{"id":26,"date":"2005-06-29T11:00:08","date_gmt":"2005-06-29T09:00:08","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/06\/29\/duenya-1-say-3\/"},"modified":"2005-06-29T11:00:08","modified_gmt":"2005-06-29T09:00:08","slug":"duenya-1-say-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/duenya-1-say-3\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya-1 \/ say\u0131 3"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>35 Minute, 52 Second <\/div>\n\n <\/div>
KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N YEN\u0130 A\u015eAMASI
(ya da bunak kapitalizmi gençle\u015ftirme çabas\u0131) <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

<\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

Samir AM\u0130N<\/strong> <\/div>\n
    \n
  • \n
    Kapitalizm, büyük bir istikrarl\u0131l\u0131k örne\u011fi resmeden önceki sistemlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sabit ve göreli olarak h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler kaydeden bir sistemdir. Dolay\u0131s\u0131yla, etkin bir analiz ve eylemi garantilemek için sistemde her seferinde neyin yeni oldu\u011funu saptamak elzemdir. Kimi zaman gerçekten nitel boyuta sahip de\u011fi\u015fimler, buna ra\u011fmen, kapitalizmin en temel mant\u0131k çerçevesi içinde kapal\u0131 kalmaktad\u0131r. Bu, göz ard\u0131 edilmemelidir. <\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n

    <\/p>\n

    Sanal kapitalizmin egemen ideolojik söylemi, teknolojik yenilikleri ilerlemenin be\u015fi\u011fi kabul eder ve sermayenin piyasadaki rekabetçi dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 bu gerçekli\u011fi somutla\u015ft\u0131rman\u0131n bir yolu olarak al\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bu maddi ilerleme, tüm sosyal kategorilerin faydaland\u0131\u011f\u0131 büyük ba\u015far\u0131lara ula\u015f\u0131r ve böylece demokrasiyi daha da güçlendirir, bar\u0131\u015f\u0131 güvence alt\u0131na al\u0131r; bununla birlikte, sistemin dünya çap\u0131nda geni\u015flemesi tüm halklara “akl\u0131n” süre\u011fen zaferinin (tarihin sonunun) keyfini ç\u0131karma f\u0131rsat\u0131n\u0131 sunar. Egemen söylem (kabul edilebilir) ba\u015fka bir alternatifin olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131r; [bunun için] sosyal hayat\u0131n tüm yönlerinin kapitalizmin tek tarafl\u0131 mant\u0131\u011f\u0131na özgü zorunluluklara itaatinin kabul edilmesi gerekli ve yeterlidir. <\/div>\n

    <\/p>\n

    Kendi reel haliyle kapitalizm tarihi, herhangi bir bilimsel temeli olmayan bu ideolojik söylemin Epinal suretini reddeder. Bu, kapitalist birikim mant\u0131\u011f\u0131 ile di\u011fer ç\u0131karlar (sosyal ve ulusal) taraf\u0131ndan ifade edilen mant\u0131k aras\u0131ndaki sürekli çat\u0131\u015fman\u0131n tarihidir. [Söz konusu tarih] kapitalizmin tek yanl\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 veçhelerinin, bunlardan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamayan yarat\u0131c\u0131 veçheleriyle ayn\u0131 h\u0131zda yay\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 göstermektedir. Bu nedenle, toplumlar, her seferinde, onlar\u0131 uzun bir dönem temelinde, kapitalizmin bitimsiz yay\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n sürekli y\u0131k\u0131m\u0131ndan kurtarmaya muktedir ba\u015fka bir sistem tasarlamakla yüz yüze b\u0131rakan zarurete ra\u011fmen, aralar\u0131ndan seçim yapt\u0131klar\u0131 çe\u015fitli alternatiflerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar. Bu evrimin belirli bir a\u015famas\u0131nda ortaya ç\u0131kacak olan yeni sistem, söz konusu çözümleme çerçevesine yerle\u015ftirilmelidir. <\/div>\n

    <\/p>\n

    \n
      \n
    • Modern dünya, 1500’den ba\u015flamak suretiyle kapitalizm diye tan\u0131mlanan edilen yeni bir düzen temelinde örgütlendi. Üç yüzy\u0131ll\u0131k (1500-1800) merkantilist devir boyunca, Bat\u0131 Avrupa inisiyatifi ele geçirip kendi sistemini örgütledi, ayn\u0131 zamanda önceki sistemi, (ipek yollar\u0131 denen) ticaret yollar\u0131n\u0131n yerine kendi denetimindeki okyanus ötesi ke\u015fifleri ikame ederek tasfiye etti. Böylelikle, 19. yüzy\u0131lda kapitalist ekonomik düzen haline gelen \u015feyin temelini olu\u015fturdu. Bu sistem, daha önce tarihte rastlan\u0131lmayan, devasa çapta bir fenomeni beraberinde getirdi: dünya ölçe\u011finde kutupla\u015fma. 20. yüzy\u0131l, büyük oranda, bu ekonomik düzene kar\u015f\u0131 olu\u015fan iki yönlü ba\u015fkald\u0131r\u0131 ile karakterize edildi: sistemin kapitalist ba\u011flar\u0131 (sosyalist devrimlerle kar\u015f\u0131 durulan) ve Asya ve Afrika’daki ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleri taraf\u0131ndan tehdit edilen de\u011fi\u015fim halindeki kutupla\u015fma. Yüzy\u0131l boyunca, çe\u015fitli kapitalist düzenler gözlendi. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n
      19. yüzy\u0131l sonundan, yakla\u015f\u0131k olarak 1880’den -ortaya ç\u0131kan kapitalist tekellerle- 1945’teki yeni düzene kadar, kapitalist ekonomik düzen, “tekellerin ulusal liberalizmi” olarak tan\u0131mlanabilir. Liberalizm, bir yandan zaman\u0131nda uygulanan uygun devlet politikalar\u0131 çerçevesinde otomatik düzenleyici mekanizma olmas\u0131, öte yandan burjuva demokrasisinin politik sistemi olmas\u0131 itibar\u0131yla piyasalar\u0131n (oligopolistik piyasalar\u0131n) hakim rollerinin çifte onay\u0131 manas\u0131na gelmektedir. Ulusçuluk, bu liberal modele \u015fekil vermi\u015f ve dünya sistemindeki rekabete önem veren devlet politikalar\u0131n\u0131 me\u015fru k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, liberal model, endüstriyel [sahada istihdam edilen] emekçi s\u0131n\u0131f\u0131 tecrit ederken orta ve\/veya aristokrat s\u0131n\u0131flarla gerçekle\u015ftirdi\u011fi çe\u015fitli ittifaklarla tekellerin egemen sermayesinin gücünü artt\u0131ran yerel hegemonik bloklar örgütlemi\u015ftir. Ulusal liberal düzenin krizi, Birinci Dünya Sava\u015f\u0131’na denk dü\u015fmektedir ki bu, söz konusu düzenin, “bar\u0131\u015fç\u0131l bir küreselle\u015fmenin” ko\u015fullar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaktan uzak oldu\u011funu do\u011frulamaktad\u0131r. Dünya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, sermayenin egemen gruplar\u0131, ulusçuluktan ve tekellerin gücünü peki\u015ftiren iç sosyal uzla\u015fmalardan vazgeçmeden (aksine ulusçulu\u011fu önererek) sistemin politik veçhelerini geli\u015ftirdiler. Bu nedenle, fa\u015fist düzen, kapitalizm tarihinin bu a\u015famas\u0131n\u0131n özgün ve egemen düzeninin bir parças\u0131yd\u0131, bir bozulma biçimi diyelim. <\/div>\n

      <\/p>\n

      Ulusçu liberal sistemin yerini 1945’te yeni bir kapitalist düzen ald\u0131 ve 1980’e kadar dünya sahnesini i\u015fgal etti. Dünya sava\u015f\u0131, fa\u015fizmin yenilgisiyle gücün konumlan\u0131\u015f\u0131n\u0131, geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 Avrupa’da emekçi s\u0131n\u0131flar\u0131n (bu s\u0131n\u0131flar bir me\u015fruiyet ve o zamana kadar sahip olmad\u0131klar\u0131 bir konum kazand\u0131lar), özgürlüklerini kazanan halklar\u0131n ve kolonilerin ve sosyalizmin (sovyetizmin) gerçekten ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ülkelerin lehine de\u011fi\u015ftirdi. Bu yeni ili\u015fki, Refah Devleti, Üçüncü Dünyada Kalk\u0131nma Devleti ve Plan Sosyalizmi Devleti üçlüsünün in\u015fas\u0131n\u0131 aç\u0131klar. Bu zaman\u0131n (1945-1980) ekonomik düzeni, kontrollü küreselle\u015fme çerçevesinde i\u015fleyen “sosyal ve ulusal” bir düzendi. <\/div>\n

      <\/p>\n

      “Sosyal” (sosyalist de\u011fil) ve “ulusal” s\u0131fatlar\u0131, bu dönemde hayata geçirilen politikalar\u0131n ana amaçlar\u0131n\u0131 yans\u0131tmaktayd\u0131lar ve bu nedenle, kaynaklar bu do\u011frultuda seferber edildiler. Dayan\u0131\u015fma, fark edilir bir istikrarl\u0131l\u0131kla gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, tam istihdam ve sürekli bir art\u0131\u015fla sosyal harcamalar üzerinden gözlemlenmekteydi. Bunun, öncelikle ulusal düzeyde sistematik devlet müdahalesi politikalar\u0131 ile gerçekle\u015ftirilebilece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131. Bu ulusçuluk modeli, uzun erimli de\u011fildi. Çünkü, model genel bölgeselle\u015fme (bir araya gelen Avrupa ülkeleri) ve kabul gören hatta arzulanan fakat denetlenen biçimiyle dünyan\u0131n geri kalan\u0131na yay\u0131lma e\u011filiminin bir parças\u0131n\u0131 olu\u015fturdu (Marshall Plan\u0131, ulus ötesi \u015firketlerin yay\u0131lmas\u0131, Birle\u015fmi\u015f Milletler Sistemi içinde yürütülen Kuzey-Güney müzakereleri-UNCTAD, GATT, vb…). <\/div>\n

      <\/p>\n

      Bir yandan, bu Refah Devleti uygulamalar\u0131n\u0131n temel amaçlar\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zla\u015fan Üçüncü Dünya ülkelerinin modernle\u015fme ve sanayile\u015fmeleri ile ilgili amaçlar\u0131 aras\u0131 (Afrika ve Asya için Bandung Projesi kadar Latin Amerika’n\u0131n “desarrollismo”su) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, bu düzeni pazar üzerinden egemen olarak tarif etmeyi olanakl\u0131 k\u0131lmaktad\u0131r, Sovyetizm bölgesi istisnas\u0131 ile. Üçüncü Dünya ülkeleri için bu durum etkin fakat denetlenen bir yap\u0131da geni\u015fleyen bir dünya sistemine dahil olarak “aray\u0131 kapamay\u0131” da içermektedir. <\/div>\n

      <\/p>\n

      Alternatif ekonomik ve politik düzen, “aray\u0131 kapatmay\u0131” ve dünya sisteminden kopuk devlet denetiminde planlama ile “ba\u015fka bir \u015fey olu\u015fturmay\u0131” amaçlayan düzen, 1917’de kuruldu. Sosyalizmin, in\u015fas\u0131 için demokrasiyi reddetmeyi de içeren eksikleri sonlanmas\u0131na (Do\u011fu Avrupa ve SSCB’nin durumu) ya da kapitalizme kaymas\u0131na (Çin’in durumu) neden oldu. <\/div>\n

      <\/p>\n

      Sovyet sisteminin ve Üçüncü Dünyadaki ulusal popülizmin bu çifte yanl\u0131\u015f\u0131 ile, durum, egemen sermayenin küresel neo-liberal sistem olarak beliren yeni bir düzeni in\u015fa etmesi için uygun hale geldi. <\/div>\n

      <\/p>\n

      Bununla birlikte, zor sosyo-ekonomik seçeneklerin yeni düzen olarak önerilen küresel neo-liberal retori\u011fe büyük oranda nüfuz etmelerine ra\u011fmen, gerçekte bunlar, bu retori\u011fin kaideleri ile tamamen çeli\u015fkili bir tarzda hayata geçirilirler. Tasavvur edilen küreselle\u015fme mant\u0131ktan yoksun kalmaktad\u0131r; rekabetin erdemi üzerine olan söylem, (finansalla\u015fma taraf\u0131ndan güçlendirilen) gelecekteki a\u015f\u0131nmalar\u0131n kabul edilmesi çevreci söylemi tamam\u0131yla reddederken, tekellerini sistematik savunusunun uygulamalar\u0131n\u0131 aç\u0131kça gizlemektedir. Son olarak, ulusçuluk kar\u015f\u0131t\u0131 ilkenin benimsenmesine ra\u011fmen, dünya güçleri (özellikle Birle\u015fik Devletler) tüm alanlarda askeri ve ekonomik güçlerini göstermeyi sürdürmektedirler. <\/div>\n

      <\/p>\n

      Kapitalist düzenin tüm ard\u0131l modelleri, do\u011fas\u0131 gere\u011fi her zaman e\u015fitsiz ve kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olagelen kapitalizmin te\u015fhiri ile örtü\u015für biçimde dünyan\u0131n emperyalist vizyonuna dayanmaktayd\u0131. Tekellerin ulusçu liberal a\u015famas\u0131nda (1880’den 1945’e), emperyalizm kendi ço\u011ful formunda emperyalist güçler aras\u0131 çat\u0131\u015fma ile e\u015f anlaml\u0131yd\u0131. Bununla beraber, sava\u015f sonras\u0131 dönemin (1945-1980) sosyal ve ulusal a\u015famas\u0131, bir yandan Birle\u015fik Devletler hegemonyas\u0131n\u0131n gerisinde öbeklenen ulusal emperyalist stratejilerdeki yak\u0131nsama, öte yandan emperyalizmi, “reel sosyalizm” (SSCB, Do\u011fu Avrupa, Çin) bölgesinden ç\u0131kmaya ve Asya, Afrika ve Latin Amerika’n\u0131n çevre devletlerindeki varl\u0131\u011f\u0131yla ilgili ulusal kurtulu\u015f hareketleri ile müzakereler yapmaya zorlayan bir geri ad\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan karakterize edildi. Gerçekle\u015fti\u011fi haliyle sosyalizmin çökmesi ve Üçüncü Dünyadaki köktenci popülizm ile emperyalizm yeniden sald\u0131r\u0131ya geçmi\u015ftir. Ça\u011f\u0131n ideolojisinde bu denli kibirle yay\u0131lan küreselle\u015fme basitçe sistemden kaynakl\u0131 emperyalist do\u011fan\u0131n yeni biçimidir. <\/div>\n

      <\/p>\n

      \n
        \n
      • 20. yüzy\u0131l, garip bir \u015fekilde, yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda hüküm süren (sermaye için etkin bir biçimde güzel [geli\u015fen]) “Zarafet Devri” olarak an\u0131msanan bir atasmfer içinde sonland\u0131. Çoktan tesis edilmi\u015f olan üçlünün (Avrupal\u0131 güçler, Birle\u015fik Devletler ve Japonya) burjuva gruplar\u0131 o zaman da devam etmekte olan ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n zaferine bir ilahi tutturabiliyorlard\u0131. Kapitalizmin merkezlerinin emekçi s\u0131n\u0131flar\u0131, 19. yüzy\u0131lda içinde bulunduklar\u0131 “tehlikeli s\u0131n\u0131flardan” de\u011fillerdi art\u0131k. Dünyan\u0131n geriye kalan halklar\u0131, Bat\u0131 Dünyas\u0131n\u0131n “uygarl\u0131k misyonu” yüklenmeye davet edildiler. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n
        Küreselle\u015fmi\u015f kapitalizmin merkezlerinin ba\u015far\u0131s\u0131, Avrupa nüfusunun 1800’de %23 olan art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1900’de %36’ya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131yla ifade bulan demografik patlama ile karakterize edildi. Endüstriyel devrimin üçlüde yo\u011funla\u015fmas\u0131 bir dereceye kadar tüm insanl\u0131k tarihi boyunca daha önce rastlanmayan bir refah kutupla\u015fmas\u0131na e\u015fanl\u0131 bir biçimde neden oldu. <\/div>\n

        <\/p>\n

        Sermaye birikimine h\u0131z katmas\u0131 bir yana bu ilk küreselle\u015fme, neredeyse bir yüzy\u0131l sonras\u0131na tamam\u0131yla benzer bir biçimde 1873’ten 1896’ya kadar süren bir yap\u0131sal krizle ba\u015flad\u0131. Bununla birlikte, krizi, bugün elektroni\u011fe verilen önemin ayn\u0131 bir önemle, insan \u0131rk\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte muvaffak olaca\u011f\u0131 umuduyla yeni bir endüstriyel devrim (elektrik, petrol, araba, uçak) takip etti. Ayn\u0131 dönemde, ilk endüstriyel ve finansal oligopoller belirdi (o zaman\u0131n çokuluslular\u0131). Finansal küreselle\u015fme alt\u0131n-sterlin standard\u0131 formunda zuhur etti. Halihaz\u0131rda ilginin finansal küreselle\u015fmeye yöneldi\u011fi gibi, ilgi, yeni borsalar\u0131n çok daha büyük co\u015fkuyla müsaade ettikleri i\u015flemlerin uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131na yöneldi. Jules Verne (elbette bir \u0130ngiliz olan) kahraman\u0131na dünyay\u0131 80 günde dola\u015ft\u0131rd\u0131: “küresel köy”, onun kafas\u0131nda çoktan olu\u015fmu\u015ftu. <\/div>\n

        <\/p>\n

        “Zarafet Devri’nin” zaferi iki on y\u0131l sürmedi. Kimi ünlü beyinler (o zaman genç: Lenin!), bu çökü\u015fü önceden gördü, fakat dikkat çekemedi. Liberalizm-sermayenin tek tarafl\u0131 egemenli\u011fi-, sistemde içerilen her türden çat\u0131\u015fman\u0131n yo\u011funlu\u011funu dü\u015füremedi, daha ziyade artt\u0131rd\u0131. <\/div>\n

        <\/p>\n

        20. yüzy\u0131l\u0131n üç çeyre\u011fi, çevrenin liberal bozma ve “Zerafet Devri’nin” küresel miras\u0131 vas\u0131tas\u0131yla mümkün k\u0131l\u0131nan, az çok kökten uyum ve transformasyon yönetimi projeleri taraf\u0131ndan imlendi. <\/div>\n

        <\/p>\n

        Bununla birlikte 30 y\u0131l (1914-1945) içerisinde, iki dünya sava\u015f\u0131, 1930’lar\u0131n büyük krizi, iki büyük devrim (Rus ve Çin) ve tüm Asya ve Afrika’daki ayaklanmalar, gücün, “Zerafet Devri”nde sermayenin tek tarafl\u0131 diktatörlü\u011fü içindeki konumlan\u0131\u015f\u0131n\u0131, demokrasinin fa\u015fizme, ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n eski kolonyalizme kar\u015f\u0131 çifte zaferini takiben emekçi s\u0131n\u0131flar\u0131n ve halklar\u0131n lehine de\u011fi\u015ftirdi. Bu, yine bizim ça\u011f\u0131m\u0131z\u0131 karakterize eden gücün sermayenin lehine konumlan\u0131\u015f\u0131n\u0131n “kolay kolay” de\u011fi\u015fmeyece\u011fi anlam\u0131na gelir. Gücün bu konumlan\u0131\u015flar\u0131na tabi olmay\u0131 reddeden sosyal hareketlerin yüz yüze bulundu\u011fu çok say\u0131da zorluk mevcuttur. Bu göz ard\u0131 edilmemelidir. <\/div>\n

        <\/p>\n

        20. yüzy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131, gücün, emekçi s\u0131n\u0131f ve halklar\u0131n daha az aleyhine, sermayeye kendini, bu unsurlar\u0131n ç\u0131karlar\u0131n\u0131 ifade eden mant\u0131\u011fa uydurmak durumunda b\u0131rakacak bask\u0131y\u0131 getiren, sosyal ve uluslararas\u0131 konumlan\u0131\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan \u015fekillendirildi. <\/div>\n

        <\/p>\n

        Takip eden kriz (1968’den 1975’e kadar) önceki geni\u015flemenin temellerini te\u015fkil eden sistemlerin a\u015f\u0131nmas\u0131 ve çökü\u015füydü. Henüz sonlanmayan bu dönem, s\u0131kl\u0131kla dile getirildi\u011fi üzere yeni bir dünya düzenin kuruldu\u011fu bir dönem olmaktan çok a\u015f\u0131lmas\u0131 zor bir kaos dönemidir. Bu \u015fartlar alt\u0131nda hayata geçirilen politikalar, sermayenin yay\u0131lmas\u0131 için pozitif bir strateji sa\u011flamaktan çok krizi kontrol alt\u0131na alman\u0131n yollar\u0131na bakmaktad\u0131rlar. [Bu politikalar] ba\u015far\u0131l\u0131 olmayacaklar, çünkü toplum güçleri taraf\u0131ndan sermayeye tutarl\u0131 ve etkin tepkilerle empoze edilebilecek bir yap\u0131n\u0131n yoklu\u011funda sermayenin aral\u0131ks\u0131z egemenli\u011finden kaynakl\u0131, dünya i\u015flerini sermayenin egemen güçlerinin k\u0131sa dönem ç\u0131karlar\u0131 taraf\u0131ndan idare edilen “piyasa” vas\u0131tas\u0131 ile yönetmeyi amaçlayan, “kendili\u011finden” proje, ütopyac\u0131l\u0131k olmay\u0131 sürdürmektedir. <\/div>\n

        <\/p>\n

        Bu nedenle, modern tarih, istikrarl\u0131 birikim sistemleri temelinde geli\u015fen yeniden üretim a\u015famalar\u0131ndan sonra kaos devrelerinin geldi\u011fine i\u015faret etmektedir. Bu a\u015famalar\u0131n ilkinde, sava\u015f sonras\u0131 dönemin ortay\u0131 ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 durumunda oldu\u011fu gibi, olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131, dönemin kuma\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturan sosyal ve uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin istikrar kazand\u0131\u011f\u0131 olgusunun bir sonucu olarak bir çe\u015fit tekdüzelik izlenimi verir. Bu ili\u015fkiler, sistemdeki dinamiklerin i\u015flerli\u011fi ile yeniden üretilir. Bu a\u015famalarda, aç\u0131kça beliren pratikleri sürekli ve dolay\u0131s\u0131yla tepkileri, kendilerine temel te\u015fkil eden ideolojileri ölçüsünde, her zaman öngörülebilen aktif, belirli ve kusursuz tarihsel özneler (aktif sosyal s\u0131n\u0131flar, devletler, siyasi partiler ve egemen sosyal örgütler), ihtilafs\u0131z me\u015fruluk arzu ederler. Bu tür \u015fartlar alt\u0131nda, konjonktür de\u011fi\u015fse de yap\u0131lar istikrarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur. Bu nedenle, tahmin olanakl\u0131 hatta kolayd\u0131r. Tahminler, mevzubahis yap\u0131lar daimiymi\u015f gibi “tarihin sonuna” kadar götürülürse tehlike has\u0131l olur. Bu yap\u0131lar\u0131 zay\u0131flatan çat\u0131\u015fmalar\u0131n analizinin yerini, “\u015feylerin normal gidi\u015fat\u0131” [ya da] tarihin yasalar\u0131 taraf\u0131ndan \u015fekillendirilen do\u011frusal bir hareket imgelemi öneren, post-modernlerin hakl\u0131 olarak “büyük öyküler” olarak dü\u015fündükleri olmaktad\u0131r. Tarihin özneleri yerlerini amaç olarak tarif edilen yap\u0131sal mant\u0131\u011fa b\u0131rakarak yitip gitmektedirler. <\/div>\n

        <\/p>\n

        Öte yandan, bahsi geçen çat\u0131\u015fmalar, sistemi çürütmekteler, bir gün de\u011filse di\u011ferinde istikrarl\u0131 olarak dü\u015fünülen bu yap\u0131lar çökecektirler. Sonra tarihin sonradan “geçi\u015f” [a\u015famas\u0131] olarak adland\u0131r\u0131lacak bir a\u015famas\u0131 ba\u015flar, fakat bu a\u015fama bilinmeyene do\u011fru ya\u015fanan bir geçi\u015ftir. Çünkü, bu a\u015fama yeni tarihsel öznelerin belirginle\u015fti\u011fi, belirginle\u015ftikten sonra yeni pratiklere dahil olduklar\u0131 ve ba\u015flang\u0131çta mu\u011flak olan, yeni ideolojik söylemlerle me\u015fruiyet sa\u011flad\u0131klar\u0131 bir a\u015famad\u0131r. Ancak bu nitel de\u011fi\u015fim süreçleri yeterince olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, geçi\u015f sonras\u0131 sistemleri tan\u0131mlayan yeni sosyal ili\u015fkiler belirecektir. <\/div>\n

        <\/p>\n

        \n
          \n
        • 20. yüzy\u0131l\u0131n geni\u015fleme devresine dair bu sayfa \u015fimdi çevriliyor… Sava\u015f sonras\u0131 dönemin düzenlenmi\u015f üç birikim modelinin çökü\u015fü, 1968-1971, 19. yüzy\u0131l sonunu oldukça fazla an\u0131msatan sistemin yap\u0131sal bir krizine neden oldu. Yat\u0131r\u0131m ve büyüme h\u0131zlar\u0131 aniden yar\u0131ya dü\u015ftü, i\u015fsizlik artt\u0131, yoksulluk ve e\u015fitsizli\u011fin her türlüsü, her düzeyde, ulusal ve uluslararas\u0131 [düzeyde], artarak yay\u0131ld\u0131. <\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n
          Kriz, art\u0131k kârlar\u0131n, üretim kapasitesini geli\u015ftirmeye muktedir kâr getiren yeterli yat\u0131r\u0131m olana\u011f\u0131 bulamay\u0131\u015f\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. Böylelikle, kriz yönetimi art\u0131k kârlara, bunlar\u0131n devasa ve makul olmayan a\u015f\u0131nmalar\u0131ndan bir \u015fekliyle sak\u0131narak “farkl\u0131 olanaklar” bulmay\u0131 içermektedir. Krizin çözümü daha ziyade yaln\u0131z kâra dayanan projeden farkl\u0131 tutarl\u0131 bir sosyal proje manas\u0131na gelen gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, tüketim, yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131n\u0131 idare eden sosyal kurallar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi icap ettirmektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Kriz yönetimi, emekçi s\u0131n\u0131flar ve çevre ülkelerinin halklar\u0131 için felaket olageldiyse, durum herkes için böyle de\u011fildi. Bu yönetim fazlaca egemen sermaye yanl\u0131s\u0131yd\u0131. Dünyan\u0131n tümünde muazzam bir biçimde artan gelirin sosyal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizlik, baz\u0131 halklar için fazlaca yoksulluk, tehlike ve marjinalle\u015fme yarat\u0131rken kayg\u0131s\u0131zca “ya\u015fas\u0131n küreselle\u015fme” naras\u0131 atan bir çok yeni milyarder de yaratt\u0131. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bu yap\u0131sal kriz bir önceki gibi i\u015f gücünün örgütlenmesinin örgütsel \u015fartlar\u0131n\u0131 derinden de\u011fi\u015ftiren, bu nedenle i\u015f gücünün etkinli\u011fini yitirmesine sebep olan, bir üçüncü teknolojik devrim devresidir. Bu yüzden, i\u015fçi ve halklar\u0131n önceki mücadele ve örgütleni\u015f biçimleri me\u015fruluklar\u0131n\u0131 yitirmektedir. \u015eu an parçalara ayr\u0131lm\u0131\u015f sosyal hareket henüz [kendisine yöneltilen] meydan okumalara yan\u0131t verir güçlü yeni bir hal almas\u0131 için bir formül bulamad\u0131. Ancak, hareket sonuca tesir eden bir k\u0131r\u0131lma yaratt\u0131: Kad\u0131n\u0131n sosyal ya\u015famdaki ani yükseli\u015fi, tarihte ilk kez tüm gezegen için bir tehdit te\u015fkil edecek seviyeye ula\u015fan çevresel y\u0131k\u0131m\u0131n fark edili\u015fi. Birkaç y\u0131l içerisinde güçlenen sosyal mücadele-hala savunma düzeyinde bir strateji diyelim-sermayenin sald\u0131r\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Seattle ve Porto Alegre’de gösterildi\u011fi üzere [bu hareketlerin] yükseli\u015fleri halihaz\u0131rdaki dünya güçleri için bundan böyle bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131d\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Yeni G7 plan\u0131 bu endi\u015fe \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda gözden geçirilmelidir. G7 aniden yeni bir yakla\u015f\u0131m benimasmi\u015ftir. \u015eimdiye kadar yasakl\u0131 olan “düzenleme” kelimesi \u015fimdi bu yap\u0131n\u0131n kararlar\u0131na dahil edildi: “Uluslararas\u0131 finansal hareketler düzenlenmelidir”. Dünya Bankas\u0131’n\u0131n ba\u015f ekonomisti Stiglitz, yeni bir “post-Washington Konsensüsü” tan\u0131mlamak için bir tart\u0131\u015fma aç\u0131lmas\u0131n\u0131 önermektedir. Spekülatör George Soros yank\u0131 getiren bir isimle “neo-liberalizm kapitalizmini kurtarma” yakar\u0131\u015f\u0131na benzeyen bir kitap yay\u0131mlad\u0131: “Dünya Kapitalizmi’nin Krizi-Piyasalar\u0131n Köktencili\u011fi”. Ahmakl\u0131k de\u011fil, bu, basitçe ulus ötesi \u015firketlerin egemen sermayelerini kontrol alt\u0131nda tutmay\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lmakla ayn\u0131 amaçlara yönelme stratejisidir. Ancak dilin de\u011fi\u015ftirilmesinde içerilen tehlike hafife al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. \u0130yi niyetli bir çok insan aldat\u0131l\u0131yor ve aldat\u0131lacak. Dünya Bankas\u0131 y\u0131llard\u0131r STÖ’leri kendi “yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015f” söylemini belletmek üzere terbiye ediyor. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Birle\u015fik Devletler’in dünya hegemonyas\u0131n\u0131 yeniden kurmak ve bu nedenle dünya sistemini iktisadi, siyasi, askeri olarak örgütlenmesi de bu kaos perspektifine dahildir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Halihaz\u0131rdaki dönemin “yeni” olarak if\u015fa etti\u011fi \u015fey, temel kayg\u0131s\u0131 kendi öz ç\u0131karlar\u0131na olan “yeniye” müsaade etmek olan sermayenin önerdi\u011fi çözümlere ba\u015fka alternatifler sunmak kayg\u0131s\u0131nda olan sosyal hareketlerin odak noktas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          \u0130tiraf etmek gerekir ki gerçe\u011fin labirentinde, gerçekten yeni olanla u\u011fra\u015fmak hiçbir zaman kolay olmam\u0131\u015ft\u0131r, neyin gerçekten yeni olan\u0131n kaidelerini uzun dönemde empoze edece\u011fi ve onu sadece “devrevi” ve kriz yönetimine ili\u015fkin olandan neyin ay\u0131raca\u011f\u0131 ile u\u011fra\u015fmak da. Asl\u0131nda gerçek olan iki grup fenomen vard\u0131r. “Kriz ve kriz yönetimi” veçhesi ile “sistemin süre\u011fen nitel de\u011fi\u015fimleri” veçhesi mevcuttur. <\/div>\n

          <\/p>\n

          \u015eüphesiz, sürmekte olan bilimsel ve teknolojik devrim, eme\u011fin örgütleni\u015fi, sosyal ili\u015fkiler ve yar\u0131n\u0131n toplumlar\u0131n\u0131n kültürüne ili\u015fkin uzun dönem ç\u0131kar\u0131mlar\u0131 ile gerçekten “yeni” olan\u0131n özünü olu\u015fturmaktad\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bu ça\u011fda\u015f devrim (ön safta bilgisayarl\u0131 bilim ile) üretken sistemlerin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hayata geçirilmesi için kati surette güçlü bir etkinlik göstermektedir (dikkate de\u011fer bir biçimde co\u011frafik yay\u0131lma k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 uzaktan denetimle kolayla\u015ft\u0131rarak). Sonuçta, i\u015f süreci peyderpey, büyük oranda sars\u0131nt\u0131ya u\u011frat\u0131l\u0131yor. Üretim band\u0131 üzerinde çal\u0131\u015fma modelleri (taylorizm), sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n emek piyasas\u0131n\u0131n parçalanmas\u0131na ili\u015fkin sorunlar\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 önemli düzeyde etkileyen yeni biçimlerle ikame ediliyor. Bu, etkisi uzun dönemde fark edilebilecek bir de\u011fi\u015fimi içermektedir. Halbuki, bu evrimin gayesi, kapitalizmin tarihsel geli\u015fimle alt edilece\u011fine i\u015faret ederek de, “de\u011fer yasas\u0131nda” belirli bir “gerileyi\u015fe” zaten sebebiyet vermektedir. Bu çe\u015fitli yollarla olanakl\u0131d\u0131r: Soruna tek, olanakl\u0131, insanc\u0131l çözümü te\u015fkil eden sosyalizm taraf\u0131ndan alt edilmesi ya da sosyal kimli\u011fin, art\u0131k, refah üretimine kat\u0131l\u0131m (kat\u0131l\u0131m sömürüye yol açsa da) yerine parapolitik\/parakültürel kriterlere dayand\u0131\u011f\u0131 bir çe\u015fit genelle\u015ftirilmi\u015f ayr\u0131mc\u0131l\u0131k sisteminin hayata geçirilmesi yoluyla alt edilmesiyle. teknolojik devrimin-her teknolojik devrimin- her durumda, emek örgütleni\u015finin yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fi do\u011frudur. E\u011fer toplum s\u0131n\u0131fl\u0131 toplum olarak kal\u0131rsa, de\u011fi\u015fim hiçbir \u015fekilde s\u0131n\u0131flar\u0131 ortadan kald\u0131rmaz, [s\u0131n\u0131flar] sadece görünü\u015fte de\u011fi\u015firler, böylelikle s\u0131n\u0131flar\u0131n görülmesi yan\u0131lsamas\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131-ya da di\u011fer gerçekliklere kat\u0131\u015f\u0131k-bugün oldu\u011fu gibi, kimi \u015fartlar alt\u0131nda devam edebilir. Sonuç olarak, çe\u015fitli gruplar\u0131n kendi proje ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi sosyal örgütlenme ve hareket biçimleri yo\u011fun olarak teknolojik devrim taraf\u0131ndan karakterize edilir. Her teknolojik devrimin mu\u011flak olaca\u011f\u0131 ak\u0131lda tutulursa, bu a\u015famada da en iyi ve en kötü bir arada vücut bulur. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Devam eden teknolojik devrimin geni\u015flemesiyle ili\u015fkili emek örgütleni\u015findeki de\u011fi\u015fimlere dair egemen söylem, yeni a\u011f toplumunun, bireylerin yarat\u0131c\u0131 özerkli\u011fini, vb. tasvip edecek bak\u0131\u015f aç\u0131lar\u0131na yol açaca\u011f\u0131 umuduyla, (hiyerar\u015fi zinciri yerine) “a\u011f” örgütlenmeleri ve (hiç olmazsa k\u0131smen, giri\u015fim olagelen birimin yerine) “projelerin” etkile\u015fimine dayal\u0131 yeni toplumsalla\u015fabilme ve toplum modelleriyle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Bu toplum, bizim huzurumuzda kuruldu. Yapt\u0131\u011f\u0131 gerçek sosyal etki nedir? Emek[-çinin ç\u0131kar\u0131], gündelikçilik, yoksulluk ve mahrum insan yüzdesindeki art\u0131\u015f pahas\u0131na sermaye ve mülk gelirlerindeki h\u0131zl\u0131 ve s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 art\u0131\u015f. Bu gerçekler, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve uluslar\u0131n \u015fimdilerde modas\u0131 geçmi\u015f kavramlar halini ald\u0131\u011f\u0131 göz önünde bulundurulursa, egemen söylemin, bireyin tarihin öznesi halini alaca\u011f\u0131 bahanesinden hiçbir \u015fey eksiltmez. Birey, ça\u011fda\u015f toplumumuzun temelini te\u015fkil eden bask\u0131 ve sömürü k\u0131s\u0131tlar\u0131nda tutsak olan sosyal bir varl\u0131k olarak kalmaktad\u0131r. Ayn\u0131 tür bir söylemden has\u0131l olan ileti\u015fim ütopyas\u0131, do\u011fas\u0131 gere\u011fi, çat\u0131\u015fmalara son vererek insanl\u0131\u011f\u0131n sorunlar\u0131na çözümler bulmaya yard\u0131m etmelidir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Ayr\u0131ca üretici güçlerin geli\u015fmesi-ayn\u0131 zamanda y\u0131k\u0131c\u0131 güçler-\u015fimdi, de\u011fi\u015fimin etkisini nitel olarak dönü\u015ftürebilen ve bu nedenle bizi yeni ba\u011flamlarda rahats\u0131z eden bir düzeye ula\u015ft\u0131. Nükleer silahlar\u0131n tümünün kullan\u0131m\u0131 gezegen üzerindeki tüm ya\u015fam formlar\u0131n\u0131 sonland\u0131rabilecek durumdad\u0131r. Tarihin bu yeni unsuru bunlar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan kaç\u0131nmam\u0131z\u0131 ve bunlardan tamam\u0131yla kurtulmam\u0131z\u0131 gerektirmektedir. NATO, politik çat\u0131\u015fmalar\u0131 sava\u015fla çözme ilkesine ba\u015f vurarak [bu fikre] kar\u015f\u0131 tav\u0131r ald\u0131. Biogenetik gibi di\u011fer alanlarda, edinilen bilimsel bilgi meçhul sonuçlar\u0131 olan y\u0131k\u0131mlara da yol açabilmektedir. [Bunlar\u0131n] kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n toplumsal olarak idare edilmesi gerekli hale gelmi\u015ftir. Bu, insanl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 için vazgeçilmez ahlaki ilkeleri sisteme eklemlemenin yegane yoludur. Beyan etti\u011fi her \u015feyi özelle\u015ftirme e\u011filimi çerçevesinde, sistem bunun tamam\u0131 ile tersini yapmaya yöneldi. Üretici güçlerin geli\u015fimi, kapitalizmin temel [i\u015fleyi\u015f] kaidelerinin eskimi\u015f ve art\u0131k, sosyal geli\u015fmeye yol açmad\u0131klar\u0131n\u0131, daha ziyade öz-y\u0131k\u0131ma neden olduklar\u0131n\u0131 göstermektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bu nedenle çevre meselesi dikkat gerektirmektedir. \u0130nsanl\u0131k tarihinde ilk kez, çevrenin dönü\u015fü olmayan ve a\u015f\u0131r\u0131 derecede tehlikeli y\u0131k\u0131m\u0131 gerçek oldu. Bu gerçe\u011fi göz ard\u0131 eden bir toplum projesinin ya\u015fayabilir olmas\u0131 tahayyül edilemezdir. Örgütleni\u015f sistemi ne olursa olsun, kapitalizm soruna çözüm olu\u015fturmaya muktedir de\u011fildir. Bu, tamamen kapitalizmin, “gelece\u011fin devalüasyonu” kavram\u0131nda ifadesini bulan, k\u0131sa dönem hesab\u0131na (en çok birkaç y\u0131l) dayanmas\u0131ndand\u0131r. Halbuki, bu meseleye ciddi bir yakla\u015f\u0131m, oldukça uzun erimli bir mant\u0131\u011f\u0131n (pratikte sonsuza dek sürecek) hayata geçirilmesi manas\u0131na gelmektedir. Bir çevre sorunun ortaya ç\u0131kmas\u0131 kapitalizmin bir uygarl\u0131k formu olarak eskidi\u011finin bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki yaln\u0131zca az say\u0131da “Ye\u015fil” bu gerçe\u011fi kabul etmi\u015f durumdad\u0131r! <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bununla birlikte, çok say\u0131da-inkar edilemez-fenomen gözden geçirilmelidir; bu muhtemelen onlar\u0131n süre\u011fen veçhelerinden çok geçici veçhelerini ortaya koyacakt\u0131r. Bu k\u0131sma, “devletin feragati” ve kapitalizmin “finansalla\u015fmas\u0131” dahil edilebilir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Egemen söylem \u015föyle buyurmaktad\u0131r: Büyük firma devletten özerk hale geldi ve kapitalizmin halihaz\u0131rdaki yeni a\u015famas\u0131n\u0131n yegane etkin birimi halini ald\u0131. Ayr\u0131ca, sistemin ideologlar\u0131 tatmin olduklar\u0131n\u0131 “devlet kar\u015f\u0131t\u0131” bir söylem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ifade ettiler. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Faaliyetleri ülkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan çokuluslu \u015firketler hala ulusal \u015firketlerdir (özellikle sahipleri nedeniyle, k\u0131smen sermayelerinin denetimi aç\u0131s\u0131ndan). Faaliyetlerini sürdürebilmeleri için hala devletlerinin etkin ve olumlu deste\u011fine ihtiyaç duymaktad\u0131rlar. Bununla birlikte, ayn\u0131 zamanda kendi geli\u015fme stratejilerini devlet politikalar\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda (bazen kar\u015f\u0131s\u0131nda) geli\u015ftirmeye yetecek ölçüde güçlendiler. Bu nedenle, devleti kendi stratejilerine tabi k\u0131lmay\u0131 istemektedirler. Devlet kar\u015f\u0131t\u0131 neo-liberal söylem, bu firmalar\u0131n özel ç\u0131karlar\u0131n\u0131 korumaya yönelik mant\u0131\u011f\u0131 me\u015fru k\u0131lan bu amac\u0131 gizlemektedir. \u0130stenen “özgürlük” herkes için de\u011fil, yaln\u0131z ba\u015fkalar\u0131n\u0131n zarar\u0131na olan ç\u0131karlar\u0131n\u0131 talep etmede, bu firmalar için özgürlüktür. Bu ba\u011flamda, neo-liberal söylem bütünüyle ideolojik ve yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. Özel oligopol sermayesi ile devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkiler mu\u011flakt\u0131r ve devletin, özel menfaatleri görünürde tamam\u0131 ile kendine tabi k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, halihaz\u0131rda geçerli olan ili\u015fkinin, her zaman böyle kalaca\u011f\u0131 ve de\u011fi\u015fmeyece\u011fi iddia edilemez. Bu nedenle bu geçici yöntem, bu ba\u011flamda, sürekli ve kesin bir forma dönü\u015ftürülür. Ayr\u0131ca, ulusal sermayeye egemen bir güç halini alacak bir çokuluslu sermaye (ve bu nedenle çok uluslu bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131) hakk\u0131nda konu\u015fmak için erken görünmektedir. Üçlü birlik ancak ba\u015fka bir \u015fekilde ifade edilebilir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Finansalla\u015fma, büyük oranda, tamamen geçici bir fenomendir. Krizin bir sonucudur. Üretken sistemlerin geni\u015flemesi için kullan\u0131lamayan sermaye art\u0131\u011f\u0131-mevcut yap\u0131da-egemen s\u0131n\u0131f için ciddi bir tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r; sermayenin yo\u011fun de\u011fer yitirmesi tehdidi. Krizin çözümü, en kötü senaryodan kaç\u0131nmak için finansal i\u015flemlere izin verilmesini gerektirmektedir. Ancak, finansalla\u015fma hayalcili\u011fi krizi “çözemez”, daha ziyade gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki e\u015fitsizli\u011fi fenala\u015ft\u0131rarak ve \u015firketleri finansal oyunlar oynamak zorunda b\u0131rakarak vaziyeti dura\u011fanla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Öngörülemeyen büyük kriz (borsan\u0131n çökü\u015fü?) daha ileridedir. Bu krizin sebep olaca\u011f\u0131 kaosun siyasi çözümleri-tepkisel neo-popülizm, radikal sola kayma-, ayn\u0131 \u015fekilde, öngörülemez. Bununla birlikte gelecek sistemin yap\u0131lar\u0131 bu çözümlere ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Sosyal hareketler, bunlar ile yüzle\u015fmeye haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Finansalla\u015fma, ayn\u0131 zamanda, güçlü bir sermaye yo\u011funla\u015fmas\u0131 e\u011filimi f\u0131rsat\u0131 yaratt\u0131. Yirmi y\u0131lda, \u015firket birle\u015fmelerinin ilgi duydu\u011fu varl\u0131klar\u0131n kapsam\u0131 yediye katland\u0131. Bu yeni yo\u011funla\u015fma muhtemelen, büyük oranda, de\u011fi\u015ftirilemez olacakt\u0131r. Bu, yeniden, olas\u0131 \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n yegane garantörü devlete ait olmas\u0131 gereken rolleri üstlenen (anti-demokratik esrarl\u0131 uygulamalar\u0131 ile) özel sektörün elinin alt\u0131nda bu tür bir güç yo\u011funla\u015fmas\u0131na dikkat çekmektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Krizin ekonomik yönetimi, sendikalar\u0131n “esnek olmayan tav\u0131rlar\u0131n\u0131” zay\u0131flatarak ve imkan dahilinde tasfiye ederek, fiyat ve ücret(leri) [hareketlerini] serbestle\u015ftirerek, vb. ile sistematik olarak “serbestle\u015ftirme” amaçlamaktad\u0131r. “Serbestle\u015ftirme” yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir terimdir. Çünkü “kat\u0131ks\u0131z” iktisatç\u0131lar\u0131n sanal ekonomisi d\u0131\u015f\u0131nda hiçbir serbestle\u015ftirilmi\u015f piyasa mevcut de\u011fildir. Tüm piyasalar düzenlenen ve ancak bu \u015fartlar alt\u0131nda çal\u0131\u015fabilen piyasalard\u0131r. Ana sorun bunlar\u0131 kimin, nas\u0131l düzenleyece\u011fidir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          “Serbestle\u015ftirme” ifadesinin gerisinde bir gerçeklik yatmaktad\u0131r: Piyasalar\u0131n egemen sermaye taraf\u0131ndan tek tarafl\u0131 düzenlenmesi. Bu serbestle\u015ftirmenin ekonomiyi dünya çap\u0131nda idare edilemez ve çözemedi\u011fi çat\u0131\u015fmalar\u0131 artt\u0131ran bir durgunlu\u011fa hapsetti\u011fi gerçe\u011fi, liberalizmin, “güvenli” oldu\u011fu dü\u015fünülen (gelecekteki) kalk\u0131nmaya bir ba\u015flang\u0131ç olu\u015fturdu\u011fu sak\u0131ncas\u0131n\u0131n selameti için elbette kolayca kabul edilir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Kapitalist küreselle\u015fme, kriz yönetiminin bu düzeyde devam ettirilmesini gerektirmektedir. Bu yönetim, iktisadi makinenin finansal kâr\u0131n yegane ölçütüne itaatine yol açan devasa, hareketli sermaye sorunun hakk\u0131ndan gelmelidir. Uluslararas\u0131 sermaye transferlerinin serbestle\u015ftirilmesi, serbest döviz rejiminin benimsenmesi, yüksek faiz hadleri, Birle\u015fik Devletler ticaret aç\u0131\u011f\u0131, üçüncü dünya ülkelerinin d\u0131\u015f borçlar\u0131 ve özelle\u015ftirme, bunlar\u0131n tümü, bahsi geçen hareketli sermayeye kurtulu\u015f f\u0131rsat\u0131 veren, böylelikle sermaye art\u0131\u011f\u0131n\u0131n devasa de\u011fer kayb\u0131 ana tehlikesinden kaç\u0131nma imkan\u0131 veren mükemmel düzeyde ak\u0131lc\u0131 bir politikay\u0131 te\u015fkil ederler. <\/div>\n

          <\/p>\n

          1997 Asya Krizi, istikrars\u0131z finansal hareketlerin sebep oldu\u011fu felaketin boyutuna aniden dikkat çekti. Yüksek tasarruf düzeyi ile karakterize edilen bölge, hareketli yabanc\u0131 sermayeye ihtiyaç duymuyordu. Yabanc\u0131 sermaye, olan\u0131n, arkas\u0131nda mahvolmu\u015f ekonomiler ve toplumlar b\u0131rakarak büyük karlar elde etti\u011fi mülk ve tahvillerden kaynakl\u0131 yapay enflasyonun finansman\u0131 oldu\u011funu oldukça iyi bilmekteydi. Bu hususta, spekülatif finansal hareketlerin vergilenmesi (Tobin vergisi) ve “vergiden muaf cennetlerin” bertaraf edilmesi için gerekli tedbirler ile ilgili çe\u015fitli öneriler yap\u0131ld\u0131. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Finansalla\u015fma, “Alman ve Japon” kapitalizmlerinin özgüllükleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onu “Anglo-sakson kapitalizmin” bir özgüllü\u011fü olarak dü\u015fünenlerce dile getirildi\u011fi gibi, bu yeni kapitalizmin süre\u011fen bir özelli\u011fi de\u011fildir. Finansal olan, reel ekonomi alan\u0131ndan ayr\u0131, özerk bir durumda s\u0131n\u0131rs\u0131zca geli\u015femez. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Finansalla\u015fmaya dair egemen söylem, üçlünün ya\u015flanan nüfusu ve emeklilik fonu patlamas\u0131 ile ilgili tamamen farkl\u0131 bir sorun kümesine vurgu yapmaktad\u0131r. Bu analizlerin baz\u0131lar\u0131nda, “alacakl\u0131lar grubu” kendi ç\u0131karlar\u0131n\u0131n bilincinde evvelce olu\u015fmu\u015f bir sosyal güç olarak sunulur. Grup, emeklileri, ba\u015fat kayg\u0131lar\u0131 enflasyon tehdidini bertaraf etmek olan emeklilik fonu yönelticileri ile beraber davranan ücretlileri, yüksek faiz hadlerinden ve finansal ç\u0131kar sahibi olduklar\u0131 fonlardan faydalananlar\u0131 kapsamaktad\u0131r. Bu grup, i\u015fsiz ve sürekli bir i\u015fi olmayan i\u015fçilerden olu\u015fan “dü\u015fkünler” grubunun kar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r. Sosyal hizip art\u0131k sermaye ile eme\u011fi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmekten çok alacakl\u0131lar grubu ile (sermaye ile eme\u011fin ili\u015fkilendirilmesi) dü\u015fkünler grubunu kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmektedir. Bu meselenin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Çünkü (Amerikan tarz\u0131 olan) fonlar\u0131n özel sermayeye dönü\u015fmesi, genelde gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sistemini tercih eden baz\u0131 Avrupa ülkelerinin ve sol partilerin davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Kabul etmek gerekir ki Avrupa hükümetleri \u015fimdilerde Amerikan sisteminde karar k\u0131lm\u0131\u015f durumdalar. Bu [geçi\u015f], bir evrimin kaç\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak de\u011fil, ancak emek hareketlerinin muhtemel kar\u015f\u0131 duru\u015flar\u0131n\u0131 k\u0131rmak amac\u0131 ile sermayenin egemen güçleri için bir avantaj olarak, (henüz) olu\u015fmam\u0131\u015f alacakl\u0131lar grubunu yaratmay\u0131 gaye edinen bir strateji te\u015fkil etmez mi? <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bu \u015fartlar alt\u0131nda ileriye do\u011fru nitel bir ad\u0131m olarak takdim edilen küreselle\u015fme, üzerinde dü\u015fünülmesi gereken bir mevzu olarak kalmal\u0131d\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Görünürde, kapitalizmin önceki a\u015famalar\u0131nda i\u015fledi\u011fi gibi i\u015fleyen uluslararas\u0131 ekonominin yerini, küresel bir ekonominin almas\u0131 e\u011filimi vard\u0131r. Ancak, oto-sentrik ulusal üretken sistemlerin tasfiyesi her zaman ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na göreli ve k\u0131smi olmu\u015ftur. Dahas\u0131, bu sistemin yerine küresel bir üretken sistem mant\u0131\u011f\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015f de\u011fildir. Küreselle\u015fen (kaotik yap\u0131daki) sistemi idare etmeye muktedir bir siyasal otoritenin yoklu\u011fu ve [bu tür bir gücün] ulus devletin sahip oldu\u011funa denk bir me\u015fruiyetinin olmamas\u0131 ça\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, yak\u0131n gelecekte çözülemeyecek, büyük bir çeli\u015fkisini te\u015fkil etmektedir. Bu çeli\u015fki basitçe-geçici olarak-Birle\u015fik Devletler hegemonyas\u0131na teslimiyeti beslemektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Gerçekte mevcut olan küreselle\u015fme, küreselle\u015fmi\u015f bir okyanus içine gömülü bir tak\u0131m adalara benzetilebilir. Bu tak\u0131m adalar\u0131ndaki adalar\u0131n yo\u011funlu\u011fu de\u011fi\u015fkendir: Çok uluslu \u015firketlerin fazlaca kuruldu\u011fu merkezi alanlarda güçlü, modern endüstrile\u015fmede kalk\u0131nm\u0131\u015f çevre alanlarda ortalama ve “dördüncü dünyan\u0131n” çevre alanlar\u0131nda çok dü\u015fük. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Devletin yetkilerine, küreselle\u015fmenin çerçevesi dahilinde özerk birimler olarak davranmaya muktedir yerel otoritelerin ortaya ç\u0131kmas\u0131 ile küreselle\u015fme taraf\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131dan ve yukar\u0131dan olmak üzere iki yönlü müdahale söz konusu oldu\u011fu olgusu inkar edilemez. Küreselle\u015fen alt sistemler tak\u0131m adas\u0131n\u0131n bunlara bir bütünlük sa\u011flayacak herhangi bir grup mant\u0131\u011f\u0131 izlemedi\u011fi hala bir vak\u0131ad\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Ayr\u0131ca, önceki a\u015faman\u0131n, yani dünya sava\u015f\u0131ndan sonraki dönemin (1945-1990) miras\u0131, “sanayile\u015fmemi\u015f ülkeleri” (1880-1940 dönemini geleneksel çevre ülkelerini), eski üçüncü dünyay\u0131 üç gruba ay\u0131rmas\u0131yd\u0131: <\/div>\n

          <\/p>\n

          Birinci Grup: Eski sosyalist ülkeler, Çin, Kore, Tayvan, Hindistan, Brezilya, Meksika-ulusal üretken sistemler in\u015fa etmeyi ba\u015farabilenler (bu nedenle de potansiyel olarak rekabetçi). <\/div>\n

          <\/p>\n

          \u0130kinci Grup: Sanayile\u015fmeyi benimseyen fakat ulusal üretken sistemler yaratmay\u0131 ba\u015faramayan ülkeler: Arap ülkeleri, Güney Afrika, \u0130ran, Türkiye, Latin Amerika ülkeleri. Kimi zaman buralarda baz\u0131 “rekabetçi” endüstriyel yap\u0131lanmalar (k\u0131smen ucuz emek nedeniyle) olsa da rekabetçi sistemler mevcut de\u011fildir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Üçüncü Grup: Sanayi devrimine kalk\u0131\u015famayan ülkeler (ACP ülkeleri). Bunlar yaln\u0131z kendi nihai “do\u011fal kaynaklar\u0131” çerçevesinde “rekabetçi”dirler: madenler, petrol, tropikal tar\u0131m ürünleri. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Küreselle\u015fme, di\u011fer ülke gruplar\u0131 \u015föyle dursun, birinci grup ülkelerine kapitalist deyimle tamamen geli\u015fmi\u015f “yeni merkezler” payesi vermeye muktedir olamayacak. Çünkü, sanayile\u015fme sürecinin derin etkiler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 çevre ülkeleri, i\u015f güçlerinin çok yüksek bir yüzdesinin dü\u015fük üretkenlik gözlenen faaliyetlerde istihdam edilmesi (istihdam edildikleri zaman) gerçe\u011fi ak\u0131lda tutulursa, hala hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r “rezervler”e sahiptirler. Bunun nedeni, modernizasyon politikalar\u0131n\u0131n-“yakalama” çabalar\u0131-(etkin ve rekabetçi olmak için) modern fakat k\u0131t kaynaklar\u0131n (sermaye ve nitelikli emek) kullan\u0131m\u0131 aç\u0131s\u0131ndan oldukça pahal\u0131 teknolojik seçenekler empoze etmesidir. Bu sistematik bozulma, söz konusu modernizasyonun gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131ndaki artan e\u015fitsizlikle ili\u015fkilendi\u011fi her sefer daha da kötüle\u015fmektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Bu \u015fartlar alt\u0131nda, modernize edilen üretken faaliyetlerin geni\u015flemesi durumu için, dü\u015fük üretkenlik gözlenen faaliyetlerde kullan\u0131lan devasa rezervlerin kullan\u0131lmas\u0131 imkans\u0131z olacakt\u0131r. Aç\u0131kça modern bir okyanus taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lan modernize edilmi\u015f (bunlara önemli [bölgeler] diyelim) bölgelerin birle\u015fmesinden kaynakl\u0131 her türden temel çeli\u015fki ile u\u011fra\u015fmak zorunda olan toplumlar olarak, dinamik çevre ülkeleri, bu nedenle çevre olmay\u0131 sürdürecekler. Bu çeli\u015fkiler, “merkezin be\u015f tekeline” tabi olan bu ülkelerin ikincil olarak b\u0131rak\u0131lmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu toplumlar\u0131n sorunlar\u0131na ancak sosyalizmin çözümler bulabilece\u011fine ili\u015fkin sav, sosyalizm, belirli bir formül de\u011fil de tüm toplumlar için insanlar taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan bir strateji arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hayata geçirilen ve okyanus kaynaklar\u0131n\u0131n uygar araçlar vas\u0131tas\u0131yla modern faaliyetlere kademeli ve örgütlü bir biçimde dönü\u015ftürülmesini garantilemeyi amaçlayan bir dayan\u0131\u015fma hareketini ifade ederse do\u011frudur. Bu, d\u0131\u015f ili\u015fkilerde söz konusu uzun geçi\u015f döneminin bu ulusal ve popüler a\u015famas\u0131n\u0131n mant\u0131\u011f\u0131na itaati ima eden “kopmay\u0131” gerektirmektedir. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Marjinalle\u015fen alanlar hangileridir? Bu, tarihte daha önce rastlanmayan bir fenomen midir? Ya da bu, daha çok ikinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 belli bir dönem tüm çevre ülkeleri için daha az zararl\u0131 bir güç konumlan\u0131\u015f\u0131 taraf\u0131ndan engellenen sabit kapitalist yay\u0131lma e\u011filiminin bir ifadesi midir? Bu istisnai durum üçüncü dünya ülkelerinin, kolonyalizm, [kolonyallerin] üçüncü dünya ülkelerinin hammadde üretimlerine dair hak iddialar\u0131 ve [kolonyallerin] ülke farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen bat\u0131l\u0131 ülkelerin muhafaza etmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 modernizasyon ve sanayile\u015fmeyi empoze etmeye yönelik politik kararl\u0131l\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 bir dayan\u0131\u015fma temeli atm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, tamamen, bu kar\u015f\u0131 duru\u015flar vas\u0131tas\u0131 ile kazan\u0131lan ba\u015far\u0131n\u0131n, üçüncü dünyadaki uyum ve dayan\u0131\u015fman\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131yla ayn\u0131 olmamas\u0131ndand\u0131. <\/div>\n

          <\/p>\n

          “Asya Mucizesi” üzerine pek çok \u015fey söylendi; Asya ya da Asya-Pasifik, bu gezegen üzerinde Avrupa ve Kuzey Amerika’dan hakimiyet haklar\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015f, in\u015fas\u0131 süren gelece\u011fin merkezleri, gelece\u011fin süper gücü Çin, sizde ne vard\u0131! Daha a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 bir ifadeyle, Asya fenomeninden kimi zaman, daha fazla ciddiye al\u0131nmalar\u0131 için acele ile karar k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f erdemler olmalar\u0131na ra\u011fmen, baz\u0131 sonuçlar ç\u0131kar\u0131l\u0131r. Kutupla\u015fma sald\u0131r\u0131s\u0131na cevaben olu\u015fan kopma stratejileri gibi, küresel kapitalist yay\u0131lmada içerilen kutupla\u015fma teorisinin sorguland\u0131\u011f\u0131 dü\u015fünüldü. [Bat\u0131y\u0131] “yakalaman\u0131n”, sanr\u0131sal bir (Sovyet facias\u0131n\u0131n nedeni oldu\u011fu söylenen) kopmadan çok küreselle\u015fmenin içine etkin bir biçimde yerle\u015fme ile (bu önerinin ikincil biçimi ile “ihracata dayal\u0131” bir strateji ile) mümkün olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. \u0130ç etkenler-“kültürel” dahil-bir taraftan dünyan\u0131n nas\u0131l \u015fekillendirilece\u011fi hususunda kendisini etkin birer unsur olarak kabul ettiren baz\u0131lar\u0131 için ba\u015far\u0131 nedeni iken, öte taraftan marjinalle\u015fen ve “kendi arzular\u0131ndan kopan” di\u011ferlerinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k nedeni olarak dü\u015fünüldü. Asya ve Do\u011fu ülkeleri d\u0131\u015f ili\u015fkilerini, küresel egemen e\u011filimlere “uyumu” reddederek içsel kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131n gereklerine göre \u015fekillendirdikleri gerçe\u011finden hareketle ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131lar. Bu, tam da-aceleci gözlemciler taraf\u0131ndan-hatal\u0131ca içe dönüklük olarak yorumlanan kopman\u0131n tan\u0131m\u0131d\u0131r. Sonralar\u0131, Do\u011fu ve Güneydo\u011fu Asya’da patlak veren kriz bu tip söyleme bir son verdi. Ancak, Çin ve Kore’nin küresel ekonominin birer parças\u0131 haline gelmeleri meselesi mu\u011flakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaktad\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Genelde, yeni küresel ekonomi, “farkl\u0131 i\u015fleyi\u015f biçimleri” ile karakterize edilmektedir. Bir kez daha [soral\u0131m], bu, gerçekten yeni bir fenomen mi yoksa çe\u015fitli i\u015fleyi\u015f biçimleri kapitalizm tarihinde standart bir i\u015fleyi\u015f mi olu\u015fturmaktad\u0131r? Bu fenomen, muhtemelen istisnai olarak yaln\u0131zca dünya sava\u015f\u0131 sonras\u0131 dönemde (1945-1980), sosyal ili\u015fkilerin, bölgesel ve sektörel transferlerin örgütlenmesi yoluyla üretken güçlerin büyümesi ve modernizasyonunu destekleyen sistematik devlet müdahaleleri (Refah Devleti, Sovyet Sistemi Devleti, Bandung üçüncü dünyas\u0131n\u0131n Ulusal Devleti) nedeni ile zay\u0131flat\u0131ld\u0131. <\/div>\n

          <\/p>\n

          Ayr\u0131ca, halihaz\u0131rdaki dünya krizi, bir çok yönden, kapitalizmin kendi mant\u0131\u011f\u0131 ile de, insanl\u0131\u011f\u0131n yüz yüze bulundu\u011fu sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131lamaya muktedir olmayan bunak ve at\u0131l bir sistem oldu\u011fu gerçe\u011fini aç\u0131\u011fa vuran büyük bir uygarl\u0131k krizidir. Krizin, sosyal hareketlere ait fikirlere g\u0131da olmas\u0131 gereken tarih taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Kriz politikalar\u0131, küresel liberalizm ve finansalla\u015fma ya\u015flanan kapitalizm için dopinge benzetilebilir, kriz, bu bunak bedenin viagras\u0131d\u0131r. <\/div>\n

          <\/p>\n

           <\/p>\n

           <\/p>\n

          1 Kö\u015feli parantezler çeviren taraf\u0131ndan eklenmi\u015ftir.
          2 Kalk\u0131nma
          3 "Belle Epoque", ÇN.
          4 Sivil Toplum Örgütleri, ÇN.
          5 Apartheid, ÇN:
          6 Afrika, Karaip, Pasifik ülkeleri, ÇN.
          7 Delinking, ÇN. <\/div>\n

          <\/p>\n

           <\/p>\n

          Çev: Ayd\u0131n ÖRDEK <\/div>\n

          <\/p>\n

           <\/p>\n

          (http:\/\/www.ozguruniversite.org<\/u><\/a> adl\u0131 siteden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.) <\/div>\n

          <\/p>\n

          \n
          \n \n
          \n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
          \n Happy <\/div>\n
          \n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
          \n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
          \n Sad <\/div>\n
          \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
          \n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
          \n Excited <\/div>\n
          \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
          \n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
          \n Sleepy <\/div>\n
          \n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
          \n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
          Angry<\/div>\n
          \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
          \n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
          Surprise<\/div>\n
          \n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
          Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N YEN\u0130 A\u015eAMASI(ya da bunak kapitalizmi gençle\u015ftirme çabas\u0131) Samir AM\u0130N Kapitalizm, büyük bir istikrarl\u0131l\u0131k örne\u011fi resmeden önceki sistemlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sabit ve göreli olarak h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimler kaydeden bir sistemdir. Dolay\u0131s\u0131yla, etkin bir analiz ve eylemi garantilemek için sistemde her seferinde neyin yeni oldu\u011funu saptamak elzemdir. Kimi zaman gerçekten nitel boyuta sahip de\u011fi\u015fimler, buna ra\u011fmen, kapitalizmin en […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-26","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-en-son"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}