{"id":770,"date":"2007-12-05T11:57:04","date_gmt":"2007-12-05T10:57:04","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/12\/05\/medyada-diktatoerlesme-ve-medya-aristokrasisi-mustafa-soenmez\/"},"modified":"2007-12-05T11:57:04","modified_gmt":"2007-12-05T10:57:04","slug":"medyada-diktatoerlesme-ve-medya-aristokrasisi-mustafa-soenmez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/medyada-diktatoerlesme-ve-medya-aristokrasisi-mustafa-soenmez\/","title":{"rendered":"Medyada diktat\u00f6rle\u015fme ve medya aristokrasisi &#8211; Mustafa S\u00f6nmez"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>12 Minute, 10 Second                <\/div>\n\n            <\/div><p>Bug&uuml;nk&uuml; yap\u0131s\u0131yla, ideolojik bir kurum olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda &ouml;nemli bir ekonomik alt-sekt&ouml;r de olan medyan\u0131n, &ouml;zellikle T&uuml;rkiye benzeri &uuml;lkelerde, &uuml;lkenin sermaye birikimi ser&uuml;veniyle paralel geli\u015fen, tarihi olarak ge&ccedil;irdi\u011fi &uuml;&ccedil; a\u015fama var. Farkl\u0131 &uuml;retim ili\u015fkilerine tekab&uuml;l eden bu a\u015famalar\u0131n her birinin, farkl\u0131 i\u015f&ccedil;i-i\u015fveren ili\u015fkileri, farkl\u0131 haber ve yorum &uuml;retme tarzlar\u0131 oldu\u011fu gibi, siyasi iktidar ve reklam verenlerle farkl\u0131 ili\u015fkiler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, bizatihi, medya sahipli\u011finde &ouml;nemli farkl\u0131l\u0131klara tekab&uuml;l etti\u011fi s&ouml;ylenebilir.   <!--more--> <\/p>\n<p> Medyan\u0131n tarihsel geli\u015fimi i&ccedil;inde daha yatay, daha demokrat bir medya y&ouml;netiminden daha dikey, otoriter ve diktatoryal bir y&ouml;netime y&ouml;neldi\u011fi g&ouml;zlemleniyor.  <\/p>\n<p> <strong>Medya aristokrasisi<\/strong>  <\/p>\n<p> Ku\u015fkusuz bu s&uuml;re&ccedil;, sadece patronaj\u0131n ge&ccedil;irdi\u011fi bir evrim de\u011fil, ayn\u0131 zamanda medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n da farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve i&ccedil;lerinden patronaja yak\u0131n bir aristokrasinin &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir s&uuml;re&ccedil;tir. Bu anlamda, medyada otoriter d&uuml;zenin olu\u015fumunda medya aristokrasisinin de rol&uuml;n&uuml; g&ouml;z ard\u0131 etmemek gerekiyor. Medya sermayedarlar\u0131n\u0131n, edit&ouml;r ve yazarlardan olu\u015fan aristokratlar\u0131 ile ili\u015fkileri, di\u011fer &ccedil;al\u0131\u015fanlardan farkl\u0131 bir d&uuml;zlem i&ccedil;inde cereyan ediyor, d&uuml;zenin yeniden &uuml;retiminde sermayedarlar, aristokratlara yaslanarak yol al\u0131rken bunlarla ili\u015fkilerini de sopa-havu&ccedil; ikilisini kullanarak y&uuml;r&uuml;t&uuml;yorlar.  <\/p>\n<p> Bunun sadece medyaya &ouml;zg&uuml; bir durum olmad\u0131\u011f\u0131, hemen hemen her sekt&ouml;r i&ccedil;in ge&ccedil;erli oldu\u011fu &ouml;ne s&uuml;r&uuml;lse de haber ve yorum &uuml;retmenin, otomobil, &ccedil;imento &uuml;retmekten farkl\u0131l\u0131k i&ccedil;erdi\u011fi, kimyalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 oldu\u011fu, di\u011fer sekt&ouml;rlerde ge&ccedil;erli olan standartla\u015fma, tekd&uuml;zele\u015fme, hiyerar\u015fik yap\u0131la\u015fman\u0131n medyada olamayaca\u011f\u0131, olmamas\u0131 gerekti\u011fi vurgulanmal\u0131.  <\/p>\n<p> &Uuml;retilen di\u011fer mal ve hizmetlerden farkl\u0131 olarak, okur-izleyici, kendisine verilen (sat\u0131lan) haber ve yorumlarda farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bilmek ister. Bunlar\u0131n tek bir gazetede, kanalda yer almas\u0131 gerekmez ama farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ifade edildi\u011fi medyalar\u0131n da hayat hakk\u0131 olmas\u0131, onu &uuml;retecek olanlar\u0131n ifade &ouml;zg&uuml;rl&uuml;klerinin, i\u015f g&uuml;vencelerinin olmalar\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla, medya ortam\u0131nda&nbsp; i\u015fyeri demokrasisi, ifade &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; ve editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, bir &uuml;lkede demokrasinin geli\u015fimi i&ccedil;in olmazsa olmaz ko\u015fullard\u0131r ve bunlar daralt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, giderek ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde, medyada ba\u015f g&ouml;steren diktat&ouml;rl&uuml;k, oligar\u015fik yap\u0131, mutlaka ve mutlaka b&uuml;t&uuml;n &uuml;lke y&ouml;netim bi&ccedil;imine de bula\u015f\u0131r.  <\/p>\n<p> Tersi de ge&ccedil;erlidir. Bir &uuml;lkede y&ouml;netim otoriterle\u015fip diktat&ouml;rle\u015fmeye y&ouml;neldik&ccedil;e, &ouml;nce medyay\u0131 antidemokratikle\u015ftirir, kontrol alt\u0131na al\u0131r, susturur. Bu, art\u0131k, &uuml;lkeyi y&ouml;netenlerle medyay\u0131 kontrol eden sermaye gruplar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi ve \/veya bunlar aras\u0131ndaki filler sava\u015f\u0131 ile ger&ccedil;ekle\u015fiyor. Medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131 ve okur-izleyiciler ise&nbsp; bu filler sava\u015f\u0131nda &ccedil;imenler olarak eziliyorlar.  <\/p>\n<p> <strong>Medyada de<\/strong><strong>\u011f<\/strong><strong>i<\/strong><strong>\u015f<\/strong><strong>en &uuml;retim ili<\/strong><strong>\u015f<\/strong><strong>kileri<\/strong>  <\/p>\n<p> T&uuml;rkiye ve benzeri &uuml;lkelerin medya tarihinin ge&ccedil;irdi\u011fi a\u015famalar\u0131n &uuml;retim ili\u015fkilerini genel hatlar\u0131 ile \u015f&ouml;yle &ouml;zetlemek m&uuml;mk&uuml;n<strong>.<\/strong>  <\/p>\n<p> <strong>&quot;Gazete d&ouml;nemi&quot;:<\/strong> Medyan\u0131n, yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, patronun ayn\u0131 zamanda ba\u015fyazar ve ba\u015f edit&ouml;r oldu\u011fu, tiraj\u0131n m&uuml;tevaz\u0131 ve gelirin a\u011f\u0131rl\u0131kla gazete sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde edildi\u011fi, &ccedil;al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda da hiyerar\u015finin tek basamakl\u0131 oldu\u011fu, &uuml;cret farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n fazla olmad\u0131\u011f\u0131, reklam verenin ve devletin kontrol&uuml;ne hen&uuml;z girilmemi\u015f bir d&ouml;nem.  <\/p>\n<p> <strong>&quot;Medya end&uuml;strisi&quot;<\/strong> <strong>d&ouml;nemi:<\/strong> Yeni teknolojilerle bask\u0131 ve tirajlar\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, reklam gelirlerinin ana gelir kalemi olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, medyan\u0131n etkileme g&uuml;c&uuml;n&uuml;n artt\u0131\u011f\u0131, bu g&uuml;&ccedil;ten hem iktidarlar\u0131n hem de medya sahibinin yararlanmak i&ccedil;in &ccedil;aba g&ouml;sterdi\u011fi d&ouml;nemdir bu.  <\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p> B&uuml;y&uuml;meyle birlikte i\u015fletme i&ccedil;i i\u015fb&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n ve kademelenmenin artt\u0131\u011f\u0131 bu d&ouml;nemde, y&ouml;netici edit&ouml;rler ve yazarlardan olu\u015fan aristokrasi, hiyerar\u015finin &uuml;st s\u0131ralar\u0131na yerle\u015ftirilirken, muhabirler ve teknik &ccedil;al\u0131\u015fanlar &quot;a\u015fa\u011f\u0131dakiler&quot;i olu\u015fturuyorlar; &uuml;cretler aras\u0131nda farkl\u0131la\u015fma ba\u015fl\u0131yor, toplam gelirlerde reklam gelirleri daha &ccedil;ok &ouml;nem ta\u015f\u0131maya ba\u015fl\u0131yor, medya patronu, elindeki g&uuml;c&uuml; hem reklam verenler &uuml;st&uuml;nde hem de h&uuml;k&uuml;met &uuml;st&uuml;nde kullanarak paraya tahvil etmeye &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde, reklam verenler ve h&uuml;k&uuml;met de ama&ccedil;lar\u0131na ula\u015fmak i&ccedil;in medya end&uuml;strisini daha &ccedil;ok etki alt\u0131na almaya &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yorlar.  <\/p>\n<p> <strong>Medya end&uuml;strili kompleksler d&ouml;nemi:<\/strong> Bu d&ouml;nem, medya giri\u015fimcisinin, medya d\u0131\u015f\u0131 alanlara yat\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 ya da medya d\u0131\u015f\u0131ndakilerin medya sekt&ouml;r&uuml;ne yat\u0131r\u0131m yaparak entegre yap\u0131lar kurduklar\u0131 son d&ouml;neme tekab&uuml;l ediyor. Bu d&ouml;nemde yaz\u0131l\u0131 bas\u0131na elektronik bas\u0131n ve giderek k&uuml;lt&uuml;r end&uuml;strisinin m&uuml;zik,kitap, sinema, futbol ve di\u011fer dallar\u0131 eklendi. Ama daha &ouml;nemlisi, orijini medya olan sermayedarlar, finans, sanayi, ticaret, emlak gibi sekt&ouml;rlere de yat\u0131r\u0131m yapt\u0131lar. Ya da medya d\u0131\u015f\u0131ndaki sermayedarlar ya yenilerini kurarak ya da mevcutlar\u0131 ele ge&ccedil;irerek\/ortak olarak, medya&nbsp; sekt&ouml;r&uuml;ne girdiler.  <\/p>\n<p> \u0130leti\u015fim ve bili\u015fim teknolojisinin yo\u011funlukla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu sekt&ouml;rlerde yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nda tirajlar, &uuml;r&uuml;n &ccedil;e\u015fitleri h\u0131zla artt\u0131, cirolar b&uuml;y&uuml;d&uuml;, reklam harcamalar\u0131 h\u0131zland\u0131 ve yaz\u0131l\u0131-elektronik pazarda etkinlik kuran daha ileri teknoloji ve i\u015fletmecilik uygulayan gruplar hem sat\u0131\u015flardan hem reklam harcamalar\u0131ndan giderek b&uuml;y&uuml;k paylar almaya ve sekt&ouml;rde hakimiyet kurmaya ba\u015flad\u0131lar. Bu hegemonya tesisinde, medya d\u0131\u015f\u0131ndan edinilen ekonomik kaynaklar\u0131n ve h&uuml;k&uuml;metler &uuml;st&uuml;ndeki etkinliklerin ya da h&uuml;k&uuml;metlerle giri\u015filen pazarl\u0131klar sonucu edinilen kaynaklar\u0131n da katk\u0131s\u0131 b&uuml;y&uuml;k oldu.  <\/p>\n<p> <strong>Gazeteci profilindeki de<\/strong><strong>\u011f<\/strong><strong>i<\/strong><strong>\u015f<\/strong><strong>im<\/strong>  <\/p>\n<p> E\u011flence end&uuml;strisi ile medyan\u0131n i&ccedil; i&ccedil;e ge&ccedil;ti\u011fi bu d&ouml;nemde, habercilik ve fikir &uuml;retiminden &ccedil;ok e\u011flence ve magazinle\u015fme daha a\u011f\u0131r basmaya ba\u015flad\u0131., buna ba\u011fl\u0131 olarak da istihdam edilen gazeteci profilinde de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131. Konular\u0131nda uzman gazeteci ve yorumculara olan talep azal\u0131rken daha az kalifiye, daha itaatkar, reklam gelirini art\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 eleman t&uuml;r&uuml;ne daha &ccedil;ok &ouml;nem verilir oldu. &Ouml;zellikle T&uuml;rkiye gibi &uuml;lkelerde TV dizilerinin hegemonyas\u0131yla, reklamlar\u0131n dizilere akmas\u0131, dizi-hegemonik bir medyay\u0131 ortaya &ccedil;\u0131kard\u0131. TV&#39;ler, yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n\u0131 g&ouml;lgede b\u0131rak\u0131rken, gruplar\u0131n yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n\u0131, a&ccedil;\u0131\u011f\u0131n\u0131 TV&#39;lerden kapatan ve kendi TV&#39;sini tutunduran mecralara d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;ler.  <\/p>\n<p> <strong>De<\/strong><strong>\u011f<\/strong><strong>i<\/strong><strong>\u015f<\/strong><strong>en y&ouml;netim bi&ccedil;imleri<\/strong>  <\/p>\n<p> Kabaca, medyan\u0131n ekonomik tarihinin bu &uuml;&ccedil; a\u015famas\u0131n\u0131n her biri, farkl\u0131 i\u015fletme-i&ccedil;i y&ouml;netim, editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve ifade &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; bi&ccedil;imlerine ve i\u015f&ccedil;i-i\u015fveren ili\u015fkileri rejimine de tekab&uuml;l eder. Her a\u015famay\u0131 bu optikten analiz etti\u011fimizde \u015funlar\u0131 g&ouml;r&uuml;r&uuml;z.  <\/p>\n<p> <strong>&quot;Gazete d&ouml;nemi&quot;:<\/strong> Bu d&ouml;nemde, i\u015fletmenin ekonomik, &quot;azami k&acirc;r&quot; saikli bir i\u015fletme olmaktan &ccedil;ok, &quot;fikri&quot;, ideolojik kurum yan\u0131 a\u011f\u0131r bas\u0131yordu. Patron ya da aile, gazetede bizzat &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yor, ba\u015fyaz\u0131 yaz\u0131yordu. Gazetecilik, bir meslek olmakla beraber, ideolojik-politik kayg\u0131larla da icra edilen bir meslekti. &Ccedil;al\u0131\u015fanlar, yazarlar, editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na daha tutkulu ve bunu korumak i&ccedil;in &ouml;rg&uuml;tl&uuml;, sendikal\u0131; patronlarla aralar\u0131na mesafe koymay\u0131 ba\u015farabiliyorlard\u0131. Sekt&ouml;r tekelci bir yap\u0131ya ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;in, sekt&ouml;re giri\u015f engelsizdi ve &ccedil;al\u0131\u015fanlar i&ccedil;in de farkl\u0131 yerlerde i\u015f bulma olana\u011f\u0131 vard\u0131. Patronlar\u0131n asli i\u015fi gazetecilik oldu\u011fu i&ccedil;in, s\u0131rtlar\u0131nda yumurta k&uuml;fesi yok gibiydi, iktidarlar taraf\u0131ndan ba\u015fka sekt&ouml;rlerden s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lma dertleri pek yoktu, reklam verenler hen&uuml;z bir bask\u0131 grubu de\u011fildi, reklama ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi i&ccedil;ine de hen&uuml;z girilmi\u015f de\u011fildi.  <\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p> Gazetecili\u011fin bu d&ouml;nemi i&ccedil;in, medyan\u0131n daha ba\u011f\u0131ms\u0131z, daha demokratik, s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131la\u015fman\u0131n fazla olmad\u0131\u011f\u0131&nbsp; bir d&ouml;nem diyebiliriz.  <\/p>\n<p> <strong>Medya end&uuml;strisi d&ouml;neminde y&ouml;netim:<\/strong> Bu d&ouml;nemde, teknoloji geli\u015fti, reklam harcamalar\u0131 artt\u0131, yaz\u0131l\u0131 bas\u0131nda tiraj ve sat\u0131\u015flar artt\u0131, &uuml;r&uuml;nler &ccedil;e\u015fitlendi. B&uuml;t&uuml;n bu b&uuml;y&uuml;me s&uuml;reci, istihdamda art\u0131\u015f, gazetecilikte uzmanla\u015fma, i\u015fb&ouml;l&uuml;m&uuml;nde ayr\u0131nt\u0131l\u0131la\u015fmay\u0131 getirdi.  <\/p>\n<p> Medya giri\u015fimcisi, i\u015fletmeye profesyonel i\u015fletmeciler, finans&ccedil;\u0131lar, reklam pazarlamac\u0131lar\u0131 ald\u0131 ; ba\u015f edit&ouml;r, edit&ouml;r ve etkili yazarlar\u0131 gerek g&ouml;r&uuml;rse y&ouml;netim kuruluna ald\u0131, hatta k&uuml;&ccedil;&uuml;k hisseler verdi, b&ouml;ylece &ccedil;al\u0131\u015fanlar i&ccedil;inde bir &quot;medya aristokrasisi&quot; olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bu kesime daha farkl\u0131 &uuml;cretler &ouml;dendi ve \u015firketin &ccedil;\u0131karlar\u0131 ile b&uuml;t&uuml;nle\u015fmeleri sa\u011fland\u0131. Bu d&ouml;nemden itibaren, &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n sendikal &ouml;rg&uuml;tlenmeleri ayak ba\u011f\u0131 olarak g&ouml;r&uuml;lmeye ba\u015fland\u0131.  <\/p>\n<p> Editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k iddias\u0131 zay\u0131flad\u0131, i\u015fletme gelirlerini ve k&acirc;r\u0131n\u0131 en &ccedil;okla\u015ft\u0131rma saiki &ouml;n plana &ccedil;\u0131kmaya ba\u015flarken gazete sat\u0131\u015flar\u0131 ana gelir kalemi olmaktan &ccedil;\u0131k\u0131p&nbsp; reklam gelirleri &ouml;nem ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131. Bu nedenle de medya y&ouml;netimi, reklam veren ve h&uuml;k&uuml;met beklentilerine daha tabi, daha y&ouml;nlendirilmi\u015f ve politikas\u0131n\u0131 biraz daha &quot;para&quot;n\u0131n belirleyicili\u011fine terk etti.  <\/p>\n<p> Medya sermayedar\u0131, bu politikan\u0131n yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya t&uuml;m &ccedil;al\u0131\u015fanlarca icras\u0131n\u0131 istemeye ba\u015flad\u0131 ve direnenlerle s&uuml;rt&uuml;\u015fme artt\u0131. &Ouml;nceki d&ouml;nemin g&ouml;rece demokratik ortam\u0131, &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n ilkeli duru\u015flar\u0131 ve editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k durumlar\u0131 a\u015f\u0131nmaya ba\u015flad\u0131, patronajla aradaki kal\u0131n perde incelmeye hatta kalkmaya ba\u015flad\u0131,&nbsp; de\u011ferlerde h\u0131zl\u0131 bir erozyon ya\u015fanmaya ba\u015fland\u0131.  <\/p>\n<p> <strong>Medya end&uuml;strili kompleksler d&ouml;neminde y&ouml;netim:<\/strong> Bu d&ouml;nemde medya giri\u015fimcisinin, k&uuml;lt&uuml;r end&uuml;strisinin di\u011fer alanlar\u0131na girip oralarda da metala\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131rmas\u0131; medya d\u0131\u015f\u0131 sekt&ouml;rlere girmesi, hep &quot;k&acirc;r ve sermaye birikimi&quot; saikine dayan\u0131yor. B&ouml;yle olunca, kendi sekt&ouml;r&uuml;nde, yeni girdi\u011fi sekt&ouml;rlerde de paran\u0131n, metala\u015fman\u0131n, piyasala\u015fman\u0131n h&uuml;km&uuml; daha &ccedil;ok ge&ccedil;iyor. Para saiki dominant hale gelince, medyay\u0131 siyasi iktidara, rakiplere, reklam verene kar\u015f\u0131 &quot;silah&quot; olarak kullanma c&uuml;reti daha &ccedil;ok kabar\u0131yor. Medya d\u0131\u015f\u0131ndan gelenlerin de medyaya giri\u015fleri daha &ccedil;ok medyan\u0131n &quot;silah&quot; &ouml;zelli\u011fini kullanma ile ilgili. Bu silah\u0131n sald\u0131r\u0131-savunma ama&ccedil;l\u0131 olmas\u0131 sadece bir n&uuml;ans. &quot;Silah&quot; &ouml;zellikli medyan\u0131n bir sekt&ouml;r olarak, kendi ba\u015f\u0131na k&acirc;r getirmeyen bir sekt&ouml;r olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, kompleksin di\u011fer sekt&ouml;rlerine, medyan\u0131n sahip oldu\u011fu &quot;ekonomi d\u0131\u015f\u0131 zor&quot;la kazand\u0131rabilecekleri, medyay\u0131 cazip k\u0131l\u0131yor .  <\/p>\n<p> E\u011flence end&uuml;strisiyle medyan\u0131n i&ccedil; i&ccedil;e ge&ccedil;ti\u011fi bu d&ouml;nemde, habercilik ve fikir &uuml;retiminden &ccedil;ok e\u011flence ve magazinle\u015fme daha a\u011f\u0131r basmaya ba\u015flay\u0131nca istihdam edilen gazeteci profilinde de de\u011fi\u015fim artt\u0131. Konular\u0131nda uzman gazeteci ve yorumculara olan talep azal\u0131rken daha az kalifiye, daha itaatkar, reklam gelirini art\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 eleman t&uuml;r&uuml;ne daha &ccedil;ok &ouml;nem verilir oldu. &Ouml;zellikle T&uuml;rkiye gibi &uuml;lkelerde TV dizilerinin hegemonyas\u0131yla, reklamlar\u0131n dizilere akmas\u0131, dizi-egemen bir medyay\u0131 ortaya &ccedil;\u0131kard\u0131  <\/p>\n<p> Medyan\u0131n art\u0131k,&nbsp; bariz bi&ccedil;imde silah olarak, &ccedil;al\u0131\u015fanlarla beraber &quot;ordu&quot; gibi kullan\u0131lmas\u0131, alt-&uuml;st ili\u015fkilerini, emir-komuta ili\u015fkilerini daha kesin &ccedil;izgilerle ortaya &ccedil;\u0131kar\u0131p otoriter yap\u0131y\u0131 daha belirgin hale getirdi. Medya aristokrasisi, di\u011fer &ccedil;al\u0131\u015fanlardan iyice koptu (kopar\u0131ld\u0131), sendika ask\u0131ya al\u0131n\u0131p &ouml;rg&uuml;ts&uuml;zl&uuml;k mutlakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, pazardaki hegemonya, &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131 se&ccedil;eneksiz b\u0131rakarak itaate daha &ccedil;ok zorlad\u0131. Medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, ta\u015feronla\u015fma, esnek &uuml;retim y&ouml;ntemleri ile hem ekonomik pazarl\u0131k g&uuml;&ccedil;leri hem de editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k alanlar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f, daralt\u0131lm\u0131\u015f oldu.  <\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n<p> Bu format i&ccedil;inde, medya patronu en dokunulmaz san\u0131lan yazarlar\u0131, edit&ouml;rleri bile &quot;rehin&quot; alm\u0131\u015f oldu, giderek&nbsp; yaz\u0131lacak ve yaz\u0131lmayacaklar k\u0131rm\u0131z\u0131 &ccedil;izgilerle belirlendi.&nbsp; Medya aristokrasisi patronaj\u0131n hassasiyetlerini her \u015feyin &ouml;n&uuml;nde tutarak &ccedil;o\u011fu zaman da &quot;durumdan vazife &ccedil;\u0131kar\u0131p&quot; kraldan daha kralc\u0131 kesildi. Medya hiyerar\u015fisinde &uuml;ste t\u0131rmanmak i&ccedil;in yar\u0131\u015fan aristokrasi, &ouml;zellikle &quot;tetik&ccedil;ilik&quot; konusunda dibe do\u011fru yar\u0131\u015f\u0131n g&ouml;n&uuml;ll&uuml;leri olmakta beis g&ouml;rmedi ve bunu kamuoyunun, okuyucu-izleyicinin g&ouml;z&uuml; &ouml;n&uuml;nde yapacak kadar&nbsp; ars\u0131zla\u015ft\u0131lar.  <\/p>\n<p> Patronun k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, g&uuml;d&uuml;lemesine kar\u015f\u0131, &ccedil;al\u0131\u015fanlarla dayan\u0131\u015fmak yerine, patrona ait mahrem bilgilerle kendi z\u0131rh\u0131n\u0131 olu\u015fturup, bununla k&ouml;\u015fesini kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 sananlar\u0131n ise o kadar durumlar\u0131ndan Emin olmamalar\u0131 gerekti\u011fini, k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131k s\u0131n\u0131r tan\u0131maz hale geldi\u011fini, son Emin &Ccedil;&ouml;la\u015fan olay\u0131ndan anlam\u0131\u015f olmak gerekir.  <\/p>\n<p> Patronaj kar\u015f\u0131s\u0131nda g&ouml;rece ba\u011f\u0131ms\u0131z davranmay\u0131p, kendi aras\u0131nda dayan\u0131\u015fmay\u0131p bu kadar edilgenle\u015fen medya aristokrasisi, medyada diktat&ouml;rle\u015fmeye fiilen hizmet etmi\u015f oldu, bu sayede de medya patronlar\u0131 her kategoriden personeli bir fiske ile sekt&ouml;r&uuml;n d\u0131\u015f\u0131na atabilecek g&uuml;ce eri\u015fti.&nbsp; Bu, &quot;g&uuml;&ccedil; bende art\u0131k!&quot; deme, bu, art\u0131k medyada diktat&ouml;rl&uuml;k d&ouml;nemidir.  <\/p>\n<p> <strong>Ne yapmal<\/strong><strong>\u0131<\/strong><strong>?<\/strong>  <\/p>\n<p> Medyada acil g&uuml;ndem, olu\u015fan diktat&ouml;rle\u015fmeye kar\u015f\u0131 demokratikle\u015fme program\u0131na sahip olmakt\u0131r. Bu yap\u0131l\u0131rken de medyada otoriterle\u015fmede, diktat&ouml;rle\u015fmede, bizzat medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n i&ccedil;inden &ccedil;\u0131kan medya aristokrasisinin rol&uuml; g&ouml;z ard\u0131 edilmemeli, diktat&ouml;rl&uuml;\u011f&uuml;n bu komutanlar, subay ve astsubaylarla d&uuml;zenlerini kurup tahkim ettikleri unutulmamal\u0131d\u0131r.  <\/p>\n<p> Demokratikle\u015fme, bir&ccedil;ok cepheden s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lecek bir m&uuml;cadele program\u0131n\u0131 gerektiriyor. Bunlar\u0131 sat\u0131r ba\u015flar\u0131 ile \u015f&ouml;yle s\u0131ralamak m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r:  <\/p>\n<p> Medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yeniden sendikala\u015fmalar\u0131 ve grevli sendikal haklar\u0131n\u0131 kullanabilir duruma gelmeleri.  <\/p>\n<p> Medya aristokrasisiyle medya diktat&ouml;rl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;n antidemokratik yap\u0131s\u0131n\u0131n sistemli bir bi&ccedil;imde ele\u015ftirilmesi.  <\/p>\n<p> Medyada artan tekelle\u015fmenin, medya -medya d\u0131\u015f\u0131 sekt&ouml;r entegrasyonunun &ouml;n&uuml;ne antitekel d&uuml;zenlemelerle kar\u015f\u0131 &ccedil;\u0131k\u0131lmas\u0131 i&ccedil;in demokratik muhalefet.  <\/p>\n<p> Alternatif medyalar\u0131n geli\u015fmeleri i&ccedil;in kamusal altyap\u0131lar\u0131n (da\u011f\u0131t\u0131m ba\u015fta olmak &uuml;zere) temininin istenmesi.  <\/p>\n<p> Kamu yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (TRT,AA) &ouml;zerkle\u015ftirilip demokratikle\u015ftirilmesini talep etmek.  <\/p>\n<p> Okullara medya okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n konulmas\u0131.  <\/p>\n<p> RT&Uuml;K ve benzeri denetim organlar\u0131n\u0131n la\u011fvedilmesi, bunun yerine medya &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131 ve izleyicilerinden olu\u015fan kurulu\u015flarca, ki\u015fi, kurum ve topluluklara y&ouml;nelik hak ihlallerinin denetlenmesi ve u\u011franan zararlar\u0131n tazmini i&ccedil;in gerekli d&uuml;zenlemelere gidilmesi. (MS\/TK)  <\/p>\n<p> <strong><em>Bianet \/ 04.12.07<\/em><\/strong>  <\/p>\n<p> &nbsp; <\/p>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"770\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug&uuml;nk&uuml; yap\u0131s\u0131yla, ideolojik bir kurum olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda &ouml;nemli bir ekonomik alt-sekt&ouml;r de olan medyan\u0131n, &ouml;zellikle T&uuml;rkiye benzeri &uuml;lkelerde, &uuml;lkenin sermaye birikimi ser&uuml;veniyle paralel geli\u015fen, tarihi olarak ge&ccedil;irdi\u011fi &uuml;&ccedil; a\u015fama var. Farkl\u0131 &uuml;retim ili\u015fkilerine tekab&uuml;l eden bu a\u015famalar\u0131n her birinin, farkl\u0131 i\u015f&ccedil;i-i\u015fveren ili\u015fkileri, farkl\u0131 haber ve yorum &uuml;retme tarzlar\u0131 oldu\u011fu gibi, siyasi iktidar ve reklam verenlerle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=770"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/770\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}