131\u015f, bir k\u0131sm\u0131 Ermenilere yap\u0131lan muamelelere r\u0131za g\u00f6stererek g\u00f6z yummu\u015ftur. Raporlar\u0131n karart\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda soyk\u0131r\u0131ma tav\u0131r al\u0131p belgeleyenler de yine bu misyon g\u00f6revlileridir.  <\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Silahl\u0131 Kuvvetleri Erkan-\u0131 Harp Reisi Seeckt, \u201cErmenilere y\u00f6nelik Hristiyanca t\u00fcm duygular\u0131m\u0131z ve politik kayg\u0131lar sava\u015f\u0131n mecburiyetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ortadan kalkmak zorundad\u0131r\u201d ( s 78) demekten de \u00e7ekinmeyecektir. Bir di\u011fer Alman Erkan-\u0131 Harbiye Reisi General Bronsart\u2019\u0131n sorumluluk temelini sa\u011flayan bir emri vard\u0131r: Ermeni ahalini tehcir mukarrerdir. General silahs\u0131z ve izole edilmi\u015f amele taburlar\u0131ndaki Ermeni askerlere kar\u015f\u0131 sert \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 emrini de verir. Bir di\u011fer \u00f6rnek de demiryollar\u0131ndan sorumlu Alman komutan Yarbay Boettrich\u2019in Ba\u011fdat Demiryolu in\u015faat ve t\u00fcnellerinde \u00e7al\u0131\u015fan Ermeni i\u015f\u00e7iler, m\u00fchendisler, idari ve teknik personelin tehciri emridir. (s 130-134)  Von Sanders Ayval\u0131k\u2019ta Rumlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce &#8220;bu gavurlar\u0131 hala s\u00fcrmediniz mi&#8221; diyerek astlar\u0131n\u0131 paylamaktan \u00e7ekinmez. Katliam emrini veren komutanlar\u0131n yan\u0131nda katliama i\u015ftirak eden Alman g\u00f6revliler de vard\u0131r:  \u201cOsmanl\u0131 Ordusu&#8217;nda g\u00f6rev yapan \u00e7ok say\u0131da Alman askeri misyoner, T\u00fcrk askerinin bu aksiyonuna [Soyk\u0131r\u0131m] aktif ola\u00adrak da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin 1915 y\u0131l\u0131nda Musa Da\u011f\u0131&#8217;na saklanan Ermeni k\u00f6yl\u00fcleri ku\u015fatan T\u00fcrkler&#8217;i bir Alman komu\u00adta ediyordu. Ekim 1915&#8217;te Urfa&#8217;daki Ermeni asmtinin ku\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131 Suriye&#8217;deki Alman Kurmay Eberhard Graf Wolfskeel von Reihenberg y\u00f6netiyordu. Mart 1915&#8217;te T\u00fcrk birliklerinin Zeytun\u2019a g\u00f6nderilmesi emrini de bir Alman subay verdi. O zamanlar \u00e7ok say\u0131da Alman i\u00e7in Ermeniler siyasi olarak g\u00fcvenilmez, az\u0131l\u0131 d\u00fc\u015fman Rusya\u2019ya asmpati g\u00f6steren ve hatta onlarla pakt kuran bir halkt\u0131.\u201d4  General Seeckt&#8217;in g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201c\u00e7ok say\u0131da T\u00fcrkle\u015fmi\u015f (vert\u00fcrkt) Alman subay\u0131ndan \u015fikayet etme[si]\u201d(s. 46) bo\u015funa de\u011fildir. B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Morgenthau bunlara, Alman B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Wangenheim, askeri Ata\u015fe Binba\u015f\u0131 Haumann, Goltz Pa\u015fa, Amiral Usedom ve Amiral Shouson\u2019u da ilave eder.  \u201c\u015eu ya da bu bi\u00e7imde Ermeni tehciri karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda etkili olan, dan\u0131\u015fma ya da fikir olu\u015fumuna kat\u0131lan bu Alman subaylar, \u00f6zellikle Harbiye Naz\u0131r\u0131 Enver Pa\u015fa\u2019ya T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu vilayetlerindeki Ermenileri tehcir etme tavsiyesinde bulundu\u011funu kabul eden Mare\u015fal von der Goltz ve yarbay Feldman\u2019a komplo ortakl\u0131\u011f\u0131 su\u00e7lamas\u0131 y\u00f6neltilmi\u015ftir.\u201d (s.152-153) Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n bu ilk soyk\u0131r\u0131m\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, di\u011fer soyk\u0131r\u0131mlar\u0131 da cesaretlendirmi\u015ftir. \u201cT\u00fcm olanlara ra\u011fmen bug\u00fcn Ermenilerin imhas\u0131ndan bahseden kim kald\u0131\u201d5 diyen Hitler\u2019in, 1939&#8217;daki bu s\u00f6zleri Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n cezas\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan cesaret almaktad\u0131r. Hitler&#8217;in yan\u0131nda Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n tan\u0131klar\u0131n\u0131n da \u00f6zel bir yeri oldu\u011funu yeri gelmi\u015fken belirtelim ve bunlara \u00f6rnek olarak Richter ve D\u00f6nitz&#8217;den s\u00f6z edelim: Birahane bask\u0131n\u0131nda Hitlerin yan\u0131nda y\u00fcr\u00fcyen Erzurum Alman konsolosu Max Scheubner-Richter6\u2019in soyk\u0131r\u0131mdaki etkisi k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez.  Kafkasya\u2019da g\u00f6revli bir di\u011fer Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa komutan\u0131 Albay Stange gibi, Richter\u2019de, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa eleman\u0131 olarak \u00d6mer Naci ile birlikte \u0130ran operasyonlar\u0131na kat\u0131lan bir komutan olarak ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgedeki k\u0131r\u0131mlar\u0131n da tan\u0131\u011f\u0131d\u0131r.  Danimarkal\u0131 Marcher, \u201cHarput Valisi Erzincanl\u0131 Sabit\u2019in [Sa\u011f\u0131ro\u011flu], Erzurum Alman konsolosu Max Scheubner-Richter\u2019e; \u2018T\u00fcrkiye\u2019deki Ermeni milletinin, yok edilmesi gerekti\u011fini ve edilece\u011fini s\u00f6yledi. Egemen T\u00fcrk milletini tehdit edecek derecede n\u00fcfus ve refah a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini anlatt\u0131; tek \u00e7are, onlar\u0131 yok etmekti\u2019, dedi\u011fini aktarmaktad\u0131r.\u201d7 Richter\u2019e, Breslau&#8217;nun kaptan\u0131 Karl D\u00f6nitz\u2019i eklemekle, Amirale sayg\u0131s\u0131zl\u0131k yapm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Amiral D\u00f6nitz, Hitler\u2019in vasiyeti \u00fczerine Hitler\u2019den sonra Alman Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirilmi\u015f ve Nurenberg\u2019de soyk\u0131r\u0131m su\u00e7uyla cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  Almanlar\u0131n Osmanl\u0131&#8217;n\u0131n k\u0131r\u0131m politikalar\u0131n\u0131 onaylamalar\u0131n\u0131n tarihi eskidir. Alman \u0130mparatorunun, \u0130ttihat\u00e7\u0131larla dostlu\u011funun yan\u0131nda Sultan Hamit\u2019le dostlu\u011fu da eskiye dayan\u0131r ve o, J\u00f6nt\u00fcrk devriminden de endi\u015fe duymam\u0131\u015ft\u0131r. J\u00f6nt\u00fcrk devrimiyle Alman \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n zedelenmeyece\u011finin bilincindedir. 1896 Ermeni katliamlar\u0131ndan sonra \u201chissizle\u015fmi\u015f Avrupa onlardan [Hamid ve ekibinden] nefret eder ve katliamlar\u0131n mimar\u0131 K\u0131z\u0131l Sultan\u0131 lanetlerken, imparatorluk \u00e7ap\u0131ndaki katliam dizisinin sona ermesinden yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l sonra,1898\u2019de II. Wilhelm\u2019in, T\u00fcrkiye\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 ikinci ziyarette b\u00fcy\u00fck tantana ve t\u00f6renlerle kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n Almanlar\u0131 memnun etmesi, onlar\u0131n bir teba milliyetinin bo\u011fazlanmas\u0131n\u0131 affetme e\u011filiminde oldu\u011funun i\u015faretiydi. <\/p>\n<p>Bu ho\u015fg\u00f6r\u00fc i\u00e7in, imparator ev sahiplerince c\u00f6mert\u00e7e \u00f6d\u00fcllendirilecekti. Frans\u0131z B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Cambon\u2019un dilinde, Sultan konuklar\u0131na paha bi\u00e7ilmez hediyeler vermekle tam bir sa\u011fmal inek oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti[r].\u201d (s.118-119)  Hamit, \u0130mparatoru hediyelere bo\u011fmaktan \u00e7ekinmeyecektir (bug\u00fcn yabanc\u0131 resmi tarih\u00e7ilerin \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fi gibi). Alman \u0130mparatoru ile birlikte Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nu ziyaret eden politik papaz Naumann, Almanlar\u0131n y\u00fcksek \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk imparatorlu\u011fundaki Hristiyanlar\u0131n \u0131zd\u0131raplar\u0131na politik olarak kay\u0131ts\u0131z kalmalar\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011funu s\u00f6ylemekten \u00e7ekinmeyecektir. ( s.120)  Ermeni Tehciri ve katliamlar\u0131yla ilgili belgelerden bir se\u00e7kiyi haz\u0131rlayan Dr. Lepsius da Alman devletini sorumluluktan kurtarmak i\u00e7in baz\u0131 belgeleri karartmaktan \u00e7ekinmeyecektir. (s. 114-115) Almanlar\u0131n b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131, soyk\u0131r\u0131m\u0131 g\u00f6rmezden gelmelerinin yan\u0131nda kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir etken olmu\u015ftur. Bak\u00fc petrol b\u00f6lgesine ula\u015fma niyeti pant\u00fcrkizmin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131na, Berlin-Ba\u011fdat Demiryolu hatt\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve Almanlar\u0131n Ermeni burjuvazisinin yerine ge\u00e7me d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de soyk\u0131r\u0131ma giden yola d\u00f6\u015fenen ta\u015flardan biridir.  \u201cAlmanya B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Wangenheim da, 17 haziran 1915 tarihli raporunda, \u2018Ermeni tehcirinin sadece askeri nedenlerle yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u2019 diyerek Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n, b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilik g\u00f6revlisi Dr. Mordtmann\u2019la yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi aktarmaktad\u0131r. Talat, \u2018D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 bahane ederek, d\u0131\u015f \u00fclkelerin diplomatik m\u00fcdahalelerine ald\u0131rmaks\u0131z\u0131n, \u00fclkeyi i\u00e7 d\u00fc\u015fmanlardan \u2013 H\u0131ristiyanlardan \u2013 tamamen temizlemek\u2019 istedi\u011fini ve bunun \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcttefiki olan Almanya\u2019n\u0131n da \u00e7\u0131karlar\u0131na oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u2018T\u00fcrkiye b\u00f6yle g\u00fc\u00e7lenecektir\u2019.\u201d8 Alman egemenlerinin, soyk\u0131r\u0131ma desteklerinden dolay\u0131 Ermenilere kar\u015f\u0131 en az\u0131ndan \u00f6z\u00fcr borcu vard\u0131r ve bu bor\u00e7 hala ortada durmaktad\u0131r. Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin politik hesaplar\u0131, soyk\u0131r\u0131ma dahil olan di\u011ferleri gibi Almanlar\u0131n da bu su\u00e7tan dolay\u0131 sorumluluklar\u0131n\u0131n \u00fczerini \u00f6rtm\u00fc\u015ft\u00fcr. Almanlar\u0131n soyk\u0131r\u0131ma dahilleri, Talat\u2019\u0131n savunmas\u0131nda Erkan-\u0131 Harbiye Reisi General Bronsart\u2019\u0131n su\u00e7lanmas\u0131, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. <\/p>\n<p>Dadrian, bu titiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Bat\u0131\u2019n\u0131n reel politik ad\u0131na Ermeni halk\u0131n\u0131n yok edilmesine nas\u0131l seyirci kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve nas\u0131l ortak olundu\u011funu Osmanl\u0131n\u0131n Birinci Sava\u015ftaki m\u00fcttefiklerinin kaynaklar\u0131ndan g\u00f6stererek soyk\u0131r\u0131m\u0131 bir kez daha belgeler.  KAYNAKLAR1)    Dadrian Vahakn N. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Kurumsal Roller, Toplu makaleler kitap 1, \u00c7ev. Atilla Tuygan, Belge Y.20042)    Dadrian Vahakn N. T\u00fcrk Kaynaklar\u0131nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131, Toplu Makaleler kitap 2 \u00c7ev.Attila Tuygan, Belge Y.20053)    Dadrian Vahakn N. \u0130ttifak Devletleri Kaynaklar\u0131nda Ermeni, Soyk\u0131r\u0131m\u0131 Toplu Makaleler kitap 3 \u00c7ev. Ali \u00c7ak\u0131ro\u011flu, Belge Y. 2006.4)    Hofmann Tessa, Talat Pa\u015fa Davas\u0131, Bilinmeyen Belgeler\/yorumlar \u00c7ev. ve Yay\u0131na Haz\u0131rlayan Do\u011fan Akhanl\u0131, Belge Y.2003 s 117-1185)    Bardakjian Kevork B., Hitler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131,\u00c7ev Ali Gelen Peri Y. 2006 s 176)   Max Scheubner Richter Hitler\u2019in 1923 y\u0131l\u0131nda \u00fcnl\u00fc M\u00fcnih Birahane ayaklanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir Rag\u0131p Zarakolu \u00f6ns\u00f6z, Kevork B. Bardakjian, Hitler ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131,\u00c7ev Ali Gelen Peri Y. 20067)    The Treatment, Belge 64, s.258. Akt. AK\u00c7AM Taner, \u0130nsan Haklar\u0131 ve Ermeni Sorunu \u0130mge 2002 s. 2598)   Ak\u00e7am Taner,Ermeni Meselesi hallolunmu\u015ftur,\u0130leti\u015fim y,2008, s 136. Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Dahiliye Vekaleti \u015fifre kaleminden illere g\u00f6nderilen \u015fifreli telgraflardan Soyk\u0131r\u0131m\u0131n izini s\u00fcrerek bu telgraflar\u0131 di\u011fer devlet ar\u015fiv bilgileri ve d\u00f6neme ili\u015fkin anlat\u0131mlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinden belgeleyen son derece \u00f6nemli titiz bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.   <\/p>\n<p style=\"margin: 0cm 0cm 10pt\" class=\"MsoNormal\"><a href=\"http:\/\/www.mavidefter.org\/\">www.mavidefter.org<\/a><\/p>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"848\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De\u011ferli tarih\u00e7i Vahakn N. Dadrian&#8217;\u0131n Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na dair \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 var. \u015eu ana kadar \u00fc\u00e7 kitap halinde yay\u0131nlanan ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 inceleyen &#8216;Toplu Makaleler&#8217; dizisinde Dadrian, T\u00fcrk kaynaklar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ittifak devletleri kaynaklar\u0131nda da soyk\u0131r\u0131m\u0131n izini s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-848","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=848"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/848\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}