{"id":287,"date":"2006-06-14T00:36:22","date_gmt":"2006-06-13T22:36:22","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/06\/14\/tuerkiyeli-qsolq-goecmen-oerguetlerinin-tarihine-elestirel-bir-baks-murat-cakr\/"},"modified":"2006-06-14T00:36:22","modified_gmt":"2006-06-13T22:36:22","slug":"tuerkiyeli-qsolq-goecmen-oerguetlerinin-tarihine-elestirel-bir-baks-murat-cakr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/tuerkiyeli-qsolq-goecmen-oerguetlerinin-tarihine-elestirel-bir-baks-murat-cakr\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiyeli “Sol” G\u00f6\u00e7men \u00d6rg\u00fctlerinin Tarihine Ele\u015ftirel Bir Bak\u0131\u015f – Murat \u00c7ak\u0131r"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>24 Minute, 7 Second <\/div>\n\n <\/div>

\"Image\"Almanya Federal Cumhuriyeti (AFC)’ne i\u015fçi göçü konusunda bugüne kadar çok \u015fey yaz\u0131ld\u0131, çok söz söylendi. Ancak bir çok “yeni” söylem, eskinin tekrar\u0131 olmaktan, var olan\u0131 çe\u015fitli renklerde tan\u0131mlamaktan ileriye gidemedi. \u0130leriye gitmeyi bir yana b\u0131rakal\u0131m, piyasalar\u0131n küreselle\u015fmesi ile dolays\u0131z ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak geli\u015ftirilen politikalar kar\u015f\u0131s\u0131nda radikalle\u015fmek yerine “\u0131l\u0131ml\u0131la\u015f\u0131p”, konformizm temelinde gerile\u015fildi. <\/p>\n


<\/strong> <\/div>\n
Seksenli y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ifade edilen “Herkese seçme-seçilme hakk\u0131” talebinin, ikibinli y\u0131llarda “AB üyesi olmayan ülkelerin vatanda\u015flar\u0131na da yerel seçim hakk\u0131”na indirgenmesi ba\u015fka türlü aç\u0131klanamaz zaten. <\/div>\n

<\/p>\n

Hep ço\u011funluk toplumunu temsil edenlerden çözüm beklenildi\u011fi için, i\u015fçi göçünün yol açt\u0131\u011f\u0131 sorunlar ve olu\u015fan yeni toplumsal durum kar\u015f\u0131s\u0131nda göç edenlerin örgütlerinin vermesi gereken yan\u0131tlar geli\u015ftirilemedi, yüzeysel kal\u0131nd\u0131. Aksi, ne ço\u011funluk toplumundan, ne de göç edenlerin ve sonraki ku\u015faklar\u0131n\u0131n temsilcili\u011fine soyunmu\u015f “öz örgütlerden” beklenemezdi de. Çünkü geli\u015fip-zenginle\u015ftikçe gericile\u015fen ço\u011funluk toplumu ve temsilcileri i\u015fçi göçünün yol açt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 kendi ç\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kullanmakta, en ilericileri bile paternalist yöntemlerle çözüm (!) aramakta iken, göç edenlerin öz örgütleri bedenleri AFC’nde, kafalar\u0131 ve yürekleri “yurtlar\u0131nda” politik çal\u0131\u015fma yürütüyorlard\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130\u015fgücü kompanzasyonundan göçmenli\u011fe (1950-1974)<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa göç edenlerin günümüzde de var olan öz örgütlerinin ba\u015fka \u015fanslar\u0131 da yoktu. Alman “\u0130ktisat Mucizesi”nin 1950lerde Do\u011fu’dan gelen ak\u0131n\u0131n (Do\u011fu Avrupa’dan gelen ve “Aussiedler” veya “Spätaussiedler” olarak adland\u0131r\u0131lan Almanlar) t\u0131kanmas\u0131 sonras\u0131nda ortaya ç\u0131kan i\u015fgücü aç\u0131\u011f\u0131n\u0131 “\u0130\u015fçi Mübadele Antla\u015fmalar\u0131” ile ülkeye getirilecek olan “misafir i\u015fçiler”le kompanse etme plan\u0131, göç edenlerin kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 öngörmedi\u011finden, sosyal sorunlar\u0131 çözmek ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na göç edenlerin kendilerine kalm\u0131\u015ft\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Alman sermayesi d\u0131\u015far\u0131dan i\u015fçi getirilmesini bir yandan i\u015fgücü aç\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmak, ama di\u011fer yandan da yeniden güç kazanan sendikalara kar\u015f\u0131 kullanmak için favorize ediyordu. Misafir i\u015fçiler, sava\u015f sonras\u0131 ekonomik büyümeden ve refahtan pay alma mücadelesi veren sendikal ve toplumsal harekete kar\u015f\u0131 ve i\u015fçi ücretleri üzerindeki bask\u0131y\u0131 art\u0131rmak için istenildi\u011fi gibi kullan\u0131labilecek bir kitleyi olu\u015fturuyorlard\u0131. Bu nedenle ba\u015flang\u0131çta Alman sendikalar\u0131n\u0131n, say\u0131lar\u0131 daha ilk mübadele antla\u015fmas\u0131 yap\u0131lmadan 80 bine ula\u015fan (1955) misafir i\u015fçi çal\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ilkesel olarak kar\u015f\u0131 ç\u0131kmalar\u0131, anla\u015f\u0131l\u0131r bir tav\u0131rd\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

20 Aral\u0131k 1955’de \u0130talya ile imzalanan ve ard\u0131ndan Yunanistan ve \u0130spanya (1960), Türkiye (1961), Fas (1963), Portekiz (1964), Tunus (1965) ve Yugoslavya (1968) ile yap\u0131lan mübadele antla\u015fmalar\u0131 sonucunda misafir i\u015fçi göçü yo\u011funla\u015ft\u0131. Alman devlet gelene\u011finde “içtimaî muavenet” (sosyal yard\u0131m) faaliyetlerini kilise kurulu\u015flar\u0131na devretme yakla\u015f\u0131m\u0131 19.Yüzy\u0131l’dan beri varoldu\u011fundan , “Heim”lara t\u0131k\u0131lan misafir i\u015fçilerin sosyal sorunlar\u0131yla ilgilenme görevi sosyal yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130çtimaî muavenet faaliyetleri, sadece dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve yard\u0131mdan öteye gitmedikleri için, misafir i\u015fçilerin çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 engelleyecek sorunlar\u0131n çözülmesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131, ki bu zaten amaçt\u0131 da. <\/div>\n

<\/p>\n

Al\u0131c\u0131 ülkenin bu tavr\u0131 ve göç edenlerin “yerli halktan” farkl\u0131 olan sosyal ve kültürel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ilk “Türk \u0130\u015fçi Cemiyetlerinin” ortaya ç\u0131kmas\u0131na neden oldu. Bu geli\u015fme sadece Türkiye’den göç edenler aras\u0131nda de\u011fil, di\u011fer ülkelerden gelenler aras\u0131nda da söz konusuydu. \u0130lk dönemlerde ço\u011funlu\u011funu yaln\u0131z ya\u015fayan erkeklerin olu\u015fturdu\u011fu göç edenler toplumu, kurulan bu cemiyetlerde dinsel ve etnik köken fark\u0131n\u0131 ve politik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 öne ç\u0131karmadan bir araya geliyor, çevirmen ve di\u011fer sosyal dan\u0131\u015fmanl\u0131k gereksinimlerini büyük ölçüde buralarda kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131. Sosyal yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131n\u0131n –daha sonra sendikalar\u0131n da- sundu\u011fu anadilde dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerini sa\u011flayan ilk kadrolar genellikle bu cemiyetlerden ç\u0131kanlard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Cemiyetler göç edenlerin Türkiye’den kaynakl\u0131 sosyal ve hukuksal sorunlar\u0131na da de\u011finmek zorundayd\u0131lar. Çünkü Türkiye hükümetleri i\u015fçi göçü sayesinde kendi sorumluluk alanlar\u0131ndaki sosyal sorunlar\u0131 azaltabileceklerini, ülke içi istihdam üzerindeki bask\u0131y\u0131 hafifletebileceklerini ve i\u015fçi maa\u015flar\u0131n\u0131n Türkiye’ye gönderilmesiyle döviz ihtiyac\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabileceklerini ummaktayd\u0131lar. Türkiye hükümetleri de i\u015fçilerin “misafir” olduklar\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131ndan hareketle, göçten kaynaklanan sorunlar\u0131n çözümüyle ilgili hiç bir ad\u0131m\u0131 atmay\u0131 dü\u015fünmediler. Döviz gönderme dahil, Türkiye ile ilgili bir çok sorunun çözülmesi gene “i\u015fçi cemiyetlerine” kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu aç\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu “cemiyetler” kendi kendine örgütlenmenin ve sosyal dayan\u0131\u015fman\u0131n önemli birer örnekleridirler ayn\u0131 zamanda ve sonraki örgütlenmelerin temelini olu\u015fturmaktad\u0131rlar. Günümüzde de faaliyet gösteren örgütlenmelerin dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve sosyal yard\u0131m gelenekleri, bu “cemiyetlerden” gelmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

1966\/67’de ba\u015flayan ve 1973 a\u011f\u0131r ekonomik ve enerji krizi ile zirveye ula\u015fan sava\u015f sonras\u0131 ekonomik buhran, AFC karar vericisinin ve dolay\u0131s\u0131yle partilerin i\u015fçi göçü politikalar\u0131nda de\u011fi\u015fim yapmalar\u0131na neden olan bir dönüm noktas\u0131d\u0131r. Federal Hükümetin 23 Kas\u0131m 1973 tarihli “\u0130\u015fçi Mübadelesini Durdurma” [Anwerbestopp] karar\u0131, misafir olarak görülen i\u015fçilerin kal\u0131c\u0131l\u0131k tandans\u0131n\u0131 güçlendirerek, aile birle\u015fimiyle i\u015fçi göçünde nitel bir de\u011fi\u015fime neden olmu\u015ftur. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

"Cemiyetlerden" dernek ve federasyonla\u015fmaya (1973-1990)<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Bu nitel de\u011fi\u015fimin sonucunda “cemiyetlerin” biti\u015fi ve politik, dinsel ve daha sonralar\u0131 etnik temelde olu\u015fturulan yeni (!) “öz örgütlerin” kurulmas\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1973’den itibaren h\u0131zlanan bu süreç içerisinde, özellikle göç edenlerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 metropollerde kurulan dernekler, zamanla federasyonla\u015fmaya geçmi\u015f ve Türkiye’deki politik olu\u015fumlar\u0131n geli\u015fmesine paralel bir biçimde örgütlenmi\u015flerdir. <\/div>\n

<\/p>\n

Türkiye’de faal olan bir partiye ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan ilk federatif örgütlenme neofa\u015fist MHP’nin 1969’da Kempten kentinde “Yurtd\u0131\u015f\u0131 Temsilcili\u011fini” kurmas\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 9 Nisan 1973’de resmî ba\u015fvurusunu yapan “temsilcilik” 17-18 Haziran 1978’de Schwarzenborn’da olu\u015fturulan “Türk Federasyon”a dönü\u015fmü\u015ftür. Türkiye kökenli devrimci ve sosyalist örgütlenmelerin ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131, neofa\u015fist örgütlenme ile e\u015f zamanl\u0131 olmu\u015ftur (Daha önceleri Berlin ve Köln gibi kentlerde kurulan sosyalist olu\u015fumlar bu dönemlerde federasyonla\u015fmad\u0131klar\u0131 için zaman tespitinde dikkate al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r). Bu geli\u015fme Türkiye kökenli örgütlenmelerin dolays\u0131z olarak Türkiye’deki geli\u015fmelerden etkilendiklerini ve AFC’ndeki “as\u0131l ihtiyaçtan” hareketle kurulmad\u0131klar\u0131n\u0131 göstermektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

1976 – 1978 y\u0131llar\u0131 “sol” derneklerin ve federatif örgütlenmelerin en yo\u011fun olarak kurulduklar\u0131 dönemlerdir. Cemiyetlerin çekicili\u011fini yitirmesi, kültürel, sosyal ve dinsel geleneklerin zorlamas\u0131 sonucunda ayr\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ve politikle\u015fen Türkiyelilerin örgütlenme gereksinimi önce “Almanya Türk Toplumcular Federasyonu”, daha sonra “Federal Almanya \u0130\u015fçi Dernekleri Federasyonu (F\u0130DEF)” (1977), ad\u0131n\u0131 sonralar\u0131 “Sosyaldemokrat Halk Dernekleri Federasyonu”na de\u011fi\u015ftiren HDF (1977) ve “Demokratik \u0130\u015fçi Dernekleri Federasyonu (D\u0130DF)” (1980) ba\u015fta olmak üzere say\u0131s\u0131z örgütler kurulmu\u015ftur. Bu dernek ve federasyonlar, farkl\u0131 parti (TKP, TDKP v.b.) ve hareket (Devrimci Yol v.b.) taraftarl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen, örgütlenme ve faaliyet alanlar\u0131 anlay\u0131\u015flar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan çok büyük benzerlikler gösteriyorlard\u0131. Bu nedenle a\u015fa\u011f\u0131da yap\u0131lan tespit ve ele\u015ftiriler hepsi için ayn\u0131 ölçüde geçerlidir. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Örgütlenme<\/em><\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Federasyonlar genellikle büyük kentlerde kurulu dernekler ve Türkiye kökenlilerin yo\u011fun olarak ya\u015famad\u0131klar\u0131 yerlerdeki çal\u0131\u015fma gruplar\u0131ndan olu\u015fmaktayd\u0131. Ba\u015flang\u0131çta “solun” çe\u015fitli renklerini içeren örgütler zaman içerisinde tek bir parti veya hareketin taraftarl\u0131\u011f\u0131na dönü\u015ftüklerinden, bir çok yerde ayr\u0131\u015fmalar ve yeni dernekle\u015fmeler olu\u015ftu. Merkeziyetçi bir örgütlenme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu örgütlerdeki çal\u0131\u015fmalar, federasyon merkezinin (daha do\u011frusu sorumlu parti veya hareket biriminin) belirledi\u011fi çizgide ve genel olarak Türkiye endeksli bir biçimde yürütülmekteydi. Günün birinde “zaten geriye dönülecek” anlay\u0131\u015f\u0131 hakim oldu\u011fundan, her ne kadar sosyal ve politik geli\u015fmelerle (grevler, bar\u0131\u015f ve Paskalya yürüyü\u015fleri, 1 May\u0131s mitingleri v.s.) ilgileniliyor gibi görünülse de, ya\u015fan\u0131lan ülkeye yönelik politik istemler ancak marjinal denecek ölçüde üretilmekteydi. Taraftar\u0131 olunan parti veya harekete e\u015f Alman parti ve hareketleri ile olan ili\u015fkiler “enternasyonalist dayan\u0131\u015fma” çerçevesinde ve “misafiriz” anlay\u0131\u015f\u0131 temelinde sürdürülmekteydi. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Faaliyet alanlar\u0131<\/em><\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Federasyonlara ba\u011fl\u0131 derneklerin faaliyet alanlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise, örgütlenme anlay\u0131\u015f\u0131 ile çeli\u015fkili olan bir durum ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Dernekler dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve sosyal yard\u0131m hizmetleri vermekte, çevirmenlik yapmakta, kirac\u0131lar\u0131n sorunlar\u0131yla ilgilenmekte ve ya\u015fan\u0131lan kentlerdeki sendikalar, partiler, giri\u015fimler ve belediyelerle ortak çal\u0131\u015fmalara girmekteydiler. Gerçi bu “ortak” çal\u0131\u015fmalar\u0131n hedefi ve amac\u0131 “Türkiye’dekiler ile dayan\u0131\u015fma”n\u0131n geli\u015ftirilmesiydi, ama maddî ya\u015fam kendi gereklilikleri dayat\u0131yordu. Art\u0131k i\u015fçiler ailelerini yanlar\u0131na alm\u0131\u015f, i\u015fçi yurtlar\u0131n\u0131 terk ederek kiral\u0131k evlere ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve çocuklar\u0131n\u0131 okullara yazd\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Bu geli\u015fme, politik çal\u0131\u015fma amac\u0131yla kurulan örgütlenmelerin art\u0131k üyelerinin güncel ya\u015famdaki sorunlar\u0131na e\u011filen ve bir nevî sosyal yard\u0131m kurulu\u015fu gibi çal\u0131\u015fmalar yapmalar\u0131n\u0131 dayatt\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Kal\u0131c\u0131l\u0131k tandans\u0131n\u0131n güçlenmesi, AFC karar vericisinin de i\u015fçi göçü konusundaki politikalar\u0131nda de\u011fi\u015fim yapmas\u0131na neden oldu. AFC’nin ilk “Yabanc\u0131lar Sorumlusu” Heinz Kühn 1979’da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 “Memorandum”unda, ilk kez resmî a\u011f\u0131zdan AFC’nin bir “göç ülkesi” oldu\u011funu kabul ediyor, yasal düzenlemelerin yap\u0131larak, göç edenlerin ço\u011funluk toplumu ile bütünle\u015fmesi için gerekli ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyordu. \u0130lginçtir, Kühn’ün o günlerde yapt\u0131\u011f\u0131 tespitler genel anlamda hâlen geçerli olup, talepleri bugünkü ko\u015fullarda dahi ilericidir. <\/div>\n

<\/p>\n

Kühn Memorandum’u, göçten kaynaklanan sorunlar\u0131n as\u0131l yükünü çeken yerel yönetimlerde bir paradigma de\u011fi\u015fimine yol açt\u0131. Son derece pragmatik bir yakla\u015f\u0131mla –ve tabii ki öne sürülen politik hak taleplerinin sivrili\u011fini almak için de- göç edenlerin temsilcilerinin sorunlar\u0131n çözümüne kat\u0131lma olanaklar\u0131 sunuldu. Belediyelerde önceleri atanan “Yabanc\u0131lar Komisyonlar\u0131”, daha sonra da seçilmi\u015f “Yabanc\u0131lar Meclisleri” mantar gibi bitmeye ba\u015flad\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu geli\u015fme, sol göçmen örgütlenmelerin daha yo\u011fun bir biçimde ya\u015fan\u0131lan ülke sorunlar\u0131yla ilgilenmelerine yol açt\u0131. Ancak 12 Eylül 1980 askerî darbesi ve ard\u0131ndan h\u0131zlanan politik mülteci ak\u0131m\u0131, örgütlenmelerin do\u011fal olarak eskisinden çok daha yo\u011fun bir biçimde Türkiye’yi çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n merkezine koymalar\u0131na neden oldu. \u0130stisnas\u0131z bütün sol örgütlenmeler bu dönemde büyük bir dayan\u0131\u015fma örne\u011fi gösterdiler. Türkiye’den ç\u0131kmak zorunda b\u0131rak\u0131lan politik mültecilerle olan bu dayan\u0131\u015fma, \u015füphesiz bir çok ki\u015fisel trajedinin verdi\u011fi ac\u0131n\u0131n hafifletilmesine sebep olmu\u015ftur. Kald\u0131 ki yürütülen kamuoyu çal\u0131\u015fmalar\u0131, Türkiye’deki cuntac\u0131lar\u0131n dünya kamuoyu nezdinde suçlu görülmelerine ve Türkiye’deki demokrasi mücadelesine önemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur (Bu dönem çok spesifik olmas\u0131 nedeniyle ayr\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma konusudur ve yaz\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131ndan, daha geni\u015f ele almad\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmeliyim). <\/div>\n

<\/p>\n

Seksenli y\u0131llar –art\u0131k göçmen olduklar\u0131n\u0131 söyleyen- örgütlenmelerin faaliyetlerinde önemli de\u011fi\u015fimlere neden oldu. Politik taleplerde, ya\u015fan\u0131lan ülkeye yönelik istemler daha fazla yer tutmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1988’de TKP-T\u0130P birle\u015fmesini takip ederek “D\u0130BAF” ile birle\u015ferek “Federal Almanya Göçmen Dernekleri Federasyonu” (GDF) ad\u0131n\u0131 alan F\u0130DEF, politik arenada “Federal Almanya’da e\u015fit haklar, Türkiye’de demokrasi, Dünyada bar\u0131\u015f” slogan\u0131yla etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletiyor, D\u0130DF yabanc\u0131 dü\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 asmbolü ile tüm Almanya’da tan\u0131n\u0131yordu. Türkiye kökenli sol örgütlenmeler bar\u0131\u015f ve 1 May\u0131s yürüyü\u015flerinin, grevlerin ve protesto eylemlerinin vazgeçilmez bir parças\u0131 olmu\u015flard\u0131 art\u0131k. <\/div>\n

<\/p>\n

Ancak bu gerçek ve sol göçmen örgütü üyelerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n sendikalarda, i\u015fyeri i\u015fçi temsilciliklerinde, sosyal yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131nda ve yerel yabanc\u0131lar meclisleri gibi “dan\u0131\u015fma kurullar\u0131nda” sorumlu görevlere getirilmi\u015f olmalar\u0131 di\u011fer bir gerçe\u011fi, hâlâ bedeniyle AFC’nde olup, kafas\u0131 ve yüre\u011fiyle Türkiye’de olma gerçe\u011fini de\u011fi\u015ftirmedi. Ama buna ra\u011fmen sol örgütlenmelerin sosyal ve kültürel faaliyetleriyle AFC’nde ya\u015fayan Türkiye kökenli toplumun güncel ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zorluklar\u0131n\u0131 giderme, var olan y\u0131\u011f\u0131nla sorunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 çözme yönünde hiç te küçümsenemeyecek bir katk\u0131da bulunmu\u015f olmalar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 kal\u0131n çizgilerle çizmemek, büyük bir haks\u0131zl\u0131k olur. Türkiye kökenli insanlar\u0131n sosyal, kültürel ve politik ihtiyaçlar\u0131na, göç al\u0131c\u0131 devletin herhangi bir maddî deste\u011fi olmadan verilen gönüllü hizmetler maddî anlamda ifade edilerek alt alta toplan\u0131rlarsa, ortaya ç\u0131kacak mebla\u011f\u0131n, AFC’nde sözde “entegrasyon” için harcanan paralardan hiç te az olmad\u0131\u011f\u0131 rahatça tespit edilebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

Telegraf stilinde de\u011ferlendirmemize devam edersek, seksenli y\u0131llar\u0131n ortas\u0131ndan 1990’a kadar geçen dönemin sol göçmen örgütlerinde yeni bir de\u011fi\u015fime daha yol açt\u0131\u011f\u0131n\u0131 görebiliriz. Türkiye’deki geli\u015fmeler, sol partilerin ve hareketlerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fim ve Türkiye karar vericilerinin 1980’den itibaren “Huzur Operasyonu” ad\u0131 alt\u0131nda yürüttü\u011fü “lobicilik” ve “kitleye egemen” olma çal\u0131\u015fmas\u0131 ve bunlara paralel olarak, Türkçe ileti\u015fim araçlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, çanak antenlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 çok aç\u0131k bir biçimde Türkiye kökenli göç edenleri ve do\u011fal olarak sol göçmen örgütü üyelerini etkiler, ya\u015famlar\u0131n\u0131 belirler olmu\u015ftur. <\/div>\n

<\/p>\n

Tüm bu faktörlerin yan\u0131s\u0131ra 1982 y\u0131l\u0131nda Helmut Kohl yönetiminde CDU\/CSU ve FDP’den olu\u015fan ve neoliberal uygulamalar\u0131n keskin savunucusu bir hükümetin iktidara gelerek, “Ren Kapitalizmi”nin al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015f “sosyal devlet mutabakat\u0131n\u0131” ortadan kald\u0131ran ekonomi, sosyal ve malî politikalar\u0131 geli\u015ftirmesi, göç edenlerin ve sonraki ku\u015faklar\u0131n\u0131n kendi kendilerini izole etme tandans\u0131 için katalizatör rolü oynad\u0131. Kohl hükümetinin 16 y\u0131l süren iktidar\u0131, sadece sosyal ve demokratik haklar\u0131n ola\u011fanüstü bir biçimde budanmas\u0131yla kalmad\u0131. Ayn\u0131 zamanda tüm Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, ço\u011funluk Alman toplumunun ta merkezinde hep var olmu\u015f olan ksenofobinin “kökten\u0131rkç\u0131l\u0131\u011fa” dönü\u015fmesini körükleyecek derecede göç edenleri enstrümentalize eden bir politika uygulad\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Göç eden ve göç etti\u011fi yerde ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frayan her göç toplumunda oldu\u011fu gibi, Türkiye kökenli insanlar aras\u0131nda da dinsel ve etnik motifli politik faaliyetler tam bu dönemde çekicilik kazanmaya ba\u015flad\u0131 (Burada Kürt örgütlenmesini özel bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda de\u011ferlendirmenin gerekli oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m için, parantez içerisine al\u0131yorum). Özellikle 1984’den sonra güçlenen Ankara kontrollü lobicilik faaliyetleri ve dinsel ya da etnik-bölgesel temelde örgütlü olu\u015fumlar\u0131n çekicilik kazanmas\u0131na paralel olarak, etkin sol göçmen örgütleri seksenli y\u0131llar\u0131n sonuna do\u011fru “parti veya hareket” ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kaybederek, çözülmeye ba\u015flad\u0131lar. Kendimi de içine alarak söylüyorum: sol göçmen örgütlerinin yöneticileri ve üyeleri bu geli\u015fmeyi öngörememi\u015f ve gerekli olan yan\u0131tlar\u0131 ya verememi\u015f ya da vermekte çok geç kalm\u0131\u015flard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Bir dönem yönetiminde bulundu\u011fum GDF’yi örnek verecek olursam: özünde do\u011fru olan, ama sosyal sorunla tam ba\u011flant\u0131l\u0131 hale getirilmeyen ve salt “göç ve göçmenlik politikas\u0131” temelli talepler, kendini bilinçli bir biçimde izolasyona alm\u0131\u015f, \u0131rkç\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 dine veya milliyetçili\u011fe sar\u0131lm\u0131\u015f, göçmen kimli\u011fini kabul etmeyen ve AFC’nde kendi kar\u015f\u0131t dünyas\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f olan Türkiye kökenli toplumu kucaklayamam\u0131\u015f, entellektüel tart\u0131\u015fman\u0131n ötesine gidememi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

En uzun on y\u0131l ve günümüz<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

GDF örne\u011fi, sosyolojik aç\u0131dan son derece do\u011fru ve politik aç\u0131dan sonuna kadar hakl\u0131 olan taleplerin, haklar\u0131 savunuldu\u011fu iddia edilen kesimin gerçekli\u011fine uyarlanmad\u0131\u011f\u0131, ya\u015fan\u0131lan ülkedeki sosyal sorun ile dolays\u0131z ba\u011flant\u0131l\u0131 hale getirilmedi\u011fi ve ekonomik, sosyal ve politik tüm sorunlar\u0131n gerçek nedeninin sorgulanmas\u0131 üzerine oturtulmad\u0131\u011f\u0131 sürece yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 çok iyi göstermektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa GDF, zaman\u0131n\u0131n ilerisinde ve zaman\u0131na uymayan bir örgütlenmeydi. GDF’nin sol kamuoyunda hayli ilgi uyand\u0131ran ve Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi dahil çe\u015fitli yasal de\u011fi\u015fiklikler talep eden “Alternatif \u0130stemler Katalo\u011fu” istenilenler temelinde hâlâ geçerlili\u011fini yitirmemi\u015ftir. Daha sonralar\u0131 1999-2000 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flat\u0131lan “Nas\u0131l bir Almanya istiyoruz?” tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n gene güncelli\u011fini yitirmemi\u015f olmas\u0131 gibi. Ancak i\u015fin püf noktas\u0131, aslen –ister Avrupal\u0131, ister Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndan olsun- bütün göç eden gruplar\u0131n solcu kesimlerini içermesi gereken bir örgütsel yap\u0131n\u0131n, salt Türkiye kökenlilerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131nda yatmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Taraftar\u0131 (veya üyesi) olunan TBKP’nin fesh edilmesinden sonra, dünya görü\u015fü temelinde çal\u0131\u015fmaya devam etmek isteyen GDF üyelerinin ço\u011funlu\u011fu, ne bu gerçe\u011fi görebilmi\u015f, ne de soyut bir “göçmen” kimli\u011fi ile politik faaliyete \u0131s\u0131nabilmi\u015ftir. Aktivistlerinin bir kesiminin de “öz örgütü” [Selbstorganisaton], “sosyal yard\u0131m örgütü” [Selbsthilfeorganisation] ile kar\u0131\u015ft\u0131rarak, sosyal projeler kapsam\u0131nda bir çal\u0131\u015fmaya yönelmesi, ikibinli y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda sol göçmen örgütleri tarihinin en köklü örgütlerinden birisi olan GDF’nin fiilen “tarih” olmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Son kurultaylardan birisinin do\u011fru bir tespitle “Adalet, Demokrasi, Bar\u0131\u015f” \u015fiar\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lmas\u0131, içinin politik olarak doldurulmas\u0131nda geç kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, bunu engelleyememi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

Doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na dönerek de\u011ferlendirmeye devam edersek, 1989\/90 devinimini ve bunun sol hareketler üzerindeki olumsuz etkisini dikkate almam\u0131z gerekir. AFC özelinde bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, gerek “reel sosyalizmin” y\u0131k\u0131lmas\u0131, gerekse de Birle\u015fme sonras\u0131nda ortaya ç\u0131kan toplumsal dinamikler, sadece sol göçmen örgütlerini de\u011fil, bütünüyle solu ve sendikalar dahil tüm toplumsal hareketleri son derece olumsuz etkilemi\u015f, gerile\u015ftirmi\u015ftir. Küreselle\u015fen malî piyasalar kapitalizminin ve 1940lardan bu yana mütemadiyen yürütülen bir politik program olarak neoliberalizmin, dünyan\u0131n büyük bir kesiminde ve toplumsal ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda hegemonya kurmay\u0131 ba\u015farmas\u0131 nedeniyle, 1990-2000 dönemi hakl\u0131 olarak “en uzun on y\u0131l” olarak nitelendirilmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu en uzun on y\u0131l sol göçmen örgütleri aç\u0131s\u0131ndan etki kaybedilen bir dönem oldu. Etkinin kaybolmas\u0131nda sol göçmen örgütlerinin çok büyük bir kabahati yoktu, çünkü onlar neoliberalizmin etkisi alt\u0131nda kalan do\u011fal müttefiklerini kaybederek, toplumsal ve ekonomik sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda tümden kökten\u0131rkç\u0131la\u015fan ço\u011funluk toplumu ile yaln\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Böylesi bir dönemde politik mücadeleyi radikalle\u015ftirerek, sol göçmen örgütlerinin etki alan\u0131n\u0131 en az\u0131ndan savunmaya katk\u0131da bulunma yetisine sahip aktivistlerin büyük bir bölümü neoliberal hegemonyan\u0131n etkisi alt\u0131nda kalarak, radikal mücadele yerine “projecili\u011fi” seçmi\u015f ve konformist bir tutum içerisine girmi\u015flerdir. <\/div>\n

<\/p>\n

Zaten bu nedenle 1992-1993 y\u0131llar\u0131n\u0131n neofa\u015fist-\u0131rkç\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 esnas\u0131nda AFC’nin ilerici kesimlerinin “moralist anti\u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131” çok az solcu göçmen sorgulam\u0131\u015ft\u0131r. Tam aksine, solda oldu\u011funu iddia eden bir çok göçmen aktivisti kökten\u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131n bariz bir göstergesi olan ve neofa\u015fist-\u0131rkç\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 bireyselle\u015ftirerek apolitikle\u015ftiren “moralist \u0131rkç\u0131l\u0131\u011f\u0131” ele\u015ftirerek de\u015fifre etmek yerine, proje paralar\u0131n\u0131n kesilmesi bedelini ödememek veya “a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fa kar\u015f\u0131 mücadele” ad\u0131 alt\u0131nda haz\u0131rlanan sosyopedagojik projelerden pay alabilmek için, paternalist ve “avukatl\u0131k” yakla\u015f\u0131mlar\u0131na destek ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, her ne kadar GDF ve D\u0130DF üyelerinin Solingen ve Mölln gibi olaylarda ald\u0131klar\u0131 tav\u0131rlarla sol göçmen örgütlerinin “namusunu” kurtarm\u0131\u015f olsalar da, öyle ya da böyle sol örgütlenmeler içerisinde yer\/görev alm\u0131\u015f olanlar\u0131n bugün geride b\u0131rak\u0131lan y\u0131llar\u0131n dürüst bir muhasebesini yapmalar\u0131 gerekmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

1990’dan günümüze kadar geçen dönemi ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ki bu dönemi çe\u015fitli seviyeler ve kurulu\u015flarda sorumluluk alan birisi olarak çok yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131 iddia edebilirim, deyim yerindeyse, sol göçmen örgütlerinin bütünüyle marjinalle\u015fti\u011fi ve bu marjinalle\u015fme içerisinde gerile\u015fti\u011fi bir dönem olarak nitelendirmekteyim. Özellikle doksanl\u0131 y\u0131llar\u0131n son çeyre\u011finden itibaren, elde edilmi\u015f mevzileri dahi koruyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tespit etmek durumunday\u0131z. \u015eu andaki toplumsal durumumuza bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ne seçme-seçilme hakk\u0131, ne çifte vatanda\u015fl\u0131k talebi, ne göçmen kotas\u0131, ne de s\u0131\u011f\u0131nma hakk\u0131n\u0131n geriye verilmesi gibi konularda hiç bir ileri ad\u0131m at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 görülebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

B\u0131rakal\u0131m ileri ad\u0131m at\u0131lmas\u0131n\u0131, yasal düzeyde ve toplumsal konum aç\u0131s\u0131ndan 1990 öncesinin gerisine dü\u015fülmü\u015ftür. Sol göçmen örgütleri kendi kendilerini de\u011ferlendirirken be\u015f-on bin ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 etkinliklere bakarak, güçlü ve etkin olduklar\u0131 kan\u0131s\u0131na varabilirler. Hatta D\u0130DF örne\u011finde oldu\u011funu gibi, Federal Parlamento’ya milletvekili sokabilmi\u015f olmay\u0131 önemseyebilirler. Ama etkin olundu\u011funun as\u0131l kriteri, toplumsal ilerlemeye ve politika de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olunup olunmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Salt e\u015fit haklar ve \u0131rkç\u0131l\u0131kla mücadele konusudan bakarak, AFC’ndeki ço\u011funluk toplumun ilerlemedi\u011fini, aksine gericile\u015fip – \u015fövenle\u015fti\u011fini görmekteyiz. Sonuç itibariyle, e\u011fer kendimizi aldatmak istemiyorsak, Türkiye kökenli sol göçmen örgütlerinin de\u011fil ço\u011funluk toplumunu, Türkiye kökenli göçmenlerin ço\u011funlu\u011funu dahi etkileyemediklerini tespit etmek zorunday\u0131z. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Sonuç yerine<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

De\u011ferlendirmelerimin fatalistce bir yakla\u015f\u0131m olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 istemem do\u011frusu. Kald\u0131 ki kitaplara konu olmas\u0131 gereken ve bilimsel-politik bir ara\u015ft\u0131rmaya ihtiyaç duyan tarihsel bir dönemi böylesi bir yaz\u0131 çerçevesinde ancak yüzeysel düzeyde de\u011ferlendirmek olanakl\u0131d\u0131r.Söylenmesi gerekenin bütününü söyleyememi\u015f olsam da, biraz dü\u015fünmeye sevk edebilirse, o zaman bu yaz\u0131 amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Türkiye kökenli sol göçmen örgütlerinin tarihi, nas\u0131l her ç\u0131kmaz kendi içerisinde çözümünü ta\u015f\u0131rsa, gelece\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Bu aç\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, iki seçenekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 olundu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m: Ya \u015fimdiye kadar oldu\u011fu gibi devam edilip, k\u0131smen politik tacirlik, k\u0131smen “projecilikle” ak\u0131nt\u0131yla birlikte yüzülecek, ya da toplumsal ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fmez olmad\u0131\u011f\u0131 bilinci ile “insan\u0131n a\u015fa\u011f\u0131lanan, ezilen, sömürülen bir varl\u0131k olmas\u0131na neden olan bütün ko\u015fullar\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmek” için kararl\u0131l\u0131k gösterilecek. <\/div>\n

<\/p>\n

Onca y\u0131l “göçmen” örgütü çal\u0131\u015fmas\u0131ndan gelen bir ki\u015fi olarak, ikinci \u015f\u0131kk\u0131n tercih edilmesi taraftar\u0131y\u0131m. Ve bana kal\u0131rsa, bunu yapabilmenin tek bir önko\u015fulu vard\u0131r: Solu sol yapan de\u011ferleri yeniden bilince ç\u0131karmak ve gere\u011fini yerine getirmeye u\u011fra\u015fmak – al\u0131\u015f\u0131lagelen tüm rahat gelenekleri terk etme pahas\u0131na! <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

Ard\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekenin de, toplumsal durumun soldan bak\u0131\u015fla analizi oldu\u011fu inanc\u0131nday\u0131m. Bu analizden ç\u0131kart\u0131lacak sonuç, antineoliberal ve antikapitalist bir taraf tutma olmal\u0131d\u0131r. Bu taraf tutman\u0131n temelini, “beyaz olmayanlar\u0131n”, “beyaz” ço\u011funlu\u011fa kar\u015f\u0131 politik ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 olu\u015fturmal\u0131d\u0131r. Bunu yapabilmek için de, önce bedenimiz, kafam\u0131z ve yüre\u011fimiz ile bural\u0131 olmaya nihayet karar vererek, biz “beyaz olmayanlar\u0131n” aras\u0131ndaki en zay\u0131f olanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunmakla i\u015fe ba\u015flamal\u0131y\u0131z. “Beyaz olmayanlar\u0131n” solcu örgütlenmesi olmad\u0131\u011f\u0131, radikal hak mücadelesi verilmedi\u011fi müddetce, neoliberal hegemonya alt\u0131nda ve kökten\u0131rkç\u0131 ço\u011funluk toplumunun belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rlar içerisinde hareket etmelerine izin verilen ve ezilen, sömürülen, a\u015fa\u011f\u0131lanan varl\u0131klar olarak ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 devam ettirece\u011fimizi bilmeliyiz. Sol göçmen örgütleri böylesi bir ya\u015fam\u0131 tercih etmiyor, kendileriyle birlikte içinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun gelece\u011fini de\u011fi\u015ftirmek istiyorlarsa, önce kendi durumlar\u0131n\u0131 sorgulamak zorundad\u0131rlar. Ferdinand Lassalle’in dedi\u011fi gibi: “En devrimci eylem, neyin ne oldu\u011funu söylemektir”. Beyaz olmayanlar neyin ne oldu\u011funu söyleyerek örgütlenebilirlerse, Bat\u0131 Avrupa toplumlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fiminin motoru olabilirler. Modern dünyada tekrarlanan, uzun hikâyenin (I. Wallerstein) sadece ufak bir kesiti olan Türkiye kökenli sol göçmen örgütlerinin tarihinden ç\u0131kart\u0131lacak en önemli sonuç bence budur. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

(1) 19.Yüzy\u0131l’da Ruhr havzas\u0131na göç eden Polonyal\u0131 ve \u0130talyan i\u015fçilerin dan\u0131\u015fmanl\u0131k ve sosyal yard\u0131m hizmetlerini devlet Katolik Kilisesine devretmi\u015fti. <\/div>\n

<\/p>\n

(2) Almanca »Integration« kelimesinin Türkçe’deki anlam\u0131 »bütünle\u015fme«dir, genellikle kullan\u0131lan »uyum« de\u011fil. <\/div>\n

<\/p>\n

(3) Örne\u011fin Kassel’de onca derne\u011fin yan\u0131s\u0131ra »Yozgatl\u0131lar Derne\u011fi«nin de kurulmu\u015f olmas\u0131 bu ba\u011flamda çok iyi bir örnektir.<\/div>\n

<\/p>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

www.sendika.org<\/u><\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r…<\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Almanya Federal Cumhuriyeti (AFC)’ne i\u015fçi göçü konusunda bugüne kadar çok \u015fey yaz\u0131ld\u0131, çok söz söylendi. Ancak bir çok “yeni” söylem, eskinin tekrar\u0131 olmaktan, var olan\u0131 çe\u015fitli renklerde tan\u0131mlamaktan ileriye gidemedi. \u0130leriye gitmeyi bir yana b\u0131rakal\u0131m, piyasalar\u0131n küreselle\u015fmesi ile dolays\u0131z ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak geli\u015ftirilen politikalar kar\u015f\u0131s\u0131nda radikalle\u015fmek yerine “\u0131l\u0131ml\u0131la\u015f\u0131p”, konformizm temelinde gerile\u015fildi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=287"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/287\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=287"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=287"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=287"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}