{"id":260,"date":"2006-03-04T01:17:47","date_gmt":"2006-03-04T00:17:47","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/03\/04\/kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan2\/"},"modified":"2006-03-04T01:17:47","modified_gmt":"2006-03-04T00:17:47","slug":"kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kadn-sorunu-uezerine-konferanslardan2\/","title":{"rendered":"Kad\u0131n sorunu \u00fczerine konferanslardan&#8230;\/2"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>27 Minute, 2 Second                <\/div>\n\n            <\/div><div><strong><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.sosyalist-kurd.net\/images\/stories\/8marta.gif\" width=\"88\" height=\"119\" style=\"float: right;\" hspace=\"6\" alt=\"Image\" title=\"Image\" border=\"0\" \/>Tarihten g&uuml;n&uuml;m&uuml;ze kad\u0131n ezilmi\u015fli\u011fi ve kapitalizm<br \/><\/strong><strong>H. F\u0131rat <\/strong><br \/><strong>Kad\u0131n cinsinin b&uuml;y&uuml;k tarihsel yenilgisi<\/strong><br \/>\u0130nsanl\u0131k tarihinin belli bir d&ouml;neminde cins ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 ili\u015fkilerin olmad\u0131\u011f\u0131 daha 19. y&uuml;zy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda bilimsel olarak kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumdayd\u0131.<\/div>\n<p> <!--more--> <\/p>\n<div>&nbsp;B&uuml;t&uuml;n tarihsel ve antropolojik veriler bu &ccedil;er&ccedil;evede kad\u0131n sorununun tarihselli\u011fine tan\u0131kl\u0131k etmekte, bunun tarihin belli bir evresinde ve belirli ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak ortaya &ccedil;\u0131kan bir sorun oldu\u011funu g&ouml;stermektedir.. Gerici ideolojiye ve dinsel safsataya kar\u015f\u0131 bilim bu konuda t&uuml;m&uuml;yle devrimci teoriden yanad\u0131r, her bak\u0131mdan onu do\u011frulamaktad\u0131r. Sosyalizmin bilimsel teorisi tarihsel ve toplumsal veriler &uuml;zerinde y&uuml;kseldi\u011fine g&ouml;re bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 da de\u011fildir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Tarih i&ccedil;inde bin y\u0131llar\u0131n ataerkil toplumunu ondan &ccedil;ok daha uzun bir tarihi s&uuml;reci kaplam\u0131\u015f anaerkil toplum &ouml;nceliyordu. Bu toplumda kad\u0131n\u0131n belirgin bir &uuml;st&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml; vard\u0131, fakat bu &ouml;teki cins &uuml;zerinde tahakk&uuml;m kurmaya dayal\u0131 ve onu ezmeye y&ouml;nelik bir &uuml;st&uuml;nl&uuml;k de\u011fildi. O g&uuml;n&uuml;n toplumsal ili\u015fkileri i&ccedil;inde kad\u0131n\u0131n tuttu\u011fu yere ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan do\u011fal bir toplumsal durumdu bu. Burada kad\u0131n\u0131n cins ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak erke\u011fin ezilmesi ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;lmesi de\u011fil, fakat o g&uuml;n&uuml;n toplumuna egemen anaerkil ili\u015fkilere do\u011fal bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 s&ouml;zkonusudur. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Anaerkil toplum ya da bilimsel a&ccedil;\u0131dan daha uygun bir niteleme ile ilkel kom&uuml;nal toplum, hen&uuml;z &ouml;zel m&uuml;lkiyetin, s\u0131n\u0131flar\u0131n, s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n, devletin olmad\u0131\u011f\u0131, genel olarak toplumda s\u0131n\u0131f egemenli\u011fine dayal\u0131 ili\u015fkilerin ve dolay\u0131s\u0131yla onun &uuml;r&uuml;n&uuml; ya da uzant\u0131s\u0131 &ouml;teki toplumsal s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve ezme bi&ccedil;imlerinin ortaya &ccedil;\u0131kmad\u0131\u011f\u0131, bu &ccedil;er&ccedil;evede cins ezilmi\u015fli\u011finin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir toplum bi&ccedil;imidir. Bu, s\u0131n\u0131fs\u0131z, s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;z, m&uuml;lkiyetsiz, devletsiz bir toplumdu, demek oluyor ki, insanl\u0131\u011f\u0131n bug&uuml;n gelece\u011fe ili\u015fkin olarak hedefledi\u011fi bir toplumsal durumun ilkel d&uuml;zeyde bir &ouml;rne\u011fi idi. \u0130\u015fte b&ouml;yle bir toplumda kad\u0131n, &uuml;retimdeki ve genel toplumsal ili\u015fkileri i&ccedil;indeki yerinden gelen belirgin bir &uuml;st&uuml;nl&uuml;\u011fe sahiptir, fakat bu sonradan ekonomik g&uuml;ce, maddi ve manevi bask\u0131ya dayal\u0131 olarak erke\u011fin kad\u0131n &uuml;zerinde kurdu\u011fu egemenlikten t&uuml;m&uuml;yle farkl\u0131 idi. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>\u0130nsan toplumunun varolu\u015f &ouml;l&ccedil;e\u011fi o a\u015famada hen&uuml;z bug&uuml;nle hi&ccedil;bir bi&ccedil;imde k\u0131yaslanamaz &ouml;l&ccedil;&uuml;de k&uuml;&ccedil;&uuml;kt&uuml;, insan topluluklar\u0131 k&uuml;&ccedil;&uuml;k &ouml;l&ccedil;ekli kabileler halinde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu kabile ya\u015fam\u0131 i&ccedil;inde bir kom&uuml;nal m&uuml;lkiyet ortakl\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funu, kad\u0131n\u0131n bir dizi avantaj\u0131ndan dolay\u0131 bu toplumda &ouml;ne &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, otorite sahibi oldu\u011funu, manevi sayg\u0131 g&ouml;rd&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; biliyoruz. Soy zincirinin kad\u0131na g&ouml;re belirlendi\u011fini; evliliklerde erke\u011fin kad\u0131n\u0131n kabilesine gitti\u011fini, bu manada kad\u0131na tabi oldu\u011funu, bo\u015fanmalarda gerisin geri kendi kabilesine d&ouml;nd&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; ve beraberinde bir \u015fey g&ouml;t&uuml;remedi\u011fini biliyoruz. &Ccedil;ocuklar\u0131n kad\u0131n\u0131n kabilesine ait oldu\u011funu, &ccedil;ocu\u011fun do\u011fdu\u011fu kabileye mensup olan day\u0131n\u0131n evlendi\u011fi kad\u0131n\u0131n kabilesine giderek nispeten uzak bir yabanc\u0131 olarak kalan amcadan &ccedil;ok daha de\u011ferli ve &ouml;n planda bulundu\u011funu biliyoruz. Tarihsel ve antropolojik incelemeler b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n tart\u0131\u015fma g&ouml;t&uuml;rmez kan\u0131tlar\u0131n\u0131 bize a&ccedil;\u0131kl\u0131kla sunuyor. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>K&ouml;leci s\u0131n\u0131f toplumunu &ouml;nceleyen tanr\u0131&ccedil;a k&uuml;lt&uuml;r&uuml;, t&uuml;m&uuml;yle kad\u0131n\u0131n toplumda etkin, egemen ve sayg\u0131n oldu\u011fu bir tarihsel d&ouml;nemin g&ouml;stergesidir. \u0130nsanl\u0131k tarihininin d&uuml;\u015f&uuml;nsel-k&uuml;lt&uuml;rel boyutunda tanr\u0131lardan &ouml;nce tanr\u0131&ccedil;alar var ve tanr\u0131lar\u0131n bunlar\u0131n yerini almas\u0131 zamanla oluyor. Ve bu, mitolojinin a&ccedil;\u0131k&ccedil;a tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi gibi, bar\u0131\u015f&ccedil;\u0131 bi&ccedil;imde olmak bir yana ancak b&uuml;y&uuml;k m&uuml;cadeleler sayesinde ve bu m&uuml;cadelelere sahne olan zorlu bir tarihi ge&ccedil;i\u015f d&ouml;neminin sonras\u0131nda ger&ccedil;ekle\u015fiyor. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Bu, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumun ve ona e\u015flik eden erkek egemenli\u011finin, bin y\u0131llara yay\u0131lan zorlu ve sanc\u0131l\u0131 do\u011fumunun d&uuml;\u015f&uuml;nsel-k&uuml;lt&uuml;rel yans\u0131mas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ku\u015fkusuz. Tarih i&ccedil;inde &ouml;zel m&uuml;lkiyetin, s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n, s\u0131n\u0131flar\u0131n, bunlara dayal\u0131 tahakk&uuml;m ve ezme bi&ccedil;imlerinin, b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n temel bir arac\u0131 olarak devletin do\u011fumuna, bu ayn\u0131 s&uuml;recin cins ili\u015fkileri plan\u0131nda yans\u0131mas\u0131 olarak erkek egemenli\u011finin do\u011fumu e\u015flik etmi\u015ftir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>&Uuml;retici g&uuml;&ccedil;lerdeki geli\u015fme zamanla &uuml;retim i&ccedil;inde erke\u011fe daha &uuml;st&uuml;n bir konum kazand\u0131rd\u0131 ve bu ayn\u0131 geli\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 zenginlik gitgide &ouml;zel m&uuml;lk olarak erke\u011fin elinde birikti. Erkek tam da bu sayede ad\u0131m ad\u0131m toplum i&ccedil;erisinde &ouml;n plana &ccedil;\u0131kt\u0131 ve kad\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu &uuml;st&uuml;nl&uuml;kleri devralmaya ba\u015flad\u0131. Ama arada k&ouml;kl&uuml; ve temelli bir fark vard\u0131; kad\u0131n &uuml;st&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml; s\u0131n\u0131fs\u0131z ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;z bir toplumsal ili\u015fkiler sistemi i&ccedil;inde ger&ccedil;ekle\u015fiyorken, dolay\u0131s\u0131yla bask\u0131ya, zora, bunlara dayal\u0131 ezme bi&ccedil;imlerine dayanm\u0131yorken; bunu izleyen erkek egemenli\u011fi, s\u0131n\u0131fsal bask\u0131 ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n egemen hale geldi\u011fi bir toplumsal ili\u015fkiler i&ccedil;inde ger&ccedil;ekle\u015fti, s\u0131n\u0131fsal s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve bask\u0131n\u0131n cins ili\u015fkileri plan\u0131ndaki uzant\u0131s\u0131 oldu. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Konumuz kad\u0131n sorunu oldu\u011fu i&ccedil;in, bu toplumsal de\u011fi\u015fimi daha &ccedil;ok kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerinin evrimi &uuml;zerinden ele al\u0131yoruz. Yeri geldik&ccedil;e vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi ger&ccedil;ekte burada daha genel planda bir toplumsal evrim var ve kad\u0131n-erkek ili\u015fkilerindeki tarihsel de\u011fi\u015fim de bunun bir par&ccedil;as\u0131 olarak ger&ccedil;ekle\u015fiyor. &Ccedil;&ouml;z&uuml;len daha genel planda ilkel kom&uuml;nal toplumdur, s\u0131n\u0131flar\u0131n, s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n, &ouml;zel m&uuml;lkiyetin ve devletin olmad\u0131\u011f\u0131 toplumsal d&uuml;zendir. Do\u011fmakta olan &ouml;zel m&uuml;lkiyet, s&ouml;m&uuml;r&uuml;, s\u0131n\u0131flar, s\u0131n\u0131fsal s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve bask\u0131 ili\u015fkileri, bunlar\u0131n zora dayal\u0131 g&uuml;vencesi olarak devlet, &ouml;zetle t&uuml;m sonu&ccedil;lar\u0131yla s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdur. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>S\u0131n\u0131flar\u0131n do\u011fumuna erkek egemenli\u011finin do\u011fumu e\u015flik etti, bu ikisi ayn\u0131 s&uuml;recin iki farkl\u0131 boyutudur. \u0130lki ayn\u0131 evrimin s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri, ikincisi ise cins ili\u015fkileri plan\u0131ndaki yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Ne zaman ki m&uuml;lkiyet, s&ouml;m&uuml;r&uuml;, s\u0131n\u0131flar ve devlet, bunlar\u0131 olumlayan ve me\u015frula\u015ft\u0131ran ideoloji, k&uuml;lt&uuml;r, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, dinsel inan&ccedil;lar vb. do\u011fdu, i\u015fte o zaman kad\u0131n\u0131n cinsinin bin y\u0131llara yay\u0131lan ve halen de s&uuml;rmekte olan ezilmi\u015fli\u011fi de ba\u015flam\u0131\u015f oldu. S\u0131n\u0131fsal s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve bask\u0131n\u0131n t&uuml;m maddi ve manevi ara&ccedil;lar\u0131 kad\u0131n &uuml;zerindeki cinsel s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve bask\u0131n\u0131n da ara&ccedil;lar\u0131 oldular. O zamandan beri kad\u0131n ezilen bir cinstir, toplum bi&ccedil;imlerindeki de\u011fi\u015fime ba\u011fl\u0131 olarak bu ezilmi\u015fli\u011fin bi&ccedil;imi zaman i&ccedil;inde de\u011fi\u015fmi\u015f fakat &ouml;z&uuml; s&uuml;regelmi\u015ftir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>B&uuml;t&uuml;n bu k&ouml;kl&uuml; tarihsel de\u011fi\u015fimlerin ve kad\u0131n\u0131n bin y\u0131llar\u0131 bulan cinsel ezilmi\u015fli\u011finin ku\u015fkusuz binbir t&uuml;rl&uuml; g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml; var. Fakat bizim i&ccedil;in burada gerekli olan bu de\u011fi\u015fimin ve onun &uuml;r&uuml;n&uuml; cinsel ezilmi\u015fli\u011fin &ouml;z&uuml; ve esas\u0131d\u0131r. Bu de\u011fi\u015fimin ve ezilmi\u015fli\u011fin nelere ba\u011fl\u0131 olarak ve nas\u0131l do\u011fdu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla nelere ba\u011fl\u0131 olarak ve nas\u0131l ortadan kalkaca\u011f\u0131d\u0131r. Biz tarih&ccedil;i ya da antropolog de\u011fil, devrimciyiz. S&ouml;m&uuml;r&uuml; ve bask\u0131ya dayal\u0131 bir s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi sistemini t&uuml;m uzant\u0131lar\u0131 ve sonu&ccedil;lar\u0131yla ortadan kald\u0131rmak pe\u015findeyiz. Bu &ccedil;er&ccedil;evede bizi ilgilendiren, belirli bir toplumsal olgunun tarihsel olu\u015fum ve evriminin binbir g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml; ya da bi&ccedil;imi de\u011fil, fakat temelde onu do\u011furan ve ya\u015fatan ana etkenlerdir. Biz cinsel e\u015fitsizlik, bask\u0131 ve k&ouml;lelik ili\u015fkilerini do\u011furan ana etkenleri kavrarsak, b&ouml;ylece bu ayn\u0131 ili\u015fkilerin k&ouml;kl&uuml; ve temelli bi&ccedil;imde ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekli ve zorunlu ko\u015fullar\u0131na da a&ccedil;\u0131kl\u0131k getirmi\u015f olur, haliyle buna y&ouml;nelik devrimci m&uuml;cadele ufkumuzu da bu temellere dayand\u0131r\u0131r\u0131z. Tarihsel ve antropolojik verilerden &ccedil;\u0131kan temel sonu&ccedil;lar burada bizi bu kadar, yaln\u0131zca bu s\u0131n\u0131rlar i&ccedil;inde ilgilendirmektedir ve &ouml;zel ayr\u0131nt\u0131larla u\u011fra\u015fmam\u0131za bunun i&ccedil;in gerek yoktur. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kad\u0131n sorunu tarih i&ccedil;inde ve belli toplumsal ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak do\u011fmu\u015ftur, o halde zamanla ve s&ouml;zkonusu ko\u015fullar\u0131n k&ouml;kl&uuml; de\u011fi\u015fimi ile de ortadan kalkacak\/kald\u0131r\u0131lacakt\u0131r, &ouml;nemli olan bunun bilincinde olmakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131n k&ouml;leli\u011fine ve ezilmi\u015fli\u011fine kar\u015f\u0131 m&uuml;cadeleyi bu tarihsel ve s\u0131n\u0131fsal bir perspektif i&ccedil;inde ele alabilmektir.<\/div>\n<p><\/p>\n<div><strong>Kapitalizm ve kad\u0131n sorunu<\/strong><\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kapitalizm kad\u0131n sorununu yaratmad\u0131, onu kendinden &ouml;nceki s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlardan devrald\u0131. Ona kendi ko\u015fullar\u0131na uygun d&uuml;\u015fen yeni bir bi&ccedil;im verdi, kendi s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve egemenlik ili\u015fkilerine uyarlad\u0131 ve bu yeni temel &uuml;zerinde devam ettirdi. Buradaki durum aynen s\u0131n\u0131fsal s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve egemenlik ili\u015fkilerinde oldu\u011fu gibidir. Bunlar\u0131 da kapitalizm yaratmad\u0131, yaln\u0131zca kendinden &ouml;nceki toplumlardan devrald\u0131. &Ouml;z&uuml;n&uuml; koruyarak bu ili\u015fkilere kendi yeni ko\u015fullar\u0131na uygun d&uuml;\u015fen bir i&ccedil;erik ve bi&ccedil;im kazand\u0131rd\u0131. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kapitalizm kendinden &ouml;nceki s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdan devrald\u0131\u011f\u0131 her\u015feyi kendine uydurur, her alanda kendi burjuva bi&ccedil;imini yarat\u0131r. Nas\u0131l s&ouml;m&uuml;r&uuml; ili\u015fkilerinin feodal bi&ccedil;imi yerine kapitalist bi&ccedil;imini ge&ccedil;irdiyse, kad\u0131n &uuml;zerindeki cinsel bask\u0131 ve s&ouml;m&uuml;r&uuml; alan\u0131nda da benzer bir \u015fey oldu. Burjuva toplumu feodal toplumdan kad\u0131n\u0131n bin y\u0131llar\u0131n &uuml;r&uuml;n&uuml; ezilmi\u015fli\u011fi ile birlikte bunu bir ideoloji, bir k&uuml;lt&uuml;r, bir gelenek haline getiren, yani her yolla olumlayan ve me\u015frula\u015ft\u0131ran her\u015feyi devrald\u0131, b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131 &ouml;z&uuml;ne dokunmad\u0131, yaln\u0131zca onlara kendi burjuva do\u011fas\u0131na ve kapitalist s&ouml;m&uuml;r&uuml; ili\u015fkilerinin yeni ihtiya&ccedil;lar\u0131na uygun d&uuml;\u015fen bir bi&ccedil;im verdi. &Ouml;zetle burjuva toplumu kad\u0131n sorununun &ouml;z&uuml;ne dokunmad\u0131, onu kendi egemenlik ve s&ouml;m&uuml;r&uuml; ili\u015fkilerinin yeni ko\u015fullar\u0131na uyarlamakla yetindi. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kapitalist toplumda &uuml;retici g&uuml;&ccedil;lerin geli\u015fmesiyle birlikte nesnel ko\u015fullar\u0131n kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu i&ccedil;in kendili\u011finden olgunla\u015fmas\u0131 ile resmi burjuva toplumunun kad\u0131n sorunu kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu t&uuml;m&uuml;yle farkl\u0131 iki \u015feydir, bunlar\u0131 biribirinden &ouml;zenle ay\u0131rmak durumuday\u0131z. \u0130lki kad\u0131n\u0131n &ouml;zg&uuml;rle\u015fmesinin nesnel zeminini olgunla\u015ft\u0131r\u0131rken, ikincisi kad\u0131n\u0131n cinsel ezilmi\u015fli\u011fini kendi yeni s&ouml;m&uuml;r&uuml; ko\u015fullar\u0131na uyarlamaya ve ondan en iyi bi&ccedil;imde yararlanmaya bakar. Modern sanayi tarihsel olarak emek&ccedil;iyi de belli s\u0131n\u0131rlar i&ccedil;inde &ouml;zg&uuml;rle\u015ftirdi. Onu d&uuml;n&uuml;n topra\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 k&ouml;lesi olmaktan &ccedil;\u0131kard\u0131, kapal\u0131 feodal ekonominin b&ouml;nle\u015ftirici ortam\u0131ndan kurtard\u0131, b&uuml;y&uuml;k sanayinin ve genel toplumsal-k&uuml;lt&uuml;rel ili\u015fkilerin i&ccedil;ine &ccedil;ekti. Bu elbette emek&ccedil;inin konumu ve kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan b&uuml;y&uuml;k bir tarihsel ilerlemenin bir ifadesiydi. Fakat &ouml;te yandan bu ayn\u0131 s&uuml;re&ccedil;, i\u015f&ccedil;ile\u015fen emek&ccedil;inin kapitalist s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve k&ouml;leli\u011fin girdab\u0131 i&ccedil;ine girmesi, d&uuml;n&uuml;n toprak k&ouml;leli\u011fi ili\u015fkilerinin yerini modern burjuva toplumunun &uuml;cretli k&ouml;lelik ili\u015fkilerinin almas\u0131 demekti. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Modern sanayinin geli\u015fmesinin kad\u0131n\u0131n toplumsal konumu &uuml;zerindeki etkisi de benzer bi&ccedil;imde oldu. Kapitalist geli\u015fmenin ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n zorunlu ihtiya&ccedil;lar\u0131 kad\u0131n\u0131 geni\u015f &ouml;l&ccedil;ekli &uuml;retim s&uuml;recinin i&ccedil;ine &ccedil;ekti. Olabildi\u011fi kadar\u0131yla bu kad\u0131n\u0131n kapal\u0131 ev ya\u015fam\u0131n\u0131n o k\u0131s\u0131r ve bunalt\u0131c\u0131 ortam\u0131ndan &ccedil;\u0131kmas\u0131, toplumsal ili\u015fkiler genel alan\u0131na girmesi demekti. Geni\u015f &ouml;l&ccedil;ekli &uuml;retim s&uuml;recine bir yan\u0131ndan kat\u0131lan kad\u0131n b&ouml;ylece toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n &ouml;teki alanlar\u0131na da bir &ouml;l&ccedil;&uuml;de olsun a&ccedil;\u0131labilme olana\u011f\u0131 buldu. Bir &ouml;l&ccedil;&uuml;de diyorum, zira erkek i\u015f&ccedil;iden farkl\u0131 olarak ev ya\u015fam\u0131n\u0131n ve &ccedil;ocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n t&uuml;m t&uuml;ketici y&uuml;k&uuml; kad\u0131n\u0131n &uuml;st&uuml;nde kalmaya, dolay\u0131s\u0131yla onun toplumsal-k&uuml;lt&uuml;rel ya\u015fam kat\u0131lmas\u0131n\u0131 b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de s\u0131n\u0131rlamaya devam etti. Kapitalizmi ve kapitalistleri kad\u0131n\u0131n &ouml;zg&uuml;rle\u015fmesi de\u011fil, fakat yaln\u0131zca geni\u015f &ouml;l&ccedil;ekli kapitalist &uuml;retimin ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;n&uuml;n ihtiya&ccedil;lar\u0131 ilgilendiriyordu. Kapitalist geli\u015fmenin kad\u0131n\u0131n toplumsal konumuna etkisi ele al\u0131n\u0131rken bunu &ouml;nemle g&ouml;z&ouml;n&uuml;nde bulundurmak gerekir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Yine de kad\u0131n\u0131 geni\u015f &ouml;l&ccedil;ekli &uuml;retimin i&ccedil;ine &ccedil;eken iktisadi geli\u015fme &ouml;nemli bir tarihi ilerlemenin ifadesiydi. Bu s&uuml;re&ccedil; kad\u0131n\u0131 sosyal ili\u015fkiler alan\u0131na &ccedil;ekmekle kalmad\u0131, emek&ccedil;i ve ezilen cins olarak sosyal uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 da h\u0131zland\u0131rd\u0131. Sosyal m&uuml;cadeleleri kat\u0131lmas\u0131n\u0131, bu m&uuml;cadeleler i&ccedil;inde sayg\u0131nl\u0131k ve &ouml;zg&uuml;ven kazanmas\u0131n\u0131, kendine bu yolla da bir nebze olsun &ouml;zg&uuml;rle\u015fme alan\u0131 yaratmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131. Ama &ouml;nemle yinelemek gerekir, bu modern sanayinin geli\u015fmesinin kendili\u011finden yaratt\u0131\u011f\u0131 bir sonu&ccedil; oldu. Modern sanayinin kendili\u011finden &ouml;n&uuml;n&uuml; a&ccedil;t\u0131\u011f\u0131 bu s&uuml;re&ccedil;lere burjuvazi do\u011frudan bir katk\u0131da bulunmak bir yana, tam tersine, binbir kar\u015f\u0131 m&uuml;dahale ve engellemede bulundu. 8 Mart&#8217;\u0131n kad\u0131n emek&ccedil;ilerin sosyal m&uuml;cadeleleri ile &ouml;zde\u015fle\u015fmesi, ku\u015fkusuz kad\u0131n emek&ccedil;inin m&uuml;cadele kapasitesini, s\u0131n\u0131fsal ve cinsel &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Fakat bu ayn\u0131 olgu tersinden de burjuvazinin bu aray\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 g&ouml;sterdi\u011fi muazzam gerici s\u0131n\u0131fsal direni\u015fe tan\u0131kl\u0131k etmektedir. 8 Mart&#8217;\u0131n ortaya &ccedil;\u0131kmas\u0131n\u0131 simgeleyen tarihsel olaylarda bile bizzat burjuvazinin bu gerici kar\u015f\u0131 direni\u015fi vard\u0131r. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Bu nedenle kapitalizmin iktisadi geli\u015fmesinin kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015funun kolayla\u015ft\u0131ran nesnel &ouml;n ko\u015fullar\u0131 kendili\u011finden yaratmas\u0131 ile bu toplumsal d&uuml;zenin egemen s\u0131n\u0131f\u0131 olarak burjuvazinin bilin&ccedil;li tutumu aras\u0131nda kesin ve kategorik bir ayr\u0131m yapmak gerekir. Kad\u0131n\u0131n bug&uuml;n&uuml;n toplumunda kazand\u0131\u011f\u0131 belli hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;kler sistemli bi&ccedil;imde burjuva ideolojik manip&uuml;lasyonlara konu oldu\u011fu i&ccedil;in bu sorun &ouml;zellikle &ouml;nemlidir. Burjuvazi en devrimci d&ouml;neminde bile kad\u0131n\u0131n &ouml;zg&uuml;rle\u015fmesi i&ccedil;in, ezilen cins olmaktan &ccedil;\u0131kabilmesi i&ccedil;in, kad\u0131n\u0131n o &ccedil;ok y&ouml;nl&uuml; ezilmi\u015fli\u011finin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i&ccedil;in hi&ccedil;bir \u015fey yapmad\u0131. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; s\u0131n\u0131f olarak bundan bir &ccedil;\u0131kar\u0131 yoktu. Tersine, kad\u0131n\u0131n ezilen cins konumunun yeni bi&ccedil;imler i&ccedil;inde korunmas\u0131 bir&ccedil;ok bak\u0131mdan onun s\u0131n\u0131f &ccedil;\u0131karlar\u0131na ve tercihlerine uygun d&uuml;\u015f&uuml;yordu. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kad\u0131n\u0131n bug&uuml;n&uuml;n toplumunda sahip oldu\u011fu t&uuml;m kazan\u0131mlar\u0131n burjuvaziye ra\u011fmen ve dahas\u0131 onun s\u0131n\u0131f d&uuml;zenine kar\u015f\u0131 m&uuml;cadele i&ccedil;inde kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ne denli vurgulasak azd\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 kal\u0131c\u0131 kazan\u0131mlara d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;, zaman i&ccedil;inde ve hi&ccedil; de\u011filse geli\u015fmi\u015f toplumlarda birer k&uuml;lt&uuml;rel norm haline geldi. &Ouml;rne\u011fin kimse art\u0131k bu saaten sonra kad\u0131nlar\u0131 kaba bir bi&ccedil;imde eve kapatamaz. Ama kapitalizm bunu ba\u015fka mekanizmalarla, daha dolayl\u0131 ve ince mekanizmalarla sonu&ccedil;ta bir bi&ccedil;imde yine de yap\u0131yor. &Ouml;rne\u011fin toplu i\u015ften &ccedil;\u0131karmalar\u0131n &ouml;ncelikli hedefi haline gelen kad\u0131na eve, mutfa\u011fa ve &ccedil;ocuk odas\u0131na d&ouml;nmekten ba\u015fka yapacak ne b\u0131rak\u0131yor kapitalizm. Burada su&ccedil;lu olan bizzat toplumsal sistemin kendisi. Bu su&ccedil; &ouml;yle kendili\u011finden bir sonu&ccedil;tan ibaret de de\u011fil, tersine, daha &ouml;nce de s&ouml;ylendi\u011fi gibi, bunal\u0131m d&ouml;nemlerinde burjuva propagandas\u0131 bunu yer yer ars\u0131zca savunur da, kad\u0131n\u0131n yuvas\u0131na, mutfa\u011f\u0131na ve &ccedil;ocu\u011funun yan\u0131na d&ouml;nmesi gerekti\u011fini s&ouml;yler. Kad\u0131n i\u015ften &ccedil;\u0131kart\u0131l\u0131p soka\u011fa at\u0131l\u0131r, eve g&ouml;nderilir. Sonra da &ouml;rne\u011fin, i\u015fsiz oldu\u011funa g&ouml;re &ccedil;ocu\u011funu niye yuvaya veriyorsun, otur bari &ccedil;ocu\u011funa bak, devleti buna ili\u015fkin gereksiz harcama y&uuml;k&uuml;nden kurtar denilir. Almanya gibi bir &uuml;lkede bile art\u0131k e\u015flerden biri &ccedil;al\u0131\u015fm\u0131yorsa &ccedil;ocuklar\u0131 ya yuvaya alm\u0131yorlar ya da yaln\u0131zca yar\u0131m g&uuml;n l&uuml;tfen al\u0131yorlar.<\/div>\n<p><\/p>\n<div><strong>Kad\u0131n sorunu temelde emek&ccedil;i kad\u0131nlar\u0131n sorunudur!<\/strong><\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kapitalizmde bir kad\u0131n sorunu var dedim ve bunu yeri geldik&ccedil;e &ccedil;e\u015fitli a&ccedil;\u0131lardan &ouml;rnekledim. Dikkat ederseniz sorunun baz\u0131 y&ouml;nleri daha &ccedil;ok ya da hemen t&uuml;m&uuml;yle emek&ccedil;i kad\u0131n\u0131 ilgilendiriyor. Bu nedenle kad\u0131n sorunu temelde bir emek&ccedil;i kad\u0131n sorunu, emek&ccedil;i kad\u0131nlar\u0131n sorunudur. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; kad\u0131n\u0131n ezilmi\u015fli\u011fi bu s\u0131n\u0131fsal kesimde b&uuml;t&uuml;n boyutlar\u0131yla var. \u0130ktisadi, sosyal, k&uuml;lt&uuml;rel, b&uuml;t&uuml;n y&ouml;nleriyle var. Elbette kad\u0131n sorununun bir de salt cins olmaktan gelen, ezilen cins olmaktan gelen bir y&ouml;n&uuml; var. Bu toplumda her s\u0131n\u0131ftan kad\u0131nlar, bir b&uuml;t&uuml;n olarak kad\u0131n cinsi a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131yor. G&ouml;r&uuml;n&uuml;rde y&uuml;celtilen bile ger&ccedil;ekte en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bi&ccedil;imlerde, en incelikli ve o &ouml;l&ccedil;&uuml;de rezil yollarla a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131yor. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Yine de sorun temelde iktisadi-sosyal bir zemine oturuyor, belirgin bir s\u0131n\u0131fsal nitelik ta\u015f\u0131yor ve dolay\u0131s\u0131yla temelde i\u015f&ccedil;i ve emek&ccedil;i kad\u0131nlar\u0131 ilgilendiriyor. \u015eu veya bu s\u0131n\u0131fa ait kad\u0131n\u0131n tavr\u0131n\u0131 belirleyen son tahlilde ait oldu\u011fu s\u0131n\u0131ft\u0131r. Burjuva kad\u0131n\u0131 s&ouml;zkonusu oldu\u011funda bu &ouml;zellikle ve dolays\u0131z olarak b&ouml;yledir. Tarihin farkl\u0131 evrelerinde ve &uuml;stelik i\u015f&ccedil;i hareketinin bas\u0131nc\u0131 alt\u0131nda kad\u0131n haklar\u0131 sorunu &uuml;zerinden ortaya &ccedil;\u0131kan burjuva feminist ak\u0131mlar\u0131n i\u015f&ccedil;i ve emek&ccedil;i s\u0131n\u0131f kad\u0131n\u0131n\u0131n sosyal ezilmi\u015fli\u011fine g&ouml;zlerini belirgin bir s\u0131n\u0131fsal tutumla kapatmalar\u0131 bununu ifadesidir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Biz kad\u0131n &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;, kad\u0131n\u0131n sosyal ve siyasal ya\u015famdaki tam e\u015fitli\u011fini savunurken elbette herhangi s\u0131n\u0131fsal ayr\u0131m yapm\u0131yoruz, bunu b&uuml;t&uuml;n bir kad\u0131n nesli i&ccedil;in istiyoruz. Kad\u0131n cinsini a\u015fa\u011f\u0131layan b&uuml;t&uuml;n bir ideolojinin, geleneklerin, g&ouml;reneklerin, hukuksal-yasal e\u015fitsizliklerin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kesin bir bi&ccedil;imde istiyoruz. Kad\u0131n\u0131n &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; ve e\u015fitli\u011fi i&ccedil;in verdi\u011fimiz m&uuml;cadele bir b&uuml;t&uuml;n olarak kad\u0131n cinsinin toplam\u0131n\u0131 kaps\u0131yor. Ama gene de bu yerinde tutum bize, kad\u0131n sorunu denilen sorunun emek&ccedil;i kad\u0131n i&ccedil;in ba\u015fka, burjuva kad\u0131n\u0131 i&ccedil;inse daha ba\u015fka bir anlam ifade etti\u011fini, aradaki fark\u0131n temelde iki ayr\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n &ccedil;\u0131karlar\u0131 ve tercihleri aras\u0131ndaki farka denk d&uuml;\u015ft&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; hi&ccedil;bir bi&ccedil;imde unutturmamal\u0131d\u0131r. Bilin&ccedil;li davranabilme ko\u015fullar\u0131nda ve son tahlilde, insanlar\u0131n tav\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen ne ulusal ne de cinsel kimliktir, ama kesin bi&ccedil;imde s\u0131n\u0131fsal kimliktir. E\u011fer s\u0131n\u0131fsal kimli\u011fi olmuyorsa, bu yaln\u0131zca a&ccedil;\u0131k bir bilin&ccedil;sizlik durumunun ifadesidir ya da &ccedil;arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bilin&ccedil;lerin bir g&ouml;stergesidir. Bir emek&ccedil;i s\u0131n\u0131fsal davas\u0131 varken s&ouml;z&uuml;m ona &ldquo;ulusal dava&rdquo;ya sar\u0131l\u0131yorsa, bunu &ouml;teki \u015feylerin &ouml;n&uuml;ne koyuyorsa, bu yaln\u0131zca onu burjuva \u015fovenizmi ya da milliyet&ccedil;ili\u011fi taraf\u0131ndan serasmletmesinden dolay\u0131d\u0131r. Bir emek&ccedil;i kad\u0131n kendi s\u0131n\u0131f konumu ve kimli\u011fini unutarak salt kad\u0131n haklar\u0131 &uuml;zerinden feminist bir &ccedil;izgi benimsiyorsa, bu yaln\u0131zca cinsel ezilmi\u015fli\u011fi de de\u011fil kendi durumu ve konumu hakk\u0131ndaki bilincinin &ccedil;arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y&uuml;zeyselli\u011fini g&ouml;steriyor. Emek&ccedil;i kad\u0131n\u0131n feminist de\u011fil fakat sosyalist olmas\u0131 gerekir, zira sosyalizm onun hem s\u0131n\u0131fsal ve hem de cinsel ezilmi\u015fli\u011fine yan\u0131t veren bir d&uuml;nya g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; ve m&uuml;cadele perspektifidir. Sosyalizm bu anlamda tam olarak feministtir de.<\/div>\n<p><\/p>\n<div><strong>Feminizm ve feminist ak\u0131mlar<\/strong><\/div>\n<p><\/p>\n<div>Feminist s\u0131fat\u0131n\u0131 burada olumlu manada, yani cinsel e\u015fitlik sorununda, kad\u0131n hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;kleri alan\u0131nda hassasiyet anlam\u0131nda kullan\u0131yorum. Sol literat&uuml;rde burjuva kad\u0131n ak\u0131mlar\u0131na hakl\u0131 ve yerinde bir tepki ve tutum &ccedil;er&ccedil;evesinde oturmu\u015f olumsuz anlam\u0131 bir yana b\u0131rakarak, burada feminist olmay\u0131 temelde kad\u0131n\u0131n e\u015fitli\u011fi ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;nden yana tutum olarak al\u0131yorum. Kad\u0131n\u0131n e\u015fitli\u011fi ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml;ndan yana olmak, terimin olumlu anlam\u0131nda elbette ki feminist olmakt\u0131r. Sosyalizm bu anlamda feminist anlay\u0131\u015f ve tutumu en kapsaml\u0131 ve derinlikli bi&ccedil;imde i&ccedil;erir. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Fakat yaz\u0131k ki feminizm &ouml;te yandan belli bir ideolojik-s\u0131n\u0131fsal ak\u0131md\u0131r. Bu ak\u0131ma yak\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda onun, kad\u0131n\u0131n &ccedil;ok boyutlu &ouml;zg&uuml;rle\u015fmesi sorunun toplumsal kapsam\u0131ndan ve s\u0131n\u0131fsal temelinden kopararak, basit&ccedil;e ve en s\u0131\u011f bi&ccedil;imde kad\u0131n-erkek aras\u0131ndaki ili\u015fkilere indirgeyen, e\u015fitli\u011fi &ccedil;o\u011fu durumda i&ccedil;i bo\u015f bi&ccedil;imsel haklar &ccedil;er&ccedil;evesinde ele alan burjuva ya da k&uuml;&ccedil;&uuml;k-burjuva bir ak\u0131m oldu\u011funu g&ouml;r&uuml;r&uuml;z. Bu t&uuml;rden bir feminist ideolojik e\u011filim ve tutum, elbette burjuva ve k&uuml;&ccedil;&uuml;k-burjuva kad\u0131n ak\u0131mlar\u0131n\u0131 ifade eder. Bu ak\u0131mlar ku\u015fkusuz bu dar ve y&uuml;zeysel s\u0131n\u0131rlar i&ccedil;inde yine de hakl\u0131 ve demokratik bir y&ouml;n ta\u015f\u0131rlar ve biz de onlar\u0131 bu s\u0131n\u0131rlar i&ccedil;inde destekleriz. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Fakat bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n &ouml;tesinde, kendi ideolojik-s\u0131n\u0131fsal eksenine indirgemeye kalkt\u0131\u011f\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;de, kad\u0131n\u0131n\u0131n e\u015fitlik ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k m&uuml;cadelesini ger&ccedil;ekte sakatlar, g&uuml;d&uuml;kle\u015ftirir ve dahas\u0131 emek&ccedil;i kad\u0131na kurulmu\u015f bir tuzak i\u015flevi g&ouml;r&uuml;r. Bu t&uuml;r bir feminizm, kad\u0131n\u0131n kurtulu\u015f m&uuml;cadelesi i&ccedil;in anlaml\u0131 sonu&ccedil;lar yaratmak bir yana, onu sakatlar ve zaafa u\u011frat\u0131r. Emek&ccedil;i kad\u0131n\u0131 emek&ccedil;i erkekle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirir. T&uuml;rkiye&#8217;de son birka&ccedil; y\u0131ld\u0131r 8 Mart kutlamalar\u0131n\u0131n tam bir skandala d&ouml;n&uuml;\u015fmesi de bizden buna en taze ve dikkate de\u011fer bir &ouml;rnektir. 8 Mart emek&ccedil;i kad\u0131n\u0131n emek&ccedil;i erkekle omuz omuza m&uuml;cadelesi i&ccedil;erisinde kazan\u0131lm\u0131\u015f bir g&uuml;nd&uuml;r. B&ouml;yle bir g&uuml;n&uuml; al\u0131p g&uuml;l&uuml;n&ccedil; bi&ccedil;imlerde erkek kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131na d&ouml;n&uuml;\u015ft&uuml;rmek, s\u0131n\u0131fsal &ouml;z&uuml;n&uuml; bo\u015faltarak onu en g&uuml;d&uuml;k ve &ccedil;arp\u0131k haliyle bir &ldquo;kad\u0131nlar \u015fovu&rdquo; &ccedil;evirmek, ak\u0131l al\u0131r \u015fey de\u011fildir. \u0130\u015fin asl\u0131nda devrim d&ouml;nekli\u011finin masum g&ouml;r&uuml;n&uuml;ml&uuml; bir ba\u015fka marifeti olarak bakmak gerekir buna. Bunu yapanlar ezilen cins bilinci yeni uyanm\u0131\u015f, ama bu alanda hen&uuml;z erkek kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan da &ouml;teye ge&ccedil;memi\u015f s\u0131radan samimi kad\u0131nlar olsa, bu yine de anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lanabilir. Ama hay\u0131r, bunlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 kesimi d&uuml;n&uuml;n devrim d&ouml;nekleridir ve 8 Mart&#8217;\u0131 bu denli pervas\u0131zca yozla\u015ft\u0131rmaya yeltenmelerinin gerisinde buradan gelen sorunlu bir tutum var. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Oysa Bat\u0131, Avrupa&#8217;da ve Amerika&#8217;da, bir zamanlar, &ouml;rne\u011fin &lsquo;60&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131n o genel uluslararas\u0131 kitlesel kabar\u0131\u015f\u0131 d&ouml;neminde kad\u0131n haklar\u0131 ekseninde samimiyetle ortaya &ccedil;\u0131kan, sosyalizmin bu konuda s&ouml;ylediklerini de anlamaya &ccedil;al\u0131\u015fan, sosyalizmin s&ouml;ylediklerinin &uuml;st&uuml;nl&uuml;klerini farkeden ve bu y&ouml;n&uuml;yle sahiplenen; ama &ouml;te yandan da geleneksel sosyalist ak\u0131ma &uuml;zerinde pekala d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lmesi gereken baz\u0131 hakl\u0131 ve yerinde ele\u015ftiriler de y&ouml;nelten, &ouml;rne\u011fin kad\u0131n sorununda devrim indirgemecili\u011fini ele\u015ftiren; nas\u0131lsa devrim olunca bu i\u015f &ccedil;&ouml;z&uuml;l&uuml;r diyerek kad\u0131n e\u015fitli\u011fi ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; u\u011fruna kesintisiz bi&ccedil;imde s&uuml;rd&uuml;r&uuml;lmesi gereken &ccedil;ok y&ouml;nl&uuml; m&uuml;cadelenin ihmal edilmesini ele\u015ftiren feminist gruplar oldu zaman\u0131nda. Onlar\u0131n i\u015faret etti\u011fi bu samimi ele\u015ftiriler belirgin bir anlam, bir dizi y&ouml;nden bir hakl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yordu. Demek ki, sosyal m&uuml;cadelelerin o g&uuml;&ccedil;l&uuml; d&ouml;neminde b&ouml;yle sa\u011fl\u0131kl\u0131 feminist ak\u0131mlar da &ccedil;\u0131kabiliyormu\u015f. Ama bunun b&ouml;yle olabildi\u011fini d&ouml;nemin nas\u0131l bir d&ouml;nem oldu\u011funu &ouml;zellikle g&ouml;z&ouml;n&uuml;nde bulundurmak gerekir. Bu d&uuml;nyada s\u0131n\u0131f m&uuml;cadelelerinin ve devrimci ak\u0131mlar\u0131n son derece g&uuml;&ccedil;l&uuml; oldu\u011fu, Vietnam Devrimi&#8217;nin, &Ccedil;in&#8217;de K&uuml;lt&uuml;r Devrimi&#8217;nin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, Avrupa&#8217;da gen&ccedil;lik hareketlerinin patlak verdi\u011fi, t&uuml;m d&uuml;nyada ulusal kurtulu\u015f m&uuml;cadelelerinin s&uuml;rd&uuml;\u011f&uuml;, bir&ccedil;ok &uuml;lkede g&uuml;&ccedil;l&uuml; devrimci halk hareketelerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d&ouml;nem. Bu ezilen ve emek&ccedil;i insanl\u0131\u011f\u0131n zorlu m&uuml;cadeleler i&ccedil;inde y&uuml;celdi\u011fi bir d&ouml;nem. Tabii ki b&ouml;yle bir d&ouml;nemin feminist ak\u0131mlar\u0131 da bundan olumlu manada pay alacak, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve samimi &ouml;zellikler ta\u015f\u0131yacaklard\u0131. Kad\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ortaya &ccedil;\u0131kan, ama bu sorunun bu toplumun i&ccedil;indeki &ccedil;&ouml;z&uuml;ms&uuml;zl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; g&ouml;ren, bundan hareketle sosyalizmle ba\u011f kuran, ama sosyalist ak\u0131mlar\u0131n da bu meseleyi yer yer biraz mekanik hale getirdi\u011fini, nas\u0131l olsa burjuvazi devrilir ve m&uuml;lkiyetine el konulursa bu sorun da kendili\u011finden &ccedil;&ouml;z&uuml;l&uuml;r bak\u0131\u015f\u0131 i&ccedil;inde ele alabildi\u011fini, devrimci ak\u0131mlar\u0131n bu y&ouml;n&uuml;yle kad\u0131n sorununu &ouml;zel bir m&uuml;cadeleye konu etmeyi ihmal etti\u011fini d&uuml;\u015f&uuml;nen, bunu hakl\u0131 ve yerinde bir tutumla ele\u015ftiren feminist ak\u0131mlar i\u015fte b&ouml;yle bir d&ouml;nemde ortaya &ccedil;\u0131kt\u0131lar. Kendilerine sosyalist-feminist diyen bu t&uuml;rden ilerici ak\u0131mlar ile devrim d&ouml;nekli\u011finin ifadesi bug&uuml;n&uuml;n s&ouml;zde feministleri aras\u0131nda temelli bir fark var ku\u015fkusuz.<\/div>\n<p><\/p>\n<div><strong>Kad\u0131n m&uuml;cadelesinin onurunu uluslararas\u0131 i\u015f&ccedil;i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi ta\u015f\u0131yor<\/strong><\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kad\u0131nlar\u0131n e\u015fitlik ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;k m&uuml;cadelelerinin onurunu tarihsel olarak devrimci i\u015f&ccedil;i hareketi ta\u015f\u0131yor. Burjuvazinin en radikal devrimi olan ve eski toplumu sert bir sald\u0131r\u0131 hedefi haline getiren Frans\u0131z Devriminin bile bu konuda bir \u015fey yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun ilan etti\u011fi insan haklar\u0131n\u0131n ger&ccedil;ekte erkek haklar\u0131 oldu\u011funu, &ouml;yle kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha &ouml;nce vurgulam\u0131\u015ft\u0131m. T\u0131pk\u0131 t&uuml;m &ouml;teki burjuva demokratik hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;klerin m&uuml;cadeleyle kazan\u0131lmas\u0131 gibi, kad\u0131n\u0131n bug&uuml;n toplum i&ccedil;erisinde sahip oldu\u011fu hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;klerin de zorlu s\u0131n\u0131f m&uuml;cadeleleriyle elde edildi\u011fini bir an bile unutamay\u0131z. Bu m&uuml;cadelenin b&uuml;t&uuml;n bir onurunun uluslararas\u0131 i\u015f&ccedil;i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketine ait oldu\u011funu biliyoruz. 8 Mart &uuml;zerinden bu &ccedil;ok dolays\u0131z bir ili\u015fki olarak bizim kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Ama burjuva toplumu burjuva toplumu olarak ayakta kald\u0131\u011f\u0131 s&uuml;rece, bu haklar\u0131n gerileyebildi\u011fini, gaspedilebildi\u011fini ya da iktisadi bir i&ccedil;eri\u011fe kavu\u015famad\u0131\u011f\u0131 &ouml;l&ccedil;&uuml;de dayanaks\u0131z kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyoruz. Bi&ccedil;imsel e\u015fitlik yetmiyor. Ama kapitalizmde haklar her zaman &ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de bi&ccedil;imsel haklard\u0131r. &Ouml;zg&uuml;rl&uuml;kler her zaman &ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de bi&ccedil;imsel &ouml;zg&uuml;rl&uuml;klerdir. Bu aynen kad\u0131n &ouml;zg&uuml;rl&uuml;kleri i&ccedil;in de ge&ccedil;erli. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>Kad\u0131n\u0131n &ouml;zg&uuml;rle\u015ftirilmesi sorunu bizi bu noktada bir kez daha mevcut s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerinin k&ouml;kl&uuml; bir d&ouml;n&uuml;\u015f&uuml;me u\u011frat\u0131lmas\u0131 sorununa, yani devrim sorununa g&ouml;t&uuml;r&uuml;yor. Ama, sorunu devrim sorunu olarak koydu\u011fumuz her durumda bunun kapsaml\u0131 bir reform boyutu oldu\u011fu da zaten diyalektik d&uuml;\u015f&uuml;ncenin mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fidir. Her devrim m&uuml;cadelesi beraberinde reformlar bi&ccedil;iminde kazan\u0131mlar yarat\u0131r. Zaten kad\u0131n haklar\u0131 ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; alan\u0131nda elde etti\u011fimiz b&uuml;t&uuml;n kazan\u0131mlar da, kad\u0131n\u0131n tam e\u015fitli\u011fi ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; u\u011fruna kurulu d&uuml;zene kar\u015f\u0131 verilmi\u015f m&uuml;cadelelerin yan &uuml;r&uuml;nleri olarak ortaya &ccedil;\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bizim programam\u0131z\u0131n her zaman ku\u015fkusuz devrim istemlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak ele al\u0131nan bir reform istemleri boyutu da vard\u0131r. Partimizin program\u0131nda kad\u0131n sorununun devrimci &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; ile bug&uuml;nk&uuml; ko\u015fullar alt\u0131nda kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi i&ccedil;in verilecek m&uuml;cadele aras\u0131nda bir ba\u011f kurulur. Devrim b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde bu sorunun temelli olarak nas\u0131l &ccedil;&ouml;z&uuml;lece\u011fi anlat\u0131l\u0131r. &Ouml;nden teorik b&ouml;l&uuml;mde, sorunun kayna\u011f\u0131 ve k&ouml;kl&uuml; &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; tan\u0131mlan\u0131r; kapitalizmin bu sorunun kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu ve toplumsal devrimin bu sorunu &ccedil;&ouml;zece\u011fi saptan\u0131r. T&uuml;rkiye Devrimi b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde sorunun devrimci iktidar ko\u015fullar\u0131nda nas\u0131l bir perspektifle ele al\u0131naca\u011f\u0131 ve &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; g&ouml;t&uuml;relece\u011fi ortaya konulur. Sonra da, &ldquo;Acil demokratik ve sosyal istemler&rdquo; b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde &ldquo;Her alanda kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi!&rdquo;talebi ve \u015fiar\u0131 form&uuml;le edilir. Bu g&ouml;r&uuml;n&uuml;rde k\u0131sac\u0131k bir form&uuml;ld&uuml;r ama ger&ccedil;ekte bir reformlar program\u0131d\u0131r. Biz kad\u0131n\u0131n e\u015fitli\u011fi ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;\u011f&uuml; i&ccedil;in bu toplumsal d&uuml;zen alt\u0131nda elde edilebilecek t&uuml;m hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;kler i&ccedil;in de bug&uuml;nden m&uuml;cadele ederiz, zaten kad\u0131n da bug&uuml;nden bir tak\u0131m hak ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;klere iyi-k&ouml;t&uuml; sahipse, politik ya\u015famda belli bir yer edinebilmi\u015fse, bu zaten tam da bu m&uuml;cadeleler sayesinde olmu\u015ftur. Bu m&uuml;cadeleyi s&uuml;rd&uuml;rmeye devam edece\u011fiz. Bu m&uuml;cadeleyi s&uuml;rd&uuml;rece\u011fiz ama sistemin kendi temellerini ortadan kald\u0131ramad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s&uuml;rece kap\u0131dan kovdu\u011fmuzun bacadan gerisin geri girece\u011fini, bu sorunun d&ouml;ne d&ouml;ne ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131, her defas\u0131nda yeni g&ouml;r&uuml;n&uuml;mler alt\u0131nda yeniden g&uuml;ndeme gelece\u011fini de unutmayaca\u011f\u0131z. <\/div>\n<p><\/p>\n<div>\u0130\u015fte 1970&#8217;ler T&uuml;rkiye&#8217;sindeki kad\u0131n ile 2000&#8217;li y\u0131llardaki kad\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman gerilemenin ne kadar kaba bir bi&ccedil;imde ortaya &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;rebiliyoruz. Bug&uuml;n&uuml;n T&uuml;rkiye&#8217;sinde kad\u0131n &ccedil;ar\u015fafa sokulmaya &ccedil;al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Kad\u0131na ili\u015fkin dinsel &ouml;nyarg\u0131lar o dini ideolojinin g&uuml;c&uuml; &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;nde yeniden g&uuml;&ccedil; kazan\u0131yor. Ama &ouml;te yandan medeni hukukta bir tak\u0131m d&uuml;zenlemeler de yap\u0131l\u0131yor, kad\u0131nlar\u0131n mirastan e\u015fit bi&ccedil;imde yararland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan tutunuz da aile m&uuml;lkiyetinin kad\u0131n ile erkek aras\u0131nda ortak olmas\u0131na kadar&#8230; Ama kapitalizm hilelere dayanan bir sistemdir. Kapitalizmin yasalar\u0131 emek&ccedil;iler ve ezilenler i&ccedil;in &ccedil;o\u011fu durumda ka\u011f\u0131t &uuml;zerinde bo\u015f laf olarak kal\u0131r. Bu ezilen cins olarak kad\u0131nlar i&ccedil;in de aynen ge&ccedil;erlidir. Erkek egemen toplum yasalarla konulmu\u015f bu t&uuml;rden ger&ccedil;ek ya da aldat\u0131c\u0131 engelleri bir bi&ccedil;imde a\u015f\u0131p bo\u015fa &ccedil;\u0131kar\u0131r. Kad\u0131nlar gene ma\u011fdur kal\u0131yorlar ya da bir par&ccedil;a bu i\u015ften yararlananlar oluyorsa, bunlar yine burjuvazinin kendi kad\u0131nlar\u0131 oluyor. Kald\u0131 ki burjuvazinin kad\u0131nlar\u0131 i&ccedil;in bu sorunlar, sosyal e\u015fitsizlik, m&uuml;lkiyet, zenginlik vb.&#8217;den gelen sorunlar zaten yok. Burjuvazi genellikle kendi s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131 ile evlendi\u011fi i&ccedil;in, bir evlilik bozuldu\u011funda kad\u0131n fazlaca ma\u011fdur olmuyor. Burada da kad\u0131n cinsi olarak belli bir a\u015fa\u011f\u0131lanmay\u0131 ya\u015f\u0131yor ku\u015fkusuz, fakat ekonomik y&ouml;nden ma\u011fdur olmuyor. Cinsel incinme ya da a\u015fa\u011f\u0131lanmay\u0131 ise kendi s\u0131n\u0131f anlay\u0131\u015f\u0131 &ccedil;er&ccedil;evesined pek de sorun etmiyor. Emek&ccedil;i kad\u0131n ise cinsel ezilmi\u015fli\u011fi her alanda ve her y&ouml;n&uuml;yle ya\u015f\u0131yor. Ve burjuva toplumunun aldat\u0131c\u0131 ve ikiy&uuml;zl&uuml; yasalar\u0131n\u0131n bu konuda ona pek de bir yarar\u0131 olmuyor. <\/div>\n<p><\/p>\n<div><em>(Devam edecek&#8230;)<\/em><\/div>\n<p><\/p>\n<div>\n<div><a href=\"http:\/\/www.kizilbayrak.com\/\">www.kizilbayrak.com<\/a> sitesinden alinmistir&#8230;<\/div>\n<p><\/div>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"260\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarihten g&uuml;n&uuml;m&uuml;ze kad\u0131n ezilmi\u015fli\u011fi ve kapitalizmH. F\u0131rat Kad\u0131n cinsinin b&uuml;y&uuml;k tarihsel yenilgisi\u0130nsanl\u0131k tarihinin belli bir d&ouml;neminde cins ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na dayal\u0131 ili\u015fkilerin olmad\u0131\u011f\u0131 daha 19. y&uuml;zy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda bilimsel olarak kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumdayd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kad"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=260"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/260\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}