{"id":433,"date":"2007-02-07T00:02:29","date_gmt":"2007-02-06T23:02:29","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2007\/02\/07\/sermaye-duezeninin-zor-yl-tkip\/"},"modified":"2007-02-07T00:02:29","modified_gmt":"2007-02-06T23:02:29","slug":"sermaye-duezeninin-zor-yl-tkip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/sermaye-duezeninin-zor-yl-tkip\/","title":{"rendered":"Sermaye d\u00fczeninin zor y\u0131l\u0131 – TK\u0130P"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>37 Minute, 40 Second <\/div>\n\n <\/div>

\"Image\" Dünyada ve özellikle de Ortado\u011fu'daki yeni geli\u015fmelerin Türkiye ve Türk burjuvazisinin izlemekte oldu\u011fu d\u0131\u015f politika çizgisi üzerindeki etkilerini, yan\u0131s\u0131ra AB ile ili\u015fkilerin seyrini ayr\u0131ca ele alm\u0131\u015f bulundu\u011fumuz için (Bkz. <\/em>Yeni Bir Y\u0131l\u0131n Ba\u015f\u0131nda Dünya, Ortado\u011fu ve Türkiye<\/em><\/strong><\/a>)<\/em> burada daha çok ekonomik ve siyasal cephede düzenin bugünkü durumu üzerinde duraca\u011f\u0131z.  Bugünün Türkiye'sinin genel durumunu sermaye düzeni yönünden en özlü ama ayn\u0131 ölçüde en kapsay\u0131c\u0131 biçimde ifade eden kavram krizdir. Bu ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 kapsayan, birarada kesen, çok yönlü ve çok boyutlu bir krizdir. Uzun y\u0131llar\u0131n ürünü ve uzant\u0131s\u0131 olan bu kriz güncel görünümler içinde halen de sürmektedir ve ortada a\u015f\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin herhangi bir belirti de görünmemektedir. Tersine, özellikle d\u0131\u015f geli\u015fmelerin de bunalt\u0131c\u0131 etkisi alt\u0131nda, durum gitgide daha karma\u015f\u0131k, içinden daha zor ç\u0131k\u0131l\u0131r bir hal almaktad\u0131r <\/p>\n

Krizi yönetme ba\u015far\u0131s\u0131na ra\u011fmen ekonomide büyüyen sorunlar<\/strong> <\/p>\n

Ekonomideki kriz, dönemsel çöküntülerin ötesinde, yap\u0131sal bir dizi sorunun ifadesi olarak uzun y\u0131llardan beridir ve halen de sürüyor. Emperyalizme a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131, tam da bu nedenle gelinen yerde yönetimini neredeyse tümden emperyalizmin finans kurulu\u015flar\u0131na teslim etmi\u015f bulunan Türkiye kapitalizminin yap\u0131sal bir dizi sorunu var ve bu yap\u0131sal sorunlar üzerinden süreç y\u0131llardan beridir b\u0131çak s\u0131rt\u0131nda gidiyor. Kronik bütçe ve d\u0131\u015f ticaret aç\u0131klar\u0131, ödendikçe büyüyen iç ve d\u0131\u015f borçlar, y\u0131llard\u0131r devlet bütçesinin yar\u0131s\u0131n\u0131 yutan a\u011f\u0131r faiz yükü, ad\u0131na "s\u0131cak para giri\u015fi" denilen uluslararas\u0131 borsa spekülasyonlar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve bunlar\u0131n vurguna dayal\u0131 oyunlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda tam bir çaresizlik, sürekli biçimde büyüyen bir i\u015fsizlikle birlikte emekçileri açl\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda çal\u0131\u015ft\u0131rma zorunlulu\u011fu vb., vb… – bütün bunlar Türkiye kapitalizmi için yap\u0131sal sorunlard\u0131r ve krizin önemli göstergeleri aras\u0131ndad\u0131r. Burjuvazi kronikle\u015fmi\u015f bu sorunlara ony\u0131llardan beridir herhangi bir çözüm üretemiyor. Ekonomi yap\u0131sal olarak bu sorunlarla içiçe yol al\u0131yor ve bu sorunlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 birikimlerin etkisi alt\u0131nda, devrevi olarak çöküntülere u\u011fruyor. Son 10 y\u0131lda üç kez (1994, 1999 ve 2001'de) oldu\u011fu gibi. <\/p>\n

Türkiye'de kriz atlat\u0131lm\u0131yor, yaln\u0131zca yönetiliyor, oldu\u011fu kadar\u0131yla ba\u015far\u0131 burada. \u0130MF ve Dünya Bankas\u0131 reçeteleri engelsizce uygulanabiliyorsa, emekçilerin sefaletini derinle\u015ftirmek pahas\u0131na faiz ve d\u0131\u015f borç ödeme çark\u0131 döndürülebiliyorsa, devlet kurulu\u015flar\u0131 haraç mezat sat\u0131l\u0131p borç çark\u0131n\u0131n dönü\u015fü bir de bu yolla bir parça kolayla\u015ft\u0131r\u0131labiliyorsa, emekçilerin ücret art\u0131\u015f talepleri engelsizce savu\u015fturulabiliyor ve gerçek ücretler sistemle biçimde dü\u015fürülebiliyorsa, binlerce i\u015fçiyi soka\u011fa atan tensikatlar kolayca gerçekle\u015ftirilebiliyorsa, sendikas\u0131zla\u015fma sürdürülebiliyor ve böylece emekçinin eli kolu ba\u011flanabiliyorsa, bu durumda kriz ekonomisi de iyi kötü yönetilebiliyor demektir. Çok yönlü yap\u0131sal krize ra\u011fmen Türk burjuvazisinin en önemli \u015fans\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131, çok farkl\u0131 imkanlar\u0131 ve etkenleri birarada kullanarak kitleleri denetim alt\u0131nda tutmas\u0131 ve böylece krizi yönetmesini bilmesidir. Kitlelerin istemleri dizginlenebildi\u011fi, bu sayede de \u0130MF reçeteleri ve direktifleri engelsizce uygulanabildi\u011fi ölçüde, çarklar \u015fimdilik dönmektedir. Fakat sorunlar da sürekli yeni boyutlar kazanmakta, mevcut gidi\u015fin her an ray\u0131ndan ç\u0131kmas\u0131na yönelik korkular ve kayg\u0131lar da günde güne büyümektedir. <\/p>\n

2006 y\u0131l\u0131 bu aç\u0131dan ilk belirtilerin aç\u0131\u011fa ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir y\u0131l oldu ve yeni y\u0131la bu aç\u0131dan daha büyük kayg\u0131 ve korkularla giriliyor. Zira yeni y\u0131l, birikmi\u015f ekonomik ve mali sorunlar\u0131n ötesinde, Türkiye'yi yönetenler için büyük siyasal gerilimlere de gebe bir y\u0131ld\u0131r. Bunun AB, K\u0131br\u0131s, Güney'de Kürt devleti, Kerkük, bölgede Amerikan emperyalizmine do\u011frudan tetikçilik ihtiyac\u0131 ve dayatmas\u0131 gibi bir dizi içinden ç\u0131k\u0131lamaz sorundan olu\u015fan d\u0131\u015f cephesi zaten kendi ba\u015f\u0131na yeterince bunalt\u0131c\u0131d\u0131r. Fakat içerde de durum hiç de daha rahat de\u011fildir. Egemen s\u0131n\u0131f bloku içinde ve devlet bünyesinde k\u0131yas\u0131ya bir iç iktidar mücadelesi hüküm sürmektedir. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 seçimi ve genel seçimler y\u0131l\u0131 olan 2007 y\u0131l\u0131, bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 birikmi\u015f sorunlar çerçevesinde, düzen içi dala\u015fmalar\u0131n sertle\u015fmesine sahne olacakt\u0131r, bu genel bir beklentidir. Bunun borsada özünü ve özetini bulan kumarhane kapitalizmine muhtemel y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini iyi bilen i\u015fbirlikçi büyük burjuvazi çat\u0131\u015fmay\u0131 dizginlemeye ve taraflar\u0131 uzla\u015ft\u0131rmaya \u015fimdiden ba\u015flam\u0131\u015f olsa bile bu çaban\u0131n öyle kolay sonuç vermeyece\u011fi de ortadad\u0131r. Ekonomi tüm bu iç ve d\u0131\u015f sorunlara kar\u015f\u0131, düzen temsilcilerinin zarif ifadeleriyle, fazlas\u0131yla "duyarl\u0131", ayn\u0131 anlama gelmek üzere a\u015f\u0131r\u0131 "k\u0131r\u0131lgan"d\u0131r. <\/p>\n

D\u0131\u015f politikada Amerikan emperyalizmine mevcut kölece ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve tam uyumun gerisinde ayn\u0131 zamanda dolays\u0131z olarak ekonomik durum var. Bu tür bir uyumdan herhangi ciddi bir sapma, ekonomiyi bir anda 2001 \u015eubat'\u0131ndaki türden bir çöküntü ile yüzyüze b\u0131rakabilir. Bunu en iyi bilen de yine bizzat i\u015fbirlikçi büyük burjuvazinin kendisi ve onun hesab\u0131na Türkiye'yi yönetenlerdir. Bu nedenle tümü de ABD ile ili\u015fkiler üzerinde titremektedirler. Kendi aralar\u0131nda birçok konuda görü\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131na dü\u015febildikleri halde bu konuda tam bir mutabakat halinde hareket etmektedirler. <\/p>\n

Bütün bunlar Türkiye ekonomisinin, emperyalist finans kurulu\u015flar\u0131na ve "s\u0131cak para" giri\u015fi sa\u011flayan borsa spekülasyonlar\u0131na a\u015f\u0131r\u0131 ekonomik-finansal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ötesinde, siyasal etkenlere a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da gösteriyor ki, bu nokta ekonominin gidi\u015fat\u0131n\u0131 anlamak bak\u0131m\u0131ndan özellikle önemlidir. Yak\u0131n y\u0131llara ait bir parti metninde, kapitalist ekonominin siyasal etkenlere bu a\u015f\u0131r\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak bugün de tüm önemini koruyan \u015fu de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: <\/p>\n

"Bugünün Türkiye'sinde ekonominin gidi\u015fat\u0131 ekonomik olmaktan çok siyasi nitelikteki \u015fu iki temel etkene s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunlardan ilki, s\u0131n\u0131f mücadelesinin seyridir. \u0130\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131na ve emekçi katmanlara boyun e\u011fdirmeyi ve ekonomik krizin üretti\u011fi faturay\u0131 onlara döne döne ödetmeyi ba\u015faran burjuvazi, böylece bir parça soluklanabilmekte ve bu arada ucuz i\u015fçilik üzerinden dü\u015fük maliyete dayal\u0131 bir ihracat olana\u011f\u0131 bulmaktad\u0131r. Özelle\u015ftirme ya\u011fmas\u0131, ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen vergiler ve geni\u015f çapl\u0131 sosyal harcama k\u0131s\u0131nt\u0131lar\u0131 üzerinden mali kaynak sa\u011flamakta, böylece borç ve borç faizi ödeme kolayl\u0131klar\u0131 elde etmektedir. <\/p>\n

"Öteki temel etken ise, emperyalist devletler ve kurulu\u015flarla, özellikle de ABD emperyalizmi ve \u0130MF ile ili\u015fkilerin seyridir. \u0130\u015fbirlikçi burjuvazi içerde ve bölgede ABD emperyalizminin ç\u0131kar, ihtiyaç ve dayatmalar\u0131na yan\u0131t veren bir politika izledi\u011fi ölçüde, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 borç ödemelerinde kolayl\u0131klar ve yeni kredi olanaklar\u0131 olarak almakta, bu ise bir süreli\u011fine bir öteki rahatlat\u0131c\u0131 etken olmaktad\u0131r. <\/p>\n

"Fakat bu iki etken sorunlar\u0131 çözmemekte, sadece durumu idare etme olana\u011f\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Bu arada ekonomide bunal\u0131m ve y\u0131k\u0131m üreten tüm yap\u0131, ili\u015fki ve dinamikler yerli yerinde kalmakta, sorunlar zaman içinde daha da a\u011f\u0131rla\u015fmakta, böylece yeni ekonomik çöküntülerin ko\u015fullar\u0131 olgunla\u015fmaktad\u0131r. Dahas\u0131 var. Geçici ve aldat\u0131c\u0131 bir rahatlama sa\u011flayan bu iki etken bir arada, i\u015fçi ve emekçi hareketinin bugünkü zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sonucu olarak i\u015fe yaramaktad\u0131r. Devrimci s\u0131n\u0131f mücadelesinin belirgin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 burjuvaziye yaln\u0131zca sömürü ve ya\u011fmay\u0131 pervas\u0131zca a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rma olana\u011f\u0131 vermekle kalmamakta, kredi olana\u011f\u0131 ve kolayl\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda emperyalizmin istem ve ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmesini de kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Güçlü bir s\u0131n\u0131f ve emekçi kitle hareketi bu iki olana\u011f\u0131n bu denli rahatça kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu olacak, böyle bir geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda ise ekonomik bunal\u0131m a\u011f\u0131rla\u015fmakla kalmayacak, a\u011f\u0131r bir siyasal krizin de zemini haline gelecektir…" (Yeni Bir Y\u0131l\u0131n Ba\u015f\u0131nda Türkiye: Güncel Durum ve Devrimci Görevler, Ekim<\/em><\/strong><\/a>, Say\u0131: 233, Ocak 2004, Ba\u015fyaz\u0131)<\/em> <\/p>\n

Türkiye ekonomisinin gidi\u015fat\u0131n\u0131 ve bu çerçevede burjuvazinin ekonomik krizi idare etme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 ele al\u0131rken ekonomik olmaktan çok siyasal nitelikteki bu etkenleri her zaman önemle gözönünden bulundurmak gerekir. Bu, özetle b\u0131çak s\u0131rt\u0131nda bir ekonomi demektir. Burjuvazinin kendisi ve temsilcileri bu ayn\u0131 olguyu s\u0131k s\u0131k ekonominin "hassas dengeleri" ya da "k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131" sözleriyle daha incelikli bir biçimde dile getirir dururlar. \u0130\u015fçiyi ve emekçiyi açl\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda tutmak, sözü edilen "hassas denge"nin en temel gereklerinden biridir. \u0130MF, Dünya Bankas\u0131 ve ikisinin gerisindeki ABD ile ili\u015fkileri her zaman iyi tutmak, ayn\u0131 "hassas denge"nin, ayn\u0131 "k\u0131r\u0131lgan yap\u0131"n\u0131n bir ba\u015fka temel önemde gere\u011fidir. Düzen içi siyasal dala\u015fmalar\u0131 tad\u0131nda tutmak, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 mümkün mertebe yat\u0131\u015ft\u0131rmak ve uzla\u015ft\u0131rmak, bir ba\u015fka hassas denge ko\u015fuludur vb. Bunlar ba\u015far\u0131labildi\u011fi ölçüde, ekonomide i\u015fler bir dönem için de olsa iyi kötü idare ediliyor. Tekellerin kasalar\u0131 doluyor, devasa borç ve faiz yükü çevrilebiliyor, orduya ve öteki bask\u0131 ayg\u0131tlar\u0131na önemli kaynaklar ayr\u0131labiliyor vb. Fakat sonuçta ekonomideki hiçbir temel ve yap\u0131sal soruna herhangi bir çözüm bulunam\u0131yor, yaln\u0131zca i\u015fler idare ediliyor. <\/p>\n

Bugünün ekonomik tablosu bu aç\u0131dan yeterince aç\u0131kt\u0131r. Son hükümet döneminde tüm cumhuriyet döneminin en büyük borç ödemleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, fakat buna ra\u011fmen toplam d\u0131\u015f borç yükü bugün itibariyle 210 milyar dolar\u0131n üstüne ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu rakam 1990'da 52 milyar ve 2000 y\u0131l\u0131nda 118 milyar dolar idi. Bu, son 16 y\u0131lda dörde ve son 6 y\u0131lda neredeyse ikiye katlanan bir borç yükü demektir. D\u0131\u015f borç yükünün ülkenin y\u0131ll\u0131k ulusal gelirine (kabaca 360 milyar dolar) oran\u0131 üçte iki seviyesine t\u0131rmanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir iflas tablosudur. Bu durum, ony\u0131llard\u0131r süregelen ödendikçe büyüyen borç kural\u0131n\u0131n\/ç\u0131kmaz\u0131n\u0131n ekonomide halen de aynen i\u015fledi\u011fini gösteriyor. Bu kronik durumu büyüyen bütçe ve d\u0131\u015f ticaret aç\u0131klar\u0131nda da ayn\u0131 \u015fekilde görmek mümkün. Bu aç\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f borçlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra devasa boyutlarda iç borçlarla telafi edildi\u011fini, bunun ise devlet bütçesinin yar\u0131s\u0131n\u0131 bir kalemde yutan a\u011f\u0131r bir faiz yükü anlam\u0131na geldi\u011fini de ekleyelim (Toplam devlet borçlar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k ulusal gelire oran\u0131, resmi rakamlara göre, %65 seviyesine ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r). <\/p>\n

Sosyal sorunlar\u0131n ise sözünü bile etmiyoruz. Ortadaki tüm ba\u015far\u0131, sosyal sorunlar\u0131n her alanda ve tüm boyular\u0131yla a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 pahas\u0131nad\u0131r demek, durumu anlatabilmek için bir bak\u0131ma yeterlidir. Türkiye'de kriz ancak bu sayede ve bu temelde yönetilebilmektedir. Ekonominin çark\u0131 tam da sosyal sorunlar a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131labildi\u011fi ölçüde döndürülebilmektedir. Daha somut ifadelerle; emekçiyi kolayca i\u015fsizler ordusunun içine savurabiliyorsan\u0131z, gerçek ücretleri sürekli olarak dü\u015fürebiliyorsan\u0131z, fiyatlar\u0131 kolayca art\u0131rabiliyorsan\u0131z, vergi gelirlerinin %75'ni dolayl\u0131 vergilerden, yani emekçiyi düpedüz soyarak elde ediyorsan\u0131z, çark\u0131 zar zor da olsa döndürebiliyorsunuz demektir. Ama bütün bunlar bunlar i\u015fsizli\u011fin büyümesi, yoksullu\u011fun ve sefaletin artmas\u0131 demektir; sosyal y\u0131k\u0131m kapsam\u0131nda sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim hakk\u0131n\u0131n gaspedilmesi, bunlara ait fonlar\u0131n borç ve faiz ödemelerine ya da örne\u011fin silahlanmaya ve bask\u0131 ayg\u0131tlar\u0131na aktar\u0131lmas\u0131, böylece bu vazgeçilemez temel kamusal hizmetlerin ticari kar alanlar\u0131na dönü\u015ftürülmesi demektir. Özetle sosyal sorunlar\u0131n her aç\u0131dan a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 ve elbette sosyal çeli\u015fkilerin her bak\u0131mdan keskinle\u015fmesi demektir. <\/p>\n

Türkiye'de ekonomik cephede i\u015fler halen böyle götürülüyor. Bu ise ekonominin yap\u0131sal sorunlar\u0131na bir çare olamad\u0131\u011f\u0131 gibi sosyal sorunlar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla krizi de zaman içerisinde yaln\u0131zca a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131yor. <\/p>\n

Çark\u0131n bu biçimiyle iyi kötü dönmesini sa\u011flayan, i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131 ve emekçi hareketinin bugün içinde bulundu\u011fu durumdur, bunu önemle yineliyoruz. S\u0131n\u0131f ve kitle hareketindeki gerçek bir s\u0131çrama tüm bu hassas dengeleri tepe takla etmedikçe, yap\u0131sal ekonomik krizin y\u0131llard\u0131r bu denli kolay yönetilebilmesini olanakl\u0131 k\u0131lan bu öldürücü ve çürütücü t\u0131kanma noktas\u0131 a\u015f\u0131lmad\u0131kça, i\u015fbirlikçi burjuvazi i\u015fleri böyle götürme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 sürdürmeye devam edecektir. Bu elbette yeni dönemsel çöküntüleri engelleyemeyecek, fakat fatura her zamanki biçimde emekçilere ödetilerek çarklar dönmeye devam edecektir. <\/p>\n

Düzen içi iktidar çat\u0131\u015fmas\u0131nda zorlu y\u0131l<\/strong> <\/p>\n

Türkiye'nin kapitalist düzeni siyasal planda da uzun y\u0131llardan beridir a\u015f\u0131lamayan, ancak dinamikleri ve dolay\u0131s\u0131yla mahiyeti de\u011fi\u015fmi\u015f bulunan bir kriz ya\u015f\u0131yor. Bu halen ç\u0131karlar\u0131 kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki zorlu sosyal mücadelelerin ürünü bir siyasal kriz de\u011fil ku\u015fkusuz, de\u011fi\u015fen dinamikler ve muhtevadan sözederken bu önemli noktay\u0131 vurgulam\u0131\u015f oluyoruz. Alt s\u0131n\u0131flardaki tarihsel hareketlenmenin ürünü sosyal mücadelelerin siyasal krizi yaratt\u0131\u011f\u0131, besledi\u011fi ve derinle\u015ftirdi\u011fi dönemler oldu yak\u0131n zaman Türkiye'sinde. ‘60'l\u0131, özellikle de ‘70'li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda, Türkiye'de, yayg\u0131n sosyal mücadelelerin devrimci bir kitle hareketi biçimini ald\u0131\u011f\u0131, böylece rejimi zora soktu\u011fu, devlet i\u015fleyi\u015fini zaafa u\u011fratt\u0131\u011f\u0131, hükümetleri etkisiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla burjuvaziyi belli s\u0131n\u0131rlar içinde yönetemez duruma dü\u015fürdü\u011fü dönemler ya\u015fand\u0131. O dönemler temel kriz etkeni, ilerici-devrimci ak\u0131mlar\u0131n içinde önemli bir yer tuttu\u011fu sosyal mücadelelerdi ve gerici burjuva düzeninin kendi içi çeli\u015fkileri de bunun bir yan ürünü olarak depre\u015fiyor, krizi derinle\u015ftiren bir etkide bulunuyordu. <\/p>\n

Fakat 12 Eylül fa\u015fist darbesi ile toplumsal muhalefete ve devrimci hareket vurulan a\u011f\u0131r darbeden bu yana, Türkiye'deki siyasal kriz dinamikleri aras\u0131nda bu etken, sözü edilemeyecek denli tali plana dü\u015fmü\u015f durumda. ‘90'l\u0131 y\u0131llar boyunca ve halen bunun tek istisnas\u0131, Kürt sorunu eksenli toplumsal-siyasal muhalefetir. Bugün devrimci çizgiden tümüyle kopmu\u015f, düzen içi reformist bir çizgiye oturmu\u015f bir siyasal ak\u0131m taraf\u0131ndan temsil ediliyor olsa da, Kürt sorunu ve dolay\u0131s\u0131yla hareketi, düzen için ciddi bir siyasal kriz etkeni olmay\u0131 sürdürmektedir.  Fakat paradoksal bir biçimde bu ayn\u0131 sorun, toplumun önemli bir kesiminin \u015fovenizmle zehirlenmesini kolayla\u015ft\u0131rarak, burjuva gericili\u011fine ekonomik ve siyasal krizi yönetme imkan\u0131 da vermektedir. 12 Eylül'ün düzledi\u011fi ekonomik, sosyal ve kültürel ko\u015fullarda serpilip palazlanan dinsel gericili\u011fin yan\u0131s\u0131ra, Kürt sorunu üzerinden k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan \u015fovenizm, bugün burjuvazinin elinde, kitleleri denetim alt\u0131nda tutman\u0131n, onlar\u0131 ilerici sosyal mücadeleden ve siyasal bilinçlenmeden al\u0131koyman\u0131n, böylece tüm zorluklara ve açmazlara ra\u011fmen toplumu nispeten kolay yönetebilmenin iki etkili silah\u0131 durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ilerici bir kriz dinami\u011fi olarak Kürt sorununun\/hareketinin oynad\u0131\u011f\u0131 role buradan, bu çeli\u015fik etkileri üzerinden bakmak gerekmektedir. <\/p>\n

Yine de, yönetmekte gösterilen ba\u015far\u0131 ne olursa olsun, düzen için siyasal boyutu ile de kriz bugünün aç\u0131k bir olgusudur ve Kürt sorununun olu\u015fturdu\u011fu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ötesinde, bunu esas nedeni düzenin kendi bünyesinden kaynaklanan sorunlard\u0131r. Siyasal kriz dinamikleri öncelikle rejimin iç i\u015fleyi\u015finde ve burjuvazinin farkl\u0131 kesimleri aras\u0131ndaki ç\u0131kar ve iktidar dala\u015fmalar\u0131nda ifadesini bulmaktad\u0131r. <\/p>\n

12 Eylül fa\u015fist darbesinin düzen siyasetine müdahalesinin önemli sonuçlar\u0131ndan biri, bunu kolayla\u015ft\u0131ran ekonomik ve sosyal faktörlerin de etkisi alt\u0131nda, tüm düzen partilerinin ayn\u0131 program ekseninde tekle\u015fmesi ve böylece kitleler nezdinde inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 yitirmesi oldu. Bu uzun y\u0131llar boyunca, oy deste\u011fi zay\u0131f partiler, parçal\u0131 bir parlamento bile\u015fimi ve birbirini izleyen koalisyon hükümetleri \u015feklinde bir siyaset tablosu ç\u0131kard\u0131 ortaya. Düzen temsilcileri, özellikle de sermaye kurulu\u015flar\u0131, ayn\u0131 y\u0131llar boyunca burjuva siyasetinin bir türlü a\u015famad\u0131\u011f\u0131 bu krizden "siyasal istikrars\u0131zl\u0131k" söylemiyle yak\u0131n\u0131p durdular. Yak\u0131nd\u0131klar\u0131 sorun, ihtiyaç duyduklar\u0131 politikalar\u0131 seri ve eksiksiz biçimde uygulayacak uyumlu ve güçlü hükümetlerin mevcut parlamenter i\u015fleyi\u015f içerisinde bir türlü ç\u0131kamamas\u0131yd\u0131. <\/p>\n

3 Kas\u0131m 2002 seçimlerinin ortaya ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni parlamento bile\u015fimi ve tek parti hükümeti bunun nihayet ve hiç de\u011filse bir seçim dönemi için a\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. Nitekim \u015fu son 4 y\u0131ll\u0131k hükümet icraat\u0131 boyunca burjuvazi bu anlamda bir "siyasal istikrar"\u0131n tüm sonuçlar\u0131ndan en iyi biçimde yararland\u0131 da. \u0130stenen her \u015fey, AKP hükümeti ve parlamento taraf\u0131ndan tam olarak ve gecikmeksizin yerine getirildi, emekçilere yönelik çok yönlü sald\u0131r\u0131lar pervas\u0131zca uyguland\u0131. Mevcut hükümet, bu çerçevede i\u015fbirlikçi burjuvazinin ve uluslararas\u0131 sermayenin tam deste\u011fini ald\u0131 ve i\u015fin bu yönü bak\u0131m\u0131ndan bu destek halen de sürüyor. <\/p>\n

Fakat bu ayn\u0131 imkan\u0131n bir de öteki yüzü vard\u0131. Bir yönüyle burjuvazi için adeta bir nimet olan, y\u0131llar\u0131n özlemini kar\u015f\u0131layan bu ayn\u0131 parlamento bile\u015fimi ve ona dayal\u0131 hükümet, bir ba\u015fka yönden ve üstelik daha ba\u015ftan, bir siyasal kriz etkeni oldu. Zira parlamentoda neredeyse anayasay\u0131 tek ba\u015f\u0131na de\u011fi\u015ftirebilecek üçte ikilik bir ço\u011funlu\u011fa dayal\u0131 parti ile ona dayal\u0131 hükümet, gerici islamc\u0131 gelenekten geliyordu ve bu konumuyla rejimin oturmu\u015f dengelerini zorlayacak bir a\u011f\u0131rl\u0131k ve tehdit olu\u015fturuyordu. Geride kalan dört y\u0131l içinde buna ili\u015fkin bir dizi siyasal dalgalanma ya\u015fand\u0131. Fakat içerden i\u015fbirlikçi burjuvazinin ve d\u0131\u015fardan Amerikan emperyalizminin dengeleyici müdahaleleri ile; bu arada AKP'nin, büyük burjuvaziye ve emperyalizme güven vermek kayg\u0131s\u0131 ve gelece\u011fe yönelik hesaplar\u0131 çerçevesinde ifade uygunsa solu\u011funu tutmas\u0131 sayesinde, bunun rejimin i\u015fleyi\u015fini t\u0131kayacak boyutlara dönü\u015fmesi bugüne kadar engellendi. <\/p>\n

Fakat bugüne kadar iyi kötü kontrol edilebilen bu ili\u015fkiler, bu hassas dengeler siyaseti, gelinen yerde ve özellikle de girmi\u015f bulundu\u011fumuz y\u0131l içinde, yerini bir çat\u0131\u015fmaya ve belki de hesapla\u015fmaya b\u0131rakacak gibi görünmektedir. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 seçimi ve yeni seçim y\u0131l\u0131 bunu belirgin bir kuvvetle zorlamaktad\u0131r. Y\u0131llard\u0131r i\u015fbirlikçi burjuvaziye ve emperyalizme sadakatle hizmet edip güven vermeye çal\u0131\u015fan gerici islamc\u0131 parti, gelinen yerde bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almak istemekte; oysa kendilerini geleneksel olarak devletin sahibi ve düzenin bekçileri olarak gören güçler -ba\u015fta ordu olmak üzere- buna direnmekte, bunun önünü ne edip edip almak istemektedirler. Sorun ve çat\u0131\u015fma buradan do\u011fmakta, bunda ifadesini bulmaktad\u0131r. <\/p>\n

Rejimin içten içe ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 siyasal krizin bir yönü halen budur ve bu, 28 \u015eubat'a yolaçan özel evre d\u0131\u015fta tutulursa rejim için nispeten yeni, AKP hükümeti dönemiyle ilgili bir sorundur. <\/p>\n

Bir dizi noktada bunu da kesen ve dolays\u0131z olarak içeren öteki yönü ise, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n farkl\u0131 kesimleri aras\u0131ndaki ç\u0131kar ve iktidar dala\u015f\u0131d\u0131r. Evet bu, ç\u0131plak bir ç\u0131kar ve bu ç\u0131karlar\u0131 kollamak, devlet kat\u0131nda kritik mevzileri elde tutmak ya da ele geçirmek çerçevesinde, bir iktidar dala\u015f\u0131d\u0131r. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 seçimi ile yeni parlamentoyu ve dolay\u0131s\u0131yla hükümeti ç\u0131karacak yeni genel seçimlerin kritik önemi de buradad\u0131r. <\/p>\n

Daha önce ba\u015fvurdu\u011fumuz parti de\u011ferlendirmesi bu konuya ili\u015fkin olarak da halen tüm geçerlili\u011fini koruyan özlü bir çerçeve sunmaktad\u0131r: <\/p>\n

"Sorunlar\u0131n bir de öteki cephesi var. Bu ikinci cephedeki sorunlar AKP'den de\u011fil burjuvazinin kendi iç bölünmesinden do\u011fuyor. Burjuvazinin en güçlü ve d\u0131\u015fa en ba\u011f\u0131ml\u0131 kesimleri ile d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa ilke olarak itiraz\u0131 olmayan, ama emperyalist küreselle\u015fme politikalar\u0131n\u0131n ölçüsüz gerekleri kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131ya giren, iç pazardaki ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 yitiren kesimleri aras\u0131ndaki bir bölünmedir bu. Bu kesimler AB sürecine uyumun sorunlar\u0131, K\u0131br\u0131s ve k\u0131smen de Güney Kürdistan sorunu üzerinden bugün kendi aralar\u0131nda giderek daha çok dala\u015fmaktad\u0131rlar. <\/p>\n

"Burjuvazinin en güçlü ve d\u0131\u015fa en ba\u011f\u0131ml\u0131 kesimleri, kendi konumlar\u0131ndan gelen olanaklar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, çat\u0131\u015fma konusu sorunlarda emperyalist odaklarla birlikte hareket etmenin avantajlar\u0131na da sahiptirler. Burjuvazinin iç pazara daha çok ba\u011f\u0131ml\u0131 ve küreselle\u015fmenin gerekleri ad\u0131na gündeme getirilen uygulamalara daha az dayan\u0131kl\u0131 kesimleri ise, ba\u015fta ordu olmak üzere devletten, yan\u0131s\u0131ra ‘milli davalar' ve ‘ulusal ç\u0131karlar' söylemiyle toplumun \u015fovenizmle yo\u011frulmu\u015f duyarl\u0131l\u0131klar\u0131ndan güç almaktad\u0131rlar. Geleneksel düzen partileri ile ‘düzen bekçileri'nin ayn\u0131 konulardaki duyarl\u0131l\u0131klar\u0131, bu kesimi ayr\u0131ca güçlendirmektedir. <\/p>\n

"K\u0131br\u0131s ve Kürt sorunu üzerinden ya\u015fanan görü\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n temelinde bu var. Emperyalist burjuvaziyle daha ileri düzeyde bütünle\u015fmeyi ç\u0131karlar\u0131na uygun görenler, gelinen yerde K\u0131br\u0131s'\u0131 bir yük saymakta ve bu yükten kurtulmak istemektedirler. Kürt sorununda ise içerde ‘uyum yasalar\u0131' çerçevesinde belli düzenlemelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemektedirler. Bu tutumun Güney Kürtleri'yle ili\u015fkilere yans\u0131mas\u0131, çat\u0131\u015fma yerine hamilik yolunun tercih edilmesi olmaktad\u0131r. <\/p>\n

"Milli politikalar'da \u0131srar\u0131 savunan öteki kesim ise, bugüne kadar izlenegelen geleneksel gerici-\u015foven politikalar\u0131n sürdürülmesini istemektedir. Kürdistan ve K\u0131br\u0131s, onlar için kolayca feda edilemeyecek kazan\u0131lm\u0131\u015f egemenlik ve sömürü alanlar\u0131d\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir \u015fey alamayacaklar\u0131 geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu egemenlik alanlar\u0131n\u0131 yitirmeyi (K\u0131br\u0131s) ya da buna yolaçacak geli\u015fmelerin önünü açmay\u0131 (Kürt sorunu ve Güney Kürdistan'daki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda esneklik) kabul etmemekte, buna direnmektedirler. Öte yandan bu konular üzerinden direnmeyi politik alanda güç ve etkinlik kazanman\u0131n bir basama\u011f\u0131 olarak de\u011ferlendirmektedirler. <\/p>\n

"Gelinen yerde AKP hükümeti ile ordu aras\u0131nda ya\u015fanacak sorunlara temelde buradan bakmak gerekir. AKP, emperyalist odaklar\u0131n, özellikle de ABD'nin deste\u011fi ile ba\u015fa geldi ve bu deste\u011fi korudu\u011fu sürece ba\u015fta kalabilece\u011fini dü\u015fünüyor. Bunu içte, büyük burjuvazinin TÜS\u0130AD'da temsil edilen en güçlü kesimlerinin halihaz\u0131rdaki deste\u011fini korumak kayg\u0131s\u0131 tamaml\u0131yor. Böylece, normalde geleneksel konumu ve temsil etti\u011fi burjuva kesimlerin ç\u0131karlar\u0131 bunu gerektirmedi\u011fi halde, AB'ye uyum dayatmalar\u0131, K\u0131br\u0131s, k\u0131smen Kürt sorunu vb. konularda emperyalist odaklar\u0131n ve TÜS\u0130AD'\u0131n tercihlerine uygun bir icraat izlemeye çal\u0131\u015f\u0131yor. Bununla konumunu korumay\u0131, güçlendirmeyi ve orduyu dengelemeyi, giderek iktidarda daha güçlü bir yer tutmay\u0131 umuyor…" (Yeni Bir Y\u0131l\u0131n Ba\u015f\u0131nda Türkiye: Güncel Durum ve Devrimci Görevler<\/em><\/strong><\/a>, Ekim<\/em><\/strong>, Say\u0131: 233, Ocak 2004, Ba\u015fyaz\u0131<\/em>) <\/p>\n

Görünü\u015fe bak\u0131l\u0131rsa, daha önce sözünü etti\u011fimiz kriz etkeninden farkl\u0131 olarak iç dala\u015fmaya dayal\u0131 bu ikinci sorunlar alan\u0131nda belli bak\u0131mlardan farkl\u0131 bir geli\u015fme seyri ya\u015fan\u0131yor. AB politikas\u0131ndaki iflas, buna ba\u011fl\u0131 olarak AB ile K\u0131br\u0131s konusundaki "milli" restle\u015fme, Kürt sorunu ve Güney Kürdistan sorununda halen yaygara yapan birle\u015fik gerici koro, bütün bu konular üzerine sürmekte olan çat\u0131\u015fmay\u0131 hafifletmi\u015f görünmektedir. Gerçekte ise bu ancak k\u0131smen do\u011frudur, esas\u0131 yönünden ise yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. AB ve buna ba\u011fl\u0131 olarak halen K\u0131br\u0131s sorunu eksenindeki geli\u015fmeler, burjuvazinin AB'yi hararetle savunan kanad\u0131n\u0131n tercihleri a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konudaki kat\u0131 dayatmalar AB'nin kendisinden gelmektedir ve burjuvazinin sözkonusu kanad\u0131 için fazlaca bir esneklik alan\u0131 b\u0131rakmamaktad\u0131r. Bu, seçim y\u0131l\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla gerici-milliyetçi söylemlerle oy deste\u011fi kayg\u0131s\u0131 ile de birle\u015fince, ilgili konularda görünürde benze\u015fen bugünkü tablo olu\u015fmaktad\u0131r. <\/p>\n

Fakat bu tabloya aldanmamak gerekir. \u0130lkin, ç\u0131karlar\u0131 AB ile bütünle\u015fmeye s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bulunan, ayr\u0131ca topluma ba\u015fka bir gelecek ufku sunmak olana\u011f\u0131ndan da yoksun olan i\u015fbirlikçi büyük burjuvazi, \u015fu an için bu konuda geri çekilmi\u015f görünse de, kendi yönünden AB hedefini öyle kolayca bir yana b\u0131rakmayacakt\u0131r. \u0130kinci ve daha da önemli olan\u0131 ise \u015fudur: AB konusundaki umutlar\u0131n zay\u0131flamas\u0131 ABD'ye daha s\u0131k\u0131 bir ba\u011flanmay\u0131 beraberinde getirmekte ve bu ise burjuvaziyi kendi içinde tam da Kürt sorunu üzerinden bölmeye devam etmektedir. Çünkü Amerikan emperyalizminin halihaz\u0131rdaki Ortado\u011fu politikas\u0131, Türk burjuvazisi ile Kürt güçlerini ayn\u0131 cephede bulu\u015fturmay\u0131 gerektirmekte ve ABD bu çerçevede, Türkiye'ye Kürt sorununda \u0131l\u0131ml\u0131 ve uzla\u015fmaya dayal\u0131 bir çözüm empoze etmektedir. Bu, bir yandan Güney Kürdistan hükümeti ile olumlu ili\u015fkilere girilmesini ve öteki yandan içerdeki Kürt sorununun s\u0131n\u0131rl\u0131 baz\u0131 tavizlerle yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Çeli\u015fki ve potansiyel çat\u0131\u015fma, bu politikaya z\u0131mnen yatanlar ile ona aç\u0131ktan direnenler aras\u0131ndad\u0131r. Taraflar için bu ayn\u0131 zamanda önemli bir iç iktidar mücadelesi alan\u0131d\u0131r. Her iki taraf\u0131n ayn\u0131 ölçüde Amerikanc\u0131 olmas\u0131 ve onun deste\u011fini iç dala\u015fmada konumunu güçlendirmek için vazgeçilmez görmesi, bu çat\u0131\u015fmay\u0131 daha da karma\u015f\u0131k hale getirmektedir. Aralar\u0131ndaki fark, taraflardan birinin ABD deste\u011fini her konuda ve dolay\u0131s\u0131yla da gerekti\u011finde Kürt sorununda da onunla uyumlu davrananarak elde etmeye çal\u0131\u015fmas\u0131, oysa öteki taraf\u0131n gösterilecek uyum kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ABD'den Kürtlerin feda edilmesini beklemesidir. <\/p>\n

Sorunu siyasal planda daha da karma\u015f\u0131k hale getiren ise \u015fudur: AKP'nin mevcut icraatlar\u0131ndan en iyi biçimde yararlanan i\u015fbirlikçi büyük burjuvazi, büyük bir bölümüyle onun örtülü \u015feriatç\u0131 özlem ve hedeflerinden rahats\u0131zd\u0131r. Bu konuda generallerle ve CHP-MHP-DYP gibi düzen partileri ile rejimin yap\u0131s\u0131 ve oturmu\u015f dengeleri konusunda ayn\u0131 hassasiyetleri payla\u015fmaktad\u0131r. Fakat öte yandan bir bölümüyle, esas olarak da TÜS\u0130AD'da temsil edilen en güçlü bölümüyle, ABD'nin Kürt politikas\u0131 konusunda AKP'ye paralel bir tutum içindedir. Daha do\u011frusu bu do\u011frultuda AKP'yi bizzat te\u015fvik etmekte ve cesaretlendirmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde siyasal cepheden buna son ç\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla DYP meyletmekte, bu konuda (ama yaln\u0131zca bu konuda!) düzenin kudurgan bir \u015fovenizmi bayrak edinen gerici-fa\u015fist partiler blokundan bir ölçüde farkl\u0131 davranmaktad\u0131r. <\/p>\n

Bütün bunlar çeli\u015fki ve çat\u0131\u015fmalar\u0131n, buna dayal\u0131 safla\u015fmalar\u0131n grift yap\u0131s\u0131n\u0131 göstermektedir. Bu grift ili\u015fki ve safla\u015fmay\u0131 devletin zirvesini olu\u015fturan kurumlar üzerinden de görmek mümkün. Örne\u011fin, irticai e\u011filim ve hevesler kar\u015f\u0131s\u0131nda devletin ve düzenin oturmu\u015f modern burjuva yap\u0131s\u0131n\u0131n korunmas\u0131 konusunda ordu ile ayn\u0131 cephede oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131z olan M\u0130T, ABD'nin Kürt politikas\u0131 konusunda AKP'ye benzer bir esneklik içindedir ve son ç\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ona aç\u0131kça destek vermi\u015f olmaktad\u0131r. <\/p>\n

M\u0130T'in kendi ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 üzerinden ortaya koydu\u011fu yakla\u015f\u0131m, sorunun temel önemde bir ba\u015fka boyutuna da bir kez daha \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Bu, Kürt sorunu üzerinden ya\u015fanan bölünmenin basitçe bir iç iktidar sava\u015f\u0131 olman\u0131n ötesindeki anlam\u0131d\u0131r. Burada burjuvazinin Türkiye'deki Kürt sorununun üstesinden nas\u0131l gelinebilece\u011fi konusundaki görü\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ç\u0131kmaktad\u0131r kar\u015f\u0131m\u0131za. Bir kesim bu konuda, Irak i\u015fgalinin ard\u0131ndan olu\u015fan durumun art\u0131k kabul edilmesi ve sindirilmesini, bu çerçevede ABD'nin bölgesel politikalar\u0131yla da uyumlu davran\u0131larak Güney Kürdistan'a hamilik yap\u0131lmas\u0131n\u0131 savunmakta; gelinen yerde tam da bu politikan\u0131n hem Türkiye Kürtleri üzerindeki kontrolü kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve hem de bunu Güney Kürtlerine yayma olana\u011f\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünmektedir. TÜS\u0130AD'\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 çekti\u011fi bu e\u011filime devlet kat\u0131ndan M\u0130T destek vermekte, düzen partileri cephesinden ise AKP ve DYP meyletmektedir. <\/p>\n

Öteki bir kesim ise, Güney Kürdistan üzerinden Kürtlerin devletle\u015fmesini me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n Türkiye'deki Kürt sorununu daha da azd\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve uzun vadede Türkiye Kürtlerinin kayb\u0131n\u0131 getirece\u011fini dü\u015fünmekte; bu nedenle içerde oldu\u011fu kadar d\u0131\u015far\u0131da da Kürtlerin her türlü kazan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, Ortado\u011fu politikas\u0131ndaki açmazlar\u0131ndan da yararlanarak ABD ile u\u015fakça i\u015fbirli\u011fini Kürtlerin sat\u0131lmas\u0131 ve ezilmesi ko\u015fuluna ba\u011flamak gerekti\u011fini savunmaktad\u0131r. Bu politikay\u0131 burjuvazi cephesinden AB konusunda temkinli ya da ona aç\u0131kça kar\u015f\u0131t kesimler, devlet kat\u0131nda ordu ve cumhurba\u015fkan\u0131, düzen partileri cephesinden ise CHP-MHP temsil etmektedir. (Bu konu hakk\u0131nda bkz. <\/em>Ortado\u011fu'da geli\u015fmeler ve sermaye düzeninin büyüyen açmazlar\u0131<\/em><\/strong><\/a>, Ekim<\/em><\/strong>, Say\u0131: 243, Aral\u0131k 2005<\/em>). <\/p>\n

Özetle, bu alanda da AB eksenli sorunlara benzer bir görü\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve çat\u0131\u015fma ekseni ile yüzyüzeyiz. Ve yine bu tür bir görü\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve safla\u015fma göstermektedir ki, düzen cephesindeki iç dala\u015fmalar, kudurgan bir \u015fovenizmin de bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapan resmi laik cephenin genellikle sunmaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, hiç de basitçe bir laiklik-irtica çat\u0131\u015fmas\u0131ndan ibaret de\u011fildir. <\/p>\n

Sonuçta girmi\u015f bulundu\u011fumuz y\u0131l içinde bu çat\u0131\u015fman\u0131n önce alevlenmesi ve sonra da bir süreli\u011fine yeni bir dengeye oturmas\u0131 muhtemel oldu\u011fu gibi, beklenmedik geli\u015fmelerle kontrolden ç\u0131kmas\u0131 ve rejim içi hesapla\u015fmalara dönü\u015fmesi de pekala olanak dahilindedir. Daha zay\u0131f olan bu ikinci ihtimalin önünü almak için büyük burjuvazinin en kodaman kesimleri \u015fimdiden duruma müdahale etmekte, taraflara telkinlerde bulunmakta, özellikle AKP'yi dizginleyerek cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 sorununu yumu\u015fak bir biçimde çözmeye çal\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olurlarsa e\u011fer bu krizi bitirmez, fakat i\u015flerin kontrolden ç\u0131kmas\u0131na yolaçabilecek bir çat\u0131\u015fmay\u0131 engeller veya \u015fimdilik erteler. <\/p>\n

Öte yandan çat\u0131\u015fman\u0131n nas\u0131l bir biçim alaca\u011f\u0131 ve hangi sonuçlar\u0131 do\u011furaca\u011f\u0131 yaln\u0131zca siyasal etkenlere ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi yaln\u0131zca iç dinamiklere de ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Örne\u011fin ekonomide beklenmedik bir a\u011f\u0131r çöküntü, bugünün etkin taraflardan biri olan AKP'nin sonunu getirebilir ve siyasal cephede i\u015fler kendili\u011finden farkl\u0131 bir seyre oturabilir. Ayn\u0131 \u015fey farkl\u0131 bir çerçevede, Amerikan emperyalizminin Ortado\u011fu'daki maceras\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 yeni biçimin iç dengelere etkisi bak\u0131m\u0131ndan da geçerlidir. Amerikan emperyalizminin örne\u011fin Baker-Hamilton raporu eksenindeki muhtemel bir köklü politika de\u011fi\u015fimi, beraberinde Kürtlerin feda edilmesini getirebilir ve bu da egemen s\u0131n\u0131f bünyesinde bu konuda halen ya\u015fanmakta olan görü\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 kendili\u011finden ortadan kald\u0131rabilir. Ya da ABD'nin saf\u0131nda \u0130ran'a kar\u015f\u0131 bir sava\u015fa kat\u0131lmak orduya geni\u015f bir inisiyatif ve etkili bir Amerikan deste\u011fi sa\u011flayabilir. Bunun ise iç dengeler üzerinde önemli sonuçlar\u0131 olabilir. <\/p>\n

Bütün bu konularda dayanaks\u0131z spekülasyonlara dü\u015fmeksizin \u015fimdiden kesin \u015feyler söylemek kolay de\u011fildir, bunu zorlaman\u0131n anlam\u0131 da yoktur. Önemli olan sorunlar\u0131, çat\u0131\u015fma konular\u0131n\u0131, çat\u0131\u015fan taraflar\u0131n konum ve e\u011filimlerini bilmek ve bunlar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmeleri dikkatlice izlemektir. <\/p>\n

*** <\/p>\n

Bütün bu çat\u0131\u015fma konular\u0131 burjuva gericili\u011finin gerici bir temeldeki iç bölünmesini anlatmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ilerici-devrimci güçlerin bu çat\u0131\u015fman\u0131n \u015fu veya bu boyutunda taraf olmalar\u0131, taraflardan birine yak\u0131nl\u0131k göstermeleri, hele hele destek vermeleri hiçbir biçimde dü\u015fünülemez. Düzenin bu gerici iç çat\u0131\u015fmalar\u0131ndan ancak devrimci amaçlarla yararlan\u0131labilinir. Bunun içinse ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci bir konumda bulunmak, bunun gerektirdi\u011fi ba\u011f\u0131ms\u0131z devrimci bir inisiyatifle hareket etmek, i\u015fçilere ve emekçilere yönelerek devrimci alternatifi kitleler içinde ete kemi\u011fe büründürmek gerekir.  Ve elbette, Kürt hareketi de içinde olmak üzere burjuva gericili\u011finin iç çeli\u015fki ve çeki\u015fmeleri üzerinden politika yapan, bunu yaparken de taraflardan birinin yede\u011fine dü\u015fmekten kurtulamayan liberal ya da milliyetçi  kanatlar\u0131yla reformist ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 sürekli bir mücadele vermek gerekir. <\/p>\n

Daha önce yararland\u0131\u011f\u0131m\u0131z parti de\u011ferlendirmesine bu aç\u0131dan da ba\u015fvurmak istiyoruz: "… düzen cephesinde büyüyen iç çatlaklar\u0131n iki yönlü bir sonucu olabilir. Bunlardan ilki, burjuvazinin iç bütünlü\u011fünün zay\u0131flamas\u0131 ve böylece toplumsal muhalefetin geli\u015fmesinin nispeten kolayla\u015fmas\u0131d\u0131r. \u0130kincisi ise, örne\u011fin 28 \u015eubat sürecinde oldu\u011fu gibi, toplumsal muhalefetin bu iç çat\u0131\u015fmada taraflarca yedeklenmesidir. AB hayran\u0131 liberal sol ile ordu yalakas\u0131 devletçi sol, her biri kendi cephesinden olmak üzere, bu konuda \u015fimdiden çat\u0131\u015fan taraflar\u0131n hizmetindedirler." <\/p>\n

Bu de\u011ferlendirme bugün de aynen geçerlidir. Buna belki \u015funu da eklemek gerekir. ABD ve AB kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kürt sorununda zaman zaman tüm kabal\u0131\u011f\u0131 ile kendini d\u0131\u015far\u0131 vuran incelikli bir \u015fovenizmle birle\u015ftirenler de var art\u0131k reformist solda. Bunlar da i\u015fin asl\u0131nda, milliyetçi duyarl\u0131l\u0131klar maskesini tak\u0131narak kudurgan bir \u015fovenizmden kendi gerici burjuva ç\u0131karar\u0131 için yararlanmaya çal\u0131\u015fan burjuva kesiminin yede\u011finde hareket etmekte, onun soldaki yank\u0131lar\u0131 olmaktad\u0131rlar. AB ve ABD kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu milliyetçi, sosyal-\u015foven yozla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 mücadele de günün önemli görevleri aras\u0131ndad\u0131r. ABD'nin mazlum Kürt halk\u0131 üzerindeki kirli oyunlar\u0131n\u0131n te\u015fhirini, Kürt halk\u0131n\u0131n tüm me\u015fru ulusal haklar\u0131n\u0131n ve bu çerçevedeki kazan\u0131mlar\u0131n\u0131n aç\u0131k ve kararl\u0131 bir savunusu ile birle\u015ftirmeyen her çaba, ikiyüzlü ve sinsi bir sosyal-\u015foven giri\u015fim olarak \u015fiddetle mahkum edilmelidir. <\/p>\n

Kürt sorununun\/hareketinin çeli\u015fik etkisi<\/strong> <\/p>\n

Düzenin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 siyasal krizin düzen d\u0131\u015f\u0131 bir dinami\u011fi olarak Kürt sorunu üzerinde de k\u0131saca durmak istiyoruz. <\/p>\n

Kürt sorunu 40 y\u0131ld\u0131r, zaman içinde artan bir güçle, kendini toplumun gündemine sokmu\u015ftur ve son 20 y\u0131ld\u0131r da çözümünü dayatmaktad\u0131r. Bu sorunun devrimci çözümünün yolu aç\u0131lamad\u0131 ne yaz\u0131k ki. Dünyan\u0131n ve Türkiye'nin genel atmosferi nispeten k\u0131sa bir dönem içinde devrimci bir çözüme olanak tan\u0131mad\u0131. Bu, kendi ba\u015f\u0131na bunda \u0131srar edecek konumdan ve güçten zaten yap\u0131sal olarak yoksun olan Kürt hareketinin devrimle her türlü ba\u011f\u0131n\u0131 kesmesine, soruna düzenle uzla\u015farak bir çözüm aramas\u0131na yolaçt\u0131. Bu sonuç bilindi\u011fi gibi \u0130mral\u0131 teslimiyetinde ifadesini buldu. <\/p>\n

Fakat tüm geli\u015fmeler gösteriyor ki, özellikle de Türkiye'de Kürt sorunu, Kürt hareketi onu düzen s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde çözmeye yönelse de, bu düzenin içine bir türlü s\u0131\u011fm\u0131yor, s\u0131\u011fam\u0131yor ve dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir çözüm için bile ko\u015fullar bir türlü olu\u015fmuyor. Sorunun dört parçal\u0131 olmas\u0131 ve çözüm bak\u0131m\u0131ndan bölgesel boyutlar kazanmas\u0131 ise, Türkiye için s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa bir çözümü kolayla\u015ft\u0131rmak bir yana daha da zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.  Zira "büyük Kürdistan" korkusu Türk burjuvazisinin korku ve kayg\u0131lar\u0131n\u0131 büyütüyor, bu ise tarihsel inkar ve imha çizgisinden kopu\u015fu zorla\u015ft\u0131r\u0131yor, reformlara dayal\u0131 k\u0131smi bir çözüme ili\u015fkin cesareti k\u0131r\u0131yor. Bölgesel düzeyde i\u015fin içine Amerikan emperyalizminin girmesi de, hiç de\u011filse halihaz\u0131rda sonuçta ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131yor. Zira bu, s\u0131rt\u0131n\u0131 ABD'ye (ve \u0130srail'e) dayam\u0131\u015f ve Kerkük petrolleri üzerine oturmu\u015f bir Güney Kürt devletinin "büyük Kürdistan"\u0131n ilk basama\u011f\u0131 olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131na yolaç\u0131yor. (Halen güya Türkmenlerin kaderi ad\u0131na Kerkük üzerinden kopar\u0131lan \u015foven ve sald\u0131rgan yaygaran\u0131n gerisinde de gerçekte tümüyle bu, buna ili\u015fkin korku ve kayg\u0131lar var). <\/p>\n

Bugün çözümsüzlük günden güne derinle\u015ferek devam ediyor. Bu çözümsüzlük bir yandan bugün için burjuva gericili\u011finin en büyük açmaz\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u0130ç ve d\u0131\u015f politik ya\u015famda neredeyse her \u015fey bir biçimde buna endeksleniyor ve bu düzeni çok yönlü olarak zay\u0131flatan bir etkide bulunuyor. Türkiye'nin Kürt sorunundan hemen her uluslararas\u0131 güç bir biçimde yararlan\u0131yor ve ayn\u0131 \u015fekilde, Kürt sorununun yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bir parça olsun hafifletmek için Türk burjuvazisi ve devleti hemen her uluslararas\u0131 güce bir biçimde tavizler veriyor. <\/p>\n

Öte yandan, cumhuriyet tarihi boyunca de\u011fil haklar\u0131n\u0131 tan\u0131mak varl\u0131\u011f\u0131 bile inkar edilen ve sistematik bir asimilasyon politikas\u0131 ile yok edilmek istenen bir mazlum halk\u0131n en hakl\u0131 ve me\u015fru taleplerini bo\u011fabilemek için burjuvazi, toplumu kudurgan bir \u015fovenizmle zehirliyor ve tüm özgürlükleri bo\u011fuyor. Zaman\u0131nda Engels'in \u0130rlanda sorununun \u0130ngiliz gericili\u011finin ana beslenme kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu üzerine söyledikleri, bugünün Türkiye'sinde Kürt sorunu ile burjuva gericili\u011fi üzerinden bir kez daha do\u011frulan\u0131yor. Y\u0131llard\u0131r Kürt sorunu, burjuva gericili\u011finin elinde, toplumu her bak\u0131mdan zehirlemenin, tüm demokratik ve insani de\u011ferleri çi\u011fnemenin, kurals\u0131z bir kirli sava\u015f\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n, devleti bir kirli sava\u015f ayg\u0131t\u0131 olarak tahkim etmenin ve her türden özgürlü\u011fü bo\u011fman\u0131n bir arac\u0131na dönü\u015fmü\u015f durumda. Gerici burjuva düzeni bir yandan bu sorunun bunalt\u0131c\u0131 etkisini ya\u015farken, öten yandan onun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlarla toplumu, i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve emekçileri yönetiyor (Böylece ba\u015fka bir ulusu ezen bir ulusun özgür olamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin veciz marksist dü\u015fünce de bugünün Türkiyesi üzerinden do\u011frulanm\u0131\u015f oluyor.) Ekonomik krizin bu denli kolay yönetilebilmesinin gerisinde, Kürt sorunu üzerinden sistemli biçimde k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan ve emekçilerin bilincine zerkedilen \u015fovenizmin bulundu\u011funu daha önce vurgulam\u0131\u015f bulunuyoruz. Bu sorun, kelimenin en tam anlam\u0131yla, s\u0131n\u0131fsal ili\u015fkileri ve çeli\u015fkileri örtmenin, emekçileri kendi içinde bölmenin, sosyal duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 törpülemenin ve dolay\u0131s\u0131yla emekçileri s\u0131n\u0131fsal mücedelelerden uzakla\u015ft\u0131rman\u0131n, böylece kitlelerin ilerici-devrimci bilinçlenmesini engellemenin, toplumda, özellikle de emekçiler aras\u0131nda demokratik bilinç, ili\u015fki ve de\u011ferlerin geli\u015fmesini engellemenin bir bulunmaz olana\u011f\u0131na dönü\u015fmü\u015f durumda burjuvazinin elinde. <\/p>\n

Özetle, daha farkl\u0131 ko\u015fullarda devrimci s\u0131n\u0131f mücadelesinin önemli bir dinami\u011fi ve dayana\u011f\u0131 olabilecek bir siyasal-sosyal sorun, bugün Türkiye toplumunu çürütmenin bir manivelas\u0131na dönü\u015fmü\u015f durumda. Sorunu çözemeyen ve bu çözümsüzlü\u011fün a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bunalan burjuvazi, çareyi sorundan bu biçimde yararlanmada buluyor. Ekonomik ve sosyal yönden ciddi sorunlarla yüzyüze bulundu\u011fu için de bir bak\u0131ma buna önemli bir olanak olarak da bak\u0131yor. <\/p>\n

Fakat bu politikan\u0131n bir sonu olmad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Burjuvazi bu yolla toplumu serasmletip çürütebilir, emekçileri bir dönem daha nispeten kolay bir biçimde denetim alt\u0131nda tutabilir, ekonomik-sosyal y\u0131k\u0131m programlar\u0131n\u0131 bu sayede nispeten kolay bir biçimde uygulayabilir, fakat Kürt sorununun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan kendini hiçbir biçimde kurtaramaz. Bu bir ç\u0131kmaz yoldur. Burjuvazinin bir kesiminin, ç\u0131karlar\u0131 konusunda en bilinçli ve hassas kesiminin, bu ç\u0131kmazdan bir biçimde kurtulabilmek için Amerikanc\u0131 Kürt politikas\u0131na e\u011filim göstermesi de bundand\u0131r. Fakat bu da halen düzenin önünü açmaktan çok burjuvazinin iç dala\u015fmalar\u0131n\u0131 \u015fiddetlendirerek yaln\u0131zca yeni bir siyasal kriz etkeni olmaktad\u0131r. <\/p>\n

Bu çürütücü açmaz ancak d\u0131\u015ftan, düzenin d\u0131\u015f\u0131ndan, düzene kar\u015f\u0131 devrim mücadelesi üzerinden, i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131 ve emekçilerin devrimci mecrada gerçekle\u015fecek ve geli\u015fecek bir kitlesel ç\u0131k\u0131\u015f\u0131yla parçalan\u0131p a\u015f\u0131labilir. <\/p>\n

***
S\u0131n\u0131f ve kitle hareketi, devrimci ve reformist kanatlar\u0131yla sol hareket ve Kürt hareketi üzerinde ayr\u0131ca duraca\u011f\u0131z. <\/p>\n

(<\/em><\/strong>Ekim<\/em><\/strong><\/a>, Say\u0131: 246, \u015eubat 2007<\/em><\/strong><\/a>) <\/em><\/strong> <\/p>\n

(tkip.org<\/a><\/em><\/strong> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r…<\/em><\/strong><\/a>)<\/em><\/strong> <\/p>\n

\n

  <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

 Dünyada ve özellikle de Ortado\u011fu'daki yeni geli\u015fmelerin Türkiye ve Türk burjuvazisinin izlemekte oldu\u011fu d\u0131\u015f politika çizgisi üzerindeki etkilerini, yan\u0131s\u0131ra AB ile ili\u015fkilerin seyrini ayr\u0131ca ele alm\u0131\u015f bulundu\u011fumuz için (Bkz. Yeni Bir Y\u0131l\u0131n Ba\u015f\u0131nda Dünya, Ortado\u011fu ve Türkiye) burada daha çok ekonomik ve siyasal cephede düzenin bugünkü durumu üzerinde duraca\u011f\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-433","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=433"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/433\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}