{"id":704,"date":"2007-10-03T00:59:30","date_gmt":"2007-10-02T22:59:30","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/10\/03\/bu-tarihin-oeluemueduer-robert-fisk\/"},"modified":"2007-10-03T00:59:30","modified_gmt":"2007-10-02T22:59:30","slug":"bu-tarihin-oeluemueduer-robert-fisk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/bu-tarihin-oeluemueduer-robert-fisk\/","title":{"rendered":"Bu tarihin \u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr – Robert Fisk"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>8 Minute, 12 Second <\/div>\n\n <\/div>

2.<\/strong>000 y\u0131ll\u0131k Sümer kentleri y\u0131k\u0131ld\u0131, haydutlarca ya\u011fmaland\u0131. Keldanilerin güçlü Ur kentinin duvarlar\u0131, askeri birliklerin harekât\u0131nda çat\u0131rdad\u0131, eski Mezopotamya siteleri, servetine servet katmak için onlar\u0131 sat\u0131n alan toprak a\u011falar\u0131n\u0131n çapulcular\u0131nc"a ya\u011fmaland\u0131.  Irak'\u0131n, insan medeniyetinin be\u015fi\u011fi olan tarihi geçmi\u015finin neredeyse tamam\u0131n\u0131n yok olu\u015fu, bizim feci ve utanç verici i\u015fgalimizin en önemli asmbollerinden biri oldu. <\/p>\n

Arkeologlar\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 bulgulara göre, Saddam Hüseyin rejiminde arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar için e\u011fitilen ki\u015filer bile, bilgilerini, arkeolojik alanlar\u0131 kaz\u0131p, paha biçilmez binlerce çömle\u011fi, \u015fi\u015feyi ve di\u011fer sanat eserlerini çalmak, tahrip etmek için kullan\u0131yorlar. <\/p>\n

1991 Körfez Sava\u015f\u0131'ndan sonra, ordular ve çapulcular Irak'\u0131n güneyindeki çöl kentlerine gittiler ve orada en az 13 Irak müzesi talan edildi. Bugün, Güney Irak'taki hemen her arkeolojik site çapulcular\u0131n kontrolünde. <\/p>\n

Lübnanl\u0131 arkeolog Joanne Farchakh, Aral\u0131k ay\u0131nda yay\u0131mlanacak uzun ve müthi\u015f ekspertiz raporunda, ya\u011fmac\u0131 ordusunun, binlerce y\u0131ld\u0131r toprak alt\u0131nda gömülü olan Sümer kentlerinden bir metre bile uzakla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylüyor ve \u015föyle yaz\u0131yor: <\/p>\n

"Satacak eser bulabilmek için sistemli olarak bu uygarl\u0131\u011f\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 tahrip ediyorlar. Buras\u0131, e\u011fer düzgün kaz\u0131labilse, insan \u0131rk\u0131n\u0131n geli\u015fimi hakk\u0131nda çok geni\u015f yeni bilgilere ula\u015fabilece\u011fimiz 20 kilometrekarelik bir alan. <\/p>\n

\u0130nsano\u011flu, sava\u015fla y\u0131k\u0131ma u\u011fram\u0131\u015f bir ülkede, tüccarlar\u0131n al\u0131p satt\u0131\u011f\u0131 çivi yaz\u0131s\u0131 tableti, heykel  veya bir parça mücevher için kendi geçmi\u015fini kaybediyor. \u0130nsano\u011flu, lüks malikanelerinde güvenle ya\u015fayan ve koleksiyonlar\u0131 için özel parçalar \u0131smarlayan özel koleksiyonerlerin zevki için tarihini kaybediyor." <\/p>\n

\u0130\u015fgalin hemen ard\u0131ndan Ba\u011fdat Arkeoloji Müzesi'nden çal\u0131nan hazineler için yap\u0131lan özel bir soru\u015fturmaya yard\u0131m eden Bayan Farchakh, Irak'\u0131n çok yak\u0131nda tarihsiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 söylüyor: <\/p>\n

"Ülkede 10 bin arkeolojik kaz\u0131 alan var. Sadece Nas\u0131riye'de, hepsi sistematik olarak ya\u011fmalanm\u0131\u015f 840 Sümer kaz\u0131 alan\u0131 bulunuyor. Büyük \u0130skender bile, bir \u015fehri y\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda her zaman yenisini yapard\u0131. Ama \u015fimdi h\u0131rs\u0131zlar her \u015feyi y\u0131k\u0131yor en dipteki yerleri bile kaz\u0131yorlar. Yeni olan tek \u015fey ise ya\u011fmac\u0131lar\u0131n giderek daha organize ve daha zengin olduklar\u0131. <\/p>\n

Bunun ötesinde, askeri operasyonlar da bu siteleri sonsuza dek yok ediyorlar. Ur'da be\u015f y\u0131l boyunca bir Amerikan üssü vard\u0131 ve duvarlar askeri araçlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla y\u0131k\u0131ld\u0131lar. Bu, arkeolojik bir alan\u0131n sürekli depreme maruz kalmas\u0131 gibi bir \u015fey." <\/p>\n

Bugünkü Irak'\u0131n antik kentleri aras\u0131nda Ur, insano\u011flu tarihinin en önemli yeri olarak görülür. Eski Ahit'te zikredilen -ve Hz. \u0130brahim'in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yer oldu\u011funa inan\u0131lan- Ur, Kamirna, yani Ay Kenti olarak Arap tarihçilerin ve gezginlerin eserlerinde de yer al\u0131r. <\/p>\n

Milattan Önce 4 000'de kurulan Ur'da, Sümer halk\u0131, tar\u0131m\u0131, sulama sistemini ve madeni e\u015fya yap\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirdi. Bin be\u015f yüz y\u0131l sonra, Ur'da yaz\u0131n\u0131n, mimarinin, kitabelerin ilk örnekleri ç\u0131kt\u0131. Yak\u0131nlardaki Larsa'da, pi\u015fmi\u015f kilden tabletler, dünyan\u0131n ilk çekleri olarak kullan\u0131ld\u0131. Bu killerdeki çentikler, transfer edilen paran\u0131n miktar\u0131n\u0131 gösteriyordu. Ur'un kraliyet mezarlar\u0131nda, mücevher, hançer, alt\u0131n, silindir \u015feklindeki Asur mühürleri, bazen de esirlerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131 vard\u0131. <\/p>\n

Amerikal\u0131 yetkililer, sürekli olarak, Babil'de tarihi kenti korumak için üs kurduklar\u0131n\u0131 tekrarlad\u0131lar. Ancak Columbia Üniversitesi'nde sanat tarihi ve arkeoloji dersleri veren Irakl\u0131 arkeolog Zeynep Bahrani, bunu "deli saçmas\u0131" olarak nitelendiriyor. Bahrani, kenti inceledikten sonra \u015funlar\u0131 söyledi: "Babil'e verilen hasar o kadar büyük ve o kadar onar\u0131lamaz ki, ABD güçleri onu korumak isteseydi e\u011fer, bölgenin en büyük üssünü oraya kurup buldozerle dümdüz etmek yerine, kentin etraf\u0131na koruma yerle\u015ftirme duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösterirdi." <\/p>\n

Tarihi binalar 2003 y\u0131l\u0131ndaki hava sald\u0131r\u0131lar\u0131nda hasar görmedi, ama Profesör Bahrani \u015funu anlat\u0131yor: "Ba\u011fdat'\u0131n dü\u015fmesinden sonra ya\u011fmalanan müzeler ve kütüphanelerin ötesinde, i\u015fgal müthi\u015f bir hasara yol açt\u0131. 2003 Nisan'\u0131ndan bu yana, en az yedi tarihi kent ABD ve koalisyon güçlerince bu \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131. Bunlardan biri de Samarra'n\u0131n kalbi olan ve Nasr al Din \u015eah'\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tap\u0131nakt\u0131. Tap\u0131nak 2006'da bombaland\u0131." <\/p>\n

Tarihi miras alanlar\u0131n\u0131n askeri üs olarak kullan\u0131lmas\u0131, 1954 y\u0131l\u0131nda imzalanan Lahey Anla\u015fmas\u0131 ve Protokolü'ne ayk\u0131r\u0131 (ba\u015fl\u0131k 1, Madde 5). Anla\u015fma, i\u015fgal dönemini de kaps\u0131yor. ABD bu anla\u015fmay\u0131 imzalamad\u0131, ancak Irak'a asker gönderen \u0130talya, Polonya, Avustralya ve Hollanda bu anla\u015fmay\u0131 imzalayan ülkeler. <\/p>\n

Bayan Farchakh'\u0131n belirtti\u011fine göre, dini gruplar Irak'ta güç kazand\u0131kça, arkeolojik alanlar da onlar\u0131n kontrolüne geçiyor.  Farchakh, Dikar Eyaleti eski eserler Müdürü Abdulemir Hamdani'den söz ediyor. Hamdani, i\u015fgal s\u0131ras\u0131nda umutsuzca tüm toprak alt\u0131ndaki kentlerin y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 önlemeye çal\u0131\u015ft\u0131 ve "hepimizin tan\u0131k oldu\u011fu felaketin" önüne geçmeye çal\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n

Hamdani 2006 y\u0131l\u0131nda \u015funlar\u0131 söylüyordu: "800 arkeolojik alan\u0131n oldu\u011fu bölgede, ya\u011fmay\u0131 önlemek için, arkeolojik alanlar\u0131 mümkün oldu\u011funca s\u0131k kontrol edecek 200 polis memuru görevlendirdik. Ancak bu i\u015f için yeterli ekipman yoktu. Sadece sekiz arac\u0131m\u0131z, biraz silah\u0131m\u0131z ve birkaç telsizimiz vard\u0131. <\/p>\n

Tabii ki bunlar yeterli de\u011fil ama,- hükümetten, bize alanlar\u0131 kontrol etmek için yeterli benzin verilemeyece\u011fi karar\u0131 ç\u0131kana kadar,- elimizden geleni yapt\u0131k. Sonunda, ya\u011fmay\u0131 önlemek için çal\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k ama bu da dini gruplar\u0131n Irak'\u0131n güneyine hakim olmas\u0131ndan önceydi." <\/p>\n

Geçen y\u0131l, Dr. Hamdani'nin eski eserler departman\u0131, yerel yönetimden, Sümer siteleri çevresinde tu\u011fla fabrikalar\u0131 kurmay\u0131 onaylayan bir not ald\u0131. Ama k\u0131sa sürede anla\u015f\u0131ld\u0131 ki, fabrika sahipleri Irak hükümetinden buray\u0131 sat\u0131n almay\u0131 istiyorlar, çünkü bölgede birçok Sümer kenti ve farkl\u0131 arkeolojik alan var. Yeni sahibi, bu alan\u0131 kazacak, yeni tu\u011flalar yapmak için eski ta\u015flar\u0131 eritecek ve buldu\u011fu de\u011ferli \u015feyleri antikac\u0131lara satacakt\u0131. <\/p>\n

Dr Hamdani cesur bir \u015fekilde dosyay\u0131 onaylamay\u0131 reddetti. Bayan Farchakh anlat\u0131yor: <\/p>\n

"Bu reddin h\u0131zl\u0131 sonuçlar\u0131 oldu. Nas\u0131riye'yi kontrol alt\u0131nda tutan dinci partiler, ellerinde yolsuzluk iddialar\u0131yla tutuklama emri bulunan polis memurlar\u0131 gönderdiler. Hamdani, üç ay boyunca, hapiste yarg\u0131lanmay\u0131 bekledi. Eski Eserler ve Tarihi Miras Genel Müdürlü\u011fü ve Dr. Hamdani'nin güçlü a\u015fireti mahkeme boyunca onu savundu. Sonunda serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve i\u015fine döndü. Tu\u011fla fabrikas\u0131 projesi donduruldu, ancak benzer raporlar ve benzer stratejiler -Ba\u011fdat yak\u0131nlar\u0131ndaki Akarakuf zigurat\u0131 gibi- arkeolojik alanlar yak\u0131n\u0131ndaki ba\u015fka kentlerde uyguland\u0131. Irakl\u0131 arkeologlar düzeni ne kadar sa\u011flayabilirler? Bu soruya ancak, bu projeleri onaylayan dini gruplara ba\u011fl\u0131 Irakl\u0131 politikac\u0131lar verebilir." <\/p>\n

Art\u0131k a\u015firet liderlerinin yard\u0131m\u0131yla organize bir yap\u0131ya kavu\u015fan polisin, ya\u011fmac\u0131lar\u0131n gücünü k\u0131rma çabalar\u0131, ölümcül sonuçlar veriyor. 2005'te, Irak gümrü\u011fü, -Bat\u0131l\u0131 birliklerin de yard\u0131m\u0131yla, Nas\u0131riye yak\u0131nlar\u0131ndaki Fecr'de baz\u0131 eski eser tacirlerini yakalad\u0131. Onlarla birlikte Ba\u011fdat Müzesi'nden ald\u0131klar\u0131 belirlenen yüzlerce esere de el kondu. Bu ciddi bir hatayd\u0131. <\/p>\n

Konvoy, Ba\u011fdat'\u0131n birkaç kilometre d\u0131\u015f\u0131nda durduruldu, gümrük görevlilerinden sekizi öldürüldü, cesetleri yak\u0131ld\u0131 ve çölde çürümeye b\u0131rak\u0131ld\u0131. Eserler de kayboldu. Bayan Farchakh, "Bu eski eser tacirlerinin dünyaya aç\u0131k bir mesaj\u0131yd\u0131" diyor. <\/p>\n

Eski eser ya\u011fmac\u0131lar\u0131, geni\u015f bir kaçakç\u0131l\u0131k örgütünün içinde çal\u0131\u015f\u0131yorlar. Kamyonlar, otomobiller, uçaklar ve gemiler Irak'\u0131n tarihi ganimetini Avrupa'ya, ABD'ye, Birle\u015fik Arap Emirlikleri'ne ve Japonya'ya ta\u015f\u0131yor. Arkeologlar\u0131n söyledi\u011fine göre, giderek artan say\u0131da internet sitesi, mü\u015fterilerine 7 bin y\u0131l öncesine ait Mezopotamya eserleri sunmaya haz\u0131r. <\/p>\n

Güney Irak'\u0131n çiftçileri, art\u0131k toprak alt\u0131ndaki binalar\u0131n duvarlar\u0131n\u0131 belirlemek ve do\u011frudan odalara, mezarlara ula\u015fmak konusunda usta birer ya\u011fmac\u0131. Arkeologlar\u0131n raporunda \u015fu yaz\u0131l\u0131: "Dünyan\u0131n geçmi\u015fini çalma konusunda e\u011fitimliler ve bundan önemli kârlar sa\u011fl\u0131yorlar. Her objenin ederini çok iyi biliyorlar. Ya\u011fmay\u0131 neden b\u0131rakacaklar\u0131 sorusuna cevap vermek de zor." <\/p>\n

1991 Körfez Sava\u015f\u0131'ndan sonra, arkeologlar eski ya\u011fmac\u0131lar\u0131 i\u015fçi olarak tuttular ve onlara maa\u015f ba\u011flanaca\u011f\u0131 sözünü verdiler. Arkeologlar kaz\u0131 alan\u0131nda bulunduklar\u0131 sürece sistem i\u015fledi, ancak daha sonraki hasar\u0131n nedenlerinden biri de buydu; insanlar nas\u0131l kazacaklar\u0131n\u0131 ve ne bulacaklar\u0131n\u0131 iyi biliyorlard\u0131. <\/p>\n

Farchakh ekliyor: "Irak'ta ne kadar uzun süre sava\u015f olursa, uygarl\u0131\u011f\u0131n be\u015fi\u011fi de o kadar tehdit alt\u0131nda olur. Torunlar\u0131m\u0131z\u0131n ö\u011frenece\u011fi bir \u015fey kalmaz." <\/strong>(<\/em>\u0130ndependent, 17 Eylül 2007)<\/em> <\/p>\n

Acikradyo.com.tr \/ 01.10.07<\/em><\/strong> <\/p>\n

 Kaynak: www.kizilbayrak.net<\/a> <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2.000 y\u0131ll\u0131k Sümer kentleri y\u0131k\u0131ld\u0131, haydutlarca ya\u011fmaland\u0131. Keldanilerin güçlü Ur kentinin duvarlar\u0131, askeri birliklerin harekât\u0131nda çat\u0131rdad\u0131, eski Mezopotamya siteleri, servetine servet katmak için onlar\u0131 sat\u0131n alan toprak a\u011falar\u0131n\u0131n çapulcular\u0131nc"a ya\u011fmaland\u0131.  Irak'\u0131n, insan medeniyetinin be\u015fi\u011fi olan tarihi geçmi\u015finin neredeyse tamam\u0131n\u0131n yok olu\u015fu, bizim feci ve utanç verici i\u015fgalimizin en önemli asmbollerinden biri oldu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-704","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/704","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=704"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/704\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}