{"id":64,"date":"2005-06-29T21:46:57","date_gmt":"2005-06-29T19:46:57","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/06\/29\/duenya-temmuz-agustos-2004-say-6\/"},"modified":"2005-06-29T21:46:57","modified_gmt":"2005-06-29T19:46:57","slug":"duenya-temmuz-agustos-2004-say-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/duenya-temmuz-agustos-2004-say-6\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya \/ Temmuz-A\u011fustos 2004 Say\u0131 6"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>19 Minute, 54 Second <\/div>\n\n <\/div>

<\/p>\n

KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N SÜREKL\u0130L\u0130\u011e\u0130N\u0130 SA\u011eLAYAN NED\u0130R?*<\/strong> <\/div>\n

<\/strong><\/p>\n

Michael A. Lebowitz** <\/strong><\/div>\n
Çok basit bir soruya de\u011finmek istiyorum: Kapitalizmin süreklili\u011fini sa\u011flayan nedir? Veya, Marksistlerin çok daha teknik dillerini kullan\u0131rsak, Kapitalizm bir sistem olarak kendini nas\u0131l yeniden üretir? <\/div>\n

<\/p>\n

Elbette öncelikle ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturmam\u0131z gereken nokta, kapitalizm <\/em>derken neyi kastetti\u011fimdir. \u0130nsanlar bu terimi kulland\u0131klar\u0131nda birçok de\u011fi\u015fik \u015feyi kastediyorlar. [\u0130nsanlar\u0131n Kapitalizm deyince] ak\u0131llar\u0131na bir piyasa ekonomisi veya ücretli i\u015fçilerin konumland\u0131\u011f\u0131 bir ekonomi geliyor ya da bu, sadece \u015firketlerin bask\u0131n konumda oldu\u011fu bir ekonomi de olabilir. Do\u011fal olarak bu durumda da, insanlar\u0131n anti-kapitalizm <\/em>derken kastettikleri de birbirinden oldukça farkl\u0131 olacakt\u0131r- piyasa kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, ücretli emek kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 veya basitçe büyük \u015firket kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kastediyor olabilirler. <\/div>\n

<\/p>\n

Benim [kapitalizm] tan\u0131m\u0131msa Marx’\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bir tan\u0131m: Kapitalizm; [içerisinde] insanlar\u0131n üretim araçlar\u0131ndan kopar\u0131lmas\u0131 ve ekonominin organizasyonunun üretim araçlar\u0131na sahip olanlar <\/em>taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 sonucunda, insanlar\u0131n, varl\u0131klar\u0131n\u0131 sürdürebilmek için, bir ticari i\u015flem konusu haline gelmelerinin zorunlu oldu\u011fu bir ili\u015fkidir-insanlar emek güçlerini üretim araçlar\u0131n\u0131n mülkiyetini ellerinde bulunduranlara satmak zorundad\u0131rlar. Fakat kapitalizmin karakteristik özelli\u011fi basitçe <\/em>halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ücretli-i\u015fçi olmak zorunda kalmalar\u0131 de\u011fildir. Aslolan emek gücünü sat\u0131n alanlar\u0131n sadece ve sadece bir \u015fey ile ilgilenmekte olmalar\u0131d\u0131r- kar(daha çok kar); bu da \u015fu anlama geliyor, emek gücünü sat\u0131n alanlar kapitalistlerdir ve amaçlar\u0131 [sadece ve sadece] sermayelerini büyütmektir. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130\u015fçilerin emek güçlerini sat\u0131n almalar\u0131 sonucunda kapitalistler, üretim sürecinde i\u015fçileri yönetme hakk\u0131n\u0131 ve [i\u015fçilerin] ürettiklerinin tümüne sahip olma-el koyma- hakk\u0131n\u0131 elde ederler. Ve bu, örne\u011fin; i\u015fçilerin, üretim sürecinde kendi kendilerini yönettikleri ve kendi ürettikleri üzerinde mülkiyet hakk\u0131na sahip olduklar\u0131 kolektif ve i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 yap\u0131lanmalardan oldukça farkl\u0131 bir üretim ili\u015fkileri bütünüdür. Kapitalist ili\u015fkiler çerçevesinde; kapitalist, üretim sürecinde i\u015fçileri sömürme hakk\u0131n\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda kapitalist; i\u015fçilere, yakla\u015f\u0131k olarak, al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecekleri kadar\u0131n\u0131 öder fakat [bu süreçte] i\u015fçileri; kendisine olan maliyetlerinden daha fazlas\u0131n\u0131 üretmeye zorlama hakk\u0131n\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Sonuç olarak, i\u015fçi kapitalist için art\u0131-de\u011fer, fazla para ve kar üretir-i\u015fçi kapitalistler için [daha] fazla sermaye üretir. \u0130\u015fçilerin sömürülmesi sonucunda elde edilen bu sermaye, daha fazla üretim araçlar\u0131 biçiminde biriktirilir. Sermayeye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda gördü\u011fünüz \u015fey, geçmi\u015fteki sömürünün sonuçlar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. <\/div>\n

<\/p>\n

Marx’\u0131n i\u015fçilere ula\u015ft\u0131rmak istedi\u011fi mesaj\u0131n özü de buydu. Sermaye nedir? O [sermaye] sömürünün sonucudur. O, i\u015fçilerin aleyhine dönen [kendi] ürünleridir ve bu ürün makine ve teçhizat biçimindedir-gerçekten de insan etkinli\u011finin[kafa ve kol eme\u011finin] bütün ürünleri… <\/div>\n

<\/p>\n

Fakat nas\u0131l [i\u015fçilerin] aleyhine dönüyor? Bu sistemin nas\u0131l varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürdü\u011fü, nas\u0131l kendini yeniden üretti\u011fi üzerinde konu\u015fmadan önce, bu sorunun sorulmas\u0131n\u0131n bile, neden bu kadar önemli oldu\u011funu anlamam\u0131z gerekiyor. Kapitalistleri sermayelerini geni\u015fletmeye[art\u0131rmaya] iten \u015feyin ne oldu\u011funu ve i\u015fçi sömürüsünün art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 özendiren \u015feyin ne oldu\u011funu bir dü\u015fünelim. [Kapitalistler] bunu nas\u0131l yap\u0131yorlar? Bunun bir yolu, örne\u011fin, i\u015fgününün uzat\u0131lmas\u0131 veya i\u015fin[i\u015fgününün] yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 biçiminde, i\u015fçilerin kapitalistler için çok daha fazla çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bir di\u011feriyse i\u015fçi ücretlerinin dü\u015fürülmesidir. Ve bir di\u011feri de i\u015fçilerin toplumsal verimlilikteki ve bilgi birikimindeki geli\u015fmelerden faydalanabilmesinin önünü kesmektir. Sermaye, kesinlikle, i\u015fgününü uzatmak ve yo\u011funla\u015ft\u0131rmak için yollar aramaktad\u0131r-elbette bu durumda sermaye, insanlar\u0131n dinlenebilmek ve kendilerini geli\u015ftirebilmek için zamana ihtiyaçlar\u0131 olmalar\u0131 ba\u011flam\u0131nda insano\u011flunun [bu] ihtiyaçlar\u0131yla tamamen çat\u0131\u015fma halindedir. Sermaye ayr\u0131ca, kesinlikle ve kesinlikle, i\u015fçi ücretlerini mevcut seviyesinde tutmak ve\/veya bu seviyeyi daha da a\u015fa\u011f\u0131ya çekmek için de yollar aramaktad\u0131r- ve bu da elbette, i\u015fçilerin var olabilmek için gereksinimlerini kar\u015f\u0131layabilmelerinin önünü kesmek ve de toplumsal eme\u011fin meyvelerine ortak olmalar\u0131n\u0131 reddetmek manas\u0131na gelmektedir. Sermaye bunu nas\u0131l ba\u015far\u0131yor? Sermaye bunu tümüyle i\u015fçileri birbirlerinden farkl\u0131la\u015ft\u0131rarak ve birbirlerine dü\u015fman ederek yap\u0131yor… <\/div>\n

<\/p>\n

Sermaye mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n, insan ihtiyaçlar\u0131 konusunda yapacak herhangi bir \u015feyi yoktur. \u0130\u015fçileri bölmek için \u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve patriyar\u015finin kullan\u0131lmas\u0131, i\u015fçi sendikalar\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almak ve\/veya feshetmek için devletin kullan\u0131lmas\u0131, fabrikalar\u0131n kapat\u0131larak üretimin; insanlar\u0131n daha yoksul oldu\u011fu, sendikalar\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 ve çevre koruma düzenlemelerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bölgelere kayd\u0131r\u0131lmas\u0131yla insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n mahvedilmesi biçiminde kendini gösteren pratikler kesinlikle kaza eseri de\u011fildir, fakat [bunlar] insanlar\u0131n sermayenin arac\u0131 haline geldikleri bir toplumsal yap\u0131n\u0131n ürünüdür. Kapitalizmin karakteri hakk\u0131nda daha birçok \u015fey söyleyebiliriz fakat bu noktan\u0131n art\u0131k anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu dü\u015fünüyorum. <\/div>\n

<\/p>\n

Böylece esas konumuza dönebiliriz-bu durum nas\u0131l devam ediyor? Kapitalizmin süreklili\u011fini sa\u011flayan nedir? Böyle bir sistem nas\u0131l yeniden üretilebiliyor? Birkaç cevap önermeme izin verin… <\/div>\n

<\/p>\n

Birincisi, i\u015fçilerin sömürülmesi apaç\u0131k <\/em>de\u011fildir. Bu durum, i\u015fçinin emek gücünü-çal\u0131\u015fma kabiliyetini-satt\u0131\u011f\u0131 ve kapitalistin, onun eme\u011finin bütün nimetlerini elde etti\u011fi biçiminde tezahür etmez. Bu durumda sözle\u015fmede; ‘sen günün \u015fu bölümünde kendin için(kendi ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak için) çal\u0131\u015f\u0131yorsun ve bu bölümünde de kapitalist için çal\u0131\u015f\u0131yorsun ve onun sermayesini büyütüyorsun’ biçiminde herhangi bir madde yoktur! Aksine, i\u015fçi zaman\u0131n\u0131n belirli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 (bir i\u015f günü) kapitaliste sat\u0131yormu\u015f ve de bunun parasal kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 <\/em>al\u0131yormu\u015f gibi görünür. <\/em>Böylece, aç\u0131kt\u0131r ki i\u015fçi ne isterse ona sahip olabilir- e\u011fer geliri dü\u015fükse bu i\u015fçinin satacak çok de\u011ferli bir \u015feyi olmad\u0131\u011f\u0131- (kapitalistle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda) topluma pek faydas\u0131 olan bir \u015feyi olmad\u0131\u011f\u0131- manas\u0131na gelir ve gerçekten de herhangi bir \u015feyi oldu\u011funda i\u015fçi mutlu olmal\u0131d\u0131r. Ve bu bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131ndan, k\u0131sacas\u0131 herhangi bir sömürü yoktur. Marx bu noktada oldukça hakl\u0131yd\u0131-belirli bir zaman dilimi için verilen ücret biçiminde ifade edilen, çok bilinen ücret tan\u0131m\u0131, sömürünün tüm izlerini gizlemektedir- “her emek ödenmi\u015f emek biçiminde tezahür eder”. Marx, sömürünün görünü\u015fte fark\u0131na var\u0131lamamas\u0131n\u0131n ayr\u0131ca, “i\u015fçi ve kapitalist taraf\u0131ndan temsil edilen adalet nosyonunun ve kapitalist üretim tarz\u0131n\u0131n bütün mistifikasyonlar\u0131n\u0131n da” (173) * alt\u0131n\u0131 çizmekte oldu\u011funu belirtmektedir. Bu ba\u011flamda; herhangi bir sömürünün bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünme e\u011filimindeki ki\u015finin sadece kapitalist olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015fçinin de böyle bir e\u011filime sahip oldu\u011funa dikkat ediniz. E\u011fer durum bu \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131rsa da, i\u015fçiler mücadele ettiklerinde sömürüye kar\u015f\u0131 de\u011fil, adaletsiz ücretlere ve çal\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 mücadele ederler-böylece i\u015fçiler daha iyi ücretler için ve daha k\u0131sa i\u015fgünü için mücadele ederler; hakkaniyet olarak gördükleri \u015fey için yani: “hakkaniyetli bir ücret için hakkaniyetli bir çal\u0131\u015fma”. K\u0131sacas\u0131 i\u015fçiler kendilerini sisteme kar\u015f\u0131 de\u011fil de onun baz\u0131 adaletsiz sonuçlar\u0131na kar\u015f\u0131 görürler ve bunlara kar\u015f\u0131 mücadele ederler. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kincisi (ve birinciyle oldukça ili\u015fkili olansa)e\u011fer üretim sürecinde herhangi bir \u015fekilde i\u015fçilerin sömürüldü\u011fü ‘görülmüyorsa’ bu durumda sermaye de sömürünün bir sonucu olarak ‘görülemeyecektir’- ve sermaye i\u015fçilerin kendi ürünleri biçiminde tan\u0131mlanamayacakt\u0131r. Öyleyse, bütün bu zenginlik nereden geliyor? Makinelerin, bilimin ve verimlili\u011fi artt\u0131ran her \u015feyin kayna\u011f\u0131 nedir? Bütün bunlar kapitalistin katk\u0131s\u0131 olmal\u0131! Kapitaliste, çal\u0131\u015fma kabiliyetini (ve tabii ki tüm ürettiklerinin mülkiyet hakk\u0131n\u0131 da) satmalar\u0131yla, i\u015fçilerin toplumsal verimlili\u011fi, zorunlu olarak, sermayenin toplumsal verimlili\u011fi biçimine bürünür. Marx bu konuyu \u015föyle yorumluyor: “ Hünerin, bilginin ve toplumsal akl\u0131n tüm üretici güçlerinin birikimi böylece eme\u011fe tümüyle kar\u015f\u0131t bir biçimde sermaye taraf\u0131ndan so\u011furulur ve bundan dolay\u0131 sermayenin bir niteli\u011fi biçiminde görünür”. (156) Burada tan\u0131mlamaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fey tam da sermayenin mistifikasyonu dedi\u011fimiz \u015feydir. Sistem geli\u015ftikçe üretim, sermaye biçimini alan geçmi\u015f eme\u011fin sonuçlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda daha da fazla sabit sermayeye bel ba\u011flayacakt\u0131r-bu artan sermaye (ve kapitalist) i\u015fçiler için daha da gerekli görülecektir. K\u0131sacas\u0131 i\u015fçilerin kendilerini sermayeye ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak görmeleri de kaza eseri olan bir olay de\u011fildir. Marx bu ba\u011flamda çok önemli olan \u015fu yorumu yap\u0131yor: <\/div>\n

<\/p>\n

“Kapitalist üretimin ilerlemesi; e\u011fitim, gelenekler ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar vas\u0131tas\u0131yla bu üretim tarz\u0131n\u0131, aç\u0131k bir \u015fekilde, do\u011fal hukuk kural\u0131 biçiminde de\u011ferlendiren bir i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kapitalist üretim tarz\u0131 bir kere yerle\u015fti\u011fi ve geli\u015fti\u011fi vakit, art\u0131k kendisine yönelik her türlü direnci k\u0131rar”.(157) <\/div>\n

<\/p>\n

Sömürünün bu gizli do\u011fas\u0131 ve de sermayenin mistifikasyonu ba\u011flam\u0131nda, aç\u0131k ve net bir biçimde, kapitalizmin bir sistem olarak kendisini yeniden üretebilmesi için sa\u011flam bir temel elde etmi\u015f oluruz. Fakat dahas\u0131 da var… <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizmin nas\u0131l varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirebildi\u011fine dair üçüncü nedense, toplumun her türlü ilerleme için, sadece sermayeye ve kapitaliste ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funun görünmemesidir <\/em>. Kapitalist ili\u015fkiler çerçevesinde, bir birey olarak i\u015fçiler gerçekten de <\/em>sermayeye, ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek için ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar. Üretim araçlar\u0131ndan kopar\u0131ld\u0131klar\u0131 ve de ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek maksad\u0131yla para kazanmak için çal\u0131\u015fma kabiliyetlerini satmak zorunda kald\u0131klar\u0131 sürece i\u015fçiler, kendileriyle ihtiyaçlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesi aras\u0131nda arac\u0131 olan kapitaliste gereksinim duyarlar. Fakat ücretli i\u015fçi için as\u0131l trajedi emek gücünü satmas\u0131 de\u011fil, [onu] satamamas\u0131d\u0131r <\/em>. Bir mal\u0131 satmak üzere olan bir ki\u015fi için, bu mal\u0131n hiç al\u0131c\u0131s\u0131 olmamas\u0131ndan daha kötü ne olabilir ki? Bu durumda da öyle görünüyor ki <\/em>; i\u015fçilerin kapitalistlerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan, varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirebilmelerinden ve de kapitalistlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n [her zaman için] kendi emek güçlerine olan taleplerinin daha da artmas\u0131ndan ç\u0131karlar\u0131 vard\u0131r-bu da Marx’\u0131n dedi\u011fi gibi; i\u015fçilerin e\u011fitim, gelenekler ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar vas\u0131tas\u0131yla, sermayenin gereksinimlerini, apaç\u0131k bir \u015fekilde, do\u011fal hukuk kural\u0131 biçiminde de\u011ferlendirmeleriyle mümkün olur. \u0130\u015fçilerin ücretli i\u015fçi olarak yeniden üretilmeleri için, sermayenin yeniden üretilmesi gerekmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizmin bir sistem olarak süreklili\u011fini nas\u0131l sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair ba\u015fka nedenlere ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Daha önce sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ba\u015fka bir nedeni de burada fazladan de\u011ferlendirmeme izin verin… Genel olarak meslek edinmek ve de ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek ba\u011flam\u0131nda i\u015fçiler basitçe kapitalist devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fildirler, ki\u015fisel <\/em>sermayelere ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131rlar! Sermaye, birçok sermayenin bile\u015fimi biçiminde var oldu\u011fu için ve bu sermayeler de kendi aralar\u0131nda rekabet ettikleri için, kesinlikle ve kesinlikle, i\u015fçilerin kendi ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmeleri ba\u011flam\u0131nda, kendilerine i\u015f imkan\u0131 sa\u011flayacak olan ki\u015fisel sermayelerin ba\u015far\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131 için çok sa\u011flam bir temel vard\u0131r. K\u0131sacas\u0131 sermayenin [i\u015fçileri] bölmek için bilinçli çabalar\u0131ndan bahsetmeden önce, farkl\u0131 firmalarda-ülke içinde ve ülkeler aras\u0131nda-i\u015fçilerin farkl\u0131la\u015fmas\u0131 için zaten sa\u011flam bir temel oldu\u011funu söyleyebiliriz. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, i\u015fçilerin di\u011fer i\u015fçileri kendilerine nas\u0131l dü\u015fman olarak gördüklerini ve i\u015fverenlerine, s\u0131rf di\u011fer i\u015fçilere kar\u015f\u0131 rekabet üstünlü\u011fü kazanabilmek için nas\u0131l tavizler verebileceklerini kolayl\u0131kla görebiliriz. <\/div>\n

<\/p>\n

Bütün bu tan\u0131mlamalardan sonra, Marx’\u0131n, kapitalizmin, gereksinimlerini “besbelli do\u011fal hukuk kurallar\u0131” olarak görecek i\u015fçiyi üretmekte oldu\u011funu söylemesinin sebebini anlamak hala zor mu? \u0130\u015fçinin sermayeye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fündü\u011fümüzde, neden\/nas\u0131l kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürebildi\u011fini anlayabilmek hala zor mu? Bütün bunlardan sonra, Marx sadece kapitalizmin “[kendisine yönelik] her türlü direnci k\u0131raca\u011f\u0131n\u0131” söylemiyor, bununla birlikte, sermayenin “[i\u015fçinin] kendine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na-ki bu da üretim ili\u015fkilerinden do\u011far- bel ba\u011flayabilece\u011fini ve bunun da süreklili\u011fiyle garanti edildi\u011fini” belirterek devam ediyor.(899) K\u0131sacas\u0131 kapitalizm, ihtiyaç duydu\u011fu i\u015fçileri üretme e\u011filimindedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Evet, burada tahrif edilmi\u015f bir kapitalizm portresi çizdi\u011fimi söyleyebilirsiniz. [burada] kapitalizmi çeli\u015fkilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z, sadece metalar üreten istikrarl\u0131 bir sistem olarak tarif ediyor gibi görünebilirim. Evet, ya ekonomik krizler? Kapitalizm kendi do\u011fas\u0131nda bulunan krizlerle muhatap olmak zorunda kalm\u0131yor mu? Baz\u0131lar\u0131 sistemin bir haftada çöke(bile)ce\u011fini öngörüyorlar. Kapitalizmin sürekli krizinin onun do\u011fumuyla birlikte ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 söyleyen birçok argümana kat\u0131lm\u0131yorum. Fakat bununla birlikte, sistemde kesinlikle krizler ortaya ç\u0131k\u0131yor ve de ortaya ç\u0131kma e\u011filiminde- i\u015fsizli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131, üretimin azald\u0131\u011f\u0131 ve de kar oranlar\u0131n\u0131n dü\u015ftü\u011fü periyotlarda- Bütün bu krizler yeni bir sisteme ihtiyaç oldu\u011funu göstermiyor mu? <\/div>\n

<\/p>\n

Herhangi bir soruya gerek kalmaks\u0131z\u0131n, bir ekonomik kriz [bu] ekonomik sistemin gerçek yüzünü ortaya ç\u0131karmaktad\u0131r. \u0130stihdam edilmemi\u015f insanlar, kaynaklar, makineler ve fabrikalar- ayn\u0131 zamanda üretilmesi gereken \u015feylere ihtiyac\u0131 olan bir y\u0131\u011f\u0131n insan- oldu\u011fu vakit, kapitalizmde üretimin insan ihtiyaçlar\u0131 için yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, sadece ve sadece kar amaçl\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aç\u0131k ve seçik bir biçimde görülebilir. \u0130\u015fte bu zamanlar insanlar\u0131n sistemi sorgulamak üzere sefer olabilecekleri zamanlard\u0131r. Fakat bununla birlikte, insanlar sermayenin gerekli <\/em>oldu\u011funu dü\u015fündükleri sürece, arad\u0131klar\u0131 çözümler de sermayenin mant\u0131\u011f\u0131yla çat\u0131\u015f\u0131r bir yap\u0131da ol(a)mayacakt\u0131r. (Ayn\u0131 \u015fey kapitalizmin üretti\u011fi\/neden oldu\u011fu çevresel\/ekolojik krizler için de geçerlidir) \u0130\u015fçiler sermayeyi, i\u015flerinin, zenginli\u011fin ve de ya\u015fam\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan her \u015feyin kayna\u011f\u0131 olarak gördükleri sürece de, [bu duruma] cevaplar\u0131 kesinlikle ve kesinlikle alt\u0131n yumurtlayan tavu\u011fu bo\u011fazlamak istememe do\u011frultusunda olacakt\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Ayn\u0131 noktan\u0131n, i\u015fçilerin ücretleri yükseltmek, i\u015fgününü k\u0131saltmak ve çal\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 düzeltmek amaçl\u0131 sermayeye kar\u015f\u0131 mücadeleleriyle ili\u015fkili olarak ortaya konmas\u0131 da gerekmektedir- hem do\u011frudan baz\u0131 i\u015fverenlere kar\u015f\u0131 hem de devleti kendi ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kullanmak için ele geçirmeye yönelik- Ve yine, i\u015fçiler sermayeyi kendi ürünleri olarak görmedikleri sürece buna kar\u015f\u0131l\u0131k da, ortak bir yan\u0131lg\u0131 olarak(kendi ç\u0131karlar\u0131na uygun olarak) varl\u0131kl\u0131 kapitalistlere ihtiyaçlar\u0131 oldu\u011funu dü\u015fündükleri sürece sermayeyi, krize sokabilecek her türlü eylemden kaç\u0131nacaklard\u0131r. \u0130\u015fçiler sermayenin gerekli oldu\u011fu dü\u015füncesiyle sermayeyle aralar\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 koparmad\u0131klar\u0131 takdirde de, kendi kontrolleri alt\u0131ndaki [herhangi] bir devlet, sermayenin geni\u015fletilmi\u015f yeniden üretimini sa\u011flamaktan ba\u015fka bir i\u015flev görmeyecektir. Bu, k\u0131sacas\u0131 sosyal demokrasinin oldukça müteessir tarihini betimlemektedir- öyle ki, baz\u0131 taraftarlar\u0131n\u0131n öznel bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131n\u0131n tam tersine [sosyal demokrasi] sermayenin yasalar\u0131n\u0131 güçlendirerek son bulmu\u015ftur. <\/div>\n

<\/p>\n

Böylece tekrar sorumuza geri dönebiliriz-kapitalizmin süreklili\u011fini sa\u011flayan nedir? Kapitalizm bir sistem olarak kendini nas\u0131l yeniden üretir? San\u0131yorum ki önerdi\u011fim cevab\u0131 kolayl\u0131kla görebiliyorsunuz: sermaye ihtiyaç duydu\u011fu i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 üretme e\u011filimindedir. [Sermaye] kendisini, bir gereklilik olarak gören i\u015fçileri üretir- kendi ihtiyaçlar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek için mücadele etmek zorunda oldu\u011funuz ‘adaletsiz’ bir sistem ve ücretli i\u015fçilerin yeniden üretilebilmesi için sermayenin yeniden üretilmesinin gerekli oldu\u011fu bir sistem- Kapitalizmin süreklili\u011fini sa\u011flayan nedir: Ücretli i\u015fçiler. \u0130\u015fçilerin, ücretli i\u015fçiler olarak yeniden üretilmesi sermayenin yeniden üretilebilmesi için gereklidir. <\/div>\n

<\/p>\n

Patriyar\u015fi ve \u0131rkç\u0131l\u0131k hakk\u0131nda herhangi bir \u015fey söylemedi\u011fime dikkatinizi çekerim. Kendisini solda tan\u0131mlayan baz\u0131lar\u0131, patriyar\u015fi ve \u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131n, kapitalizmin var olabilmesi için gerekli oldu\u011funu iddia ediyorlar. Fakat kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdürebilmesi için neyin gerekli ve neyin yararl\u0131\/kullan\u0131\u015fl\u0131 <\/em>oldu\u011funu birbirinden ay\u0131rmam\u0131z gerekti\u011fini dü\u015fünüyorum. Gereklilikten bahsetti\u011fimiz zaman, \u015funu söylemi\u015f oluyoruz: x <\/em>olmaks\u0131z\u0131n kapitalizm var olamaz. Fakat ben bunun patriyar\u015fi ve \u0131rkç\u0131l\u0131k için geçerli oldu\u011funu dü\u015fünmüyorum. Sermaye kesinlikle ve kesinlikle, \u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131, patriyar\u015fiyi, ulusal ve etnik farkl\u0131l\u0131klar\u0131, i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bölmek, zay\u0131flatmak ve de mücadelesini sermayeden uzak tutabilmek için kullan\u0131r <\/em>. Fakat sermaye i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 bölmek ve zay\u0131flatmak için ba\u015fka birçok yol da bulabilir. Ve [sermaye] bunu patriyar\u015fi ve \u0131rkç\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n da yapabilir, aynen daha yüksek ücretlerle ve daha k\u0131sa i\u015fgünüyle yapabildi\u011fi gibi… (aynen Güney Afrika’da aparteid ve beyaz yasalar\u0131 olmadan da yapabildi\u011fi gibi) Bununla birlikte, sermayenin beraber varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sürdüremeyece\u011fi <\/em>tek \u015fey \u015fudur: sermayenin, sömürünün sonucu oldu\u011funu anlayan (örne\u011fin; zenginli\u011fin i\u015fçilerin ortak çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011funu bilen) ve de bu sömürüye son vermek için mücadele etmeye her an haz\u0131r olan bir i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131… <\/div>\n

<\/p>\n

\u015euras\u0131 da aç\u0131k ve net ki; bu karakterde bir i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131 gökyüzünden inmeyecektir-sermaye, [sermayenin] gereksinimlerini, aç\u0131kça, do\u011fal hukuk kural\u0131 biçiminde alg\u0131layan i\u015fçiler üretti\u011fi zaman de\u011fil- Cevap, cahil i\u015fçilere sosyalist bir bilinç a\u015f\u0131layacak öncü bir parti midir? Sermayenin ürünü olan i\u015fçiler d\u0131\u015far\u0131dan gelen bu tip mesajlara neden ilgi göstermek zorunda olsunlar ki? Bu resim kaç\u0131n\u0131lmaz bir ilgisizlik ve izolasyon senaryosu olarak görünmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bununla birlikte tablonun göründü\u011fü kadar da karanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmeme izin verin. \u0130\u015fçiler basitçe <\/em>sermayenin ürünleri de\u011fillerdir. \u0130çinde bulunduklar\u0131 ve de var olduklar\u0131 bütün ili\u015fkiler taraf\u0131ndan tan\u0131mlan\u0131rlar (ve kendilerini tan\u0131mlarlar). Ve kendilerini mücadeleleri do\u011frultusunda dönü\u015ftürürler-ve bu sadece sermayeye kar\u015f\u0131 mücadeleleriyle de\u011fil patriyar\u015fi ve \u0131rkç\u0131l\u0131k gibi di\u011fer ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda da gerçekle\u015fir- Bu tip mücadeleler yo\u011fun bir \u015fekilde kapitalist ili\u015fkiler taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f olsa da, kolektif mücadelelere kat\u0131larak insanlar kendilerini yenileyebilir ve geli\u015ftirebilirler. [\u0130nsanlar] kolektif mücadelenin önemine içkin yeni yeterlilikler ve anlay\u0131\u015f biçimleri geli\u015ftirirler. Mücadeleleri vas\u0131tas\u0131yla\/süresince kendilerini devrimci özneler olarak üreten ve geli\u015ftiren insanlar, sermayeyle bamba\u015fka ki\u015filer olarak ili\u015fkiye girerler; harekete dahil olmayan insanlar\u0131n aksine, onlar sermayenin do\u011fas\u0131na yönelik bir anlay\u0131\u015f\/kavray\u0131\u015f edinmeye daha aç\u0131kt\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Fakat [onlar] yine de bu anlay\u0131\u015fa sadece aç\u0131kt\u0131rlar <\/em>. Bütün bu eylemler, gösteriler ve mücadeleler kendi içlerinde kapitalizmin ötesine geçemezler. \u0130çsel sömürünün basitçe adaletsizlik olarak görünmesi ve sermayenin mistik do\u011fas\u0131, bu mücadeleleri sadece ve sadece kapitalist ili\u015fkiler ba\u011flam\u0131nda <\/em>adalet, e\u015fitlik talep etmeye yönlendirir, herhangi bir \u015fekilde kapitalizmin ötesinde <\/em>bir adalet talep etmeye yönlendirmez. [Bunlar] en iyisinden bir i\u015fçi sendikas\u0131 veya sosyal demokrat bilinci do\u011fururlar- sermayeye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n sürdürülmesiyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131, örne\u011fin, kapitalist ili\u015fkiler taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f…- Hareket içerisindeki insanlar\u0131n kendili\u011finden tepkileri ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na sermayenin ötesine geçebilmek için yeterli de\u011fildir. Kapitalizmin do\u011fas\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 [onun] yeniden üretilmemesi aç\u0131s\u0131ndan kritik önem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Sermayenin kavranmas\u0131 için, bunlarla birlikte, sermayenin do\u011fas\u0131n\u0131 ve sömürüye içkin köklerini basitçe anlamaktan daha fazlas\u0131 gereklidir. \u0130nsanlar\u0131n daha iyi bir dünyan\u0131n mümkün oldu\u011funa inanmalar\u0131 gerekiyor. Bir alternatif oldu\u011funu hissetmeleri gerekiyor. Hem de u\u011fruna mücadele etmeye de\u011fecek bir alternatif… Bu ba\u011flamda da, bir sosyalist alternatifin tan\u0131mlanabilmesi-ve 20. yüzy\u0131ldaki çabalar\u0131n yetersizliklerinin ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n analiz edilmesi- insanlar\u0131 kapitalizme son vermeye yönlendirebilecek sürecin en önemli a\u015famas\u0131 haline gelmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Ve bu süreçte, biz solda olanlar, aktif bir biçimde; kapitalizmin do\u011fas\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmazsak ve bir sosyalist alternatifi aç\u0131k ve seçik bir biçimde tan\u0131mlayamazsak, kapitalizmin süreklili\u011fini neyin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair anlat\u0131m\u0131n bir parças\u0131 haline gelmekten kurtulamay\u0131z. <\/div>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

*Bu yaz\u0131 Monthly Review Haziran say\u0131s\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

** Michael L.Lebowitz Simon Fraser Üniversitesinden emekli ekonomi profesörüdür. Ve Beyond Capital: Marx’s Political Economy of the Working Class adl\u0131 kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r. \u015eu anda Venezüella’da ya\u015famakta ve çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sürdürmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

* Al\u0131nt\u0131lar yazar\u0131n Beyond Capital: Marx’s Political Economy of the Working Class adl\u0131 kitab\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

ÇEV\u0130REN: EMRE AYDO\u011eDU <\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N SÜREKL\u0130L\u0130\u011e\u0130N\u0130 SA\u011eLAYAN NED\u0130R?* Michael A. Lebowitz** Çok basit bir soruya de\u011finmek istiyorum: Kapitalizmin süreklili\u011fini sa\u011flayan nedir? Veya, Marksistlerin çok daha teknik dillerini kullan\u0131rsak, Kapitalizm bir sistem olarak kendini nas\u0131l yeniden üretir?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-64","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-en-son"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}