{"id":37,"date":"2005-06-29T11:53:55","date_gmt":"2005-06-29T09:53:55","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/06\/29\/duenya-mays-2004-say-4\/"},"modified":"2005-06-29T11:53:55","modified_gmt":"2005-06-29T09:53:55","slug":"duenya-mays-2004-say-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/duenya-mays-2004-say-4\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya \/ May\u0131s 2004 Say\u0131 4"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>41 Minute, 8 Second <\/div>\n\n <\/div>

<\/p>\n

DEVLET\u0130N MERKEZ\u0130L\u0130\u011e\u0130<\/strong> <\/div>\n

<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

James PETRAS <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Küreselle\u015fme ve Direni\u015f <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Cospolitik Kitapl\u0131\u011f\u0131 <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Çev: Cevdet A\u015fk\u0131n <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

 <\/strong>Günümüzün en yayg\u0131n ve sinsi mitlerinden biri de, ulus-devletlerin art\u0131k varolmad\u0131\u011f\u0131 bir dünyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z fikridir. (l) Gerçeklerden bu kadar kopuk ba\u015fka bir iddia daha olamaz. Dünyan\u0131n bütün bölgelerinde (emperyal, kapitalist ya da yeni sömürge, hangisi olursa olsun) devlet güçlendi, faaliyet alan\u0131n\u0131 geni\u015fletti, ekonomi ve sivil topluma müdahalesini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131. Bizim emperyal devlet dedi\u011fimiz, emperyalist ülkelerdeki devlet, özellikle ülke içinde iktidar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve (bu iktidar\u0131n) deniza\u015f\u0131r\u0131 bir dizi kurum ve ekonomik ve politik durumda izdü\u015fümünün yarat\u0131lmas\u0131 ve geni\u015f nüfuz ve hakimiyet alanlar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131nda hala faaldir. ABD emperyal devleti yolu açar, Almanya ve Fransa önderli\u011finde Avrupa Birli\u011fi ve Japonya onu izler. Emperyal devletin iktidar\u0131, Uluslararas\u0131 Para Fonu (lMF), Dünya Bankas\u0131 (DB), Asya Bankas\u0131 (AB), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) gibi uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131na dek uzan\u0131r. Emperyal devletler, bu uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n fonlar\u0131n\u0131n ço\u011funu sa\u011flar, ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 atar ve onlar\u0131 kendi ü1kelerinin çokuluslu \u015firketlerinin lehine politikalar uygulamakla yükümlü tutarlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Ulus-devletlerin art\u0131k varolmad\u0131\u011f\u0131 bir dünya fikrinin savunucular\u0131 ya da küreselle\u015fme teorisyenleri, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, ulus-devletin ötesinde daha geli\u015fkin ya da yeni bir hükümet biçimi olmay\u0131p, güçlerini emperyal devletlerden alan kurulu\u015flar olduklar\u0131n\u0131 bir türlü kavrayam\u0131yorlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu çal\u0131\u015fma, küreselle\u015fmeci teorilerin mesnetsiz iddialar\u0131n\u0131 tan\u0131\u015fmaya açacak ve onlar\u0131 ele\u015ftirerek devletin bugünün dünyas\u0131ndaki, bölgesel ve yerel ekonomilerdeki(2) önemini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelemeye çal\u0131\u015facak. Tart\u0131\u015fman\u0131n üçüncü bölümünde ise, dünyadaki neo-liberal ekonomiler yükselen devletçili\u011fin nedenlerinin aç\u0131klanmas\u0131 üzerinde duracak. <\/div>\n

<\/p>\n

‘ULUS-DEVLETS\u0130Z DÜNYA’ M\u0130T\u0130N\u0130N \u0130DD\u0130ALARI <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Bizim ”küreselle\u015fmeci teorisyenler” diyece\u011fimiz ”ulus-devletsiz dünya” tezinin savunucular\u0131, çok ku\u015fkulu bir dizi varsay\u0131mdan yola ç\u0131kar. Ku\u015fkusuz aralar\u0131nda çe\u015fitli farkl\u0131l\u0131k ve nüanslar bulunuyor. Örne\u011fin kimileri ulus-devletin bir anakronizm oldu\u011funu ileri sürerken, kimileri ini\u015fte oldu\u011funu iddia ediyor, kimileri de art\u0131k bir gerçeklik olmaktan ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131" söylüyor. Bu görü\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 tart\u0131\u015fmay\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmaya devam etse de, daha önemli olan, küreselci teorile\u015ftirmeyi biçimlendiren odak varsay\u0131mlard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu ku\u015fkulu varsay\u0131mlardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: <\/div>\n

<\/p>\n

1. Varsay\u0131m:<\/strong> Çokuluslu \u015firketler, belirli herhangi bir ulus-devlette özgül bir yerleri olmayan küresel \u015firketlerdir. Bu \u015firketler, ulusal denetimlerden kurtulmu\u015f yeni bir dünya ekonomisi olu\u015fturur ve yeni bir dünya yönetici s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n parças\u0131d\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu varsay\u0131m, geni\u015f ölçekli \u015firketlerin bir dizi ülkede faaliyet gôstermeleri, hareketli olmalar\u0131 ve bir çok ulusal hukuksal yapt\u0131r\u0131m ve vergilendirmeden kaçabilecek güçte olmalar\u0131na dayan\u0131r. Bu varsay\u0131mda bir kaç kavramsal ve ampirik sorun vard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130lk olarak, çokuluslu \u015firketlerin pek çok ülkede faaliyet göstermesi stratejik kararlar\u0131n, yöneticilerin ve karlar\u0131n büyük k\u0131sm\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015firket genel merkezlerinin ABD, AB ve Japonya’da bulundu\u011fu gerçe\u011fini asla de\u011fi\u015ftirmez.(3) <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kinci olarak, \u015firketlerin hareketli olu\u015flar\u0131, emperyal devletlerde üslenmi\u015f \u015firket genel merkezlerindeki yöneticilerin ald\u0131\u011f\u0131 stratejik kararlara dayan\u0131r. Bu kararlar, emperyal devlet ve onun uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131ndaki temsilcileri taraf\u0131ndan olu\u015fturulan siyasal ve ekonomik ko\u015fullara ba\u011fl\u0131d\u0131r ve devletleraras\u0131 ili\u015fkilerle belirlenir. <\/div>\n

<\/p>\n

Üçüncü olarak, vergilendirme ve hukuksal yapt\u0131r\u0131mlardan kaçabilme, emperyal devletler ve onlar\u0131n çokuluslu bankalar\u0131ndaki kas\u0131tl\u0131 politikalar sayesinde olanakl\u0131 olabilmektedir.(4) Örne\u011fin yeni sömürge ülkelerden elde edilen yasad\u0131\u015f\u0131 kazançlar\u0131n emperyal devletlere transferini engelleyecek yasalar\u0131n uygulanmamas\u0131, emperyal ekonomilerin harici hesaplar\u0131n\u0131 kabartarak zenginli\u011fin geni\u015f ölçekte merkezile\u015fmesini sa\u011flayan bir devlet faaliyeti biçimidir. Çokuluslu \u015firketlerin, yeni sömürge devletin düzenlemelerini çi\u011fneyebilmesi, emperyal-yeni sömürge devlet ili\u015fkilerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 daha geni\u015f bir iktidar ili\u015fkileri a\u011f\u0131n\u0131n parças\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

2. Varsay\u0131m:<\/strong> Eski ulus-devlet hükümetlerinin yerini, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131, DTÖ ve çokuluslu \u015firketlerin ba\u015f\u0131ndaki ki\u015filerden olu\u015fan yeni bir dünya hükümeti ald\u0131. Bu varsay\u0131m, iktidar yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin daha derin bir analitik görü\u015ften ziyade tali bir fenomenin yüzeysel tan\u0131\u015fmas\u0131na dayan\u0131r. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n pek çok co\u011frafi mahalde önemli ekonomik ve toplumsal kesimleri etkileyen çok say\u0131da önemli karar ald\u0131\u011f\u0131 do\u011fru olsa da, bu kararlar ve kararlar\u0131 alanlar, emperyal devletler ve onlar\u0131 etkileyen çokuluslu \u015firketlerle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tüm üst düzey yetkilileri kendi ulusal\/emperyal hükümetleri taraf\u0131ndan atan\u0131r. Bu kurumlar\u0131n kredilerini ve kredi açma ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikte ettiren can al\u0131c\u0131 politika ilkelerinin tümü, emperyal devletlerin maliye, hazine ve ekonomi bakanlar\u0131 taraf\u0131ndan tespit edilir. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n fonlar\u0131n\u0131n çok büyük bölümü emperyal devletlerden gelir, bu kurulu\u015flar\u0131n yönetim kurullar\u0131nda temsil, emperyal devletlerin sa\u011flad\u0131klar\u0131 fonlar\u0131n oran\u0131na dayan\u0131r. IMF ve Dünya Bankas\u0131’n\u0131 daima ABD’li ya da AB’li ki\u015filer yönetmi\u015ftir.(5) <\/div>\n

<\/p>\n

Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n iktidar\u0131na ili\u015fkin küreselcilerin görü\u015fü, onun emperyal devlet kayna\u011f\u0131na de\u011fil, bir türev iktidar tart\u0131\u015fmas\u0131na dayan\u0131r. Bu anlamda, uluslararas\u0131 iktidar, ulusüstü varl\u0131klarda de\u011fil, emperyal devletlerde temellenir. Ulusüstü varl\u0131klar kavram\u0131, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n özerkli\u011fini fazla, onlar\u0131n emperyal devletlere tabi olu\u015funu ise eksik de\u011ferlendirir. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n gerçek önemi, emperyal devletlerin iktidar\u0131n\u0131 nas\u0131l büyüttükleri, geni\u015flettikleri ve derinle\u015ftirdiklerinde ve emperyal devletler aras\u0131ndaki rekabet alan\u0131 haline nas\u0131l geldiklerinde yatar. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131 eski devletlerin yerini almak \u015föyle dursun, onlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131 güçlendirmi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

3. Varsay\u0131m:<\/strong> Küreselci teorisyenlerin en yayg\u0131n argümanlar\u0131ndan biri, devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran ve yeni bir küresel ekonomi yaratan bir enformasyon devriminin gerçekle\u015fmekte oldu\u011fudur. Küreselci teorisyenler, yeni bir teknolojik devrimin, üretici güçlere yeni bir itki sa\u011flayarak kapitalizmi dönü\u015ftürdü\u011fünü ileri sürüyor. Enformasyon teknolojilerinin ekonomilerde köklü de\u011fi\u015fiklikler yaparak ulus devletlerin ve ulusal ekonomilerin fazlal\u0131k haline geldi\u011fi yeni bir küresel ekonomi yaratt\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 son derece ku\u015fkuludur. <\/div>\n

<\/p>\n

Örne\u011fin ABD’de geçen yar\u0131m yüzy\u0131ldaki üretkenlik art\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, küreselci argüman\u0131 desteklemez. ABD’deki sözde enformasyon devrimi öncesi 1953-73 y\u0131llar\u0131nda, üretkenlik ortalama yüzde 2.6 artt\u0131; 1972-95 aras\u0131nda bilgisayarlar\u0131n üretim sürecine sokulmas\u0131na ra\u011fmen üretkenlik art\u0131\u015f\u0131 bunun yar\u0131s\u0131ndan az oldu.(6) 1995-99 aras\u0131ndaki sözde patlama döneminde bile, üretkenlik an\u0131\u015f\u0131, yüzde 2.2 ile hala bilgisayar öncesi dönemin alt\u0131ndayd\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Öte yandan bilgisayar ve robotlardan en yayg\u0131n biçimde yararlanan Japonya, on y\u0131ll\u0131k bir durgunluk ve kriz dönemine tan\u0131k oldu. 2000-2001’de, enformasyon sektörü derin bir krize girdi, on binlerce ki\u015fi i\u015ften ç\u0131kar\u0131ld\u0131, yüzlerce firma iflas etti, hisse senetleri yüzde 80 civar\u0131nda de\u011fer kaybetti. Sözde enformasyon ekonomisini karakterize eden spekülatif balon patlad\u0131. Dahas\u0131, küreselcilerin iddia etti\u011fi büyük üretkenlik art\u0131\u015f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131, bilgisayar üretim alan\u0131n\u0131n kendisinin bilgisayarla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Ara\u015ft\u0131rmalar, bürolarda bilgisayar kullan\u0131m\u0131n\u0131n fikir al\u0131\u015fveri\u015finden ziyade ki\u015fisel kullan\u0131ma yönelik oldu\u011funu, bilgisayar ba\u015f\u0131nda harcanan zaman\u0131n tahminen yüzde 60’a varan k\u0131sm\u0131n\u0131n i\u015fletmeyle ilgisi olmayan faaliyetlerle geçti\u011fini gösteriyor. Bilgisayar üreticileri, ABD ekonomisinin yüzde 1.2’sinden ve -borsa kapitalizasyonu- nun yüzde 5’ten daha az bir bölümünden sorumludur.(7) <\/div>\n

<\/p>\n

Öte yandan ABD nüfus say\u0131mlar\u0131, yüksek üretkenlik rakamlar\u0131na bir ba\u015fka aç\u0131klama daha sa\u011flar. ço\u011fu yasad\u0131\u015f\u0131 göçmen olan 5 milyon ABD i\u015fçisi 1990’l\u0131 y\u0131llarda ABD emek piyasas\u0131n\u0131 istila etmi\u015ftir. Üretkenlik, i\u015fçi ba\u015f\u0131na dü\u015fen ç\u0131kt\u0131yla ölçüldü\u011fünden, say\u0131lmayan bu be\u015f milyon i\u015fçi kitlesi üretkenlik verilerini \u015fi\u015firmi\u015ftir. Bu i\u015fçiler de hesaba kat\u0131l\u0131rsa, üretkenlik rakamlar\u0131 yüzde 2’nin alt\u0131na dü\u015fer. <\/div>\n

<\/p>\n

Enformasyon ekonomisi ve onun borsadaki hisse de\u011ferlerinin gerilemesiyle birlikte, enformasyon devriminin yeni bir dünya düzenini \u015fekillendirmek \u015föyle dursun, büyük emperyal devletlerin ekonomilerini belirleyen üstün bir güç olmad\u0131\u011f\u0131 da aç\u0131k bir hal al\u0131r. Ço\u011fu insan\u0131n bilgisayara sahip olmas\u0131 ve internette gezinmesi, kimi firmalar\u0131n envanterlerini daha iyi kontrol edebilmesi vb., iktidar\u0131n Ulus-devletin ötesine kayd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Dünya borsalar\u0131ndaki yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, kar etmeyen ve zararlar\u0131 giderek artan uyduruk yüksek teknoloji firmalar\u0131ndan fonlar\u0131 çekip reel ekonomi \u015firketlerine aktard\u0131klar\u0131na göre borazanc\u0131ba\u015flar\u0131n\u0131n ”enformasyon devrimi”ne ili\u015fkin iddialar\u0131 ancak mezarl\u0131ktan geçerken \u0131sl\u0131k çalmaya benzer. <\/div>\n

<\/p>\n

4. Varsay\u0131m: <\/strong>Önceki varsay\u0131mla ilintili olarak küreselciler, imalat, madencilik, tar\u0131m ve toplumsal hizmetlerden olu\u015fan Eski Ekonominin yerini alan bir Yeni Ekonomi’de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 iddia ediyorlar. Küreselcilere göre ”piyasa”, ”s\u0131radan insanlar”\u0131n kendi geleceklerine ili\u015fkin seçimler yapt\u0131klar\u0131 ve yeni teknolojilerin getirdi\u011fi verimlili\u011fin yüksek büyüme oranlar\u0131n\u0131 garantiledi\u011fi ”gerçek demokrasi”yi yarat\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda ba\u015flay\u0131p 2001’de devam eden durgunluk, Yeni Ekonomi ideologlar\u0131n\u0131n iddialar\u0131n\u0131 çürütür: <\/div>\n

<\/p>\n

Ekonomik çevrim i\u015flemeye devam ediyor ve üstelik, özellikle ”Yeni Ekonomi”nin çok spekülatif do\u011fas\u0131 çevrimin \u015fiddetini art\u0131r\u0131yor. ”Yeni Ekonomi”, sonunda görüldü\u011fü gibi, ifrat düzeyine varan yüksek getiri iddialar\u0131n\u0131n sürükledi\u011fi oynak, spekülatif bir ekonominin tüm özelliklerini gösterir. Ortada kar ya da gelir dahi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, ”Yeni Ekonomi” diye reklam\u0131 yap\u0131lan \u015feyin büyük bir bölümünün, ilk yat\u0131r\u0131mc\u0131lara yüksek getiriler, sonrakilere ise finansal y\u0131k\u0131m getiren çok büyük bir finansal doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k oldu\u011fu görülür. <\/div>\n

<\/p>\n

”Yeni Ekonomi” borazanc\u0131lar\u0131n\u0131n vaat etti\u011fi yeni verimlilikler, kapitalist ekonomik çevrimin mant\u0131\u011f\u0131na direnememi\u015ftir. "Tam zaman\u0131nda üretim” istikrarl\u0131 ve kesintisiz talep artt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131na dayan\u0131yordu: 2001 durgunlu\u011fu, talepteki ani dü\u015fü\u015f, üreticilerin ve sat\u0131c\u0131lar\u0131n envanterlerinde \u015fi\u015fmeye ve bunun sonucu i\u015ften ç\u0131karmalara yol açt\u0131. Nakit-ak\u0131\u015f\u0131 sorunlar\u0131, "Eski Ekonomi”nin karakteristi\u011fi olan borçlulu\u011fu ve iflaslar\u0131 artt\u0131rd\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Sözde ”Yeni Ekonomi”nin kapitalist krizleri a\u015famad\u0131\u011f\u0131, asl\u0131nda eskiye göre daha zedelenebilir oldu\u011fu ve nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n büyük k\u0131sm\u0131 sürekli yüksek getirili spekülatif beklentilere dayand\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvuracak çok az kayna\u011fa sahip oldu\u011fu aç\u0131kt\u0131r. Web sitelerine verilen ticari ilan gelirlerindeki keskin dü\u015fü\u015f ve bilgisayar piyasas\u0131n\u0131n doymas\u0131, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131m üreticilerini yap\u0131sal bir krize sokarak ”endüstri”de muazzam bir sars\u0131nt\u0131 yaratt\u0131. Hisselerin a\u015f\u0131r\u0131 \u015fi\u015fmi\u015f ”ka\u011f\u0131t de\u011feri” tepe taklak dü\u015ferek çok küçük düzeylere indi ve önde gelen \u0130nternet \u015firketleri ”Yeni Ekonomi”nin do\u011fas\u0131n\u0131 karakterize etmek \u015föyle dursun ayakta kalma mücadelesi vermeye ba\u015flad\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

5. Varsay\u0131m:<\/strong> Toni Negri gibi bir k\u0131s\u0131m küreselci teoriysen, (sanki biri olmadan di\u011feri olabilirmi\u015f gibi) emperyalist devletlere kar\u015f\u0131t olarak bir ”emperyal sistem”den söz ediyor.(8) Tüm devletlerin, piyasalara hakim olan kadiri mutlak çokuluslu \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda özgün anlamlar\u0131n\u0131 yitirmeleri nedeniyle ”sistem”in bir "merkez”i yoktur. Bu dünya sistemleri yakla\u015f\u0131m\u0131, ulusal mülkiyet ve yönetimdeki banka ve sanayilerin s\u0131n\u0131fsal ve kurumsal iktidar\u0131n\u0131 anlayam\u0131yor. Daha da tehlikelisi, sistem teorisyenleri, emperyal devletler, çokuluslu \u015firketler ve onlar\u0131n uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131ndaki uzant\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki yap\u0131lan, faaliyetleri, yasal kurallar\u0131 birbiriyle ilintilendirmede ba\u015far\u0131s\u0131z oluyorlar. iktidarlar\u0131n\u0131n geni\u015f erimi, kar, faiz, rant ve patent ödemelerinin emperyalist ülkelerde toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Oysa ki, ”Sistem”, emperyal devletler ve onlar\u0131n çokuluslu \u015firketlerinin birle\u015fik güçlerinden türer ve onlar taraf\u0131ndan sürdürülür. <\/div>\n

<\/p>\n

Emperyal bir sistem betimlemek için mülkiyet ve devlet iktidar\u0131n\u0131n özgüllüklerini soyutlamak, temel çeli\u015fki ve çat\u0131\u015fmalar\u0131, devletler aras\u0131 emperyal rekabetleri ve devlet iktidar\u0131 için halk mücadelelerini göz ard\u0131 etmek gerekir. "Devletsiz imparatorluklar” ucubesi, ”ulus-devletsiz dünya” nosyonuyla ayn\u0131 sorunlar\u0131 içerir. Sermayenin devletten özerkli\u011fini abart\u0131r ve "piyasa”n\u0131n, ya da Negri’nin ifadesiyle "kolektif kapitalist”in, emperyalist sisteme hakim oldu\u011funu ileri süren ”serbest piyasa ideologlar\u0131”n\u0131n yanl\u0131\u015f önermelerini papa\u011fan gibi tekrarlar. <\/div>\n

<\/p>\n

6. Varsay\u0131m:<\/strong> ”Küreselciler”, iktidar bile\u015fimlerini tan\u0131mlarken, rejim, devlet ve s\u0131n\u0131f bile\u015fimlerinin en önemli çe\u015fitlemelerini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131ran bir soyutlama düzeyinde hareket ederler. Bu nedenle sosyo-ekonomik de\u011fi\u015fime ili\u015fkin çok ikna edici bir kavray\u0131\u015flar\u0131 yoktur. En aleni yanl\u0131\u015f anlay\u0131\u015flar\u0131, "çekirdek” ya da "merkez” ve yar\u0131-çevre ve çevre kategorilerine sahip dünya sistemi yakla\u015f\u0131m\u0131nda görülür.(9) Dünya ekonomisi ve iktidar\u0131na ili\u015fkin bu tip basitle\u015ftirici bir soyut tabakaland\u0131rma, s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri dinami\u011fini pazar paylar\u0131n\u0131n statik bir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na tabi k\u0131lar. Bu soyut kategoriler, her bir kategorideki uluslar aras\u0131ndaki temel s\u0131n\u0131f ç\u0131karlar\u0131n\u0131, uluslar aras\u0131nda pazar paylar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131, mülk sahipli\u011fini, ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 ve dinamik ve durgun ülkeleri ayr\u0131\u015ft\u0131ran farklar\u0131 gizler. Daha da önemlisi küreselciler, piyasa konumlar\u0131na bakarak, devletin, devletler ve ekonomiler aras\u0131ndaki ili\u015fkinin sürdürülmesi ve de\u011fi\u015ftirilmesinde ve dünya ekonomisinin yeniden \u015fekillendirilmesinde her yerde haz\u0131r ve naz\u0131r olu\u015funu gözden kaç\u0131r\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

DEVLET\u0130N MERKEZ\u0130L\u0130\u011e\u0130 <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Günümüz dünyas\u0131nda, hem emperyal hem de yeni sömürge biçimiyle "ulus-devlet”, faaliyetini art\u0131rm\u0131\u015f ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet, anakronizm olmak \u015föyle dursun, dünya ekonomisi ve ulus-devletlerde merkezi bir unsur haline gelmi\u015ftir. Bununla birlikte, ister emperyal ister yeni sömürge olsun, devletin faaliyetleri s\u0131n\u0131f karakterine göre çe\u015fitlilik arz eder. <\/div>\n

<\/p>\n

Emperyal Devletler:<\/strong> Son y\u0131llarda, emperyal devletin merkezili\u011fi(1O), emperyal güçlerin özellikle de ABD’nin konumunu tahkim eden ekonomi-politik, kültürel ve ekonomik temel faaliyet alanlar\u0131nda kan\u0131tland\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Kriz Yönetimi:<\/strong> Son on y\u0131lda, dünyan\u0131n çe\u015fitli bölgelerinde bir kaç büyük finansal ve ekonomik kriz patlak verdi. Hepsinde de emperyal devletler, özellikle de ABD devleti, çokuluslu \u015firketleri kurtarmak ve finansal sistemlerin çökü\u015fünü önlemek için buralara müdahale etti. Örne\u011fin Meksika mali sisteminin iflas\u0131n e\u015fi\u011fine geldi\u011fi 1994’te, zaman\u0131n ABD Ba\u015fkan\u0131 Clinton, ABD’li yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 kurtarmak ve pezoya istikrar kazand\u0131rmak amac\u0131yla Meksika devletine 20 milyar dolar verilmesi için müdahale etti. \u0130kinci olarak, 1998 Asya krizinde ABD ve Avrupa hükümetleri, ekonomilerin, özellikle de Güney Kore ekonomisinin, temel sanayilerinin yabanc\u0131lar taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na aç\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda IMF-Dünya Bankas\u0131’n\u0131n milyarlarca dolarl\u0131k kurtarma paketlerine onay verdi. Washington, 1999 y\u0131l\u0131ndaki Brezilya ve 2001’deki Arjantin krizlerinde, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131na rejimleri kurtarmalar\u0131 için bask\u0131 yapt\u0131. ABD içinde, büyük bir uluslararas\u0131 yat\u0131r\u0131m bankas\u0131n\u0131n iflas tehlikesi, ABD Merkez Bankas\u0131 FED’in müdahalesine ve özel bir bankan\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 için bask\u0131 yapmas\u0131na yol açt\u0131. Tek kelimeyle emperyal devlet, büyük yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 iflastan kurtararak, borçlar\u0131n\u0131 ödeyemeyen çokuluslu \u015firketleri destekleyerek ve para birimlerinin çökü\u015fünü engelleyerek daha s\u0131kl\u0131kla ve daha büyük kaynaklarla kriz yönetiminde hakim bir rol oynamaktad\u0131r. Çokuluslu \u015firketler ve sözde "küresel ekonomi”, emperyal devletlerin krizi yönetmek ve avantajlar (yerel i\u015fletmelerin sat\u0131n al\u0131nmas\u0131) sa\u011flamak için sürekli büyük çapta müdahalesine her zamankinden daha çok ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Emperyalistler Aras\u0131 Rekabet:<\/strong> Rakip emperyal güçler ve çokuluslu \u015firketler aras\u0131ndaki rekabetin öncülü\u011fünü esas olarak rakip emperyal devletler yapar. Örne\u011fin, ABD emperyal devleti, Avrupa pazarlar\u0131n\u0131n ABD s\u0131\u011f\u0131r etine ve ABD’nin Güney ve Orta Amerika kaynakl\u0131 muz ihracat\u0131na aç\u0131lmas\u0131 mücadelesine önderlik yaparken, Japonya ve Avrupa devletleri, çelik, tekstil vb. dahil olmak üzere bir dizi ihracat kalemine uygulanan ”kota”n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 için ABD’yle müzakereler yürütüyor. Ticaret ve piyasalar ekseri devletleraras\u0131 anla\u015fmalarla belirleniyor. ”Küreselle\u015fme”, yaln\u0131zca ”çokuluslu \u015firketlerin büyümesi”nin bir ürünü de\u011fil, ama büyük ölçüde devletleraras\u0131 anla\u015fmalar\u0131n bir marifetidir. Kapitalist \u015fartlar aras\u0131ndaki rekabete devlet arac\u0131l\u0131k eder, etkiler ve yönetir; piyasalar devletin üzerinde de\u011fil, ama onun belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar içinde faaliyet gösterir. <\/div>\n

<\/p>\n

Piyasalar\u0131n Ele Geçirilmesi:<\/strong> Devlet, yurtd\u0131\u015f\u0131 piyasalar\u0131n ele geçirilmesinde ve yerel pazarlar\u0131n korunmas\u0131nda derin ve nüfuz edici bir rol oynar. \u0130lk olarak devlet, ihracat sektörlerine dolayl\u0131 ya da dolays\u0131z sübvansiyonlar sa\u011flar.(11) Örne\u011fin ABD’de tar\u0131m ürünleri ihracat\u0131, su ve elektrik enerjisi indirimlerinin yan\u0131 s\u0131ra vergi muafiyetleri biçiminde sübvansiyonlarla da desteklenir. \u0130kinci olarak emperyal devlet, Üçüncü Dünya’da kredi alan devletlere, ticaretin önündeki engellerin azalt\u0131lmas\u0131 ya da kald\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015fletmelerin özelle\u015ftirilmesi ve ulusal denetimden ç\u0131kar\u0131lmas\u0131 yolundaki ko\u015fullu anla\u015fmalarla uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131 kanal\u0131yla bask\u0131 yapar. Bu durum ABD’li, Avrupal\u0131 ve Japon çokuluslu \u015firketlerin piyasalara nüfuz etmesine ve yerel i\u015fletmeleri sat\u0131n almas\u0131na olanak sa\u011flar. \u0130hracat kalemlerinin büyük k\u0131sm\u0131 devlet kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan finanse edilir. Devlet müdahalesi olmasayd\u0131 ne dedikleri gibi bir ”küreselle\u015fme” olurdu, ne de, emperyal devletin askeri ve seçimlerle ilgili müdahalesi, politik-ekonomik tehditleri ya da bask\u0131lar\u0131 ve emrindeki yerel yanda\u015flar\u0131 olmasayd\u0131 piyasalar aç\u0131k kal\u0131rd\u0131. Emperyalizm pek çok biçim al\u0131r, ama benzer hedefler güder: Üçüncü Dünya piyasalar\u0131n\u0131n ele geçirilmesi, rakip ekonomilere s\u0131zma ve kendi iç piyasalar\u0131n\u0131n korunmas\u0131. ABD , Avrupa ve Japonya’da, stratejik öneme sahip ürünlerde geni\u015f kapsaml\u0131 ticari engeller vard\u0131r. Otomobil, \u015feker, tekstil, çelik vb. ithalat\u0131 kotalarla s\u0131n\u0131rlan\u0131r.(l2) \u0130hracat ülkelerinin ABD piyasalar\u0131na girmesini k\u0131s\u0131tlayan ve hepsi de devletleraras\u0131 temelde müzakere edilmi\u015f bir sürü kurald\u0131\u015f\u0131 s\u0131n\u0131rlama ve gayri resmi anla\u015fma vard\u0131r. Örne\u011fin ABD devleti, Cardoso yönetimindeki Brezilya gibi yeni sömürge rejimlerle ili\u015fkisinde, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 pek çok durumda reddeder ve Brezilya’n\u0131n çelik ihracat\u0131n\u0131, ”anti-damping” vergisi uydurma bahanesiyle s\u0131n\u0131rlarken, bu ülkenin enformasyon sektörünün serbestle\u015ftirilmesini talep ve temin eder. <\/div>\n

<\/p>\n

Ticaret Anla\u015fmalar\u0131:<\/strong> Ticareti serbestle\u015ftiren ve yeni yat\u0131r\u0131m mevzuatlar\u0131 olu\u015fturan tüm büyük ekonomik anla\u015fmalar, devletler taraf\u0131ndan müzakere edilir, uygulan\u0131r ve de\u011fi\u015ftirilir. ”Küresel ticaret a\u011flar\u0131” için ticaret kurallar\u0131n\u0131 ve çerçeveyi olu\u015fturan GATT, DTÖ, Lome vb. anla\u015fmalar, devletler taraf\u0131ndan formüle edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca emperyal devlet, çokuluslu \u015firketlerine yeni pazarlar açmak için iki tarafl\u0131 oldu\u011fu kadar, NAFTA, LAFTA vb. gibi bölgesel çok tarafl\u0131 ticaret paktlar\u0131na da öncülük eder. Emperyal devlet, çokuluslu \u015firketleriyle sinerji içinde faaliyet gösterir. ”Piyasa1arda yay\u0131lma”n\u0131n çokuluslu \u015firketlerin anakroniktik devletlerin yerini almas\u0131yla bir ilgisi yoktur. Tersine, sermayenin yeni piyasa1ara hareketinin büyük bölümü, devletin ticaret engellerini kald\u0131rmak için müdahalesine ve baz\u0131 hallerde ulusalc\u0131 rejimleri istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Yat\u0131r\u0131m Anla\u015fmalar\u0131: <\/strong>\u0130ki tarafl\u0131 ve çok tarafl\u0131 yat\u0131r\u0131m anla\u015fmalar\u0131, çokuluslu \u015firketlerin onay\u0131 ve aktif kat\u0131l\u0131m\u0131yla devlet düzeyinde formüle edilir. Bunun nedeni aç\u0131kt\u0131r: Çokuluslu \u015firketler, sermayelerine el konulmamas\u0131, ”ayr\u0131mc\u0131" vergilere tabii tutulmamalar\u0131, ya da kar transferinde s\u0131n\u0131rlamalarla kar\u015f\u0131la\u015fmamalar\u0131 için devletin müdahalesini isterler. Devlet, \u015firketlerin yat\u0131r\u0131m geni\u015flemesinde çok önemli bir unsur olan yat\u0131r\u0131m garantilerinin uygulatt\u0131r\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Pek çok durumda emperyal devletler ”istikrar” ya da kalk\u0131nma kredilerinin ko\u015fulu olarak yeni yat\u0131r\u0131m yasalar\u0131n\u0131 kabul ettirmekte uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131ndaki temsilcilerini kullan\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Koruma, Sübvansiyonlar ve Mahkeme Kararlar\u0131:<\/strong> AB emperyal devletleri, tar\u0131m ürünleri için korumac\u0131 nitelikte güçlü engeller koyarlar. ABD ve Avrupa devletleri, elektrik ve su kullan\u0131m\u0131na dü\u015fük tarifeler uygulayarak tar\u0131ma büyük çapl\u0131 sübvansiyon sa\u011flarlar. Yeni teknoloji ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirmesi büyük ölçüde devlet taraf\u0131ndan finanse edilir ve sonra çokuluslu \u015firketlere teslim edilir. Çokuluslu \u015firketlerin uluslararas\u0131 piyasada geni\u015fleme öncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonras\u0131nda her bir evrede, devlet derinlemesine bir \u015fekilde i\u015fin içindedir. Üstelik, ulusal i\u015fletmeler rekabet edebilir durumda olmad\u0131\u011f\u0131nda emperyal devletler, onlar\u0131 daha etkin üreticilerden korumak için bahaneler icat ederler. ]Japonya, fiyatlar\u0131 tüketiciler aç\u0131s\u0131ndan on kat daha pahal\u0131 olsa bile kendi pirinç üreticilerini korur. ABD, Kaliforniyal\u0131 tar\u0131m ürünleri ihracatç\u0131lar\u0131na, ara\u015ft\u0131rma, ucuz su tarifeleri ve ABD tah\u0131l ihracat\u0131n\u0131n sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011flanan krediler biçiminde muazzam sübvansiyonlar sa\u011flar. AB, yüksek teknoloji sektörlerinin olu\u015fumunu, tar\u0131m\u0131 vb. sübvanse eder. <\/div>\n

<\/p>\n

Devletçilik ya da neo-devletçilik, çokuluslu \u015firketlerin ”küresel yay\u0131lmas\u0131”n\u0131n merkezi unsurudur. Devlet büyümü\u015f, iktidar alan\u0131 geni\u015flemi\u015f, uluslararas\u0131 ekonomideki rolü esasl\u0131 ve vazgeçilmez noktaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Muhafazakar ideologlar\u0131n sözcülü\u011fünü yapt\u0131\u011f\u0131 ”serbest piyasalar” kof retori\u011fine ”küreselci sol” dört elle sar\u0131larak tak\u0131lm\u0131\u015f plak gibi ayn\u0131 \u015feyleri tekrar edip duruyor. Oysa sol, devletin gerileyen rolünden bahsederken, Sa\u011f, çokuluslu \u015firketlerin ç\u0131karlar\u0131n\u0131 artt\u0131rmak amac\u0131yla devlet faaliyetinin geni\u015fletilmesi için aktif bir \u015fekilde çal\u0131\u015f\u0131yor. Sol, piyasalar\u0131n ”küreselle\u015fmesi"nden söz ederken, emperyal ülkelerin çokuluslu \u015firketleri ve onlar\u0131n devletleri, piyasalardan pay kap\u0131yor, hakimiyet ve kontrol alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyorlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Her \u015feyden önce emperyal devlet, salt ekonomik bir kurum de\u011fildir; çokuluslu \u015firketlerin yurtd\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lmas\u0131, büyük ölçüde emperyal devletin askeri ve politik rolüne ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Emperyal Devletin Politik ve Askeri Gücünün Geni\u015flemesi:<\/strong> Çokuluslu \u015firketlerin yurtd\u0131\u015f\u0131nda geni\u015flemesi, Avrupa-Amerikan emperyalizminin NATO ve Güney Afrika, Latin Amerika ve Asya’daki kukla ordular arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla askeri-politik geni\u015flemesiyle olanakl\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131. Rusya’da (eski SSCB) ve Do\u011fu Avrupa’da uydu rejimler, emperyal devletçe finanse edildi, desteklendi ve stratejik sektörlerin, enerji kaynaklar\u0131n\u0131n vb. geni\u015f çapl\u0131 sat\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n zemini olu\u015fturuldu. ABD emperyal devletinin SSCB’ye kar\u015f\u0131 zaferi, Avrupa’daki refah devletlerinin ve ABD’de bir refah devleti gibi görünenin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 için itici güç sa\u011flad\u0131. Körfez Sava\u015f\u0131 ve Balkanlar’daki Avrupa-Amerikan sava\u015flar\u0131, emperyal devletlerin hakimiyetini peki\u015ftirdi ve nüfuzunu muhalif devletlere geni\u015fletti. Eski komünist rejimlerin istikrars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Güney Afrika, Latin Amerika ve ba\u015fka yerlerdeki ulusalc\u0131 rejimlere kar\u015f\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 sava\u015flar, bu bölgeleri neo-liberal politika reçetelerine açt\u0131. Devletin askeri ayg\u0131tlar\u0131yla dolays\u0131z biçimde ilintili olan emperyal askeri yay\u0131lma, çokuluslu \u015firketlerin yurtd\u0131\u015f\u0131nda yay\u0131lmas\u0131na e\u015flik etti ve onu geli\u015ftirdi. Sözde küreselle\u015fme, bir silah\u0131n (emperyal devlet silah\u0131n\u0131n) namlusundan ç\u0131k\u0131p yay\u0131ld\u0131. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki sermayenin daha iyi korunmas\u0131 için ABD ve Avrupa Birli\u011fi, Avrupa’n\u0131n içinde ve d\u0131\u015f\u0131nda, ya\u015famsal ekonomik ç\u0131karlar\u0131 (çokuluslu \u015firketleri) tehdit eden herhangi bir ülkeye kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 sava\u015flar\u0131n\u0131 me\u015fru k\u0131lan yeni bir NATO doktrini olu\u015fturdu.(l3) NATO, Do\u011fu Avrupa’daki yeni kukla devletleri ve Balt\u0131k devletleri ile eski SSCB Cumhuriyetleri’nden (Gürcistan, Kazakistan, vb.) yeni "bar\u0131\u015f ortaklar\u0131”n\u0131 bünyesine katarak geni\u015fledi. Di\u011fer bir ifadeyle, emperyal devlet askeri ittifaklar\u0131, Avrupa ABD’li çokuluslu \u015firketlerin piyasalara güvenli giri\u015fini sa\u011flamak ve elde edilen karlar\u0131n ABD ve Bat\u0131 Avrupa’daki \u015firket merkezlerine sorunsuz bir \u015fekilde transferini garantilemek için yeni devletleri bünyesine katar ve silahl\u0131 devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 eskisinden daha fazla i\u015fin içine sokar. <\/div>\n

<\/p>\n

Devlet ve Kitle \u0130leti\u015fim Araçlar\u0131:<\/strong> Kitle ileti\u015fim araçlar\u0131 ve onun politik-kültürel ayg\u0131t\u0131 eskisinden daha çok say\u0131da s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015farken, sahiplik ve kontrol, ABD’li ve Avrupal\u0131 çokuluslu \u015firketlerde merkezile\u015fiyor. Haberler giderek artan biçimde homojenle\u015fmi\u015f durumda. Haber kaynaklar\u0131 ve içeri\u011fi Washington, Berlin, Londra gibi ba\u015fkentlerdeki politika yap\u0131c\u0131larca yak\u0131ndan koordine ediliyor. Küresel ak\u0131\u015f, emperyal kontrol, günümüz ileti\u015fim araçlar\u0131n\u0131n özüdür, Çokuluslu kitle ileti\u015fim araçlar\u0131 \u015firketleri, karlar\u0131 cebe indirirken, belirli bir siyasal çizgiyi yerle\u015ftirme ve tart\u0131\u015fma parametrelerini belirleme konusunda emperyal devlet ve yetkililerinin a\u011fz\u0131na bak\u0131yor. <\/div>\n

<\/p>\n

Sonuç olarak emperyal devletler, sermayenin yurtd\u0131\u015f\u0131nda yay\u0131lmas\u0131yla a\u015f\u0131lmak \u015föyle dursun, büyümü\u015f ve dünya ekonomi politi\u011finin asli bile\u015fenleri haline gelmi\u015flerdir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k küreselci teorisyenler, çokuluslu \u015firketlerin imtiyaz ve iktidar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131n\u0131n ön cephesindeki temel bir hasm\u0131n, yani emperyal devletin rolünün anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 güçle\u015ftiriyorlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Birkaç küreselci yazar, emperyal devletin önemini kabul etse de, yeniden sömürgele\u015ftirilen devletlerin, karar alma ve ulusal ekonomileri düzenleme kapasitesini zay\u0131flatan küresel \u015firketler kar\u015f\u0131s\u0131nda gücünü yitirmekte olduklar\u0131n\u0131 ileri sürüyor. <\/div>\n

<\/p>\n

YEN\u0130DEN SÖMÜRGELE\u015eT\u0130R\u0130LEN DEVLETLER: MÜCADELE ALANI OLARAK DEVLET <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Üçüncü Dünya Devletleri’ne ili\u015fkin her tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131ç noktas\u0131 tarihseldir: Üçüncü Dünya Devletleri’nin ço\u011fu, 1945-1975 döneminde IMF ve Dünya Bankas\u0131 reçetelerine ters dü\u015fen sosyo-ekonomik politikalar geli\u015ftirmi\u015flerdi. Bunun temel nedeni, SSCB’nin varl\u0131\u011f\u0131 ya da yoklu\u011fuyla çok az ilgilidir. Esas neden, Üçüncü Dünya Devletleri’nin politikas\u0131n\u0131 yônlendiren toplumsal s\u0131n\u0131flar, siyasal ittifak ve ideolojiler ve kitle hareketlerinin bask\u0131s\u0131d\u0131r. Bu otuz y\u0131ll\u0131k dönem boyunca emperyal devletler, özellikle de ABD, Üçüncü Dünya Devletleri’ne, yine ekonomilerini serbestle\u015ftirme, kamu i\u015fletmelerini vb. özelle\u015ftirme bask\u0131s\u0131 yapt\u0131. Ama Üçüncü Dünya Devletleri’nin bir ço\u011fu, bu emperyal bask\u0131lara (bugün buna küreselle\u015fme deniliyor) direndi. Bu senaryo, iki temel olayla de\u011fi\u015fti: ABD önderli\u011finde emperyalist güçler, ekonomileri tahrip etmek ve liberal program\u0131 reddeden ulusalc\u0131 ve sosyalist rejimleri ‘devirmek için Güney Afrika, Ona ve Güney Amerika ve Asya’daki paral\u0131, kukla askeri-siyasi güçleri kullanarak askeri bir sald\u0131r\u0131 dalgas\u0131 ba\u015flatt\u0131. \u0130kinci de\u011fi\u015fiklik de, Üçüncü Dünya’da uluslararas\u0131 mali çevrimlere ba\u011flant\u0131l\u0131, deniza\u015f\u0131r\u0131 bankalarda hesaplar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olan ve esas olarak ihracat piyasalar\u0131na angaje olmu\u015f (Üst düzey siyasi görevlileri de içeren) yeni bir ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n yükseli\u015fiyle gerçekle\u015fti. Emperyal güçlerin neo-liberal program\u0131n\u0131 payla\u015fan bu ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f, Üçüncü Dünya Devletleri’nde hakim s\u0131n\u0131f durumuna geldi ve emperyal güçlerin ç\u0131karlar\u0131n\u0131 gôzeten politikalar uygulamaya giri\u015fti Ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f ile emperyal güçler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dinamik etkile\u015fim, hatal\u0131 biçimde küreselle\u015fme olarak betimlenen \u015feyi üretti. Asl\u0131nda ortaya ç\u0131kan, Üçüncü Dünya Devletleri’ndeki ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n ya\u015famsal önemdeki rolüyle Üçüncü Dünya’n\u0131n yeniden sömürgele\u015ftirilmesiydi. <\/div>\n

<\/p>\n

Üçüncü Dünya Devletleri, küreselle\u015fme teorisyenleri taraf\u0131ndan, genellikle, iktidars\u0131z, devlet olma özelliklerinden yoksun ve küreselle\u015fme güçlerine kar\u015f\u0131 koyma kapasitesi olmayan devletler olarak betimlenir. Bu yakla\u015f\u0131mda da ciddi sorunlar vard\u0131r. Her \u015feyden önce bu yakla\u015f\u0131m, bütün Üçüncü Dünya Devletleri’ni ayn\u0131 torban\u0131n içine koymas\u0131yla, geçmi\u015fteki sömürgelerle ça\u011fda\u015f yeni sömürge devletlerin özelliklerini ayr\u0131\u015ft\u0131ramaz. \u0130kinci olarak, Üçüncü Dünya Devletleri’nin bizatihi kendilerinin, ekonomilerinin serbestle\u015ftirilmesini kolayla\u015ft\u0131ran politikalar\u0131n geli\u015ftirilmesinde aktif roller üstlendiklerinin üzerinden atlar. Üçüncü olarak, küreselle\u015fme teorisyenleri, Üçüncü Dünya Devletleri’nin politikalar\u0131yla emperyal güçlerin liberal gündemleri aras\u0131ndaki kimi farkl\u0131l\u0131klara bir aç\u0131klama getiremezler. Dördüncü olarak, devlet içinde hakim konuma geçen ve liberal gündemi öne ç\u0131karan yeni s\u0131n\u0131f bile\u015fimini yani ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131 görmezden gelirler. Be\u015finci olarak küreselciler, zay\u0131f bir devleti, sosyal refah devletinin yoklu\u011fuyla e\u015fitleyerek, devletin liberal ekonomi ve topluma müdahalesinin çap\u0131 ve derinli\u011fini oldu\u011fundan eksik gösterirler. Asl\u0131nda yeni sömürge devlet, halkç\u0131 devlet ya da refah devleti kadar aktif bir \u015fekilde düzenlemeci ve müdahalecidir, ancak onun aktifli\u011fi, kurallar\u0131 ve müdahalesi farkl\u0131 s\u0131n\u0131f ç\u0131karlar\u0131na (yabana sermaye ve ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131fa) hizmet etmeye yöneliktir. <\/div>\n

<\/p>\n

Yeniden sömürgele\u015ftirilen devletler, yabanc\u0131 kapitalistler, bankac\u0131lar ve devletler nam\u0131na hareket ederken, misyonlar\u0131n\u0131 yerine getirmelerine imkan veren önemli kaynaklar ve beraberinde gelen vas\u0131flar\u0131 da talep eder ve ellerinde tutarlar. Asl\u0131nda güçlü bir (yeniden sömürgele\u015ftirilmi\u015f) devlet olmadan emperyal hedefler tehlikeye girer. Bu ba\u011flamda, güç, devletin aktör ve kurumlar\u0131n\u0131n temel yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikleri gerçekle\u015ftirme ve halkç\u0131 toplumsal hareket, sendika ve siyasal partilerin ço\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131 \u0130stikrarlar\u0131n\u0131 garantileme kapasitelerine göre ölçülür. Yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n talepleri kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f görünmesine kar\u015f\u0131n, bu taleplerin ulusal politikalara tahvil edilmesinde güçlüdür. Asl\u0131nda yeniden sömürgele\u015ftirilen devletin, emperyal devletin politikalar\u0131n\u0131 payla\u015fmas\u0131 ve kendi çokuluslu \u015firketlerinin ortaklar\u0131ndan (ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f) olu\u015fmas\u0131ndan ve bu nedenle de uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131na teslim oldu\u011fu ya da bu sözde ”küresel güçler” taraf\u0131ndan hakimiyet alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan söz edilemeyece\u011finden, zay\u0131f devlet kavram\u0131 ku\u015fkulu bir de\u011ferlendirme olarak kalmaya mahkum olacakt\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Yeniden sömürgele\u015ftirilen devletin liberal kar\u015f\u0131-devrimdeki merkezili\u011fi, birbiriyle içsel olarak ilinti1i bir kaç politika alan\u0131nda aç\u0131kça görülür. Özelle\u015ftirme:<\/strong> Yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131na dan\u0131\u015farak, stratejik ve karl\u0131 kamu i\u015fletmelerinin özelle\u015ftirilmesi yoluyla liberal gündemini uygular. Özelle\u015ftirme, siyasal ittifaklar\u0131n kurulmas\u0131, sendikalara bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve\/veya militan i\u015fçilerin i\u015ften at\u0131lmas\u0131, i\u015fletmelerin borçlar\u0131n\u0131n toplumun s\u0131rt\u0131na y\u0131k\u0131lmas\u0131, sat\u0131\u015flar\u0131n organize edilmesinde yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131m bankalar\u0131n\u0131n tavsiyesinin al\u0131nmas\u0131, gözde al\u0131c\u0131lar\u0131n avantajl\u0131 bir \u015fekilde sat\u0131n almas\u0131n\u0131 garantilemek için müdahale edilmesi ve kamu i\u015fletmesinin sabit tarifelerle çal\u0131\u015fmas\u0131 halinde tarife ya da fiyat kontrollerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 içeren yo\u011fun devlet müdahalesini gerektirir. <\/div>\n

<\/p>\n

Yap\u0131sal Uyum Politikalar\u0131n\u0131n (YUP) Dayat\u0131lmas\u0131:<\/strong> Esas olarak YUP, salt ekonomik ”uyum"dan çok daha fazlas\u0131 demektir ve ”yap\u0131sal” sözcü\u011fü, s\u0131n\u0131f iktidar\u0131, zenginlik ve kontrol anlam\u0131na gelir.(l4) Bu durumda YUP, mülk sahipli\u011finin (kamudan özele, ulusaldan özele) de\u011fi\u015ftirilmesini, matrah artarken oran\u0131 dü\u015fen vergiler (zenginlerin ve yabanc\u0131 sermayenin matrah artarken oran\u0131 yükselen vergilendirilmesi yerine KDV’nin art\u0131r\u0131lmas\u0131) konmas\u0131n\u0131, gelir ve mülkiyetin yeniden merkezile\u015fmesini (gerici ücret politikalar\u0131, asgari ücretin dondurulmas\u0131, köylü tar\u0131m\u0131n\u0131n aleyhine tar\u0131msal büyük i\u015fletmelerin desteklenmesi vb.), gümrük engellerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 (ulusal üreticilerin iflas ettirilmesi, çokuluslu \u015firketlere yerel pazarlardan daha fazla pay almalar\u0131na izin verilmesi vb.) sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim için yap\u0131lan sosyal harcamalar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ihracatç\u0131lara sübvansiyonlar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 içerdi\u011fi için, yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet son derece önemli ve aktif bir konumdad\u0131r. YUP, Ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist yönetici s\u0131n\u0131f ve yabanc\u0131 sermaye için ve onlar taraf\u0131ndan, yerli üreticiler, i\u015fçiler ve köylülerin büyük ço\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131 yürütülen bir stratejidir. E\u015fitsizli\u011fi ve yoksullu\u011fu art\u0131r\u0131r. YUP’un uygulanmas\u0131, ço\u011funlu\u011fun muhalefeti kar\u015f\u0131s\u0131nda yolundan sapmayacak kadar güçlü bir devleti gerektirir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir varl\u0131k olarak tarihsel rolünü terk etmeye ve politikalar\u0131n\u0131 kanun hükmünde kararnamelerle otoriter yöntemlerle uygulayabilmek için halk egemenli\u011fi fikrinden vazgeçmeye haz\u0131r, ideolojik olarak adanm\u0131\u015f bir devlet. <\/div>\n

<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, her kim ki neo-liberal bir rejimden söz eder, o asl\u0131nda neo-liberal politikalar\u0131 dayatan ve uygulayan güçlü bir devletten söz ediyor demektir. <\/div>\n

<\/p>\n

Esnek Çal\u0131\u015fma: <\/strong>Bu kavram, iktidar\u0131n i\u015fverenler ve yeniden sömürgele\u015ftirilen devletin elinde merkezile\u015fmesini sa\u011flamaya dönük bir kelime oyunundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Yeni sözde Çal\u0131\u015fma ve Emeklilik Reformlar\u0131, i\u015fverenlerin i\u015fçileri güvencesiz sözle\u015fmelerle i\u015fe alma ve çok az ya da hiç tazminat ödemeden i\u015ften ç\u0131karma güçlerini art\u0131ran politikan\u0131n ad\u0131d\u0131r. Eme\u011fin sermayeye tam anlam\u0131yla tabi olmas\u0131n\u0131 ifade eder, bu kavram alt\u0131nda i\u015fçiler çal\u0131\u015fma gün ve saatlerine, i\u015fyeri güvenlik ya da sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin söz sahibi olma hakk\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131l\u0131r. \u0130stihdam, tatil, emeklilik vb. konular\u0131 içermeyen k\u0131sa dönemli sôzle\u015fmelerden ibaret oldu\u011fu için i\u015fçilerin i\u015f güvencesi yoktur. Emeklilik fonlar\u0131n\u0131n özelle\u015ftirilmesi, milyarlarca dolar, ak\u0131l almaz yönetici ücretleri alan ve fonlar\u0131, bir kaç ki\u015fiyi zenginle\u015ftirirken, milyonlarca insan\u0131n emeklilik gelirini tehlikeye sokacak \u015fekilde spekülasyon ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k amaçl\u0131 kullanma imkan\u0131 olan özel yat\u0131r\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n avuçlar\u0131na b\u0131rak\u0131r. Gerici çal\u0131\u015fma ve emeklilik mevzuat\u0131n\u0131n uygulanabilmesi, halk kesimlerine kar\u015f\u0131 müdahale edebilecek ve güçlü sendika muhalefetine direnip, bast\u0131rabilecek güçlü bir devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir. Yasalar\u0131n uygulanmas\u0131, kapitalist s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki deste\u011fin peki\u015ftirilmesi ve uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n deste\u011finin al\u0131nmas\u0131n\u0131 (zaten haz\u0131rd\u0131r) gerektirir. Zay\u0131f bir devlet, halk s\u0131n\u0131flan\u0131n bask\u0131lar\u0131na direnemez, tavizler verir. Güçlü bir devlet ise, kar\u015f\u0131 ç\u0131k\u0131\u015flar\u0131 görmezden gelir ve gerici çal\u0131\u015fma ve emeklilik yasalar\u0131n\u0131 uygulamaya koyar. <\/div>\n

<\/p>\n

Yeniden sömürgele\u015ftirilen devletin izledi\u011fi en önemli politikalar incelendi\u011finde, devlet müdahalesinin çap\u0131 ve derinli\u011finin eskisinden daha da güçlü oldu\u011fu aç\u0131kça görülür. Esas fark, devletin faaliyet ve müdahalesinin sosyo-ekonomik yönündedir: Liberal neo-devletçilik, zenginlik ve mülkiyetin özel zenginlere, özellikle de yabanc\u0131 sermayeye transferi için müdahale edilmesini gerektirir. Yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet, ekonomiyi kurals\u0131zla\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f, aksine gelir politikas\u0131n\u0131, emeklili\u011fi, çal\u0131\u015fma ili\u015fkilerini, ithalat-ihracat politikalar\u0131n\u0131, sermaye ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 vb. düzenleyen pek çok yeni kural koymu\u015ftur. Ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f ve yabanc\u0131 sermayeyi kay\u0131ran bu yeni kurallar, emek-sermaye halkç\u0131lar-ulusalc\u0131lar\u0131n yerini yeni liberal yönetici s\u0131n\u0131f temsilcilerinin ald\u0131\u011f\u0131 yeni bir düzenleyici rejim gerektirir. <\/div>\n

<\/p>\n

Yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet, ônceki düzenleyici rejim ve toplumsal ekonominin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yeni liberal ekonomi ve toplumun in\u015fas\u0131nda (emperyal devletin hakimiyeti alt\u0131nda olsa da) faal ve müdahaleci temel bir rol oynar. <\/div>\n

<\/p>\n

Devlet Neden Merkezi Bir Rol oynar:<\/strong> Emperyal güçler ve Üçüncü Dünya’n\u0131n ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131, (ister emperyal, ister yeniden sômürgele\u015ftirilen olsun) devletin merkezili\u011fine ili\u015fkin, Sol görünümlü sözde küreselci teorisyenlerden çok daha gerçekçi ve pragmatik bir anlay\u0131\u015fa sahiptir. Yönetici s\u0131n\u0131f\u0131n sözcüleri, küreselci retori\u011fi yineleyip dururken, pratikte, ç\u0131karlar\u0131n\u0131n devam\u0131 ve geni\u015flemesi için gerekli oldu\u011fundan, devlet iktidar\u0131n\u0131 güçlendirmek ve geni\u015fletmek için hummal\u0131 bir çal\u0131\u015fma yürütürler. Devletin günümüz dünyas\u0131nda temel bir rol oynamaya devam etmesinin bir kaç nedeni vard\u0131r: <\/div>\n

<\/p>\n

‘Piyasalar\u0131n \u0130stikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131:<\/strong> Günümüz dünya ekonomisi, finans sektörlerinden ve bir hayli istikrars\u0131z ve belirli bölgelerdeki dönemsel finans krizlerinin tüm dünya ekonomisine yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ônlemek için sürekli olarak devlet müdahalesini gerektiren spekülatif faaliyetten derinlemesine etkilenir. Emperyal ülkelerdeki borsa spekülatörleri, Merkez Bankalar\u0131’n\u0131n belirledi\u011fi faiz oranlar\u0131na büyük ölçüde ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Finans ve bankac\u0131l\u0131k sistemlerinin çökü\u015fü, Japonya, Güney Kore ve Rusya’da oldu\u011fu gibi bankalar\u0131n geri dönmeyen kredilerinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 için devlet müdahalesini gerektirir. Durgun ekonomiler, Japonya ve Çin’de oldu\u011fu gibi büyümenin uyar\u0131lmas\u0131 için devlet müdahalesine ihtiyaç duyarlar. Örnekler ço\u011falt\u0131labilir, ama esas nokta, spekülatif sermaye hareketlerinin ço\u011falmas\u0131 ve devletin mevcut her kaynaktan her türlü imkan\u0131 seferber ederek piyasadaki anar\u015fik durumu istikrarl\u0131 hale getirme çabas\u0131ndaki rolünün artm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Finansal Deregulasyon:<\/strong> Finansal i\u015flemler üzerindeki devlet kontrolünün azalt\u0131lmas\u0131, devletin krizlerin altüst etti\u011fi finansal sistem ve i\u015fletmelerin kurtar\u0131lmas\u0131ndaki müdahaleci rolünü art\u0131rd\u0131. Sermaye kontrollerinin olmamas\u0131 ve serbest konvertibilite, para birimleri üzerinde spekülasyona ve panik ko\u015fullar\u0131nda kitlesel sermaye kaç\u0131\u015flar\u0131na olanak veriyor. Devlet para birimlerini desteklemek için müdahale eder, para birimini dalgalanmaya b\u0131rakarak ve\/veya faiz oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rarak kredileri daralt\u0131r. Krizlerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve artan yo\u011funlu\u011fu, devleti polislikten finans yang\u0131nlar\u0131n\u0131 söndüren itfaiyeciye çevirmi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

Emperyaller Aras\u0131 Rekabet:<\/strong> Emperyal devletler, her biri kendi çokuluslu \u015firketlerini koruyarak, pazar pay\u0131 mücadelesine giderek artan \u015fekillerde kat\u0131lmaktad\u0131rlar. Yeniden sömürgele\u015ftirilen devletler, kendi ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist i\u015fletmeleri ile çokuluslu \u015firketler aras\u0131ndaki ortak giri\u015fimleri aktif biçimde te\u015fvik ediyorlar. Devletler, çokuluslu \u015firketlerini rakiplerinin aleyhine olacak \u015fekilde güçlendirmek için, ithalat kotalar\u0131 müzakere ediyor, rakiplerini Dünya Ticaret Örgütü’ne \u015fikayet ediyor, boykotlar vb. düzenliyorlar. ABD emperyal devleti, boykot ve misilleme tehdidinde bulunarak AB’ye kar\u015f\u0131 s\u0131\u011f\u0131r ihracatç\u0131lar\u0131n\u0131n saf\u0131nda mücadele ediyor; \u015feker üreten tropik ülkelerden tar\u0131msal ürünler ithalat\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131yor. Tek kelimeyle, ulusal çokuluslu \u015firketler aras\u0131ndaki rekabet, devletin nihai hakem oldu\u011fu devletleraras\u0131 çat\u0131\u015fmalar haline gelmi\u015ftir. Daralan pazarlar ve derinle\u015fen durgunluk göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda devlet müdahalesinin daha da artmas\u0131n\u0131 ve korumac\u0131l\u0131\u011f\u0131n da ondan geri kalmamas\u0131n\u0131 bekleyebiliriz. <\/div>\n

<\/p>\n

Dönü\u015fümlerin Çap ve Derinli\u011fi:<\/strong> Çokuluslu \u015firketlerin ne bir tekinin ne de tümünün, sermayenin kitlesel olarak yurtd\u0131\u015f\u0131 piyasalara akmas\u0131na olanak veren ekonomik ve toplumsal yap\u0131lan dönü\u015ftürme gücü ve yetkisi vard\u0131r. Devlet, sermayenin içinde akaca\u011f\u0131 kabu\u011fu yaratt\u0131 ve yurtd\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lmaya rehberlik eden oyunun kurallar\u0131n\u0131 koydu. Bu yap\u0131lar\u0131n k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, devletin sürekli olarak sermayenin kurtar\u0131lmas\u0131, yeniden sömürgele\u015ftirilen rejimlerin desteklenmesi i\u015fiyle u\u011fra\u015fmas\u0131 zorunludur. <\/div>\n

<\/p>\n

Uluslararas\u0131 Finans Kurulu\u015flar\u0131n\u0131n Desteklenmesi:<\/strong> Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015f, yönetici, program ve öncelikleri yönünden emperyal devletlere do\u011frudan ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131ndan, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yeniden sömürgele\u015ftirilen devletlere müdahaleye devam edebilmeleri emperyal devletlerin deste\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n fonlar\u0131, emperyal devletlere ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r, bu fonlar olmadan reçetelerini uygulatacak ne güçleri ne de otoriteleri olur. Uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n emperyal ve yeniden sömürgele\u015ftirilen devletlerin birbirine ba\u011flanmas\u0131nda gördü\u011fü hizmet ölçüsünde, bir iktidar merkezi olarak pozisyonlar\u0131, emperyal merkezlerden türeyen güce dayan\u0131r. Bu nedenlerden dolay\u0131 devlet, dünya ekonomi politi\u011finde temel enstrüman olmaya devam ediyor ve edecektir de. Geçmi\u015ften kalan art\u0131k bir güç olmak \u015föyle dursun, devletin ekonomiye süregiden ilgisi, yap\u0131sal olarak, ça\u011fda\u015f emperyal sistemin ayr\u0131lmaz bir parças\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

SONUÇ <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Küreselle\u015fme paradigmas\u0131ndan türeyen teoriler, devletin günümüz dünyas\u0131n\u0131n ekonomi politi\u011finde oynad\u0131\u011f\u0131 merkezi rolü aç\u0131klamakta ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r. Keza, emperyal devletin faaliyetlerini ve onun kendi çokuluslu \u015firketlerinin yay\u0131lmas\u0131 için piyasalar\u0131n aç\u0131lmas\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rolün çe\u015fitlili\u011fini anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sürece emperyal sistem nosyonunun hiçbir anlam\u0131 yoktur. <\/div>\n

<\/p>\n

Temel teorik nokta, dünya ekonomisinde bugünkü iktidar bile\u015fiminin, "devletsizlik”e ya da ”küresel \u015firketler”e de\u011fil, ama kendi emperyal devletleriyle yak\u0131n bir \u015fekilde çal\u0131\u015fan çokuluslu \u015firketlere dayand\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dünya Bankas\u0131 ve IMF gibi uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131, yeni bir küresel devlet olu\u015fturmaz, ama güç ve fonlar\u0131n\u0131 emperyal devletlerden al\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Devletleraras\u0131 çat\u0131\u015fmalar\u0131n ve \u015firketler aras\u0131 rekabetin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda anahtar kavram küreselle\u015fme de\u011fil, emperyalizmdir. Emperyal devlet ve çokuluslu \u015firket, kar\u015f\u0131t kutuplar de\u011fil, neo-devletçilik ve neo-liberalizm aras\u0131ndaki sinerjidir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bugünün dünyas\u0131nda, neo-liberal serbest piyasa ideologlar\u0131n\u0131n tersine, hem emperyal hem de yeniden sömürgele\u015ftirilen devletlerdeki politika yap\u0131c\u01311ar, belli büyük kapitalist grupla\u015fmalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131yla ve küçük ve orta ôlçekli firmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra rejimle yak\u0131n ba\u011flar\u0131 olmayan büyük firmalar\u0131n çökü\u015füyle sonuçlanacak \u015fekilde te\u015fvikler, sübvansiyonlar ve tarifeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kazananlar\u0131 ve kaybedenleri tayin ederler. <\/div>\n

<\/p>\n

Burjuva ekonomistleri aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fma, çokuluslu \u015firketlere geni\u015f çapl\u0131, uzun dönemli müdahale ve kurtarmalar\u0131n bir ”ahlaki tehlike” olup olmad\u0131\u011f\u0131, yani \u015firket yöneticilerinin devletin kurtaraca\u011f\u0131n\u0131 bilmesinin ”pervas\u0131z spekülasyon”u te\u015fvik edip etmedi\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Yeni ekonomi iktisatç\u0131lar\u0131, bir krizle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda serbest piyasa ideolojisini bir tarafa b\u0131rak\u0131r ve iflas\u0131 savu\u015fturacak finansal kaynak için devletten medet umarlar. Di\u011fer taraftan fundamentalist neo-liberaller, karlar\u0131n, yat\u0131r\u0131m riskleri temelinde kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve devletin riski ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131n bu nedenle piyasan\u0131n kaynaklar\u0131 etkin tahsisini baltalayaca\u011f\u0131n\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 spekülasyonu te\u015fvik edece\u011fini ileri sürerler. <\/div>\n

<\/p>\n

Küreselle\u015fme teorisiyle ilgili temel sorun, onun, tali bir fenomene (ulusal \u015firketlerin yurtd\u0131\u015f\u0131nda çok say\u0131da co\u011frafi bölgeye yay\u0131lmas\u0131na) bakmas\u0131 ve onlar\u0131n, al\u0131m ve sat\u0131m\u0131 küresel olarak yapan, ama teknoloji ve yat\u0131r\u0131m konusundaki stratejik kararlar\u0131 emperyal devletteki ulusal merkezde al\u0131nan bu küresel \u015firketlerin merkezleriyle olan ba\u011flar\u0131n\u0131 hesaba katmamas\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Çokuluslu \u015firketler, bilhassa çokuluslu \u015firketin merkezi ile emperyal devletin üst düzey yetkilileri aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ba\u011flar analiz edilince, bunlar\u0131n biçimde çokuluslu, ama içerikte ulusal olduklar\u0131 görülür. Küreselcilerin, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n üstünlü\u011füne dayanan yeni bir ”küresel rejim” iddias\u0131, IMF ve Dünya Bankas\u0131’n\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin daha geni\u015f emperyal devlet a\u011f\u0131ndan ve onlar\u0131n bir ikincil nokta olu\u015fturdu\u011fu matristen yüzeysel bir anlam ç\u0131karmaya dayan\u0131r. Sonuç olarak küreselci teorisyenler, uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131n gücünü \u015fi\u015firir ve devletin, bilhassa emperyal devletin gücünü de azalt\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Küreselciler, devlet faaliyetinde sosyal refahtan \u015firket sübvansiyonlar\u0131na kay\u0131\u015f\u0131, ”devletin gerilemesi” ya da ”devletin zay\u0131flamas\u0131”yla kar\u0131\u015ft\u0131rarak hatalar\u0131n\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131rlar. Gösterdi\u011fimiz gibi, yeniden sömürgele\u015ftirilen devlet neo-liberal gündemin uygulanmas\u0131nda çok aktif, müdahaleci ve güçlüdür. Küreselciler, refah devletinin neo-liberal devletin gölgesinde kalmas\u0131 nedeniyle ”devlet”i silerek, en önemli alanlardan birini mücadelenin d\u0131\u015f\u0131na atarlar. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130leri sürdü\u011fümüz gibi devlet, büyük kaynaklar\u0131, kapasiteyi ve üreticiler ile dünya ekonomisi aras\u0131nda stratejik bir konumu potansiyel olarak elinde tutar. Bu nedenle mesele, mücadelenin küreselle\u015ftirilmesi de\u011fil, ama devletin, çokuluslu \u015firketler ve ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131fla ili\u015fkisinin yeniden harmanlanarak s\u0131n\u0131f do\u011fas\u0131n\u0131n dönü\u015ftürülmesidir. Bu, zenginli\u011fin yeniden da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve ulusal pazarlar\u0131n yeniden olu\u015fturulmas\u0131 için ekonomik kaynaklar\u0131n (teknolojik ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin, üretim araçlar\u0131n\u0131n, topra\u011f\u0131n) ele geçirilmesinde ulus içinde devlet iktidar\u0131 için s\u0131n\u0131f mücadelesinin temel önemde oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. <\/div>\n

<\/p>\n

Yeniden sömürgele\u015ftirilen devletin ve emperyal devletin, çokuluslu \u015firketler ve ulusa\u015f\u0131r\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f için gerçekle\u015ftirdikleri çoklu ve derinlemesine faaliyetler, onlar\u0131n, kaynaklar, güç ve emekçi halk\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 dönü\u015ftürebilen ve iyile\u015ftirebilen faaliyetler alan\u0131 olduklar\u0131na i\u015faret eder. Devletin gerilemesi ya da ortadan kaybolmas\u0131 ideolojisi, halk hareketlerini, gücünü devletten alan ikincil kurumlara yöneltmek amac\u0131yla planlanan emperyal bir sapt\u0131rmad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Solcu küreselcilerin enternasyonalizmi, olaylara (gruplar\u0131n geni\u015f bir \u015fekilde bir araya geldi\u011fi, protesto etti\u011fi ve da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 IMF; Dünya Bankas\u0131 toplant\u0131lar\u0131na) dayan\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Reklam de\u011feri yüksek olsa da, bu eylemciler, emperyal ve yeni sömürge iktidarlar\u0131n\u0131n temellerine ve yap\u0131lar\u0131na meydan okumazlar. <\/div>\n

<\/p>\n

Enternasyonalizm, sadece ulusal siyasal hareketler güçlü oldu\u011fu sürece, ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n devlet iktidar\u0131na sahip oldu\u011fu ve yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki yolda\u015flar\u0131na destek için müdahale edebildi\u011fi sürece güçlüdür. Güçlü uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fmay\u0131, ancak ulusal çaptaki güçlü hareketler in\u015fa edebilirler. <\/div>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

D\u0130PNOTLAR <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

1. Bu görü\u015fün en me\u015fhur teorisyenleri Le Monde Diplomatique’ten Ignacio Ramonet ve Bernard Cassen ile onlar\u0131n ATTAC örgütündeki müritleridir. <\/div>\n

<\/p>\n

2. Küreselle\u015fme teorisinin daha geni\u015f bir ele\u015ftirisi için bkz. James Petras ve Henry Veltrneyer, Globalization Unmasked (ZedIFemwood: Londra 2001). Ayr\u0131ca bkz. James Petras, Globaloney, (Antidote: BuenosAires, 2000) <\/div>\n

<\/p>\n

3. Paul Doremus, Wilham Kelly, Louis Pauly and Simon Reich, The Myth of the Global Corporation (Princeton University Press 1999) chapter 5. <\/div>\n

<\/p>\n

4. "Private Banking and Money Laundering: A Case Study of Opportunities and Vulnerabihties", ABD Yüz alt\u0131nc\u0131 Kongresi Senato Hükümet \u0130\u015fleri Soru\u015fturmalar Daimi Alt Komitesi Oturumlar\u0131 9-10 Kas\u0131m 1999. Ayr\u0131ca "Repon on Correspondant Banking: A Gateway to Money Laundering," ABD Senatosu Soru\u015fturmalar Daimi Alt Komitesi Az\u0131nl\u0131k Grubu, \u015eubat 2001. <\/div>\n

<\/p>\n

5. Washington, Dünya Bankas\u0131 ba\u015fkan\u0131n\u0131 atar, Avrupa IMF direktörünü. IMF’nin son direktör seçiminde, ABD, kendi aday\u0131n\u0131 kabul ettirmeye çal\u0131\u015ft\u0131 ancak Avrupa sonunda ilk aday\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek zorunda kalarak kendi aday\u0131n\u0131 yine seçtirdi. <\/div>\n

<\/p>\n

6. Bkz. Martin Wolf"Not so New Eronomy” Financial T\u0131mes , August 1, 1999, p.l0. <\/div>\n

<\/p>\n

7. Martin Wolf, op.cit. <\/div>\n

<\/p>\n

8. Tony Negri "The Imperial System," Brecha Marth 15-22, 2001. <\/div>\n

<\/p>\n

9. Immanuel Wallerstein’\u0131n y\u0131ll\u0131k üretimine ba\u015fvurun. <\/div>\n

<\/p>\n

10. Daha geni\u015f tart\u0131\u015fma için bkz. James Petras, "The Imperial State," Review, Fall 1980. <\/div>\n

<\/p>\n

11. 2000 y\u0131l\u0131nda ABD Eximbank, ABD ihracat sat\u0131\u015flar\u0131na 15 milyar dolardan fazla finansman sa\u011flad\u0131. Hali haz\u0131rda ABD , ihracat\u0131 sübvanse eden ülkeler aras\u0131nda Japonya, Fransa, Almanya, Hollanda, Kanada ve Güney Kore’nin ard\u0131ndan 7. s\u0131rada geliyor. Bkz. Financial Times 6 Man 2001, 5. 4. <\/div>\n

<\/p>\n

12. Hem ABD hem de AB, rekabetçi olmayan sektörlerini daha etkin üreticilerden korumak için "anti-damping" kurallar\u0131n\u0131 maniple ederler. Bkz. Financial Times 6 Man 200 1, 5. 4 <\/div>\n

<\/p>\n

13. "The Strategic Concept of the Atlantic Alliance" (Washington’da devlet ba\u015fkanlar\u0131 taraf\u0131ndan onayland\u0131) NATO Zirve Toplant\u0131s\u0131, 23-24 Nisan 1999. <\/div>\n

<\/p>\n

14 .James Petras, Henry Veltmeyer and Steve Vieux, Neo-liberalism and Qass Confhct in Latin America (Londra: MacMillan 1997) chapter 3. <\/div>\n

<\/p>\n

(www.sendika.org<\/u><\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. ) <\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DEVLET\u0130N MERKEZ\u0130L\u0130\u011e\u0130 James PETRAS Küreselle\u015fme ve Direni\u015f Cospolitik Kitapl\u0131\u011f\u0131 Çev: Cevdet A\u015fk\u0131n  Günümüzün en yayg\u0131n ve sinsi mitlerinden biri de, ulus-devletlerin art\u0131k varolmad\u0131\u011f\u0131 bir dünyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z fikridir. (l) Gerçeklerden bu kadar kopuk ba\u015fka bir iddia daha olamaz. Dünyan\u0131n bütün bölgelerinde (emperyal, kapitalist ya da yeni sömürge, hangisi olursa olsun) devlet güçlendi, faaliyet alan\u0131n\u0131 geni\u015fletti, ekonomi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-en-son"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}