{"id":788,"date":"2007-12-31T00:39:21","date_gmt":"2007-12-30T23:39:21","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/12\/31\/ismail-besikci-aleviligin-islamla-hicbir-iliskisi-yoktur\/"},"modified":"2007-12-31T00:39:21","modified_gmt":"2007-12-30T23:39:21","slug":"ismail-besikci-aleviligin-islamla-hicbir-iliskisi-yoktur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/ismail-besikci-aleviligin-islamla-hicbir-iliskisi-yoktur\/","title":{"rendered":"\u0130smail BE\u015e\u0130K\u00c7\u0130: Alevili\u011fin \u0130slamla hi\u00e7bir ili\u015fkisi yoktur"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>8 Minute, 42 Second <\/div>\n\n <\/div>

Alevili\u011fin, \u0130slamla, \u0130slamiyetle hiçbir ili\u015fkisi yoktur. \u0130slamiyetten çok önceleri olu\u015fmu\u015f, Mezopotamya kökenli, Zerdü\u015ft kökenli bir inançt\u0131r. \u0130slamiyetle, Müslümanl\u0131kla, Dördüncü Halife Ali'yle, 12 \u0130mamlarla hiçbir ili\u015fkisi, hiçbir ba\u011f\u0131 yoktur. Alevilerin, 12 \u0130mamlar ad\u0131na, Ali ad\u0131na yalvar\u0131\u015f-yakar\u0131\u015f içinde olmas\u0131, dualar etmesi, kendisi olmamas\u0131n\u0131n, kendisine empoze edilmi\u015f bir ritüeli ya\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131n dikkate de\u011fer bir görüntüsüdür. Alevilik son y\u0131llarda, çok konu\u015fulan konulardan biridir. Alevilik konusunda yay\u0131nlar artmakta, televizyonlar, radyolar ço\u011falmaktad\u0131r. Aleviler aras\u0131nda örgütlenme de boyutlanmaktad\u0131r. Fakat Aleviler, kendisi olarak konu\u015fmamakta, örgütlenme kendisi çerçevesinde geli\u015fmemekte, d\u0131\u015far\u0131dan, Alevilere empoze edilen bir bilinç do\u011frultusunda geli\u015fmektedir. Kendisi olarak konu\u015fan, kendisi olmay\u0131 savunan Aleviler \u015füphesiz vard\u0131r. Ama say\u0131lar\u0131 azd\u0131r. Seslerini yeteri kadar duyuramamaktad\u0131r. Böyle bir damar\u0131n bulunmas\u0131 \u015füphesiz çok olumludur. Say\u0131lar\u0131 ne kadar az olursa olsun, dü\u015fün hayat\u0131nda belirleyici olan da bu damard\u0131r. <\/p>\n

\u0130ttihat ve Terakki yönetiminden beri ba\u015fl\u0131ca iki grup üzerinde yo\u011fun bir asimilasyon uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Kürtleri Türklü\u011fe asimile etmek, Alevileri Müslümanl\u0131\u011fa asimile etmek, yüz y\u0131la yak\u0131n bir zamand\u0131r temel bir devlet politikas\u0131d\u0131r. Bu, sistematik bir \u015fekilde uygulanan bir devlet politikas\u0131d\u0131r. <\/p>\n

Asimilasyona kar\u015f\u0131 gösterilen tav\u0131rda Kürtler ve Aleviler aras\u0131nda önemli bir fark vard\u0131r. Kürtler asimilasyonun bilincine varm\u0131\u015f, ona kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir mücadele içindedir. Aleviler ise, büyük bir ço\u011funlukla, asimilasyonun bilincinde de\u011fildir. Alevilerin büyük bir k\u0131sm\u0131, "Aleviyiz ama, \u0130slam\u0131z", "\u0130slam\u0131z ama Aleviyiz" deyip durmaktad\u0131rlar. Asl\u0131nda, Alevili\u011fin, \u0130slamla, \u0130slamiyetle hiçbir ili\u015fkisi yoktur. \u0130slamiyetten çok önceleri olu\u015fmu\u015f, Mezopotamya kökenli, Zerdü\u015ft kökenli bir inançt\u0131r. \u0130slamiyetle, Müslümanl\u0131kla, Dördüncü Halife Ali'yle, 12 \u0130mamlarla hiçbir ili\u015fkisi, hiçbir ba\u011f\u0131 yoktur. Alevilerin, 12 \u0130mamlar ad\u0131na, Ali ad\u0131na yalvar\u0131\u015f-yakar\u0131\u015f içinde olmas\u0131, dualar etmesi, kendisi olmamas\u0131n\u0131n, kendisine empoze edilmi\u015f bir ritüeli ya\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131n dikkate de\u011fer bir görüntüsüdür. Devlet ve hükümet, devlete ve hükümete yak\u0131n yazarlar, "Alevi \u0130slam" dan, "\u0130slam\u0131n sufi bir kolu olan Alevilik"ten, "\u0130slam\u0131n üç büyük yolundan biri olan Alevilik"ten söz etmektedir. Hükümetin, "Alevi \u0130slam" la ilgili olarak reformlar yapaca\u011f\u0131ndan, Alevilikle ilgili aç\u0131l\u0131mlar gerçekle\u015ftirece\u011finden söz edilmektedir. Devlet Bakan\u0131, "Aleviler, Sünniler kadar Müslümand\u0131r" demektedir. Bu arada, kendilerini, 12 \u0130mamlara, Peygamber Muhammed soyuna dayand\u0131ran Aleviler de vard\u0131r. O zaman onlar, Türkmen de\u011fil Arap olmuyor mu? Veya Kürt de\u011fil Arap olmuyorlar m\u0131? Veya, "evlad\u0131 Resul", "Seydi Saadet Evlad\u0131 Resul" olduklar\u0131n\u0131 söyleyenler, Arap olmuyorlar m\u0131? 1937-1938 Dersim ayaklanmas\u0131 lideri Seyit R\u0131za'n\u0131n, zulüm gördüklerini anlat\u0131rken, "evlad\u0131 Kerbelay\u0131z" diyerek bu zulme lay\u0131k olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatmaya çal\u0131\u015fmas\u0131, elbette yanl\u0131\u015ft\u0131r. "Evlad\u0131 Kerbela" olunca Arap ve Müslüman olmuyor mu? O zaman Kürtlük\/Zazal\u0131k ve Alevilik nerede kal\u0131yor? Kald\u0131 ki, Kerbela'da katledilenler, 72 ki\u015fidir. Dersim ayaklanmalar\u0131nda katledilenlerin say\u0131s\u0131 ise onbinlerle ifade edilmektedir. Alevilik üzerine çal\u0131\u015fan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da, Alevili\u011fi "heterodoks \u0130slam" içinde de\u011ferlendirmektedir. <\/p>\n

\u015eiilik elbette \u0130slaml\u0131k içindedir. \u015eiilik \u0130slamiyetteki iki önemli mezhepten biridir. Dördüncü Halife Ali, 12 \u0130mamlar, \u015eiili\u011fin temel asmbollerindendir. Alevi inanc\u0131n\u0131n ise, \u015eiilikle bir ili\u015fkisi, bir ba\u011f\u0131 yoktur. Alevili\u011fin Orta Asya kavimlerinin, bu arada Türklerin de \u0130slamiyetten önceki dini olan \u015eamanizmle de bir ilgisi, ili\u015fkisi yoktur. Bu bak\u0131mdan, \u0130slamiyetle ili\u015fki kuran veya \u015eamanizmle ili\u015fki kurmaya, ba\u011f kurmaya çal\u0131\u015fan bugünkü Alevi dü\u015füncesinin ele\u015ftirisi gerekmektedir. Bu ele\u015ftiri devaml\u0131 ve dinamik olmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n

Bugün gerek Kürt Alevilerin, gerek Türk Alevilerin Dördüncü Halife Ali için, 12 \u0130mamlar için, örne\u011fin Hüseyin için yakar\u0131\u015fta bulundu\u011fu büyük bir gerçektir. Alevilerin örne\u011fin Muharrem ay\u0131nda, üçüncü Halife Hüseyin için, Kerbela'da katledildi\u011fi günün y\u0131ldönümünde \u015eiiler gibi dövünmemekte, fakat 12 \u0130mamlara yalvarmalar\u0131n\u0131 yakarmalar\u0131n\u0131 sürdürmektedir. Buradaki temel sorun ise, \u015eii inanc\u0131n\u0131n, \u015eii asmbollerinin, Alevi inanc\u0131na nas\u0131l girdi\u011fidir. Temel soru, Alevi inanc\u0131n\u0131n ne zamandan beri ve nas\u0131l ba\u015fkala\u015fmaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. <\/p>\n

Ha\u015fim Kutlu'nun K\u0131z\u0131lba\u015f Alevilikte Yol, Erkan, Meydan, Alevilik Ö\u011fretisi, (Yurt Kitap-Yay\u0131n, Eylül 2007, Ankara) kitab\u0131nda bu konuyla ilgili dikkate de\u011fer aç\u0131klamalar\u0131 vard\u0131r. Alevilik yerine K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131k tabirinin daha çok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu eserde Ha\u015fim Kutlu, K\u0131z\u0131lba\u015f ocaklar\u0131n\u0131n merkezinin Dersim oldu\u011funu belirtmektedir. Ocaklar\u0131n aile ya da a\u015firet ad\u0131yla an\u0131lmalar\u0131n\u0131n K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131kta (Alevilikte) bir sapma oldu\u011fu dile getirilmekte, Alevilik inanc\u0131ndaki bozulman\u0131n 13. yüzy\u0131lda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edilmektedir. Mo\u011fol istilas\u0131 ve Alamut oca\u011f\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Alevilik inanc\u0131nda büyük bir y\u0131k\u0131m\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olmu\u015ftur. Mo\u011fol istilas\u0131 döneminde Anadolu'da meydana gelen Babai ayaklanmalar\u0131n\u0131n (Baba \u0130lyas-Baba \u0130shak önderli\u011finde geli\u015fen ayaklanmalar\u0131n) Selçuklu lejyon ordular\u0131nca bast\u0131r\u0131lmas\u0131, bu arada Alevi yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n darmada\u011f\u0131n edilmesidir. Babai ayaklanmalar\u0131n\u0131 Selçuklu lejyon ordular\u0131nca bast\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Alevi yap\u0131lanmalar\u0131 çok a\u011f\u0131r darbeler alm\u0131\u015ft\u0131r. (age., s.126). <\/p>\n

Ondördüncü as\u0131rda ise \u0130ran'da Müslüman Ali \u015eias\u0131 yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Müslüman Ali \u015eias\u0131, Anadolu Alevileri ile yapt\u0131klar\u0131 siyasal ittifaklar\u0131 istismar yoluna da gitmi\u015ftir (s.126). \u0130\u015fte Müslüman Ali \u015eias\u0131'n\u0131n Alevili\u011fe, K\u0131z\u0131lba\u015fl\u0131\u011fa s\u0131zma çabalar\u0131 bu dönemde ba\u015flam\u0131\u015f, onbe\u015finci yüzy\u0131l süresince devam etmi\u015ftir. Onalt\u0131nc\u0131 yüzy\u0131l ba\u015flar\u0131nda \u015eah \u0130smail ile birlikte (1487-1524) doruk noktas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Alevi yap\u0131s\u0131ndaki bu bozulmalar sürecinde ocak pirlerinin tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131nda da de\u011fi\u015fmeler olmu\u015f, Alevi yol kurallar\u0131 giderek aile ç\u0131karlar\u0131na tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, yol evlad\u0131n\u0131n korunup kollanmas\u0131n\u0131 esas alan Alevi yasalar, ailenin korunup kollanmas\u0131na dönü\u015fmü\u015ftür (s.127). <\/p>\n

K\u0131z\u0131lba\u015f (Alevi) dü\u015füncesine Hakk-Muhammed-Ali ritüellerinin, 12 imamlar ritüellerinin girmesi, 15. yüzy\u0131l içinde kök salmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eeyh Cüneyt'in (ölümü 1460), \u015eeyh Haydar'\u0131n (ölümü 1488) iktidar\u0131 döneminde, \u015eah \u0130smail döneminde, bu ili\u015fkiler iyice geli\u015fmi\u015ftir. \u0130mam Cafer buyru\u011fu, K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n (Alevilerin) ilgi duydu\u011fu temel bir kitap olmu\u015ftur. \u0130mam Cafer 702-765 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Alt\u0131nc\u0131 imamd\u0131r. 676-732 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fayan ve be\u015finci imam olan Muhammed Bak\u0131r'\u0131n o\u011fludur. \u0130mam Cafer'in büyük buyru\u011funun Bisati taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. Bisati ise 15. yüzy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r (ölümü 1439). Aleviler bak\u0131m\u0131ndan bu konuda da derin bir çeli\u015fki vard\u0131r çünkü Caferi mezhebinin atas\u0131 say\u0131lan \u0130mam Cafer, K\u0131z\u0131lba\u015flar için hiç iyi \u015feyler dü\u015fünmemektedir. \u0130mam Cafer, K\u0131z\u0131lba\u015flar için "bilinsin ki ne onlar bizdendir, ne de biz onlardan\u0131z. Onlarla sava\u015fanlar ise Hz. Muhammed'in önünde, onun dü\u015fmanlar\u0131yla sava\u015fanlar gibi kutsald\u0131r, cennetliktir" demi\u015ftir (age, s. 128). Örne\u011fin, 1510'larda cereyan eden \u015eahkulu ayaklanmas\u0131n\u0131n da bu ili\u015fkiler çerçevesinde de\u011ferlendirilmesi gerekir. Osmanl\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yeniler \u015eahkulu güçlerinin, \u0130ran'a, \u015eah \u0130smail'e s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131, \u015eah \u0130smail yönetiminin kendilerine nas\u0131l muamele etti\u011fi olgulara dayan\u0131larak anlat\u0131lmal\u0131d\u0131r… \u0130mam Cafer'in bu sözü, 1990'lar\u0131n ortalar\u0131nda, Tansu Çiller'in ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 döneminde \u0130ran yöneticilerinin Türk yöneticilere yapt\u0131\u011f\u0131 öneriyi hat\u0131ra getirmektedir. O dönemde \u0130ran yöneticileri Türk devlet ve hükümet yöneticilerine Aleviler hakk\u0131nda "ya siz Sünnile\u015ftirin ya da müsaade edin biz \u015eiile\u015ftirelim" demi\u015fti. K\u0131z\u0131lba\u015flar için \u0130mam Cafer döneminden günümüze kadar hiçbir \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fini bu öneri de aç\u0131kça ortaya koymaktad\u0131r. Bütün bunlar ise Alevilerin büyük bir aymazl\u0131k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermektedir. Alevilerin bu yönden ele\u015ftirilmesi gerekir. Bu ele\u015ftirinin devaml\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131 da gerekir. Alevilerdeki aymazl\u0131\u011f\u0131n "ille de Müslüman olma" \u0131srar\u0131n\u0131n maddi ve manevi nedenleri üzerinde de durmak gerekir. Müslümanl\u0131\u011f\u0131n hiçbir ko\u015fulunu yerin getirmeyen Alevilerin, Müslümanl\u0131kta \u0131srarl\u0131 olmalar\u0131 dikkate de\u011fer bir konudur. Alevi olan ama namaz k\u0131lan Aleviler de var deniyor. Onlar\u0131, art\u0131k asimile olup Müslüman olmu\u015f ki\u015filer olarak de\u011ferlendirmek daha do\u011frudur. <\/p>\n

Ha\u015fim Kutlu'nun sözü edilen K\u0131z\u0131lba\u015f Alevilikte Yol, Erkan, Meydan kitab\u0131nda bu konulara ili\u015fkin bölümler vard\u0131r. Ha\u015fim Kutlu'nun, Alamut Oca\u011f\u0131 ile ilgili dü\u015füncelerinin Alevileri anlat\u0131p anlatmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir. \u0130smailiye'nin, Nizarilik'in Alevilik olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konudur. Öbür dü\u015füncelerinin ise ufuk aç\u0131c\u0131 oldu\u011fu aç\u0131kt\u0131r. Ha\u015fim Kutlu kitab\u0131nda "Kürt ya da Türk Alevilerin, ya da bugün kendisini bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131ndan ifade edenlerin Müslüman olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak oldukça geri bir tart\u0131\u015fmad\u0131r" demektedir (s.397). Bunu, "Alevilerin Müslüman olmad\u0131klar\u0131 çok aç\u0131k bir gerçektir. Bunu tart\u0131\u015fmak bile yanl\u0131\u015ft\u0131r" \u015feklinde anlamak gerekir. Kitab\u0131n örne\u011fin 154-155 sayfalar\u0131nda dile getirilenler de bunu göstermektedir. Bütün bunlara ra\u011fmen bu ili\u015fkilerde aymazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan Alevilerin ele\u015ftirilmesi gere\u011fi kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/p>\n

Kaynak: Mavi Defter <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alevili\u011fin, \u0130slamla, \u0130slamiyetle hiçbir ili\u015fkisi yoktur. \u0130slamiyetten çok önceleri olu\u015fmu\u015f, Mezopotamya kökenli, Zerdü\u015ft kökenli bir inançt\u0131r. \u0130slamiyetle, Müslümanl\u0131kla, Dördüncü Halife Ali'yle, 12 \u0130mamlarla hiçbir ili\u015fkisi, hiçbir ba\u011f\u0131 yoktur. Alevilerin, 12 \u0130mamlar ad\u0131na, Ali ad\u0131na yalvar\u0131\u015f-yakar\u0131\u015f içinde olmas\u0131, dualar etmesi, kendisi olmamas\u0131n\u0131n, kendisine empoze edilmi\u015f bir ritüeli ya\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131n dikkate de\u011fer bir görüntüsüdür.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-788","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/788\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}