{"id":634,"date":"2007-06-25T23:16:25","date_gmt":"2007-06-25T21:16:25","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/06\/25\/kumru-baserin-gueney-kuerdistan-izlenimleri-ile-ilgili-yaz-dizisi-3-boeluem\/"},"modified":"2007-06-25T23:16:25","modified_gmt":"2007-06-25T21:16:25","slug":"kumru-baserin-gueney-kuerdistan-izlenimleri-ile-ilgili-yaz-dizisi-3-boeluem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kumru-baserin-gueney-kuerdistan-izlenimleri-ile-ilgili-yaz-dizisi-3-boeluem\/","title":{"rendered":"Kumru Ba\u015fer’in G\u00fcney K\u00fcrdistan izlenimleri ile ilgili yaz\u0131 dizisi (3 B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>27 Minute, 50 Second <\/div>\n\n <\/div>

 1970'lerden bu yana Irak anayasas\u0131nda özerkli\u011fi kabul edilen, 1991'den bu yana kendi kendisini idare eden Irak'\u0131n kuzeyindeki Kürdistan bölgesinde 2003 y\u0131l\u0131nda Saddam Hüseyin rejiminin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bu yana neler oluyor? ABD yönetimi Irak'\u0131n gelece\u011finden söz ederken s\u0131k s\u0131k Kuzey Irak'\u0131 ülkenin tümü için bir siyasi model olarak öneriyor.  
 Ama halk\u0131n\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131 maa\u015fa ba\u011flanm\u0131\u015f, Baas gelene\u011fiyle örgütlenmi\u015f, iki büyük partinin mutlak egemenli\u011fine dayal\u0131 sistemde demokrasi ve muhalefet ne ölçüde mümkün? Son dört y\u0131l içinde ekonomik ve siyasi olarak büyük güç kazanan bölgeyi yöneten siyasi partilerin bugüne ve gelece\u011fe ili\u015fkin vizyonlar\u0131 neler? Daha yak\u0131n zamana kadar birbiriyle iç sava\u015f içinde olan iki büyük Kürt partisinin geni\u015f tabanl\u0131 bölgesel hükümet içindeki ortakl\u0131\u011f\u0131 ne kadar kal\u0131c\u0131? <\/p>\n

Onlarca televizyon, radyo, gazete ve dergi bulunan bölgede bas\u0131n hürriyeti var m\u0131? Irak'\u0131n \u0130slam'a dayal\u0131 anayasa va yasalar\u0131ndaki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k içeren hükümler kar\u015f\u0131s\u0131nda Kuzey Irak'\u0131n laiklik ve e\u015fitlikten yana kad\u0131n örgütleri neler yap\u0131yor? <\/p>\n

Daha yak\u0131n zamana kadar birbiriyle iç sava\u015f içinde olan iki büyük Kürt partisinin geni\u015f tabanl\u0131 bölgesel hükümet içindeki ortakl\u0131\u011f\u0131 ne kadar kal\u0131c\u0131? Onlarca televizyon, radyo, gazete ve dergi bulunan bölgede bas\u0131n hürriyeti var m\u0131? <\/p>\n

Irak'\u0131n \u0130slam'a dayal\u0131 anayasa va yasalar\u0131ndaki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k içeren hükümler kar\u015f\u0131s\u0131nda Kuzey Irak'\u0131n laiklik ve e\u015fitlikten yana kad\u0131n örgütleri neler yap\u0131yor? Petrol denizinde benzin kuyruklar\u0131… Petrol Irak ve Kuzey Irak'\u0131n \u015fans\u0131 m\u0131 laneti mi? Kuzey Irak'\u0131n üretime de\u011fil, devlet ihaleleri ve memur maa\u015f\u0131na dayal\u0131 ekonomisi kime yar\u0131yor? <\/p>\n

Kürdistan bölgesini bir ba\u015ftan bir ba\u015fa in\u015fa eden ve petrol arama ve ç\u0131karma anla\u015fmalar\u0131n\u0131 alan Türk \u015firketleri bölgenin gelece\u011fini nas\u0131l görüyor? Erbilli ve Kerküklü, Sünni ve \u015eii, Kürtlere, Türkiye'ye ve \u0130ran'a ba\u011fl\u0131l\u0131k duyan, yirmiyi a\u015fk\u0131n siyasi partisiyle Kuzey Irakl\u0131 Türkmenler. Ana dillerinde e\u011fitim, yay\u0131n ve siyasi parti kurma haklar\u0131na sahip bir az\u0131nl\u0131k olarak talepleri… Kerkük'ün gelece\u011fi konusunda Kürt ve Türkmen tezleri. Kentte asayi\u015f ve normalle\u015fme sürecindeki gecikme, y\u0131l sonuna kadar bir referanduma izin verecek mi? Öteki Irak dizisinde, Kuzey Irak'ta Dohuk, \u015eaklava, Taktak, Selahaddin, Süleymaniye ve Kerkük'te iki hafta dola\u015f\u0131p, bu sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131n\u0131, toplumun her kesiminden onlarca ki\u015fiyle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbetlerde ar\u0131yoruz. <\/p>\n

BÖLÜM 1- Ulus olmak<\/strong> <\/p>\n

Erbil'in \u0130zzeddin Feyzi ilkokulu ö\u011frencileri sabah mahmurlu\u011fu içinde Kürdistan Özerk Bölgesinde ulusal mar\u015f olarak okunan Ey Rakip'i söylüyor: "Hey dü\u015fman, Kürt ulusu dili ile ya\u015f\u0131yor, bayra\u011f\u0131 asla inmez" diyor mar\u015f. Kuzey Irak'\u0131n çocuklar\u0131 y\u0131llard\u0131r okullar\u0131nda ana dillerinde e\u011fitim de görüyor. Ama sadece Kürtçe de\u011fil. Birinci s\u0131n\u0131f ö\u011frencileri bu y\u0131l üç dilde okumay\u0131 ve yazmay\u0131 ö\u011frenmi\u015f. Arap alfabesiyle Sorani Kürtçesi ve Arapça, ve latin alfabesiyle ingilizce…Çocuklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da Türkmen. Bölgede ya\u015fayan Türkmenlerin de, t\u0131pk\u0131 Araplar, Asuriler, Keldaniler, Yezidiler ve Ermeniler gibi kendi dil ve dinlerini ö\u011freten okullar\u0131 var. Ama kimileri de karma okullara gidiyor. Her halukürda ö\u011frenciler en az üç dilde ö\u011frenim görüyor. Irakl\u0131 Kürtler daha 1970 y\u0131l\u0131nda bir anla\u015fmayla öz yönetimlerine kavu\u015fmu\u015flard\u0131. Kürt bölgesine özerklik tan\u0131yan anla\u015fmaya, Molla Mustafa Barzani ile zaman\u0131n Baas yönetiminin devlet ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Saddam Hüseyin imza atm\u0131\u015ft\u0131. Her ne kadar dört y\u0131l sonra yeni bir isyan ve ard\u0131ndan gelen bast\u0131rmayla bu özerkli\u011fin uygulanmas\u0131nda önemli kesintiler olduysa da, Kürtlerin ayr\u0131 bir yönetim yap\u0131s\u0131na sahip oldu\u011fu, Irak'ta uzun zamand\u0131r genel kabul görüyor. <\/p>\n

Bask\u0131 ve isyan tarihi \u0130ran-Irak sava\u015f\u0131n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda Baas rejiminin yürüttü\u011fü Enfal adl\u0131 harekatta Irak'\u0131n kuzeyinde insan haklar\u0131 izleme örgütü Human Rights Watch'a göre en az 50 bin, muhtemelen yüz bin insan öldürüldü. \u0130ki bin köy bo\u015falt\u0131ld\u0131, yüzbinlerce insan göçe mecbur edildi. Kuzey Irak'\u0131n yak\u0131n tarihindeki en önemli dönüm noktas\u0131 ise her\u015feye ra\u011fmen 1992. Körfez Sava\u015f\u0131 ard\u0131ndan ya\u015fanan ayaklanma ve milyonlarca Kürdün \u0130ran ve Türkiye'ye göçüne yol açan bast\u0131rma harekat\u0131 sonras\u0131nda, 36. paralelin kuzeyi uluslararas\u0131 koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra, bölgenin güçlü Kürt partileri fiilen hiç bir yere ba\u011fl\u0131 olmadan bölgeyi yönetmeye ba\u015flad\u0131lar. 2003 y\u0131l\u0131nda Irak'\u0131n Amerikan güçleri ve müttefikleri taraf\u0131ndan i\u015fgaline kadar. \u015eimdi Kürdistan Bölgesel Yönetimi, yeniden Irak'\u0131n bir parças\u0131… Ama Irak siyaset sahnesinde 1970'lere k\u0131yaslanmayacak kadar güçlenmi\u015f olarak. <\/p>\n

400 çocu\u011fun okudu\u011fu ö\u011fretmenlerinin önemli bir k\u0131sm\u0131 da Türkmen olan \u0130zzeddin Feyzi ilkokulunun müdürü Kamran Fethi Mahsun, 26 y\u0131ll\u0131k emektar bir ö\u011fretmen. Bölgenin görüp geçirdi\u011fi onca isyan, çat\u0131\u015fma, bask\u0131 döneminde okullar\u0131n\u0131 asla kapatmam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 söylerken, sesi gururla ç\u0131nl\u0131yor. Okul kitaplar\u0131, müfredat, yöntemler her\u015fey gözden geçiriliyor. "Yeniden in\u015fa" anahtar kelime burada. <\/p>\n

Kürdistan Bölgesel Yönetimi her alanda büyük bir in\u015faat alan\u0131. Bölge ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fil ama süreç bir tür ulus in\u015fa süreci gibi. Bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 romantizm, onlarca y\u0131ld\u0131r sava\u015flar, bask\u0131lar, yokluklar\u0131ndan kaçarak dünyan\u0131n dört bir yan\u0131na da\u011f\u0131lan Irakl\u0131 Kürtleri de m\u0131knat\u0131s gibi çekiyor. Sadece Irakl\u0131 Kürtleri de de\u011fil üstelik. <\/p>\n

Erbil'de bu y\u0131l ö\u011fretime ba\u015flayan Kürdistan Hawler Üniversitesi, adeta bölgedeki büyük in\u015fa projesinin asmbolü. Modern, özerk bir üniversite hayalinin ürünü. Rektörlü\u011füne \u0130ngiltere'de 25 y\u0131l ö\u011fretim üyeli\u011fi yapm\u0131\u015f siyaset profesörü, Abbas Vali getirilmi\u015f. Geçen iki ö\u011fretim y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul'da Bo\u011faziçi Üniversitesi'nde ders veren Vali, \u0130ranl\u0131 bir Kürt.. "\u0130ngiliz yüksek ö\u011fretimi modeline göre kurulan bu üniversite, gecikmi\u015f e\u011fitim reformunun en önemli arac\u0131 olarak görülüyor.. Biz, bu bölgede, kurulu\u015f yönetmeli\u011finde, "kamu kurulu\u015fu" diye tan\u0131mlanan ilk üniversiteyiz. Irak yasalar\u0131nda, daha önce üniversiteler sadece "özel" ya da "devlet" kurumlar\u0131 olabiliyordu. Biz ise art\u0131k bir kamu kurulu\u015fu olarak, devlet taraf\u0131ndan finanse edilen ama akademik ve idari olarak hükümetten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yap\u0131y\u0131z. Müfredat\u0131m\u0131z\u0131n belirlenmesi, ö\u011frenci, ö\u011fretim üyesi ve di\u011fer personelimizin seçimi tamamen bize ait. Ve akademik özgürlüklerimiz garanti alt\u0131nda" diyor. Profesör Vali'ye, "peki ama siz \u0130ranl\u0131 bir Kürtsünüz. Üstelik 30 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n süredir \u0130ngiltere'de itibarl\u0131 okullarda ders veriyordunuz, niye geldiniz buraya" diye sordum. "Bu benim aç\u0131mdan, mensup oldu\u011fum Kürt toplumuna borcumu k\u0131smen de olsa ödemenin bir yoluydu. Do\u011fru, \u0130randan\u0131m. Ama uzun zamand\u0131r, edindi\u011fim bilgi ve tecrübeleri bu topra\u011fa ta\u015f\u0131may\u0131 ve buradaki in\u015fa sürecine kat\u0131lmay\u0131 istiyordum. E\u011fitim reformunun öncülü\u011fünü yapmak suretiyle bizler de bu dü\u015fün gerçekle\u015fmesine küçük bir katk\u0131da bulunabiliriz umar\u0131m. K\u0131sacas\u0131 benim için bu hem ki\u015fisel, hem siyasi ve hem de akademik bir misyon" diye yan\u0131tlad\u0131. Akl\u0131ma hemen gelen bir örnekle, "Acaba \u0130srail devletinin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndaki romantizmle paralellikler görüyor musunuz?" diye sorunca da \u015fu cevab\u0131 verdi: "Paralellikler var. Ama ayn\u0131 zamanda çok temel farklar var. Biz kendi topra\u011f\u0131m\u0131zday\u0131z. Hep burda ya\u015fad\u0131k. Kimseyi yerinden yurdundan etmiyoruz. Burada insanlar\u0131n topraklar\u0131na sahip ç\u0131kmas\u0131, dillerini, kültürel ve siyasi haklar\u0131na sahip ç\u0131kmas\u0131 söz konusu. Bunu da, mümkün olursa, demokratik federal bir Irak içinde in\u015fa edebilmeyi umuyorlar." <\/p>\n

Gelenek ve modernle\u015fme<\/strong><\/p>\n

Kürdistan Üniversitesi'nde rektör Profesör Abbas Vali'den sonra kantinde, koyu demli çaylar e\u015fli\u011finde üç ö\u011fretim üyesiyle sohbet ettim. Üçü de bural\u0131 de\u011fil. Fakat, bu bölgenin sosyologlar ya da siyaset bilimciler aç\u0131s\u0131ndan müthi\u015f bir laboratuvar oldu\u011funu dü\u015fünüyorlar. Onlar\u0131 bölgeye çeken de bu olmu\u015f… Doktor Sandra Phelps, sosyolog. Sydney Üniversitesi'nden gelmi\u015f. Doktor Zafer Yörük, Londra Üniversitesi'nden, Siyaset Bilimi hocas\u0131. Ve 15 y\u0131ld\u0131r bölgede ara\u015ft\u0131rmalar yapan siyaset bilimci Doktor Denise Natali… <\/p>\n

Doktor Sandra Phelps'in uzmanl\u0131k alanlar\u0131ndan biri ulus in\u015fa süreçlerinin sosyolojik kurgulan\u0131\u015f\u0131. Kürdistan bölgesel yönetimi içinde milliyetçili\u011fi tezahürleri hakk\u0131ndaki gözlemlerini sordum. "Milliyetçili\u011fin asmbolleri bak\u0131m\u0131ndan, yani mar\u015flar, danslar, bayrak gibi asmboller bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer milliyetçiliklerden pek fark\u0131 yok. Ama söylem ilginç. Kürtlerin, Kürt olmaktan gurur duyduklar\u0131n\u0131 görüyorsunuz. Ama devlet milliyetçili\u011finden farkl\u0131 bir \u015fey bu… Belki devlet olmad\u0131klar\u0131 için. Yani halk aras\u0131nda milli duygular güçlü, ama resmi bir milliyetçi söylemin fazla görünmedi\u011fini söyleyebilirim. Bir de tabi milliyetçilik hep "öteki"ler kar\u015f\u0131s\u0131nda birlik duygusunu i\u015fler. Bu anlamda Kuzey Irak'daki milliyetçilik, tarihteki sömürgecilik sonras\u0131 milliyetçiliklere benziyor. Yani Kürtler için "öteki", esas olarak Irak'\u0131n güneyi… Oradan farkl\u0131 olu\u015flar\u0131n\u0131 vurguluyorlar" diye yan\u0131tlad\u0131. Doktor Zafer Yörük de Sandra Phelps'in görü\u015fünü payla\u015f\u0131yor milliyetçili\u011fin günlük hayattaki tezahürleri konusunda. Ama bölgedeki milliyetçili\u011fin karakterinin gelenekselli\u011finin ulus devletin üzerinde yükseldi\u011fi birey-vatanda\u015f\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131na izin vermedi\u011fini ya da yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyor. <\/p>\n

Zafer Yörük'ün bahsetti\u011fi gelene\u011fe dayal\u0131 de\u011fi\u015fim Doktor Denise Natali'ye göre en büyük problem. Baas rejiminin miras\u0131 olan "baba devlet" zihniyeti yüzünden sadece e\u011fitim alan\u0131nda de\u011fil, sosyal, ekonomik ve siyasi düzeyde de bir türlü köklü de\u011fi\u015fimler ya\u015fanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyor: "E\u011fitim ya da sosyal sermaye konusunda geli\u015fme s\u0131f\u0131r. Kürdistan Üniversitesi'nde modern bir e\u011fitim sistemi kurma çabas\u0131 var, tamam. Ama dü\u015fünün ki buran\u0131n güvenli bölge ilan edilmesinin üzerinden tam 15 y\u0131l geçti. Ne de\u011fi\u015fti? Üniversitelerde hala Baasç\u0131 sistem geçerli. Müfredat bak\u0131m\u0131ndan evet. Ama ayn\u0131 zamanda zihniyet bak\u0131m\u0131ndan da." "\u0130ktidardaki siyasi partilere üye olmak, size üniversitede yer açabiliyor. Ö\u011frenci olarak veya ö\u011fretim üyesi olarak. Dolay\u0131s\u0131yla hala 'haketme'ye dayal\u0131 bir sistem kurulabilmi\u015f de\u011fil. Siyasi ve ekonomik dönü\u015fümü sa\u011flayacak sosyal devrim gerçekle\u015femiyor. Evet bir ölçüde sivil toplum geli\u015fiyor. Ama yukardan denetimli. Yani siyasi partilerin ve hükümetin onay\u0131n\u0131 almas\u0131 \u015fart\u0131yla. Koca bir yeni nesil var burada ya\u015famak istemeyen. Yeti\u015fmi\u015f bir kesim d\u0131\u015fardan geliyor do\u011fru ama buradaki gençler de kaçman\u0131n yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. Çünkü burada iktidar partilerine yak\u0131n de\u011filseniz gelece\u011finiz yok…" <\/p>\n

Devam Edecek…….<\/p>\n

BBC<\/em> <\/p>\n

'ÖTEK\u0130 IRAK'- Ekonomik tablo<\/strong>
Gönderen: RojgerKocgiri Tarih: 20.06.2007 Saat: 17:11
Katk\u0131da Bulundu RojgerKocgiri<\/a><\/p>\n

Kumru Ba\u015fer*<\/strong>Erbil'in H\u0131ristiyan mahallesi Ainkawa'n\u0131n dü\u011fün salonunda, Ermenilerin Paskalya partisi slow dansla ba\u015flad\u0131. Bin ki\u015filik salonun dolduran Ermeni gençleri h\u0131zl\u0131 dans haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda bekler, çocuklar aralarda kovalamaca oynar, ihtiyarlar sohbete dalarken, orta ya\u015f grubu dans pistinde. Yan masadaki, kucaklardan inmeyen ciddi bak\u0131\u015fl\u0131 Nono\u015f adl\u0131 iki ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z çocu\u011funun babas\u0131 Ba\u011fdat'da öldürülmü\u015f… Buradaki Ermenilerin ço\u011fu Erbilli de\u011fil. Son iki y\u0131l içinde Ba\u011fdat'tan, Kerkük'ten, Musul'dan ve hatta Basra'dan buraya göçmü\u015fler. Okullar tatil oldu\u011funda onlarca ailenin daha kuzeye gelmesi bekleniyor. Kürdistan Bölgesel Yönetimi kontrolündeki topraklar\u0131 Irak'\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131ndan ay\u0131ran en önemli \u015fey, can güvenli\u011fi… <\/p>\n

Vahe, ailesiyle birlikte Ba\u011fdat'dan geçen Ekim ay\u0131nda gelmi\u015f Erbil'e. "85 kadar aile göçtü son bir y\u0131l içinde buraya" diyor. Ermeni toplumu, kilise ve Kürdistan Bölgesel hükümeti yeni gelenlere yard\u0131m sa\u011fl\u0131yormu\u015f. <\/p>\n

En büyük sorunlar\u0131 i\u015f bulmak. Daha zengin ve gösteri\u015fli H\u0131ristiyan mahallesinde ev kiralar\u0131 bin dolardan ba\u015fl\u0131yor. Ayr\u0131ca kentte \u015febeke elektri\u011fi geceleri üç saat, sular s\u0131k s\u0131k kesiliyor. Ne gam… Can güvenli\u011fi var ya… <\/p>\n

Ara Bagaryan da 2005'de göçmü\u015f Erbil'e. Bir Amerikan \u015firketinde çal\u0131\u015f\u0131yor. Kuzey Irak'taki bölgesel yönetim s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde, Amerikal\u0131 asker görmek pek mümkün de\u011fil ama epey Amerikal\u0131 i\u015fadam\u0131 ve diplomat var. <\/p>\n

Bölge, Irak'\u0131n geri kalan\u0131ndan daha istikrarl\u0131 ve güvenli olu\u015fu nedeniyle ba\u015fka ülkelerden gelen \u015firketler, hükümet kurulu\u015flar\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n da binlerce çal\u0131\u015fan\u0131yla dolu. <\/p>\n

Erbil Sheraton'un lobisi<\/strong><\/p>\n

Bütün önemli binalar gibi, çevresi iki insan boyunda kal\u0131n ta\u015f bloklarla örülü ve üç titiz aramadan geçerek girilebilen Erbil Sheraton otelinin lobisi, adeta bir ticari ve diplomatik ar\u0131 kovan\u0131. Projeler yap\u0131l\u0131yor, anla\u015fmalar imzalan\u0131yor. Yeni ve eski, yerli ve yabanc\u0131 zenginler, i\u015fadamlar\u0131 Dolarova diye an\u0131lan mahallede lüks villalar yapt\u0131r\u0131yor, ya da kiral\u0131yor, caddeler, gösteri\u015fli ve kimisi z\u0131rhl\u0131 jiplerden geçilmiyor. <\/p>\n

Irak Kürdistan bölgesel hükümetinin Birle\u015fmi\u015f Milletler'le koordinasyondan sorumlu yetkilisi Dindar Zebari, Erbil'in çok yak\u0131nda Orta Do\u011fu'nun en önemli uluslararas\u0131 merkezlerinden biri olaca\u011f\u0131ndan emin. <\/p>\n

"Irak Kürdistan'\u0131 siyasi ve ekonomik olarak bir ba\u015far\u0131 öyküsüdür. Onlarca y\u0131l y\u0131k\u0131m ve zulüm gören bölgemiz 1991 y\u0131l\u0131nda halk ayaklanmas\u0131yla kurtar\u0131ld\u0131. Türkiye ve \u0130ran'la ve tabii uluslararas\u0131 toplumla fiilî ili\u015fkileri nedeniyle o y\u0131ldan itibaren zaten güç kazanm\u0131\u015ft\u0131. Ama 2003'de de bütün Irak'\u0131n diktatörden kurtar\u0131l\u0131\u015f\u0131yla beraber Erbil, güvenli olu\u015fu ve i\u015fleyen kurumlar\u0131 nedeniyle Irak'\u0131n önemli ticari kap\u0131lar\u0131ndan biri oldu. Son y\u0131llarda bölgedeki iki ayr\u0131 Kürt yönetiminin de birle\u015fmesiyle her \u015fey daha bir yerine oturdu. Yat\u0131r\u0131m f\u0131rsatlar\u0131 geli\u015fti." <\/p>\n

Vergi cenneti<\/strong> <\/p>\n

Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 bölgeye en çok çeken \u015feylerden biri de ku\u015fkusuz buran\u0131n bir vergi cenneti olmas\u0131. Erbil'deki Kürdistan Üniversitesi \u0130ktisat kürsüsü ba\u015fkan\u0131 Profesör Elmas Ha\u015fmeti bunun petrol ekonomilerinin tipik bir özelli\u011fi oldu\u011funa dikkat çekiyor: <\/p>\n

"Vergilendirme ve kara ekonomi, bütçelerinin önemli bir k\u0131sm\u0131 petrol gelirlerinden gelen bütün ülkeleri için önemli bir sorun. Irak'ta da durum böyle. Hükümetler hiç bir zaman vergilendirmeye önem vermemi\u015fler. Irak'\u0131n esasen petrol sat\u0131\u015flar\u0131ndan elde etti\u011fi gelirlerle olu\u015fan bütçesi, farkl\u0131 bölgelere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. Bu bölgeye dü\u015fen pay da, yüzde 17 civar\u0131nda…" <\/p>\n

"Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin bütçesi esasen bununla olu\u015fuyor; gelir ve kurumlar vergisiyle de\u011fil. Bunlar\u0131n yerine çok daha zay\u0131f bir vergi türü olan in\u015faatlardan, binalardan ve araçlardan ruhsat kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 al\u0131nan bir mebla\u011f var. Bir de çok küçük ithalat vergileri söz konusu. Dolay\u0131s\u0131yla buradakine asl\u0131nda bat\u0131l\u0131 sanayile\u015fmi\u015f ülkelerdeki gibi bir kara ekonomi demek mümkün de\u011fil. Daha ziyade vergi sistemi bulunmayan bir ekonomi demek daha do\u011fru olur." <\/p>\n

Bölgeyi cazip bulan çok say\u0131da yabanc\u0131 \u015firket, ve bu \u015firketlerin çal\u0131\u015fanlar\u0131 hizmet sektörüne de dinamizm kazand\u0131r\u0131yor. <\/p>\n

Erbil'de bir gecesine Londra'da ya da New York'taki be\u015f y\u0131ld\u0131zl\u0131 bir otellere e\u015fit ücret ödedi\u011finiz oteller ve yine yabanc\u0131 i\u015fadamlar\u0131na hizmet veren lokantalar\u0131n say\u0131s\u0131 h\u0131zla art\u0131yor. <\/p>\n

Kabil'de de \u015fubesi var<\/strong><\/p>\n

Deutsche Hof adl\u0131 alman lokantas\u0131nda, militarist t\u0131n\u0131l\u0131 Alman müzikleri e\u015fli\u011finde \u015fahane biralar içip, geleneksel Alman mutfa\u011f\u0131n\u0131 tadabiliyorsunuz. Sahibi Günther Feugel'in bir de Kabil'de lokantas\u0131 var. <\/p>\n

"Erbil'de ilk biram\u0131 12 Aral\u0131k 2005'de satt\u0131m. 26 ki\u015fi a\u011f\u0131rlayabiliyorduk." diyor. <\/p>\n

"2006 Nisan'\u0131ndan beri de bu gördü\u011fünüz 70 ki\u015filik lokantay\u0131 i\u015fletiyorum. Yüzde yüz memnun olmasam da bir y\u0131l içinde çok iyi ilerleme sa\u011flad\u0131m. Gelece\u011fi var buran\u0131n. Bölge yönetimi yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131ma gayet aç\u0131k. Kabil'de ise durum her geçen gün geriye gidiyor. Çok tehlikeli bir yer oldu. Yolsuzluk ald\u0131 yürüdü. \u015eimdi olsa, asla gidip lokanta açmam orda." <\/p>\n

Ticaret de çok canl\u0131. Türkiye ve \u0130ran s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, bölgenin kalbi ve yönetim merkezi Erbil'de ve Kürdistan Yurtsever Birli\u011fi'nin üssü say\u0131lan Süleymaniye kentlerinde iki uluslararas\u0131 havaalan\u0131, Kuzey Irak'\u0131 dünyaya ba\u011fl\u0131yor. Erbil'in, esnaf\u0131n\u0131n ço\u011fu Türkmen olan Kayseri Çar\u015f\u0131s\u0131 gayet canl\u0131. <\/p>\n

Ticaret, otelcilik, lokantac\u0131l\u0131k ne kadar canl\u0131 ve dinamik olsa da -tabii petrolü d\u0131\u015farda tuttu\u011fumuzda – as\u0131l en büyük kârlar in\u015faat sektöründe… <\/p>\n

Erbil ve genel olarak bütün bir Kürdistan Bölgesel Yönetimi topraklar\u0131 kocaman bir \u015fantiye gibi. Bakanl\u0131klar, yollar, köprüler, su \u015febekeleri, üniversiteler, hapishaneler, oteller, konutlar, her\u015fey yeniden in\u015fa ediliyor. <\/p>\n

Herkes memur, üretim yok<\/strong> <\/p>\n

Ama bahsetti\u011fimiz dinamiklerine kar\u015f\u0131n bölge ekonomisinin çok önemli yap\u0131sal sorunlar\u0131 var. Bunlar\u0131n önemli bir k\u0131sm\u0131 da t\u0131pk\u0131 vergilendirilmemi\u015f ekonomi gibi asl\u0131nda petrol zenginli\u011finin tipik sonuçlar\u0131… Maa\u015fa ba\u011flanm\u0131\u015f bir nüfus, sanayi ve tar\u0131m sektörlerinin geli\u015fememesi gibi… <\/p>\n

Erbil'deki Kürdistan Üniversitesi'nden Doktor Denise Natali, geli\u015fece\u011finden de umutlu de\u011fil. 'Çünkü bir grand plan yok' diyor. 1992 y\u0131l\u0131ndan bu yana bölgede ya\u015fayan Doktor Natali, 15 y\u0131ld\u0131r bir çok f\u0131rsat\u0131n kaç\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 görü\u015fünde. <\/p>\n

"\u0130nsanlar bölgeye ilk bak\u0131\u015fta, h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fme görüyor. Her\u015fey yeniden in\u015fa ediliyor. 2003 sonras\u0131 Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin daha büyük bir me\u015fruiyet kazanmas\u0131, s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131yla ili\u015fkilerini geli\u015ftirmesi de önemliydi tabi. Ama ben sürecin olumsuz yanlar\u0131na odaklanmak istiyorum. Öncelikle, hâlâ stratejik bir kalk\u0131nma plan\u0131 yok. 2003'ten sonra Birle\u015fmi\u015f Milletler'in Irak'a ait birikmi\u015f fonlar\u0131ndan bu bölgeye dü\u015fen bir buçuk milyar dolar buraya aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bunun nas\u0131l harcanaca\u011f\u0131 konusunda bir plan yoktu, hala da yok. Sürekli bir \u015fikayettir gidiyor. <\/p>\n

"Birle\u015fmi\u015f Milletler, Bat\u0131, Dünya, Kürtleri unuttu deniyor. Ama bence bölge liderli\u011fi, buran\u0131n ayaklar\u0131 üzerinde durabilmesini sa\u011flayacak ad\u0131mlar\u0131 atmamay\u0131 tercih ediyor. Mesela, Kuzey Irak bütçesinin yüzde 68'inin memur maa\u015flar\u0131na ayr\u0131lmas\u0131… Altyap\u0131 veya tar\u0131m\u0131n geli\u015ftirilmesine kaynak ayr\u0131lm\u0131yor. En önemlisi, hükümetteki siyasi partiler, bölgeye akan fonlar sayesinde her zamankinden daha güçlüler. Yani eskinin, devletin herkesi maa\u015fa ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 merkeziyetçi devletinden, yine herkesin maa\u015fa ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bir tür yar\u0131 liberalizme geçi\u015f süreci ya\u015fan\u0131yor." <\/p>\n

1996 y\u0131l\u0131ndan bu yana bölgede hem medya alan\u0131nda hem de in\u015faat sektöründe i\u015fadam\u0131 olarak faaliyet gösteren \u0130lnur Çevik de planlama olmad\u0131\u011f\u0131nda hemfikir, 'ama bunun bir sebebi var' diyor. <\/p>\n

Petrol sat\u0131\u015f lisans\u0131 bekleniyor<\/strong> <\/p>\n

Bölgesel hükümetin \u015fu anda önündeki en önemli sorunun merkezi bütçeden gelirlerini düzenli ve istikrarl\u0131 bir \u015fekilde alamamas\u0131 oldu\u011funu söyleyen \u0130lnur Çevik, bu darbo\u011fazdan ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n yolunun, Kürtlerin de onay verdi\u011fi ve \u015fu anda Irak meclisinde onaylanmay\u0131 bekleyen yeni Irak petrol yasas\u0131ndan geçti\u011fini dü\u015fünüyor. <\/p>\n

Çünkü bu yasan\u0131n kabulüyle Kürtler topraklar\u0131ndan ç\u0131kan petrollere sahip olmayacaklar ama, onun sat\u0131\u015f hakk\u0131n\u0131 elde edecekler. Bunu merkezi bütçeden kendilerine verilen paya mahsup ederek. Dolay\u0131s\u0131yla da istikrars\u0131z bir ülkede en az\u0131ndan gelirlerini kontrol etmeleri mümkün olacak. <\/p>\n

Kuzey Irak ekonomisine g\u0131dadan, in\u015faate ve petrole kadar damgas\u0131n\u0131 vuran Türk \u015firketleri ve onlar\u0131n bölgeye ve ekonomisine bak\u0131\u015flar\u0131yla sürdürece\u011fiz dizimizi. Ama program\u0131n ba\u015f\u0131nda u\u011frad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Erbil'in Ainkawa mahallesindeki Ermeni gecesine dönerek aralayal\u0131m sohbetimizi… <\/p>\n

Halay, muhtemelen, bölge insan\u0131n\u0131n zorluklarla ba\u015fetme yollar\u0131ndan biri ve böyle zamanlarda iyice önem kazanan dayan\u0131\u015fman\u0131n da asmbolü. <\/p>\n

Erbil'e göçmek zorunda kalan Ba\u011fdatl\u0131, Basral\u0131, Musullu, Kerküklü Ermeniler de Paskalya partilerini a\u011f\u0131r bir dansla açt\u0131larsa da, sabaha kadar içiçe halkalar halinde halay çekerek noktalad\u0131lar. Halaya kat\u0131lmayan kimse kalmad\u0131…<\/p>\n

Devam edecek…<\/p>\n

BBC<\/strong> <\/p>\n

'ÖTEK\u0130 IRAK' Türk \u015firket ve i\u015fadamlar\u0131n\u0131n Kuzey Irak'taki rolü<\/strong> <\/p>\n

Kumru Ba\u015fer*\/<\/strong>\u015eantiyesini gezdi\u011fimiz Ta\u015fyap\u0131, Kuzey Irak'taki Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin yönetim merkezi Erbil'in yollar\u0131n\u0131 yap\u0131yor. Erbil ve Süleymaniye uluslararas\u0131 havaalanlar\u0131, Süleymaniye ve Erbil'de in\u015fa edilen yeni üniversiteler, bölgesel yönetimin bakanl\u0131klar\u0131, Mesut Barzani'nin ba\u015fkanl\u0131k saray\u0131, cezaevleri, kültür ve al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri, karayollar\u0131, kanalizasyon ve su \u015febekeleri, konutlar k\u0131sacas\u0131 son y\u0131llarda in\u015fa edilen hemen her\u015feyin alt\u0131nda, Makyol, Tepe grubu, Nursoy, Elegan, Günay \u0130n\u015faat gibi Türkiye'nin dört bir yan\u0131ndan, tan\u0131nm\u0131\u015f Türk Müteahhitlik firmalar\u0131n\u0131n imzas\u0131 var… <\/p>\n

Karayollar\u0131ndan emekli olduktan sonra Ta\u015fyap\u0131 \u0130n\u015faat \u015firketinin Erbil'deki 60 metre caddesi denen ana caddelerinden birinin rehabilitasyonu projesinin ba\u015f\u0131na geçen \u0130smet Elçi "\u0130n\u015faat sektöründe Türk \u015firketleri d\u0131\u015f\u0131nda kimse yok neredeyse. Bir Çin \u015firketi vard\u0131 o da çekilmi\u015f diye duydum" diyor. <\/p>\n

Para musluklar\u0131 ise bölgesel hükümetin elinde. Bütün büyük projeler bölgesel yönetimin açt\u0131\u011f\u0131 ihalelerle da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. Türk \u015firketlerinin ald\u0131\u011f\u0131 in\u015faat taahhütlerinin tutar\u0131n toplam 2 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015f durumda. <\/p>\n

Sadece Kürtler mi?<\/strong> <\/p>\n

Bölgede be\u015f y\u0131ld\u0131r \u015firketi Renas Company ile büyük karayolu ve altyap\u0131 projeleri yürüten bir ba\u015fka i\u015fadam\u0131 Renas Elçi. <\/p>\n

Yak\u0131nda Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Demokrasi Partisi adl\u0131 yeni bir parti kuran tecrübeli Kürt politikac\u0131 \u015eerafettin Elçi'nin de o\u011flu. Renas Elçi, bölgesel hükümetin, ihalelerde Türkiye'den gelen i\u015fadamlar\u0131na çok s\u0131cak davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131, Türk i\u015fadamlar\u0131n\u0131n özellikle tercih edildi\u011fini söylüyor. <\/p>\n

"Burada yat\u0131r\u0131m yapanlar\u0131n ço\u011fu Kürt kökenli i\u015fadamlar\u0131 m\u0131?" sorumu, "Kesinlikle hay\u0131r" diye yan\u0131tl\u0131yor ve örnek olarak \u015fu anda Türkiye'den gelmi\u015f yirmiye yak\u0131n i\u015fadam\u0131ndan olu\u015fan bir arkada\u015f grubunu kendi \u015firketinde misafir etti\u011fini, burada yat\u0131r\u0131m olanaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bu i\u015fadamlar\u0131ndan yaln\u0131zca ikisinin Kürt oldu\u011funu söylüyor. Ayr\u0131ca Türkiye'nin farkl\u0131 bölgelerinden gelmi\u015f onlarca \u015firket ad\u0131 s\u0131ral\u0131yor. <\/p>\n

Bölgede i\u015f yapan irili ufakl\u0131 tüm Türk \u015firketlerini bünyesinde toplamay\u0131 hedefleyen bir i\u015fadamlar\u0131 derne\u011fini kuran ve ba\u015fvurusu bakanl\u0131kta bekleyen Ahmet Acar, Bejerman adl\u0131 in\u015faat \u015firketinin ba\u015f\u0131nda. Erbil cezaevini, sa\u011f\u0131r dilsizler okulunu, yol kontrol kantarlar\u0131n\u0131 onun \u015firketi in\u015fa etmi\u015f. <\/p>\n

Türkiye ile bölge aras\u0131ndaki y\u0131ll\u0131k ihracat hacmi be\u015f milyar dolar… Bunun çok önemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n in\u015faat malzemesi oldu\u011funu söyleyen Ahmet Acar, bölgede sadece Türk \u015firketlerinin de\u011fil, Türk yap\u0131 malzemelerinin de büyük ra\u011fbet gördü\u011fünü anlat\u0131yor. <\/p>\n

Yüzlerce Türk \u015firketi<\/strong> <\/p>\n

Bölge makamlar\u0131na yap\u0131lan ba\u015fvurulara göre, Kuzey Irak'da 1200 civar\u0131nda Türk \u015firketi var. Bunlar\u0131n 900 kadar\u0131 in\u015faat sektörü ve ilgili kollarda çal\u0131\u015f\u0131yor. Kalanlar ise g\u0131da, k\u0131rtasiye ve her türlü ürün ihracat\u0131 ve hizmet sektörüyle ilgili… <\/p>\n

Bu \u015firketlerin sahipleri ve çal\u0131\u015fanlar\u0131 olarak bölge makamlar\u0131ndan oturma izni alanlar\u0131n say\u0131s\u0131 ise 14 bin civar\u0131nda. \u0130n\u015faat d\u0131\u015f\u0131nda bir çok sektörde özellikle g\u0131da ve hizmet sektörlerinde yine Türk firmalar\u0131 ve ürünlerinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dikkat çekiyor. <\/p>\n

Erbil'e yerle\u015fen ve be\u015f y\u0131ld\u0131r i\u015flerini buradan yöneten Cumhuriyet Halk Partisi'nin eski Diyarbak\u0131r büyük\u015fehir belediye ba\u015fkan aday\u0131, i\u015fkad\u0131n\u0131 Ferda Cemilo\u011flu'nun faaliyetleri bu sektörel çe\u015fitlili\u011fi bir ölçüde yans\u0131t\u0131yor: \u0130n\u015faat, ithalat-ihracat, fuarc\u0131l\u0131k, lokantac\u0131l\u0131k, güzellik salonu… <\/p>\n

Yabanc\u0131 \u015firketlerin en büyük avantaj\u0131, daha önce bölge ekonomisinden söz ederken bahsetti\u011fimiz gibi buran\u0131n bir vergi cenneti olmas\u0131… Çe\u015fitli biçimlerde ödedikleri harç ve vergiler yüzde üçü geçmiyor. Ama dezavantajlar\u0131 da var. Ta\u015fyap\u0131 \u0130n\u015faat'tan \u0130smet Elçi, elektrik ve su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan, bürokrasinin yava\u015f i\u015fleyi\u015finden söz ediyor. <\/p>\n

Bütün zorluklar\u0131n üzerinde ise bölgenin gelece\u011fiyle ilgili belirsizlikler ve Türkiye ile ili\u015fkilerde zaman zaman alevlenen gerginlikler var. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil ku\u015fkusuz ama, burada i\u015f yapan Türkiyeli giri\u015fimcilerin ortak görü\u015fü, bölgede ticaret ve yat\u0131r\u0131m potansiyelinin çok yüksek oldu\u011fu, Türkiye'nin bu potansiyelden çok daha iyi yararlanmas\u0131 gerekti\u011fi. Türkiye ile bölgedeki kürt liderler aras\u0131nda zaman zaman alevlenen gerginlikleri, i\u015flerini do\u011frudan etkilemese bile, kayg\u0131yla takip ettiklerini söylüyorlar. <\/p>\n

New Anatolian gazetesi Genel Yay\u0131n Müdürü \u0130lnur Çevik, bölgede uzun zamand\u0131r hem gazeteci olarak, hem de \u015fu anda e\u015finin yönetimindeki Çevikler \u0130n\u015faat \u015firketi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla faaliyet gösteriyor. Bölgenin Türkiye'ye muhtaç oldu\u011funu, Türkiye'nin bundan yararlanmas\u0131 gerekti\u011fini dü\u015fünüyor. <\/p>\n

Petrolde de Türkler<\/strong><\/p>\n

\u0130lnur Çevik'in söyledi\u011fi gibi Kuzey Irak'da \u015fu anda Pet oil ve Genel Enerji ad\u0131nda iki Türk \u015firketi petrol arama ve ç\u0131karma faaliyetlerini sürdürüyor. Petrol bu yönden, bölgedeki özerk yönetimin Türkiye'ye uzatt\u0131\u011f\u0131 bir zeytin dal\u0131 olarak da görülebilir. <\/p>\n

Bölgesel yönetimin Ba\u015fbakan\u0131 Neçirvan Barzani, Nisan ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z özel görü\u015fmede, aç\u0131k ve net olarak "petrolümüzü Türk \u015firketlerinin i\u015fletmesini istiyoruz. onlara öncelik verdik." demi\u015f, ayr\u0131ca "mevcut boru hatlar\u0131m\u0131za ek olarak Türkiye'den geçecek yeni bir petrol boru hatt\u0131 in\u015fa etmek istiyoruz. Petrolümüzü Avrupa'ya bu yolla ula\u015ft\u0131rmak istiyoruz" diye eklemi\u015fti. <\/p>\n

Çukurova grubuna ba\u011fl\u0131 Genel Enerji ile \u0130sviçre kökenli Addax Petroleum \u015firketlerinin olu\u015fturdu\u011fu TTopco ortakl\u0131\u011f\u0131 Erbil'e bir saat mesafedeki Taktak bölgesinde bugüne kadar 200 milyon dolar civar\u0131nda yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. <\/p>\n

Bölgede petrol anla\u015fmalar\u0131n\u0131 2002 y\u0131l\u0131nda yapan \u015firket, bugün günde 60 bin varil üretim kapasitesine ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Be\u015f y\u0131ll\u0131k bir süreçte günde 250 bin varil kapasitesine ula\u015fmay\u0131 hedefliyor. <\/p>\n

Dört kontrol çemberinden geçilerek gidilebilen s\u0131k\u0131 koruma alt\u0131ndaki Taktak'da görü\u015ftü\u011fümüz yetkililer bize bölgede yap\u0131lan ilk sismik belirlemelere göre ç\u0131kar\u0131labilir petrol rezervlerinin 750 milyon varil oldu\u011fu tahminini ilettiler. Bu Türkiye'de \u015fu ana kadar belirlenen ç\u0131kar\u0131labilir petrol rezervlerinin üç misli; Irak'\u0131n belirlenmi\u015f rezervlerinin üçte biri. <\/p>\n

Pet Oil ise Erbil Binbawi sahas\u0131nda petrol arama çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sürdürüyor. <\/p>\n

Bölgedeki Kürt yönetiminin kabul etti\u011fi ve Irak parlamentosunda kabul bekleyen petrol yasas\u0131na göre kuzey de dahil bütün petrol rezervleri tüm Irak halk\u0131na ait. Bölgeler buna kar\u015f\u0131l\u0131k bütçelerini merkezi bütçeden alacaklar. Ama ayn\u0131 yasa, kuzeydeki Kürt bölgesine, petrolünü do\u011frudan satma, bunu bütçe pay\u0131na mahsup etme olana\u011f\u0131n\u0131 da veriyor. <\/p>\n

Türk \u015firketleri de ihracata ve yeni bir petrol boru hatt\u0131 harekete geçmek için bu yasay\u0131 ve Türkiye'nin verece\u011fi sinyalleri bekliyorlar. <\/p>\n

Uzun vadeli yat\u0131r\u0131mlar<\/strong> <\/p>\n

K\u0131sa vadede büyük kar getiren alanlardan, yeni Türkiye'den bölgeye uzun vadeli bir ba\u015fka yat\u0131r\u0131ma: E\u011fitim. <\/p>\n

Erbil'in seçkin okullar\u0131ndan I\u015f\u0131k Koleji'nde, bir yar\u0131\u015fma ve ödül töreni izliyoruz. Fethullah Gülen cemaatinin Fezalar E\u011fitim Kurumlar\u0131n\u0131n Kuzey Irak'taki okullar\u0131ndan biri… <\/p>\n

Kuzey Irak'ta 1994 y\u0131l\u0131ndan itibaren faaliyete geçen Gülen cemaatinin okullar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 bugün yedi. Erbil'de bir k\u0131z bir erkek, Süleymaniye'de bir k\u0131z bir erkek, Kerkük'te bir erkek liseleri ve Erbil'de bir ilk ve bir anaokullar\u0131 var. <\/p>\n

Fezalar E\u011fitim'in bölge müdürü, 1994'den üç y\u0131l öncesine kadar paras\u0131z e\u011fitim yapt\u0131klar\u0131n\u0131, son üç y\u0131ld\u0131r okullar\u0131n paral\u0131 hale geldi\u011fini anlatt\u0131. <\/p>\n

Yat\u0131r\u0131m ise gelece\u011fe yönelik. Çünkü Fezalar E\u011fitim'in yetkilisi bu okullarda gelecekte bölgeyi yönetecek insanlar\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fini söylüyor. Gerçekten de verdi\u011fi iyi \u0130ngilizce e\u011fitimi ve disiplini nedeniyle bir çok önde gelen bölge yetkilisinin çocuklar\u0131n\u0131 bu okullara gönderdi\u011fini ö\u011freniyoruz.<\/p>\n

BBC <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 1970'lerden bu yana Irak anayasas\u0131nda özerkli\u011fi kabul edilen, 1991'den bu yana kendi kendisini idare eden Irak'\u0131n kuzeyindeki Kürdistan bölgesinde 2003 y\u0131l\u0131nda Saddam Hüseyin rejiminin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan bu yana neler oluyor? ABD yönetimi Irak'\u0131n gelece\u011finden söz ederken s\u0131k s\u0131k Kuzey Irak'\u0131 ülkenin tümü için bir siyasi model olarak öneriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-634","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/634\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}