{"id":5,"date":"2005-06-28T22:24:26","date_gmt":"2005-06-28T20:24:26","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/06\/28\/kuerdistan-tarihinde-bir-yaprak-say-1\/"},"modified":"2005-06-28T22:24:26","modified_gmt":"2005-06-28T20:24:26","slug":"kuerdistan-tarihinde-bir-yaprak-say-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kuerdistan-tarihinde-bir-yaprak-say-1\/","title":{"rendered":"K\u00fcrdistan Tarihinde Bir Yaprak \/ say\u0131 1"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>4 Minute, 53 Second <\/div>\n\n <\/div>
MAHABAT KÜRT CUMHUR\u0130YET\u0130N\u0130N KURULU\u015eU<\/strong><\/div>\n
Hoca<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

22 ocak 1946′ da Mahabat kentinin çarç\u0131ra meydan\u0131nda kürsüye ç\u0131kan Kad\u0131 Muhammed ilk Kurt cumhuriyetinin kurulusunu ilan etti. O gün çarçira meydan\u0131 h\u0131nca h\u0131nç dolmu\u015ftu. Her tarafta ye\u015fil-k\u0131rm\u0131z\u0131-sari renkli bayraklar dalgalan\u0131yordu. Kürtlerin geleneksel renkleri ilk defa bayrakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bayraklar bu cumhuriyetin bayraklar\u0131yd\u0131. O gün co\u015fku doru\u011fa ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Özgür bir vatana sahip olma istemi ilk defa yasam bulmu\u015ftu. <\/div>\n

<\/p>\n

Peki bugüne nas\u0131l gelindi? K\u0131saca aç\u0131klamak gerekirse \u015funlar söylenebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

Birinci dünya sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda \u0130ngiltere’nin deste\u011fiyle iktidara getirilen \u015eah R\u0131za Pehlevi Fars olmayan bütün haklara (Kürt ve Azeri halklar\u0131) en koyu ulusal bask\u0131lar\u0131 uygular. Bu bask\u0131c\u0131 ve asimilasyoncu politikalara kars\u0131 Kürtler dönem dönem çe\u015fitli ayaklanmalarla cevap verir. \u0130kinci dünya sava\u015f\u0131na kadar bu ayaklanmalar devam eder. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kinci dünya sava\u015f\u0131nda Iran Hitler Almanya’s\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapar. 25 A\u011fustos 1941’de de \u0130ngiltere, ABD ve SSCB \u0130ran’\u0131 i\u015fgal eder. Tam bu s\u0131rada Kürtler de bulunduklar\u0131 bölgede \u0130ran rejiminin asker ve jandarmalar\u0131n\u0131 etkisiz hale getirerek ya\u015fad\u0131klar\u0131 bölgenin denetimini a\u011falar, a\u015firet reisleri ve \u015feyhlerin öderli\u011finde ellerine geçirirler. Bu atasmferde h\u0131zla politikle\u015fen Kürtler, Kürdistan’da ilk siyasi örgüt olan Komela (Komelaye Jiyenevaye Kurd) Türkçe’siyle Kurt Dirili\u015f Birli\u011fi’ni 16 A\u011fustos 1942 y\u0131l\u0131nda kurarlar. Komela Kürtlerin daha sonra Güneyin güçlü politik bir örgütü olan KDP’n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131n zeminini olu\u015fturmu\u015ftur ve 16 A\u011fustos 1945 y\u0131l\u0131nda Mahabad kentinde KDP’nin kurulmas\u0131na kadar devam etmi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

KDP esas olarak \u0130ran’da otonom bir Kürdistan hedeflemektedir. Kurulduktan hemen sonra yo\u011fun bir örgütlenme çal\u0131\u015fmas\u0131na baslar. SSCB’yle geli\u015ftirilen s\u0131cak ve dostane ili\u015fkinin etkisiyle KDP’de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k fikri geli\u015fir. 17 Aral\u0131k 1945’te de Kürdistan’da Merkezi Tahran hükümetinin son egemenlik arac\u0131 olan Mahabad polisi silahs\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kinci dünya sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda demokratik güçler önemli bir geli\u015fme gösterir. Bu iç ve di\u015f geli\u015fmeler Kurt Cumhuriyetinin ilan edilmesi için elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131r. Böylece 22 Ocak 1946’da Mahabad kentinin çarçira meydan\u0131nda Kürdistan Cumhuriyeti ilan edilir. KDP’nin önderi Kad\u0131 Muhammed Kürdistan Cumhuriyeti’nin ilk Ba\u015fkan\u0131 seçilir. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürdistan Cumhuriyeti varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak 330 gün sürdürebilir Kürt dili resmi dil ilan edilir, birçok Kürtçe dergi ve gazete ç\u0131kar\u0131l\u0131r. Kürtçe oyun sergileyen tiyatrolar olu\u015fturulur. Kurt kad\u0131n\u0131n\u0131 sosyal ve politik hayata katmak için Kürdistan Demokratik Kad\u0131n Birli\u011fi kurulur. Cumhuriyetin ulusal ordusu Supai Milli ad\u0131yla kurulur. Daha sonra ismi pe\u015fmerge ordusu olarak de\u011fi\u015ftirilir. Özellikle tütün ve tar\u0131m ürünleri ihrac\u0131 ile ekonomik durumda iyile\u015fmeler ya\u015fan\u0131r. Binlerce insanin silahland\u0131r\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen kamu düzeninin ve güvenli\u011finin ayakta tutulmas\u0131 Kürdistan Cumhuriyetinin önemli ba\u015far\u0131lar\u0131ndand\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Ancak tüm kazan\u0131mlar\u0131n en önemlisi kuskusuz kurt halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin hakki ve özgürlü\u011fü olur. Kurt halk\u0131 uzun y\u0131llardan sonra kendi egemenli\u011fini sa\u011flar ve art\u0131k kendi ülkesinde bir yabanc\u0131 de\u011fildir. K\u0131saca kurt halk\u0131 özgürdür. <\/div>\n

<\/p>\n

Ancak bu özgürlük ortam\u0131 uzun sürmez 4 nisan 1946’da Iran ile SSCB aras\u0131nda yap\u0131lan petrol antla\u015fmas\u0131 ile SSCB birlikleri Irandan çekilir. Azarbeycan ve Kürdistan Cumhuriyetinin Tahran yönetiminin bir iç sorunu oldu\u011fu kabul edilir ve bu genç cumhuriyetler kendi kaderlerine mahkum edilir. Bu anla\u015fmadan sonra \u0130ran ordusu Kürdistan Cumhuriyetinin üzerine ordular\u0131n\u0131 gönderir. Barzanilerin önderli\u011finde pe\u015fmerge ordusunun kahramanca direni\u015fi ile \u0130ran ordusu birçok cephede a\u011f\u0131r yenilgiler al\u0131r. Cesaretlenen genç cumhuriyet ordusunun Iran Kürdistan’\u0131n geri kalan bölgelerini kurtarma, Cumhuriyete dahil etme planlar\u0131 SSCB’nin araya girmesiyle engellenir. Bir sure sonra güçlenen \u0130ran birlikleri 12 Aral\u0131k 1946 da Azerbaycan Cumhuriyetini y\u0131kar ve \u0130ran topraklar\u0131na katar. <\/div>\n

<\/p>\n

Kad\u0131 Muhammed ve di\u011fer KDP yetkililerinin direnmenin bir yarar\u0131n\u0131n olmayaca\u011f\u0131 görüsü, Barzanilerin bütün kars\u0131 ç\u0131k\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen etkin olur ve teslim olma karar\u0131 verilir. 17 Aral\u0131k 1946’da Iran birlikleri Muhabad kentine girer ve Kürdistan Cumhuriyeti y\u0131k\u0131l\u0131r. 30 mart 1947 y\u0131l\u0131nda da Gazi Muhammed ve yolda\u015flar\u0131 çarçira meydan\u0131nda idam edilirler. \u0130ran ordusu Mahabad’da Kurt Cumhuriyeti’nin tüm izlerini yok etme çabas\u0131na girer, Kürtçe kitaplara el konulur ve ana meydanda yak\u0131l\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürdistan Cumhuriyeti yaln\u0131zca \u0130ran’daki Kürt halk\u0131n\u0131n de\u011fil, ayni zamanda tüm Kurt ulusunun özgürlük umudunu yeniden ye\u015fertmi\u015ftir. \u0130lk Kürt hükümetinin, ilk Kürt cumhuriyetini nas\u0131l geli\u015fti\u011fini ve Kürt halk\u0131 için neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi gözleriyle görmek için Türkiye ve Suriye’den Kürt temsilcileri, Avrupa ve Amerika’dan Kürt göçmenleri gelmi\u015ftir. Bu aç\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Kürdistan’\u0131n bütün parçalar\u0131 için, k\u0131sa bir sure için de olsa ulusal umutlar\u0131n\u0131n ye\u015ferdi\u011fi bir örnek olan Mahabat Cumhuriyeti, büyük güçlerinin stratejilerinin kurban\u0131 olmu\u015ftur. Bu örnek, d\u0131\u015f güçlere ve onlar aras\u0131ndaki çeli\u015fkilere dayanman\u0131n stratejik düzeyde felaket oldu\u011funu bir kez daha anlatmaktad\u0131r. Ancak özgücü esas alan devrimci bir ittifak politikas\u0131yla özgürlü\u011fü kazanmak mümkün olabilir! <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MAHABAT KÜRT CUMHUR\u0130YET\u0130N\u0130N KURULU\u015eU Hoca 22 ocak 1946′ da Mahabat kentinin çarç\u0131ra meydan\u0131nda kürsüye ç\u0131kan Kad\u0131 Muhammed ilk Kurt cumhuriyetinin kurulusunu ilan etti. O gün çarçira meydan\u0131 h\u0131nca h\u0131nç dolmu\u015ftu. Her tarafta ye\u015fil-k\u0131rm\u0131z\u0131-sari renkli bayraklar dalgalan\u0131yordu. Kürtlerin geleneksel renkleri ilk defa bayrakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bayraklar bu cumhuriyetin bayraklar\u0131yd\u0131. O gün co\u015fku doru\u011fa ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Özgür bir vatana sahip […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-5","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-en-son"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}