{"id":270,"date":"2006-03-24T11:19:05","date_gmt":"2006-03-24T10:19:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/03\/24\/kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan4\/"},"modified":"2006-03-24T11:19:05","modified_gmt":"2006-03-24T10:19:05","slug":"kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan4\/","title":{"rendered":"Kad\u0131n sorunu \u00fczerine konferanslardan…\/4"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>23 Minute, 3 Second <\/div>\n\n <\/div>
Kad\u0131n sorunu ve kapitalizm<\/strong>
H. F\u0131rat
<\/strong>\"Image\"Kad\u0131n sorununun çözülmesini kolayla\u015ft\u0131racak toplumsal kurumla\u015fmalar\u0131n kapitalist düzen alt\u0131nda gerçekle\u015ftirilmesi bu düzenin do\u011fas\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Kapitalizmin tarihi ve günümüzdeki tablosu bunun tart\u0131\u015fma götürmez aç\u0131kl\u0131ktaki kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bugün, hiç de\u011filse geli\u015fmi\u015f kapitalist ülkelerde, ev i\u015flerini ve çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 toplumsal kurumla\u015fmalar yoluyla çözmenin teknik ve maddi ön ko\u015fullar\u0131 fazlas\u0131yla vard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 tüm öteki toplumsal sorunlar\u0131n çözümünün maddi ve teknik ön ko\u015fullar\u0131n\u0131n da fazlas\u0131yla bulunmas\u0131 gibi. Fakat buna ra\u011fmen bu türden kurumla\u015fmalar bu ülkelerde çok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r ve oldu\u011fu kadar\u0131yla da daha çok kapitalist piyasan\u0131n, yani kâr\u0131n, ç\u0131kar\u0131n ve spekülasyonun konusudur. S\u0131n\u0131f mücadelelerinin sonucu olarak geçmi\u015fte kamusal hizmet olarak kabul ettirilmi\u015f alanlar\u0131n ad\u0131m ad\u0131m paral\u0131 piyasa hizmetleri haline getirilmesi uygulamalar\u0131, bu alandaki kazan\u0131mlar\u0131 da günden güne ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. Bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 da de\u011fildir, zira kapitalizm do\u011fas\u0131 gere\u011fi insan\u0131n mutlulu\u011fu ile, emekçinin kurtulu\u015fu ile ya da kad\u0131n\u0131n özgürle\u015fmesi ile ilgilenmez. O kâr ve ç\u0131kar pe\u015findedir, onun hareket ilkeleri bunlard\u0131r, i\u015fleyi\u015f dürtüsü ve mekanizmalar\u0131 buna göredir. Onu toplumsal fayda ya da gereklilik de\u011fil, yaln\u0131zca kâr ve ç\u0131kar, kapitalist sömürü ve birikim ilgilendirmektedir. Bunlarsa toplumsal sorunlar\u0131 çözmek bir yana yap\u0131sal olarak yeniden yeniden üreten, süreklile\u015ftiren ilke ve mekanizmalard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n üretici faaliyetten d\u0131\u015flanmas\u0131, ev i\u015flerine ve çocuk bak\u0131m\u0131na mahkum edilmesi de bu kapsamdad\u0131r. Kad\u0131n özgürle\u015fmesini sa\u011flayacak toplumsal önlemlerin kapitalizmle hiçbir biçimde ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu alandaki s\u0131n\u0131rl\u0131 ad\u0131mlar\u0131n ancak emekçilerin di\u015fe di\u015fe mücadelesiyle elde edilmesinden de biliyoruz. Kre\u015fler, çocuk yuvalar\u0131, i\u015f yerlerinde emzirme odalar\u0131 vb. tüm bunlar bunun örne\u011fidir. Bunlar çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda ku\u015fkusuz henüz mütevazi fakat yine de önemli ad\u0131mlard\u0131r, hiç de\u011filse sorunun çözüm yolunu göstermektedirler. Fakat kapitalistler ve genel olarak kapitalist devlet, bunlara yönelik harcamalar\u0131 her zaman bir yük saym\u0131\u015ft\u0131r. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki olanak bulduklar\u0131 her durumda ya onlar\u0131 s\u0131n\u0131rlama, ya tümden ortadan kald\u0131rma ya da onlardan piyasaya kurallar\u0131na göre yararland\u0131rma yoluna gitmi\u015flerdir. Yani bunu paras\u0131z bir temel kamusal hizmet alan\u0131 olarak görmek yerine, kapitalist piyasa içinde kârl\u0131 bir ba\u015fka vurgun alan\u0131 olarak görmü\u015flerdir. <\/div>\n

<\/p>\n

Toplumsal fayda ve ihtiyaçlar\u0131 temele alacak bir toplumda, anal\u0131k toplumsal bir i\u015flev say\u0131lmakla ve kad\u0131n\u0131n bundan kaynaklanan tüm haklar\u0131 tan\u0131nmakla kalmaz, çocuk bak\u0131m\u0131 da toplumun ortak bir sorumlulu\u011fu olarak kabul edilir, buna ili\u015fkin tüm i\u015fler kamu hizmeti say\u0131l\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla bunun gerektirdi\u011fi tüm harcamalar da kamu fonlar\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r. Bu toplumsal bir ilke olarak benimsenir, deyim uygunsa toplumun anayasas\u0131 bunu temel bir ilke olarak kayda geçirir. Ama tüm bunlar, kâra ve piyasaya göre i\u015fleyen kapitalizmin ruhuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Onun hareket noktas\u0131 toplumsal fayda ve temel insani ihtiyaçlara dayal\u0131 gereklilikler de\u011fil, fakat kâr, daha fazla kârd\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizmin geli\u015fmesiyle birlikte kad\u0131n\u0131 üretici toplumsal etkinlik içine çekti\u011fini konu boyunca birçok kez vurgulad\u0131m. Sanayi devrimi ile birlikte i\u015fgücü ihtiyac\u0131nda cinsiyet ve ya\u015f ayr\u0131m\u0131n\u0131n önemli ölçüde ortadan kalkmas\u0131, kad\u0131n ve çocuk i\u015fgücünü kitlesel ölçekte sanayi üretimi alan\u0131na çekti. Ama kapitalistler pay\u0131na bunun yaln\u0131zca daha yo\u011fun sömürü ihtiyac\u0131ndan, daha fazla kâr h\u0131rs\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu ilke ve ihtiyaca dayal\u0131 olarak gerçekle\u015fti\u011fini biliyoruz. Bunun tümüyle böyle oldu\u011funu, i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi kad\u0131nlar\u0131n (ve çocuklar\u0131n) korunmas\u0131na ili\u015fkin belli haklar elde etti\u011fi ölçüde kapitalistlerin kad\u0131nlar\u0131 çal\u0131\u015ft\u0131rmaya çok da yana\u015fmamalar\u0131ndan, bu kazan\u0131mlar ölçüsünde kad\u0131nlar\u0131 çal\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 yük saymaya e\u011filim duymalar\u0131ndan, ilk f\u0131rsatta öncelikle onlara yol vermeyi tercih etmelerinden de biliyoruz. Do\u011fumdan önce ve sonra üçer ayl\u0131k ücretli izin yasal bir hak olursa, bunu kad\u0131n\u0131n korunmas\u0131na yönelik öteki bir dizi hak ve kazan\u0131m tamamlarsa, bu durumda kapitalistler kad\u0131nlar\u0131 çal\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 kendileri için kârl\u0131 bir i\u015f olarak görmek yerine gereksiz bir yük saymaya ba\u015flarlar. Ayn\u0131 \u015fekilde, örne\u011fin parti program\u0131m\u0131z\u0131n eme\u011fin korunmas\u0131na ili\u015fkin bölümünde ifade edildi\u011fi gibi, 14-18 ya\u015f grubundaki çocuklar için üretici çal\u0131\u015fman\u0131n genel ve mesleki e\u011fitimle birle\u015ftirilmesi zorunlulu\u011fu getirir ve bu çerçevede bu ya\u015f grubundaki çocuklar için 3 saatlik (14-16 ya\u015f grubu için) ya da 4 saatlik (16-18 ya\u015f grubu için) bir i\u015fgününü yasal bir zorunluluk olarak kapitalistlere dayatmay\u0131 ba\u015farabilirseniz, bu durumda kapitalistlerin çocuk i\u015fçi çal\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 kendileri için kârl\u0131 bir i\u015f yerine gereksiz bir yük saymaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n görürsünüz. <\/div>\n

<\/p>\n

Özetle kad\u0131n ve çocuk eme\u011fi yeti\u015fkin erkek eme\u011fine göre savunmas\u0131z oldu\u011fu, a\u015f\u0131r\u0131 ve kurals\u0131z bir sömürünün konusu yap\u0131labildi\u011fi ölçüde, kapitalistler için kârl\u0131d\u0131r ve tercih edilir birer emek kategorisidir. Ama bu emek kategorileri belli reformlarla s\u0131k\u0131 bir koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131 m\u0131 kapitalistler için tüm çekicili\u011fini yitirir ve bu durumda kad\u0131nlar\u0131n i\u015f bulmas\u0131 yeti\u015fkin erkeklere göre belirgin biçimde zorla\u015f\u0131r. Tüm bunlar kapitalizmin kâr ve sömürü ilkesine dayal\u0131 do\u011fas\u0131yla ilgilidir ve kad\u0131n\u0131n ezilmesini süreklile\u015ftiren bir etkide bulunurlar.<\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizmde yap\u0131sal i\u015fsizlik ve kad\u0131n sorunu<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi i\u015fsizlik kapitalizmin yol arkada\u015f\u0131d\u0131r, bu onun do\u011fas\u0131nda vard\u0131r. Kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda tam istihdam ancak son derece geçici durumlar ve dönemler için olanakl\u0131d\u0131r. Yeti\u015fkin erkek nüfusu sava\u015fta kitlesel olarak k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sava\u015f sonras\u0131 Avrupa, bu geçici duruma yak\u0131n tarihten verilebilecek özel bir örnektir. Oysa i\u015fsizlik, sürekli büyüyen yedek sanayi ordusu, kapitalizmde kurald\u0131r. Kapitalizmin plans\u0131z ve anar\u015fik yap\u0131s\u0131 döne döne bunal\u0131mlar üretir, bu ise kitlesel i\u015fsizli\u011fe yol açar. Öte yandan kapitalizm, mümkün mertebe az say\u0131da i\u015fçiyi mümkün oldu\u011funca uzun sürelerde ve mümkün oldu\u011funca yo\u011fun bir biçimde çal\u0131\u015ft\u0131rmak ister. Bir kez daha azami kâr ilkesinin bir gere\u011fi olarak ve elbette i\u015fsizli\u011fin büyümesi pahas\u0131na. Ve nihayet temel önemde bir ba\u015fka nokta; tekni\u011fin geli\u015fmesi emek üretkenli\u011fini art\u0131r\u0131r ve bu da daha k\u0131sa sürelerde daha büyük verim elde etme olana\u011f\u0131 sa\u011flar. Fakat kapitalist düzen alt\u0131nda bunlar i\u015fgününü k\u0131saltmak, böylece emekçi insan\u0131n öteki insani ve kültürel etkinlikleri için kullanabilece\u011fi bo\u015f zaman\u0131 ço\u011faltmak sonucuna yol açmaz. Tam tersine, kapitalistlerin elinde, bir k\u0131s\u0131m i\u015fçiye yol vermenin olana\u011f\u0131 ve dayana\u011f\u0131 haline gelir, yani bir kez daha yap\u0131sal i\u015fsizli\u011fi büyüten temel bir mekanizma olarak i\u015fler. Tüm bunlar kapitalizmin do\u011fas\u0131ndan kaynaklan\u0131r ve konumuzla ba\u011flant\u0131s\u0131, yap\u0131sal i\u015fsizlik yoluyla kad\u0131n\u0131n üretici etkinlikten sistemli biçimde d\u0131\u015flanmas\u0131, gerisin geri ev i\u015flerine ve çocuk bak\u0131m\u0131na mahkum edilmesidir. Daha önce de ifade etmi\u015ftim; bir tek yap\u0131sal i\u015fsizlik sorunu bile, kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda kad\u0131n sorununun neden çözülemeyece\u011finin en dolays\u0131z bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Üstelik buna gösterilebilecek say\u0131s\u0131z kan\u0131ttan yaln\u0131zca biri oldu\u011fu halde. <\/div>\n

<\/p>\n

Tekni\u011fin geli\u015fmesi, böylece emek üretkenli\u011finin artmas\u0131, hem daha büyük zenginlik ve hem de zamandan daha çok tasarruf demektir. Bununla bir yandan i\u015fgününü sürekli k\u0131saltmak, öte yandan toplumsal refah\u0131 sürekli yükseltmek, üretim etkinli\u011fi d\u0131\u015f\u0131ndaki ya\u015fam etkinliklerine daha çok zaman ve maddi ortam sa\u011flamak olanakl\u0131d\u0131r. Oysa kapitalizmdeki sonuç hiç de bu olmamaktad\u0131r. Kapitalizmde bu kapitalistler için daha fazla kâr, emekçiler içinse i\u015fsizlik, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n nispi ya da mutlak olarak kötüle\u015fmesi anlam\u0131na gelmektedir. Günümüz kapitalizminde i\u015flerin seyri bunu bütün aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ayr\u0131ca ortaya koymaktad\u0131r. Bugünün bat\u0131l\u0131 kapitalist toplumlar\u0131nda bir yandan sürekli biçimde i\u015fsizlik büyürken, öte yandan i\u015fgünü yeniden uzat\u0131lmakta ve emekçilerin kazan\u0131mlar\u0131 sistemli biçimde budanmaktad\u0131r. Uzun on y\u0131llar\u0131n mücadelesiyle haftal\u0131k 35 saati zorlama noktas\u0131na ula\u015fan ve yer yer bunu kazanan i\u015fçi s\u0131n\u0131f\u0131, \u015fimdi gerisin geri 40-45 saatlik çal\u0131\u015fma haftas\u0131na zorlanmakta, bu zorlama bir AB normu olarak benimsenmektedir. Üstelik daha da dü\u015fürülmü\u015f ücretlerle ve daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f çal\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda. Tüm bunlar emek verimlili\u011findeki sürekli art\u0131\u015f ve zenginlikteki sürekli büyüme ile el ele gitmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda i\u015fsizlik sorunu ile kad\u0131n sorunu aras\u0131nda organik bir ba\u011f var dedim. Kapitalizm i\u015fsizlik sorununu çözemiyorsa, kad\u0131n sorununu da çözemez. Kad\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 biçimde eve ve ev i\u015flerine köle olmaktan kurtaramaz. Tam tersine, i\u015fsizlik bask\u0131s\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 ölçüde kapitalistler kad\u0131na yeniden evinin yolunu gösterirler, ondan ev i\u015flerine, mutfa\u011f\u0131na ve çocu\u011funun bak\u0131m\u0131na dönmesini isterler. Kapitalizm artan i\u015fsizlik bas\u0131nc\u0131n\u0131 azaltmak için kad\u0131n\u0131 eve kapatmak yolunu seçer, nitekim bugünkü bunal\u0131m döneminde yapt\u0131\u011f\u0131 da budur. Kapitalizm piyasaya, rekabete ve kâr ilkesine göre i\u015fleyen bir sistemken, bunal\u0131mlar ve kitlesel i\u015fsizlik onun yol arkada\u015flar\u0131yken, kad\u0131n\u0131 hayat\u0131n her alan\u0131nda ve kal\u0131c\u0131 biçimde üretici çal\u0131\u015fman\u0131n içine çekebilir mi? Dolay\u0131s\u0131yla, üretken bir güç olarak kad\u0131n\u0131n özgürle\u015fmesinin, ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanarak bu s\u0131n\u0131rlar içerisinde özgürle\u015fmesinin imkanlar\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir mi? Bunu yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 bütün bir tarihsel ve güncel deneyim bize bütün aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile gösteriyor.<\/div>\n

<\/p>\n

Emekçi kad\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fsal ve cinsel yönden ezilmesinin özgül anlam\u0131<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Ve sözün buras\u0131nda ara bir de\u011finme: Ben burada a\u011f\u0131r ve kurals\u0131z bir kapitalist sömürünün nesnesi olmakla kalmayan, i\u015fsizlik belas\u0131n\u0131n, ev i\u015flerinin ve çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n yükünü çeken insan olarak kad\u0131n\u0131 anlat\u0131rken, gerçekte tümüyle emekçi kad\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015f oluyorum. Burjuva kad\u0131n\u0131n\u0131n bu özetledi\u011fim kapsam içinde sorunu ya yok ya da hemen hemen hiç yok. Onun çocuklar\u0131na ücretli bak\u0131c\u0131lar bak\u0131yor, yemek ve temizlik i\u015flerini hizmetçiler yap\u0131yor. Bu buna ra\u011fmen burjuva kad\u0131n\u0131n\u0131n da cinsiyet kimli\u011fi üzerinden bu toplumda bir biçimde ezildi\u011fi ve a\u015fa\u011f\u0131land\u0131\u011f\u0131 gerçe\u011fini ku\u015fkusuz ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Ama yine de bu, burjuva kad\u0131n\u0131n\u0131n cins kimli\u011finden kaynaklanan özgül sorunu ile emekçi kad\u0131n\u0131n kad\u0131n olmaktan kaynaklanan kapsaml\u0131 sosyal-kültürel sorunlar\u0131 aras\u0131nda koca bir uçurum oldu\u011fu gerçe\u011fini de ortadan kald\u0131rm\u0131yor. <\/div>\n

<\/p>\n

Kad\u0131n sorununu salt cinsler aras\u0131 ili\u015fkiler sorununa indirgemek, sorunun gerisindeki toplumsal özü ve muhtevay\u0131 görmezlikten gelmek, ya da belirgin bir s\u0131n\u0131f tutumuyla basbaya\u011f\u0131 gizlemeye yeltenmek, burjuva kad\u0131n hareketlerinin temel davran\u0131\u015f biçimi olagelmi\u015ftir. Sorunu cinsler aras\u0131 özel ili\u015fkiler çerçevesine daraltmak ve gerçekte bu ili\u015fkilere de kaynakl\u0131k eden as\u0131l toplumsal temeli ve nedenleri gözlerden gizlemek, burjuva feminizminin emekçi kad\u0131na kurabilece\u011fi en büyük tuzakt\u0131r. Ataerkil ideoloji ve kültürden kaynaklanan sorunlar her s\u0131n\u0131ftan kad\u0131nlar\u0131 kesiyor olsa bile, emekçi kad\u0131n\u0131n\u0131n kad\u0131n olmaktan kaynaklanan sorunlar\u0131 asla bundan ibaret de\u011fildir. Dahas\u0131 esas\u0131 yönünden de bundan ibaret de\u011fildir. Emekçi kad\u0131n salt emekçi olarak ezilip sömürülmekle kalmaz; kad\u0131n emekçi olmas\u0131, onun üzerindeki emek sömürüsüne ve bundan kaynaklanan çok yönlü sosyal-kültürel sorunlara apayr\u0131 boyutlar ekler. Emekçi kad\u0131n salt i\u015fini kaybetmemek ve dolay\u0131s\u0131yla evine bir parça ekmek götürmek olana\u011f\u0131n\u0131 yitirmemek için bile i\u015f yerinde cinsel kimli\u011fine yönelen maddi ve manevi tacizlere katlanmak zorunda kalabiliyor derasm, maksad\u0131m\u0131 en çarp\u0131c\u0131 biçimde anlatm\u0131\u015f olurum herhalde. \u0130\u015fteyken çocu\u011funun durumu ve i\u015f sonras\u0131nda ev i\u015flerinin bütün bir a\u011f\u0131r yükü diye eklerasm, durum daha da iyi anla\u015f\u0131l\u0131r ku\u015fkusuz. Önemle vurguluyorum, bunlar onun salt emekçi olmas\u0131ndan de\u011fil, fakat kad\u0131n emekçi olmas\u0131ndan kaynaklanan sorunlard\u0131r. Emekçi kad\u0131n\u0131n\u0131n çifte ezilmi\u015fli\u011fi ve sömürüsü dedi\u011fimiz kapsamdaki sorunlard\u0131r. Ve bunlar\u0131n hemen hiçbirini burjuva ya da orta s\u0131n\u0131f kad\u0131n\u0131nda göremezsiniz. Kad\u0131n sorununu genelli\u011fi içinde ele alan, emekçi kad\u0131n\u0131n kendine özgü konumundan kaynaklanan sorunlar\u0131n\u0131 görmezlikten gelen burjuva kad\u0131n\u0131, bu tutumuyla gerçekte emekçi kad\u0131na ili\u015fkin tüm bu sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda belirgin biçimde ilgisizdir. Ya da daha da kötüsü, aç\u0131k bir s\u0131n\u0131fsal tutum içindedir, dolay\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131t bir konumdad\u0131r. En iyi durumda ise, burjuva hay\u0131rseverli\u011finin o son derece dar, yüzeysel, i\u011freti, dahas\u0131 ikiyüzlü ve aldat\u0131c\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde, emekçi kad\u0131n lehine bir \u015feylerden yanad\u0131r. Ama yaln\u0131zca bu kadar, asla daha fazlas\u0131 de\u011fil. <\/div>\n

<\/p>\n

Proleter ve emekçi kad\u0131n\u0131n cinsel kimli\u011finden kaynaklanan sorunlar\u0131 dar anlamda cinsiyet sorunlar\u0131n\u0131n çok ötesindedir. Bu gerçe\u011fi, cins ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ürünü sorunlar emekçi kad\u0131n \u015fahs\u0131nda burjuva kad\u0131n\u0131yla hiçbir biçimde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz bir kapsam ve çe\u015fitlilik gösterir biçiminde de ifade edebiliriz. Bunlar ekonomik ve s\u0131n\u0131fsal mahiyette, dosdo\u011fru emek-sermaye ili\u015fkileriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 sorunlard\u0131r. Yani kad\u0131n burada cinsel ezilmeyi ve horlanmay\u0131 bir proleter olarak, bir emekçi s\u0131n\u0131f bireyi olarak ya\u015f\u0131yor, onun cinsel ezilmi\u015fli\u011fi buna, yani s\u0131n\u0131fsal kimli\u011fine uygun dü\u015fen bir kapsam ve nitelik kazan\u0131yor. Emekçi olarak ezilmek, sömürülmek ve horlanmakla kalm\u0131yor, bütün bunlar\u0131 bir de emekçi kad\u0131n olma konumu ve kimli\u011fi üzerinden ya\u015f\u0131yor. S\u0131n\u0131fsal kimli\u011finden gelen sorunlar cinsel kimli\u011finden gelen sorunlarla birle\u015fiyor, burjuva kad\u0131n\u0131nkinden tümüyle farkl\u0131 bir anlam, kapsam ve nitelik kazan\u0131yor. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu zorunlu ara de\u011finmenin ard\u0131ndan yeniden ba\u015flang\u0131çtaki konuya dönelim.<\/div>\n

<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n özgürle\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131racak önlemler kapitalizmin do\u011fas\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131 özgürle\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131racak önlemler kapitalizmin do\u011fas\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Kad\u0131n\u0131n toplumsal üretici etkinli\u011fe istikrarl\u0131 biçimde kat\u0131labilme olana\u011f\u0131ndan kad\u0131n üzerindeki ev i\u015fleri ve çocuk bak\u0131m\u0131 yükünü ortadan kald\u0131rmaya yönelik toplumsal kurumla\u015fmalara kadar bu böyle. Dahas\u0131 kad\u0131n cinsinin ezilmesini ve horlanmas\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran ve kutsayan ataerkil kültür, geleneksel aile ve din gibi kurumlarla u\u011fra\u015fmak da kapitalizmin i\u015fine gelmez. Tam tersine, bütün bunlar onun egemenli\u011finin temel dayanaklar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r ve o bu dayanaklar\u0131 güçlendirme yoluna gitti\u011fi ölçüde, böylece kad\u0131n\u0131n günümüz toplumundaki ezilen cins konumunu da güçlendirmi\u015f olur. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda kad\u0131n\u0131n üretici etkinli\u011fe neden sürekli ve istikrarl\u0131 bir biçimde kat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 üzerinde yeterince durdum. Kad\u0131n kapitalist sanayi için esnek bir i\u015fgücü kayna\u011f\u0131d\u0131r yaln\u0131zca, bu anlamda güçlü bir yedek sanayi ordusudur. Gerekti\u011finde belli bir do\u011frultudaki propagandayla geni\u015f kitleler halinde sanayiye ve hizmet üretimine çekilir, sava\u015f dönemlerinde olan budur örne\u011fin; gerekti\u011finde tam z\u0131t yönde bir propagandayla gerisin geri eve itilir, salt ev i\u015flerine ve çocuk bak\u0131m\u0131na yöneltilir, bunal\u0131m dönemlerinde ve dolay\u0131s\u0131yla günümüzde görülense budur. Bundan çok çarp\u0131c\u0131 bir sonuç ç\u0131k\u0131yor; kapitalizmin kad\u0131n\u0131n üretici toplumsal etkinli\u011fe kat\u0131lmas\u0131 konusundaki tavr\u0131 tümüyle kapitalist ç\u0131kara dayal\u0131d\u0131r, kapitalist sömürü ve birikimin ihtiyaçlar\u0131na, i\u015flerin bu alandaki seyrine ba\u011fl\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizm ev i\u015flerini toplumsalla\u015ft\u0131rman\u0131n tüm teknik ve maddi ön ko\u015fullar\u0131n\u0131 yarat\u0131r, fakat bunu bizzat gerçekle\u015ftiremez. Yemek i\u015fleri, temizlik i\u015fleri, çama\u015f\u0131r i\u015fleri, giyim ku\u015fama ili\u015fkin onar\u0131m i\u015fleri, küçük ya\u015fam birimleri içinde bütün bunlar\u0131n toplumsal bir hizmet, ortak bir i\u015f olarak kar\u015f\u0131lanmas\u0131 kapitalizmin i\u015fine gelmez. Öncelikle bu türden çözümler tüketimi k\u0131saca\u011f\u0131 ve pazar\u0131 daraltaca\u011f\u0131 için i\u015fine gelmez. Bütün bu i\u015fler için gerekli alet ve donan\u0131m\u0131 her eve ayr\u0131 ayr\u0131 pazarlamak varken neden bütün bunlardan büyük bir tasarruf demek olan kolektif çözümlere e\u011filim duysun ki kapitalizm? Öte yandan tüm i\u015flerin yükünü tek tek her ev üzerinden i\u015fçi ve emekçi kad\u0131nlar\u0131n ücretsiz eme\u011fi üzerinden kar\u015f\u0131lamak, yani tümüyle bedavaya getirmek varken, neden onlar\u0131 devletin bütçesine yük ya da kapitalistlerin kâr\u0131ndan k\u0131s\u0131nt\u0131 anlam\u0131na gelecek biçimde kamusal hizmet olarak kar\u015f\u0131lamak yoluna gidilsin ki? Kapitalizm kârl\u0131 olmayan, kapitalist birikimi art\u0131rmayan hiçbir i\u015fe giri\u015fmez. Toplumsal fayda ya da insani ihtiyaç kapitalizmin umurunda de\u011fildir, giri\u015fimlerinin hareket noktalar\u0131 asla bunlar olamaz. Böyle olunca, küçük ölçekli bir yerle\u015fim biriminin orta yerine çama\u015f\u0131rlar\u0131 y\u0131kayacak, y\u0131kanm\u0131\u015flar\u0131 ütüleyecek, y\u0131rt\u0131\u011f\u0131 sökü\u011fü dikecek atölyeleri kurmak, bunlar\u0131n masraflar\u0131n\u0131 da kamu fonlar\u0131ndan kar\u015f\u0131lamak kapitalizmin i\u015fine gelmez. O bunu ancak bunlar yeterli kâr ve vurgun getirebilecek i\u015fler olacaksa yapmak yoluna gider. Nitekim bu kapsamda yap\u0131yor da. Yerle\u015fim yerlerinin hemen dibindeki lokantalar, pastahaneler, terzi ya da kuru temizleme atölyeleri, bir yerde bunun ifadesidir. Fakat bu durumda da toplumun onda dokuzunu olu\u015fturan emekçi insan bundan yararlanamaz, ya da ev i\u015fleri yükünü en aza indirecek biçimde yararlanamaz. Zira bunun için gerekli maddi imkanlardan, yeterli kazanç düzeyinden yoksundur. Böyle olunca da tüm bu i\u015fler emekçinin kendisine, dolay\u0131s\u0131yla da bu ayn\u0131 topluma egemen ataerkil zihniyet içinde de gerçekte büyük ölçüde ya da hemen tamamen evin kad\u0131n\u0131na kal\u0131r. Böylece ev i\u015flerinin a\u011f\u0131r yükü emekçi kad\u0131n için sürekli bir hal al\u0131r, i\u015finin olmas\u0131 durumunda ise ikinci bir i\u015f olarak onu tümden bo\u011fup bunaltan bir yüke dönü\u015für. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalizm çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 da toplumsalla\u015ft\u0131rmak istemez, tümüyle ayn\u0131 mant\u0131k içinde ve tümüyle ayn\u0131 nedenlerle. Çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n toplumsal kurumla\u015fmalar yoluyla çözümü her bir küçük yerle\u015fim ölçe\u011finde kre\u015fler, çocuk yuvalar\u0131, çocuk saraylar\u0131, bunun gerektirdi\u011fi donan\u0131m ve uzman personel demektir. Bu ise do\u011fal olarak devlet bütçesinden buraya önemli kaynaklar aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir. E\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k gibi yerle\u015fik kamu hizmetlerinden bile sürekli olarak k\u0131san ve dahas\u0131 gelinen yerde bunlar\u0131 piyasan\u0131n yeni kârl\u0131 i\u015f alanlar\u0131 haline getiren kapitalizmin, çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 devlet bütçesini kullanarak toplumsal kurumla\u015fmalar yoluyla üstlenmek yoluna gitmesi dü\u015fünülür \u015fey de\u011fildir. O bunu bugüne kadar yapmad\u0131, neredeyse soludu\u011fumuz havay\u0131 bile ticari kâr nesnesi haline getirmeye yöneldi\u011fi bu tarihi evrenin ard\u0131ndan hiç yapmaz, yapamaz. Tam tersine, çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 her bir ailenin tümüyle kendi özel sorunu ve i\u015fi saymak, böylece bunun tüm yükünü de evin kad\u0131n\u0131na yüklemek ve bedavaya getirmek, dahas\u0131 bu yolla kad\u0131n\u0131n i\u015f ya\u015fam\u0131ndan kopar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve eve kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 da me\u015frula\u015ft\u0131rmak varken, kapitalizm çocuk bak\u0131m\u0131na yönelik toplumsal kurumla\u015fmalar\u0131 neden kamusal bir hizmet olarak ele al\u0131p kendine gereksiz bir yük haline getirsin ki?<\/div>\n

<\/p>\n

Ataerkil kültür, aile ve din…<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde kapitalizm, kad\u0131n cinsinin ezilip horlanmas\u0131n\u0131n bütün bir geleneksel ideolojik içeri\u011fi demek olan ataerkil kültüre kar\u015f\u0131 da mücadele edemez. Zira bu kültür de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015f ve incelmi\u015f biçimiyle bugünkü kapitalist s\u0131n\u0131f egemenli\u011finin temel üstyap\u0131sal dayanaklar\u0131ndan biridir. Elbette bugününün burjuva medeni hukukunda kad\u0131n lehine bir dizi düzenleme yer almaktad\u0131r ve kad\u0131n politik planda baz\u0131 haklara da sahiptir. Fakat bunlar son 150-200 y\u0131l\u0131n zorlu mücadeleleri içinde uzun on y\u0131llara yay\u0131larak ancak parça parça kazan\u0131labilmi\u015f ve ancak çok yak\u0131n zamanlarda uluslararas\u0131 ölçekte toplumsal norm olarak kabul edilir hale gelmi\u015ftir. Bu sayededir ki bu haklar için çok özel mücadelelerin verilemedi\u011fi toplumlarda bile belli s\u0131n\u0131rlar içinde resmen benimsenmi\u015f ve yasalara geçmi\u015ftir. Ne var ki kendi ba\u015f\u0131na biçimsel hukuksal haklar fazla bir anlam ifade etmez. Önemli olan bunlar\u0131 gerçek manada kullanabilmenin maddi ve kültürel ko\u015fullar\u0131na sahip olabilmektir. Ve kad\u0131n haklar\u0131 söz konusu oldu\u011funda kad\u0131nlar\u0131n onda dokuzu bu olanaktan yoksundur. Yeri geldikçe yasalar\u0131nda birçok bat\u0131l\u0131 ülkeden bile önce kad\u0131na seçme ve seçilme hakk\u0131 tan\u0131makla övünen Türkiye’nin kad\u0131n gerçe\u011fine bakarsan\u0131z, bunun ne anlama geldi\u011fini somut olarak görürsünüz. <\/div>\n

<\/p>\n

Ka\u011f\u0131t üzerinde sahip olunan haklar\u0131 fiilen kullanamamak maddi yönden tümüyle s\u0131n\u0131fsal bir sorundur ve sorunun bu yönü yeterince aç\u0131kt\u0131r. Fakat öteki yönü kültüreldir ve bu kültür burjuva düzeni taraf\u0131ndan da incelikli bir biçimde ya\u015fat\u0131lan ve her zerresinde kad\u0131n\u0131n ikinci s\u0131n\u0131f olarak görülmesi ve a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131 bulunan ataerkil kültürdür. Bu kültürel anlay\u0131\u015f ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 içinde kad\u0131n ev i\u015fleri ve çocuk bak\u0131m\u0131yla yükümlü görüldü\u011fü için, örne\u011fin politik ya\u015fama kat\u0131lma biçimsel hakk\u0131n\u0131n onun için fazlaca bir anlam\u0131 kalmaz. (Kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu haklar\u0131n 70 y\u0131ld\u0131r tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Türkiye’de son genel ve yerel seçimler tablosu da bütün aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile göstermektedir. Parlamentoda kad\u0131nlar\u0131n oran\u0131 yüzde onun bile çok alt\u0131ndad\u0131r ve il belediye ba\u015fkanlar\u0131m\u0131zdan yaln\u0131zca biri kad\u0131nd\u0131r.) <\/div>\n

<\/p>\n

Binlerce y\u0131l\u0131n erkek egemen kültürü orta yerde duruyorken ve burjuvazi bu kültürü kendi ç\u0131karlar\u0131 çerçevesinde ayakta tutan ili\u015fkilerin bizzat temsilcisiyken, burjuva düzeninin cins ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na biçimsel haklar ötesinde bir çözüm getirebilmesi olana\u011f\u0131 yoktur. Kapitalizm bu kültürle mücadele yolunu tutamaz. Bunu yapmas\u0131 örne\u011fin geleneksel aileye sald\u0131rmas\u0131n\u0131 gerektirir. Oysa geleneksel aile kapitalist toplum düzeninin temel direkleri aras\u0131ndad\u0131r, onu ayakta tutan en temel kurumlardan biridir. Toplumun istikrar\u0131 ve gelece\u011fi ile aile aras\u0131nda organik bir ba\u011f kurar burjuva ideolojisi, politikas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla da popüler propagandas\u0131. Burjuvazi bugünkü biçimiyle ailenin kendi düzeninin mikro birimi oldu\u011funu ve düzenle uyumlu, onun ihtiyaçlar\u0131na yan\u0131t veren insan\u0131n öncelikle aile ili\u015fkiler içinde üretilip yeti\u015ftirildi\u011fini çok iyi bilir. Kapitalizmin sosyo-ekonomik evrimi ve nesnel i\u015fleyi\u015fi bugünkü biçimiyle aileyi günden güne çözüyor ve zay\u0131flat\u0131yor olsa da, burjuvazi çok yönlü öznel ideolojik-kültürel çabalar\u0131yla onu kutsamaya, ayakta tutmaya ve güçlendirmeye çal\u0131\u015f\u0131r. Böylece bu yoldan kad\u0131n\u0131n\u0131n aile içi köleli\u011fini kutsam\u0131\u015f ve güçlendirmi\u015f olur. <\/div>\n

<\/p>\n

Ataerkil kültürü ve geleneksel aile kurumunu kendi cephesinden bir de din tamamlar bilindi\u011fi gibi. Ve kurulu kapitalist düzen, kad\u0131n\u0131n ikinci s\u0131n\u0131f insan olmas\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran ve kutsayan dine kar\u015f\u0131 da mücadele edemez. Zira din, düzenini sürdürmede ve kitleleri manevi-kültürel yönden uyu\u015fturarak denetim alt\u0131nda tutmada, burjuvazinin elinde bir ba\u015fka temel önemde ideolojik ve kurumsal araçt\u0131r. Kapitalist düzeninin do\u011fas\u0131na ve ihtiyaçlar\u0131na uydurulmu\u015f biçimiyle din, burjuvazinin elinde son derece etkili bir silaht\u0131r. En devrimci döneminde bile burjuvazi dine kar\u015f\u0131 de\u011fil, fakat yaln\u0131zca onun feodal soylulu\u011fun ç\u0131karlar\u0131na hizmet eden biçimine kar\u015f\u0131 mücadele etti. Daha devrimci döneminde ve üstelik en rasyonel dü\u015fünen filozoflar\u0131 bile, tam da burjuva rasyonalitesinin bir gere\u011fi olarak, “din olmasayd\u0131, onu icat etmek gerekirdi” diyebilmi\u015flerdir ve bunu tam da halk kitlelerini daha kolay yönetebilme ihtiyac\u0131 ile gerekçelendirmi\u015flerdir. Devrimci döneminde bile dine kar\u015f\u0131 tutumu bu olan burjuvazinin gericilik döneminde onu nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131 kendili\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131r. Kapitalizm yoksulluk ve cehalet, toplumsal ac\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131lanma üreterek böylece dini ya\u015fatan nesnel ko\u015fullar\u0131 sürekli üretmekle kalmaz, daha bir de çok yönlü öznel çabalar\u0131yla dinsel ideoloji ve kurumla\u015fmalar\u0131 sistemli biçimde güçlendirerek, onu düzeninin hizmetinde en etkin biçimde kullanmaya çal\u0131\u015f\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Ama dinin bu ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131 ve kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131, kad\u0131n\u0131n özgürle\u015fmesinin önüne bizzat burjuva s\u0131n\u0131f düzeni taraf\u0131ndan dikilen bir ba\u015fka temel önemde kurumsal engel demektir. Din kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumu ve tutumu, burjuva düzeninin kad\u0131n sorununun çözümü önünde yap\u0131sal bir engel olarak durdu\u011funun bir ba\u015fka temel önemde kan\u0131t\u0131d\u0131r. Burjuva toplumunun ideolojik-kültürel dokusu organik bir bütün olu\u015fturur. Burjuvazi do\u011fas\u0131 gere\u011fi bu bütüne dokunamaz, böyle olunca da onun kad\u0131na ili\u015fkin gerici ö\u011felerine de dokunamaz. <\/div>\n

<\/p>\n

(Devam edecek…)<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kad\u0131n sorunu ve kapitalizmH. F\u0131ratKad\u0131n sorununun çözülmesini kolayla\u015ft\u0131racak toplumsal kurumla\u015fmalar\u0131n kapitalist düzen alt\u0131nda gerçekle\u015ftirilmesi bu düzenin do\u011fas\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Kapitalizmin tarihi ve günümüzdeki tablosu bunun tart\u0131\u015fma götürmez aç\u0131kl\u0131ktaki kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bugün, hiç de\u011filse geli\u015fmi\u015f kapitalist ülkelerde, ev i\u015flerini ve çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 toplumsal kurumla\u015fmalar yoluyla çözmenin teknik ve maddi ön ko\u015fullar\u0131 fazlas\u0131yla vard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kad"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}