{"id":436,"date":"2007-02-13T21:12:26","date_gmt":"2007-02-13T20:12:26","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/02\/13\/guel-ile-bueyuekant-cheney-ile-holbrooke-cengiz-candar\/"},"modified":"2007-02-13T21:12:26","modified_gmt":"2007-02-13T20:12:26","slug":"guel-ile-bueyuekant-cheney-ile-holbrooke-cengiz-candar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/guel-ile-bueyuekant-cheney-ile-holbrooke-cengiz-candar\/","title":{"rendered":"G\u00fcl ile B\u00fcy\u00fckan\u0131t; Cheney ile Holbrooke… – Cengiz \u00c7andar"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>9 Minute, 16 Second <\/div>\n\n <\/div>

Abdullah Gül, Washington'dan Ankara'ya döner dönmez, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Ya\u015far Büyükan\u0131t, Washington'a uçtu. Türkiye ile ABD'nin 60 y\u0131la yak\u0131n bir süredir s\u0131k\u0131 "askeri müttefik" <\/strong>olmalar\u0131na ve NATO'nun en büyük iki silahl\u0131 gücünü olu\u015fturmalar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, bir Türk genelkurmay ba\u015fkan\u0131n\u0131n, <\/p>\n

Washington'a gitmesinden do\u011fal hiçbir \u015fey olamaz. Ama bu sefer öyle say\u0131lmaz. Orgeneral Büyükan\u0131t'\u0131n temaslar\u0131 sadece "askeri"<\/strong> nitelikte de\u011fil; Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Dick Cheney<\/strong>'i görecek olmas\u0131 nedeniyle "siyasi"<\/strong> bir karakter ta\u015f\u0131yor. <\/p>\n

Müttefik ülke genelkurmay ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, Amerikan ba\u015fkentinde Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilmeleri, pek "ahval-i adiye"<\/strong>den addedilen, rutin, protokoler temaslar içinde görülmezler. ABD yönetimi, böylece Orgeneral Büyükan\u0131t'a bir "siyasi statü"<\/strong> yüklemi\u015f olacak. <\/p>\n

Bu arada, Cheney'in, Amerikan yönetici sisteminin  "Cumhuriyetçi-sa\u011fc\u0131"<\/strong> ekibinden oldu\u011funu kaydetmekte de yarar var. Bu ekibin temel özelliklerinden biri, Türkiye'ye bakt\u0131klar\u0131 vakit, Ak Parti'den özellikle haz etmeyen bölgeye bakt\u0131klar\u0131nda ise "demokratik rejimler"<\/strong>den ziyade, Amerikan ç\u0131karlar\u0131yla uyumlu türden rejimleri ye\u011fleyen unsurlardan olu\u015fmas\u0131. <\/p>\n

Ba\u015fta Cheney, bu ekibin "\u0130ran'a kuvvet yoluyla bir kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesi"<\/strong> e\u011filiminde olduklar\u0131 da bir s\u0131r de\u011fil. Söz konusu ekibin, en dikkate de\u011fer \u015fahsiyetlerinden biri, Cheney'in ba\u015f dan\u0131\u015fman\u0131 gibi çal\u0131\u015fan David Wurmser<\/strong>. Amerikan yönetiminin en ate\u015fli \u0130srail yanda\u015flar\u0131ndan biri Wurmser. Amerikan yönetiminde Cheney ismi ile simgelenen e\u011filimin Türkiye ve Ortado\u011fu'ya yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 en aç\u0131k biçimde medyada dillendiren isim ise Michael Rubin<\/strong>. Rubin'in Türkiye, Tayyip Erdo\u011fan<\/strong> hükümeti ve Ak Parti hakk\u0131nda yazd\u0131klar\u0131n\u0131 dikkatle tekrar okumak ve hat\u0131rlamakta yarar var. <\/p>\n

D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Abdullah Gül, Washington temaslar\u0131n\u0131 Yeni \u015eafak<\/strong>'a de\u011ferlendirirken harita üzerinde Cheney'e "bir e\u011fitimci gibi konular\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131"<\/strong> söylemi\u015f. <\/p>\n

Bizlerin, Amerikal\u0131 yöneticileri, belirli ç\u0131karlar\u0131n ve siyasi e\u011filimlerin temsilcisi gibi görmek yerine bir "andavall\u0131lar sürüsü"<\/strong> gibi görmek ve sürekli onlara bilgi vermek suretiyle cehaletlerini giderdi\u011fimizi sanmak gibi bir huyumuz var. Bu bak\u0131mdan, Cheney'in Gül taraf\u0131ndan ne kadar e\u011fitildi\u011fini kestirmek zor. <\/p>\n

Abdullah Gül, "Cheney ve Rice'la görü\u015fmemiz bizim hariciye ekibinin yüzünü de güldürdü. Diplomatik bir ba\u015far\u0131 oldu. Ayr\u0131ca, Cheney'le görü\u015fmede Ya\u015far Pa\u015fa'n\u0131n ABD ziyareti de gündeme geldi ve ben kendisine ‘Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131m\u0131zla mutlaka görü\u015fmesi gerekti\u011fini söyledim"<\/strong> demi\u015f. <\/p>\n

Cheney'in çevresinde ekip, Gül söylememi\u015f olsa da, Cheney'e Ya\u015far Pa\u015fa ile görü\u015fmesini aylard\u0131r telkin ediyorlard\u0131. Cheney-Büyükan\u0131t görü\u015fmesinin içeri\u011fi ve bunun Türkiye ve bölge siyasetine yans\u0131y\u0131p yans\u0131mayaca\u011f\u0131, yans\u0131rsa nas\u0131l yans\u0131yaca\u011f\u0131 meraka de\u011fer. <\/p>\n

 ***         ***         *** <\/p>\n

Türk-Amerikan ili\u015fkilerinin Irak sava\u015f\u0131 sonras\u0131 ve özellikle 1 Mart'\u0131n ard\u0131ndan, aksi ne kadar söylenirse söylensin, bir "nitelik" <\/strong>de\u011fi\u015ftirdi\u011fi neredeyse tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir gerçek. Yetkililer, bu ili\u015fkileri "stratejik ortakl\u0131k"<\/strong> olarak tan\u0131mlamaktan ve birbirlerinin a\u011fz\u0131ndan bu iki sözcü\u011fü i\u015fitmekten ne ölçüde adeta \u015fehevi bir zevk duyarlarsa duysunlar, ili\u015fkiler sorunlu. <\/p>\n

\u0130li\u015fkilere damgas\u0131n\u0131 vuran sorunlar, taraflar\u0131n önceliklerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131yor ve bu öncelikler yer de\u011fi\u015ftirmeden veya taraflardan biri ya da her ikisi "stratejik bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131"<\/strong>n\u0131 uyumlu hale getirmeden, Türk-Amerikan ili\u015fkilerini sorunlu yap\u0131s\u0131ndan ar\u0131nd\u0131rabilmek, ne Gül ve ne de Büyükan\u0131t ziyaretleriyle giderilebilecek noktay\u0131 a\u015fm\u0131\u015f görünüyor. <\/p>\n

\u0130li\u015fkilerin ele al\u0131n\u0131\u015f tarz\u0131nda garip bir "asimetri"<\/strong> söz konusu. Türkiye, sürekli "talepkar"<\/strong> ve "\u015fikayetçi"<\/strong> konumda. ABD ise, "isteyen"<\/strong>den ziyade "dinleyen"<\/strong> taraf gibi duruyor. Ancak, Türkiye'nin "talepleri"<\/strong>ni ne kar\u015f\u0131lamaya niyeti var, ne bundan ç\u0131kar\u0131 ve hatta ne de gücü var. Sürekli "\u015fikayetçi"<\/strong> bir taraf\u0131 dinleyerek, durumu "idare etme"<\/strong>yi benimasmi\u015f bir görüntü sunuyor. <\/p>\n

Türkiye ile ABD aras\u0131nda "acilen"<\/strong> üç noktada, \u015fikayetler, talepler ve pürüzler mevcut: <\/p>\n

    \n
  1. Kuzey Irak'taki PKK konusu; <\/li>\n
  2. Kerkük'ün gelecekteki statüsüne ili\u015fkin Türkiye'nin kayg\u0131lar\u0131 ve ABD'den beklentileri; <\/li>\n
  3. Amerikan Kongresi'nden bu kez geçme ihtimali bulunan "Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 tasar\u0131s\u0131"<\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n

    \t\u0130lki hariç, Amerikal\u0131lar\u0131n son ikisi konusu yapabilecekleri -yapmak istedikleri bir yana- s\u0131n\u0131rl\u0131. ABD, o da kocaman bir "belki"<\/strong>, PKK'ya yönelik bir "s\u0131n\u0131rl\u0131 Türk askeri operasyonu"<\/strong>nu kabullenebilir. Buna da, Irakl\u0131 Kürtlerin onay\u0131 ve ABD-Türkiye-Irak Kürt yönetimi i\u015fbirli\u011fi \u015fartlar\u0131 getiriliyor. \t<\/p>\n

    \tÖnceki hafta Türkiye'de çe\u015fitli temaslarda bulunduktan sonra (\u0130stanbul'da biz de kendisiyle görü\u015ftük) Kuzey Irak'a geçen Richard Holbrooke<\/strong>, Erbil ç\u0131k\u0131\u015fl\u0131 dünkü Washington Post<\/strong>'ta yay\u0131nlanan "Türkler ve Kürtler için F\u0131rsat m\u0131?"<\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda buna i\u015faret ediyor: \t<\/p>\n

    \t"Buraya, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n dedi\u011fi gibi Kürdistan veya Türklerin dedi\u011fi gibi Kuzey Irak diyebilirsiniz. Ama her iki halde de, 4 milyonluk halk\u0131n\u0131n 2005 referandumunda ortaya kondu\u011fu gibi yüzde 98'lik ezici ço\u011funlu\u011fu Irak'\u0131n bir parças\u0131 olarak kalmak istemiyor. Onlar\u0131 bu nedenle kim suçlayabilir?.. Burada Ortado\u011fu'da oldu\u011funuz hiç hissedilmiyor. Irak bayra\u011f\u0131 yasak; sadece Kürdistan bayra\u011f\u0131 dalgalan\u0131yor…<\/strong> \t<\/p>\n

    \tWinston Churchill ve Gertrude Bell taraf\u0131ndan 1921 Kahire Konferans\u0131'nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu'nun enkaz\u0131ndan Irak denilen bir ulus ortaya ç\u0131kart\u0131ld\u0131ktan sonra, Türkiye ve \u0130ran kuzey Irak'taki Kürtlerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan, her ikisi de s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n dibindeki bir ba\u011f\u0131ms\u0131z Kürdistan'\u0131n kendi büyük Kürt nüfuslar\u0131nda ayr\u0131l\u0131kç\u0131 hareketleri te\u015fvik edecek olmas\u0131 ihtimalinden korktular.<\/strong> \t<\/p>\n

    \tBu korkular simetrisi NATO müttefikimiz ile ‘\u015fer ekseni'nin kay\u0131tl\u0131 o üyesi aras\u0131nda, Türkiye ve \u0130ran'\u0131n ikisine de kar\u015f\u0131 bask\u0131nlar düzenleyen terörist grup PKK'ya kar\u015f\u0131 koymak amac\u0131yla  yar\u0131-gizli temaslara ve belirli ölçüde i\u015fbirli\u011fine yol açt\u0131. O üslerden baz\u0131lar\u0131na s\u0131n\u0131rl\u0131 bir Türk askeri harekat\u0131n\u0131 göz ard\u0131 etmiyorum. Özellikle, Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan, bir seçim y\u0131l\u0131nda \u015fahin rakiplerine kar\u015f\u0131 güçlü milliyetçi kozlar ortaya koymak konusunda muazzam siyasi bask\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu için…<\/strong> \t<\/p>\n

    \tArkalar\u0131ndaki tarih ne olursa olsun, Türkiye ve Irak Kürdistan\u0131 birbirlerine muhtaçlar. Kürdistan, Türkiye ile güneydeki kaos aras\u0131nda bir tampon olabilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Türkiye de, teknik olarak Irak'\u0131n parças\u0131 olsa da, i\u015flevselli\u011fini yitirmi\u015f bir Ba\u011fdat hükümetinden fiilen kopmu\u015f bir Kürdistan'\u0131n hamisi olabilir. Dahas\u0131, Türkiye'nin kuzey Irak'ta büyük ekonomik imkan\u0131 mevcut; \u015fu anda Kürt kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n ana motoru 300'den fazla Türk \u015firketi ve kayda de\u011fer yat\u0131r\u0131mlar…<\/strong> \t<\/p>\n

    \tKar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yak\u0131nla\u015fma, her iki taraf\u0131n büyük çabas\u0131n\u0131 gerektiriyor… Kerkük'e ili\u015fkin me\u015fru Türk kayg\u0131lar\u0131n\u0131 göz önüne alacak bir uzla\u015fma zorunlu. Bu, özellikle, Türk askeri taraf\u0131ndan zor olacak olsa bile, güçlü Amerikan te\u015fviki ile buna çaba göstermenin gerekli oldu\u011funa inan\u0131yorum.<\/strong> \t<\/p>\n

    \tTarih ve efsaneler, bir Türk-Kürt anla\u015fmas\u0131n\u0131 son derece zor hale getiriyor. Tarihin ak\u0131\u015f yönünü de\u011fi\u015ftirmek için vizyon sahibi liderler gereklidir. Charles de Gaulle ile Konrad Adenauer bunu Fransa ve Almanya için yapt\u0131lar. Nelson Mandela, bunu Güney Afrika'da yapt\u0131. Ama böyle insanlar, çok ama çok nadirdir. Yine de, Irak'taki kriz Türkler ve Kürtlerin kendi ortak ç\u0131karlar\u0131n\u0131 dü\u015fünmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Her iki taraf\u0131n etkili liderleriyle görü\u015ftükten sonra, sadece bir krizle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir f\u0131rsatla da yüz yüze olduklar\u0131na inan\u0131yorum."<\/strong> \t<\/p>\n

    \t***          ***         *** \t<\/p>\n

    \tPKK, Kerkük ve dolay\u0131s\u0131yla Irak konusunda Cheney'in, kendisine tam z\u0131t siyasi kampta yer alan Holbrooke'un bu yakla\u015f\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 dü\u015fünmesi mümkün gözükmüyor. O nedenle, Gül ve Büyükan\u0131t görü\u015fmelerinin ard\u0131ndan, ABD'nin, Türkiye'nen "talepleri"<\/strong> ve "\u015fikayetleri"<\/strong>ne ne ve nas\u0131l bir kar\u015f\u0131l\u0131k verece\u011fi (ya da vermeyece\u011fi) anla\u015f\u0131labilir. \t<\/p>\n

    \t"Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 tasar\u0131s\u0131"<\/strong> Cheney'in, Rice<\/strong>'\u0131n, Robert Gates<\/strong>'\u0131n ya da hatta George W.Bush'<\/strong>un de\u011fil, Temsilciler Meclisi'nin Gül ile görü\u015fmeye bile yana\u015fmayan Kaliforniyal\u0131 (1 milyon Ermeni seçmenli eyalet) Demokrat Ba\u015fkan\u0131 Nancy Pelosi<\/strong>'nin elinde. \t<\/p>\n

    \tBu konuda, Türkiye "\u015fikayetçi"<\/strong> olma kal\u0131b\u0131ndan kendisini ç\u0131kart\u0131rsa, "siyaset"<\/strong> yaparsa, dolay\u0131s\u0131yla "söylem"<\/strong> de\u011fi\u015ftirirse yol alabilir. Bunun bir yolu, Türkiye-Ermenistan ili\u015fkilerini, ABD'deki (veya ba\u015fka bir ülkedeki) soyk\u0131r\u0131m yasa tasar\u0131lar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde ele almak. \t<\/p>\n

    \tBu, apayr\u0131 bir yaz\u0131 konusu. Ancak, gerek Gül ve gerekse Büyükan\u0131t ziyaretlerinin as\u0131l "zaaf noktas\u0131" <\/strong>Türkiye'nin bildik ve y\u0131llard\u0131r ba\u015fvurulan basmakal\u0131p söylemini tekrar eden "\u015fikayetçi"<\/strong> ve "talepkar"<\/strong> konumunun teyid edilmi\u015f olmas\u0131. \t<\/p>\n

    \tBu de\u011fi\u015fmeden, de\u011fi\u015ftirilmeden veya ABD, tepeden t\u0131rna\u011fa de\u011fi\u015fmeden, Türk-Amerikan ili\u015fkilerindeki "hastal\u0131klar"<\/strong>\u0131n tedavisi de mümkün görünmüyor… \t<\/p>\n

    \t(Referans, 13 \u015eubat ‘07)<\/em><\/strong> \t<\/p>\n

    \n
    \n \n
    \n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
    \n Happy <\/div>\n
    \n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
    \n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
    \n Sad <\/div>\n
    \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
    \n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
    \n Excited <\/div>\n
    \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
    \n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
    \n Sleepy <\/div>\n
    \n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
    \n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
    Angry<\/div>\n
    \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
    \n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
    Surprise<\/div>\n
    \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
    Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Abdullah Gül, Washington'dan Ankara'ya döner dönmez, Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Ya\u015far Büyükan\u0131t, Washington'a uçtu. Türkiye ile ABD'nin 60 y\u0131la yak\u0131n bir süredir s\u0131k\u0131 "askeri müttefik" olmalar\u0131na ve NATO'nun en büyük iki silahl\u0131 gücünü olu\u015fturmalar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, bir Türk genelkurmay ba\u015fkan\u0131n\u0131n,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-436","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=436"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/436\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}