{"id":241,"date":"2006-02-04T00:41:39","date_gmt":"2006-02-03T23:41:39","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/02\/04\/evrensel-bildirge-ve-kuertler\/"},"modified":"2006-02-04T00:41:39","modified_gmt":"2006-02-03T23:41:39","slug":"evrensel-bildirge-ve-kuertler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/evrensel-bildirge-ve-kuertler\/","title":{"rendered":"EVRENSEL B\u0130LD\u0130RGE VE K\u00dcRTLER"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>30 Minute, 48 Second <\/div>\n\n <\/div>
\n
\u0130smail BE\u015e\u0130KÇ\u0130
<\/strong><\/div>\n
\"Image\"Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f\u0131 ve güvenli\u011fi sa\u011flamaya dönük bir örgütlenmeye gidilmesi ihtiyac\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131.”Yeni bir örgütlenmeye gitmek ihtiyac\u0131” hiç bitmedi. <\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

\n
\u0130kinci Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda da sürdü. Gerek Milletler Cemiyeti döneminde gerek Birle\u015fmi\u015f Milletler döneminde bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131layacak, uluslar\u0131n özgürlü\u011fünü, insan haklar\u0131n\u0131 ve güvenli\u011fi sa\u011flayacak pek çok belge yay\u0131mland\u0131. Bu belgeleri ya\u015fama geçirmek için çabalar sarfedildi. 
 <\/div>\n
Bu yaz\u0131da bu belgelerin Kürtler aç\u0131s\u0131ndan ne ifade etti\u011fini tart\u0131\u015fmak istiyorum. Bir tarafta bu örgütler, bu tür belgeler var, bir tarafta da Kürtlerin somut durumu var, fiili olarak ya\u015fananlar var. Bu iki durum aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ortaya koymaya, çeli\u015fkileri, sorunlara yakla\u015f\u0131mlar\u0131 irdelemeye çal\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Önemli bit konu olarak da, Kürt mücadelesinde me\u015fruiyeti nerede aramak gerekti\u011fi üzerinde durmaya çal\u0131\u015faca\u011f\u0131m. <\/div>\n

<\/p>\n

Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonunda, Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu, Alman \u0130mparatorlu\u011fu, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve Rus \u0130mparatorlu\u011fu çöktü, da\u011f\u0131ld\u0131. 1917 de Rusya’da sosyalist bir düzen kuruldu. Sava\u015f\u0131n galip devletleri \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130talya, Almanya, Avusturya, Bulgaristan ve Macaristan’la bar\u0131\u015f andla\u015fmalar\u0131 imzalad\u0131lar. Yenilen devletlerle imzalalanan bar\u0131\u015f andla\u015fmalar\u0131n\u0131n en sonuncusu Osmanl\u0131 Devleti’yle imzaland\u0131. Almanya ile yap\u0131lan andla\u015fma Versailles 7 May\u0131s 1919, Avusturya ile yap\u0131lan andla\u015fma Saint Germain 10 Eylül 1919, Bulgaristan ile yap\u0131lan andla\u015fma 27 Kas\u0131m 1919, Macaristan’la yap\u0131lan andla\u015fma 4 Haziran 1920 tarihliydi. Osmanl\u0131 Devleti’yle yap\u0131lan andla\u015fma ise 10 A\u011fustos 1920 tarihini ta\u015f\u0131yordu. Bu andla\u015fmalar 18 Ocak 1919 da aç\u0131lan Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 çerçevesinde yap\u0131l\u0131yordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Sava\u015f\u0131n ikinci y\u0131l\u0131ndan itibaren, sava\u015flar\u0131 engellemek ve uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f ve güvenli\u011fi sa\u011flamak için, uluslar aras\u0131 siyasal bir örgüt kurma gere\u011fi üzerinde dü\u015fünceller üretilmeye, tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. \u0130sviçre, Hollanda, \u0130ngiltere, Fransa, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde, özellikle hükümet d\u0131\u015f\u0131 çevrelerce bu tart\u0131\u015fmalar yo\u011fun bir \u015fekilde yap\u0131ld\u0131. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’n\u0131n toplanmas\u0131nda bu duygular ve dü\u015fünceler de etken oldu. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 en önemli çabas\u0131n\u0131 Milletler Cemiyeti’nin kurulu\u015fu için harcad\u0131. ABD Ba\u015fkan\u0131 Wilson bu örgütün kurulmas\u0131 için büyük bir faaliyet içindeydi. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 Milletler Cemiyeti statüsünü 28 Nisan 1919 da kabul etti. Milletler Cemiyeti Andla\u015fmas\u0131 10 Ocak 1920 de yürürlü\u011fe girdi. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’n\u0131n karlar\u0131na ba\u015fl\u0131ca be\u015f devlet egemendi. Bunlar, ABD, \u0130ngiltere, Fransa, Japonya ve \u0130talya’yd\u0131. Bu be\u015f devlet içinde etkili olanlar, yönlendirici ve belirleyici olanlar da \u0130ngiltere ve Fransa’yd\u0131. Milletler Cemiyeti’nin çal\u0131\u015fmalar\u0131nda ve ald\u0131\u011f\u0131 kararlarda da bu iki devlet öne ç\u0131k\u0131yordu. Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ABD Ba\u015fkan\u0131 Wilson, “14 Nokta” denen bir ilkeler dizisi aç\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Milletleraras\u0131 ili\u015fkilerin bu ilkeler çerçevesinde kurulmas\u0131 isteniyordu. Paris Bar\u0131\u015f konferans\u0131 bu ilkeleri dikkate ald\u0131, Milletler Cemiyeti, yani yeni dünya nizam\u0131 bu ilkeler çerçevesinde kuruldu. “Ba\u015fkan Wilson’un 14 Noktas\u0131”n\u0131n 12. ilkesinde “Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun Türk olan kesimlerinin egemenli\u011fi sa\u011flanacak, fakat Türk olmayan milletlere muhtar geli\u015fme olanaklar\u0131 verilecek” deniyordu. Bu uluslar\u0131n kendi geleceklerini belirleme hakk\u0131n\u0131 içeren bir ilke idi. Bu ilke Rusya’da Bol\u015fevikler taraf\u0131ndan da savunuluyordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Milletler Cemiyeti Misak\u0131, 22. maddesinde manda rejimleri kuruyordu. Manda rejimini sömürge yönetimi olarak anlamak mümkündür. Üç tip manda rejimi vard\u0131. A tipi mandalar Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndan ayr\u0131lan topraklar üzerinde kuruluyordu. Irak, Filistin, Ürdün \u0130ngiltere mandas\u0131, Suriye ve Lübnan Fransa mandas\u0131 alt\u0131na konuluyordu. B tipi mandalar Afrika’daki eski Alman sömürgelerine uygulanacakt\u0131. Ruanda, Urundi Belçika mandas\u0131 alt\u0131na konuluyordu. Kamerun ve Togo mü\u015ftereken \u0130ngiliz-Frans\u0131z mandas\u0131 alt\u0131na konuluyor, Tanganika’da (Tanzanya) \u0130ngiliz mandas\u0131 kuruluyordu. C tipi mandalar ise Afrika’daki, Güneydo\u011fu Asya’daki pasifik adalar\u0131ndaki ülkeleri içeriyordu. 19. yüzy\u0131lda Güney Afrika, Kuzey Rodezya (Zambia), Güney Rodezya (Zimbabwe), Beççualend (Botswana), Güney Bat\u0131 Afrika (Namibya), Kenya, Somali, Uganda, Sudan, Sierra-Leone, Nijerya, Alt\u0131n K\u0131y\u0131s\u0131 (Gana), \u0130ngiliz sömürgesi idi. Fas, Cezayir, Tunus, Gambia, Frans\u0131z Bat\u0131 Afrikas\u0131, Frans\u0131z Ekvador Afrikas\u0131, Madagaskar Frans\u0131z sömürgesiydi. Angola, Mozambik, Gine-Bissao, Portekiz; Bat\u0131 Sahra, Rio-Menni (Ekvator Ginesi), \u0130spanya; Kongo (Zaire) Belçika sömürgesiydi. Habe\u015fistan’da, Libya’da \u0130talyanlar sömürge yönetimi kurmu\u015flard\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Irak, Filistin, Ürdün, Suriye, Lübnan mandalar\u0131yla ilgili kararlar Milletler Cemiyeti’nde “ ba\u015fl\u0131ca müttefik ve ortak devletler” ad\u0131na faaliyette bulunan “yüksek meclis” taraf\u0131ndan 25 Nisan 1920 tarihinde aç\u0131kland\u0131. “Yüksek Konsey”de \u0130ngiltere, Fransa belirleyici ve yönlendirici bir rol oynuyordu. “Yüksek Meclis” B tipi mandalarla ve C tipi mandalarla ilgili karar\u0131n\u0131 ise 7 May\u0131s 1919’da aç\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. (Seha L. Meral, Devletler Hukukuna Giri\u015f, 1. Cilt, 3. Bas\u0131, Siyasal Bilgiler Fakültesi Yay\u0131n\u0131, Ankara, 1968, s.203-209; ayr\u0131ca bak. Margaret Mac Millan, Paris 1919, 1919 Bar\u0131\u015f Konferans\u0131 ve Dünyay\u0131 De\u011fi\u015ftiren Alt\u0131 Ay\u0131n Hikayesi, Çeviren: Belk\u0131s Di\u015fbudak, ODTÜ Yay\u0131c\u0131l\u0131k, Ekim 2004, Ankara). <\/div>\n

<\/p>\n

Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131`nda ve Milletler Cemiyeti döneminde, en büyük, en a\u011f\u0131r darbe, çok a\u011f\u0131r sonuçlar yaratan ve kal\u0131c\u0131 sonuçlar yaratan darbe Kürtlere vurulmu\u015ftur. Kürt sorununun bu dönemden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylemek mümkündür. E\u011fer Milletler Cemiyeti döneminde A tipi mandalar kurulurken bir de Kürdistan mandas\u0131 kurulmu\u015f olsayd\u0131 bugün Ortado\u011fu’da Kürt sorunu, Kürdistan sorunu diye bir sorun olmazd\u0131 veya sorun bu kadar a\u011f\u0131r olmazd\u0131. E\u011fer böyle bir manda kurulsayd\u0131, bu, öbür halklar ve ülkeler gibi Kürtler için de, Kürdistan için de bir s\u0131n\u0131r olu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131na gelirdi. Öbür mandalar veya sömürgeler gibi Kürtler veya Kürdistan da, zamanla, olu\u015fturulan bu s\u0131n\u0131rlarla ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak ortaya ç\u0131kard\u0131. Böyle olmam\u0131\u015f, Sevr-Lozan sürecinde Kürtler ülkesiyle, halk\u0131yla bölünmü\u015f, parçalanm\u0131\u015f ve payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, Kürtlere yap\u0131lm\u0131\u015f çok büyük, çok a\u011f\u0131r bir haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bu haks\u0131zl\u0131k çok a\u011f\u0131r ve kal\u0131c\u0131 sonuçlar da ortaya ç\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel bir tav\u0131r almak, bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 giderme çabas\u0131 içinde olmak çok do\u011fal bir tutumdur. Bu ayn\u0131 zamanda me\u015fru bir tutumdur. Uluslararas\u0131 nizam bu yönden ele\u015ftirilmelidir. Bu nizam\u0131n kurulu\u015fu, çal\u0131\u015fmalar\u0131, faaliyetleri, faaliyetlerinin sonuçlar\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde, ele\u015ftirel bir gözle ele al\u0131nmal\u0131, irdelenmelidir. “Ba\u015fkan Wilson’un 14 Noktas\u0131”nda dile getirilen ilkeler veya uluslar\u0131n kendi geleceklerini belirleme hakk\u0131 Kürtlere neden uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r? Kürtler mücadelenin me\u015fruiyetini, böyle bir noktadan ele almak durumundad\u0131rlar. Kürtler uluslararas\u0131 atla\u015fmalardan, uluslararas\u0131 sözle\u015fmelerden do\u011fan haklar\u0131n\u0131 elbette talep etmelidir. \u015eüphesiz bu da me\u015fru bir tutumdur ama çaban\u0131n me\u015fruiyetinin ana kayna\u011f\u0131 bu haks\u0131z tutuma kar\u015f\u0131 tav\u0131r almak olmal\u0131d\u0131r. Hatta bu çerçevede, akademik bak\u0131mdan \u015föyle bir sorunun sorulmas\u0131 kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’nda ve Milletler Cemiyeti döneminde \u0130ngiltere’ye veya Fransa’ya ba\u011fl\u0131 bir Kürdistan mandas\u0131 neden kurulmam\u0131\u015ft\u0131r?. Kürtlerin ülkesiyle halk\u0131yla bölünüp parçalanmas\u0131n\u0131n, payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n nedenleri nelerdir? Bunlar akademik bak\u0131mdan ele al\u0131nmas\u0131 irdelenmesi gereken sorulard\u0131r. Bu sorulara makul cevaplar aramaya çal\u0131\u015fmak sadece Kürt tarihinin de\u011fil Ortado\u011fu tarihinin de karanl\u0131kta b\u0131rak\u0131lan yönlerini ayd\u0131nlatacakt\u0131r. Bunun, Türkiye’yi, Irak’\u0131, Suriye’yi, \u0130ran’\u0131, Lübnan’\u0131 vs. ilgilendiren yönleri oldu\u011fu aç\u0131kt\u0131r. Bu çerçevede \u0130ngiltere’yi, Filistin’i, Fransa’y\u0131, Amerika Birle\u015fik Devletleri’ni, Sovyetler Birli\u011fi’ni vs. ilgilendirdi\u011fi de aç\u0131kt\u0131r. Deniyor ki, Kürtlerde gericilik vard\u0131r, \u015feyhlik, a\u015firet reisli\u011fi gibi kurumlar vard\u0131r. Bunlar Kürtlerin devlet olmas\u0131na engeldir… Bunlar aç\u0131klay\u0131c\u0131, tatmin edici cevaplar de\u011fildir. Bu kurumlar, örne\u011fin Araplarda da vard\u0131r fakat Araplar ayn\u0131 dönemde krall\u0131klar, manda devletler, devletler olarak örgütlendirilmi\u015flerdir. Kürtlerin ve Araplar\u0131n bölünüp parçalanmalar\u0131 elbette çok farkl\u0131d\u0131r. Araplar da bölünmü\u015flerdir ama Araplar ayr\u0131 ayr\u0131 devletler, manda devletler olarak örgütlenmi\u015flerdir. Kürtler ise yeni kurulan manda devletler ve Ortado\u011fu’nun en güçlü en köklü iki Türkiye ve \u0130ran aras\u0131nda bölünmü\u015fler, eritilmeye çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Sömürge Bile Olamamak… Alt-Sömürge <\/div>\n

<\/p>\n

1920’lerde Milletler Cemiyeti çerçevesinde manda (sömürge) bir Kürdistan kurulsayd\u0131, Kürdistan’a “sömürge” denirdi. Kürdistan \u0130ngiltere veya Fransa’ya ba\u011fl\u0131 bir sömürge olarak an\u0131l\u0131rd\u0131. Ama bölünme, parçalanma ve payla\u015f\u0131lma durumuyla, yani s\u0131n\u0131rlar\u0131 yok etmeyi, eritmeyi amaçlayan bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Buysa Kürtleri, Kürdistan’\u0131 statüsüz b\u0131rakmaktad\u0131r. Sömürge bile olamayan bir ülke, sömürge bile olamayan bir millet kategorisi veya alt-sömürge kategorisi böyle ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Sömürgenin çok alt düzeyde de olsa bir statü oldu\u011fu aç\u0131kt\u0131r. “sömürge…”, “sömürge ülke…” denilmektedir. Kürtler ise s\u0131n\u0131rlar\u0131n bölünmesiyle, inkar ve imha ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmalar\u0131yla hiçbir \u015fey de\u011fildirler, statüsüzdürler. Klasik sömürgecilikteki “böl-yönet” politikas\u0131 Kürtlerde “böl-yönet-yoket” içeri\u011fine bürünmektedir. S\u0131n\u0131rlar\u0131n yok edilmesi, eritilmesi, inkar ve imha yok etmenin aç\u0131k bir görüntüsüdür. Sömürge ile alt sömürge aras\u0131ndaki en önemli fark, sömürgenin s\u0131n\u0131rlara sahip olmas\u0131 ve sömürgenin bir ülke olarak an\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

“Böl-yönet-yoket” politikas\u0131na hedef olan bir halk \u015füphesiz çok büyük, çok yo\u011fun bir zaaf içindedir. Emperyalist güçler ve Ortado\u011fu’daki i\u015fbirlikçileri böyle bir zaaftan yararlanarak böyle bir politikay\u0131 gündeme getiriyorlar, ya\u015fama geçiriyorlar. O zaman Kürtlerin zaaflar\u0131 da antropolojik olarak incelenmelidir. Böyle bir politikan\u0131n hedefi olan Kürtlerin zaaflar\u0131 nelerdir? <\/div>\n

<\/p>\n

Bütün bunlar Paris Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’nda ve Milletler Cemiyeti ile kurulan Yeni Dünya Nizam\u0131’n\u0131n Kürtlerin s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde aleyhine olan bir nizam oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Kürtlere, Kürt isteklerine kar\u015f\u0131 olan bu yeni dünya nizam\u0131, Kürtlere yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131klar, giderek kurumsalla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, bir topluma, bir halka vurulabilecek çok a\u011f\u0131r bir darbedir. Bu, insan\u0131n iskeletini parçalama, beynini da\u011f\u0131tma gibi çok a\u011f\u0131r bir sonuç ortaya koymu\u015ftur. Bu dönemde, uluslar\u0131n kendi geleceklerini belirleme ça\u011f\u0131n\u0131n en co\u015fkulu olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir süreçte, Kürtlerin böylesine a\u011f\u0131r bir felaketle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 üzerinde durulmas\u0131, dü\u015fünülmesi gereken bir olgudur. Bu olgunun, bu sürecin nedenleri nelerdir? Bu proje nas\u0131l dü\u015fünülmü\u015f, nas\u0131l tasarlanm\u0131\u015f, nas\u0131l uygulanm\u0131\u015f, sonuçlar\u0131 ne olmu\u015ftur? Kürtlerin bu toplumsal y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 tepkileri nedir gibi konular elbette irdelenmesi gereken konulard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtlerin ve Kürdistan’\u0131n tarihinde iki önemli devlet var. \u0130ngiltere ve Fransa. 20. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda dönemin emperyalist güçleri bunlard\u0131r. Bir numaral\u0131 emperyalist güç \u0130ngiltere’dir. Fransa da \u0130ngiltere’nin çok çok arkas\u0131ndan gelmesine ra\u011fmen iki numaral\u0131 emperyalist güçtür. Kürtlerin ve Kürdistan’\u0131n tarihinde esas emperyalist müdahale bu dönemde olmu\u015f, statüko bu dönemde kurulmu\u015ftur. Daha sonraki dönem statükoyu koruma çabalar\u0131d\u0131r. Bu iki devlet her zaman Kürt kar\u015f\u0131t\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Bu iki devlet de siyasal iktidarda ister sa\u011fc\u0131lar, ister solcular, ister liberaller vs. olsun devlet, hükümet her zaman Kürt kar\u015f\u0131t\u0131 bir politika izlemektedir. Kürt kar\u015f\u0131t\u0131 ama, Kürtleri bask\u0131 alt\u0131nda tutan devletlerle de iyi ili\u015fkiler içinde… Bu iyi ili\u015fkiler, bu iki devletin Ortado\u011fu’da i\u015fbirlikçileri oldu\u011funu, bu i\u015fleri birlikte pi\u015firip kotarmaya çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 gösterir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu iki devlete üçüncü bir devleti daha eklemek gerekir: Sovyetler Birli\u011fi. Kürtlere ve Kürdistan’a kar\u015f\u0131 olmada Kürt isteklerini bast\u0131rmada Moskova, Londra ve Paris’den farkl\u0131 bir çizgi izlememektedir. Bu da elbette ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na irdelenmesi gereken bir konudur. Uluslar\u0131n kendi geleceklerini belirleme hakk\u0131n\u0131 en çok konu\u015fan Sovyet yöneticilerinin, Kürtlerin ve Kürdistan’\u0131n bölünüp parçalanmas\u0131 ve payla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalmas\u0131, Kürtleri ve Kürt isteklerini bast\u0131rmada Paris ve Londra kadar atak davranmas\u0131 dikkatlerden uzak tutulamaz. Kürt mücadelesinin me\u015fruiyeti bu haks\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 direnme dü\u015füncesinde ve duygusunda aranmal\u0131d\u0131r. “Uluslararas\u0131 antla\u015fmalar, sözle\u015fmeler, kararlar vs. bize bu hakk\u0131 veriyor…” demek, bu çerçevede hak talep etmek elbette do\u011frudur. Ama uygulamada, çe\u015fitli yorumlarla bu haklar\u0131n Kürtler için hükümsüz hale getirildi\u011fi de do\u011frudur. O zaman bu tür yorumlama süreçleri de ele\u015ftiriye konu edilmelidir. Faaliyetlerin me\u015fruiyetini yine bu ele\u015ftiri ve direnme süreci vermektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bugün Ortado\u011fu’da Kürtlerin durumunu anlatmaya çal\u0131\u015fan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, üniversite hocalar\u0131, Kürtlerin Türkiye’de, \u0130ran’da, Irak’da Suriye’de da\u011f\u0131n\u0131k olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirmektedirler. Örne\u011fin 20. Yüzy\u0131l Tarihi kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 J. M. Roberts “… Kemal’in gelece\u011fe b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 (ve bir ölçüde t\u0131rmand\u0131rd\u0131\u011f\u0131) en önemli sorun Kürt milliyetçili\u011fiydi. Ama üç ulusun topraklar\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131 Kürtler için Kemal’in ölümünden çok sonra bile dezavantaj olacakt\u0131r. Türkiye, \u0130ran, Irak…” (s.284); “… Kürtler içlerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131, nüfuslar\u0131n\u0131n aralar\u0131nda bölündü\u011fü en az üç devletin (Türkiye, Suriye, Irak) yönetiminden kaçmaya çal\u0131\u015f\u0131yorlar…” (s.559) (Çeviren Senem Gül, Dost Kitabevi, Haziran 2003). <\/div>\n

<\/p>\n

Görüldü\u011fü gibi J. M. Roberts, sözü edilen kitab\u0131nda “en az üç devlet” diyerek asl\u0131nda dört devlet saymaktad\u0131r. Birinci al\u0131nt\u0131da Türkiye, \u0130ran, Irak,ikinci al\u0131nt\u0131da Türkiye, Suriye, Irak… Kürtlerin bu devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olarak ya\u015famalar\u0131 kendi istekleriyle geli\u015fen, do\u011fal bir süreç de\u011fildir. Burada emperyalist bir müdahale vard\u0131r. Buna i\u015faret etmemesi, vurgu yapmamas\u0131 J.M. Roberts’in önemli bir eksikli\u011fidir. Bu sadece J. M. Roberts’e has bir durum de\u011fildir. Gerek Türk, gerek Kürt, gerekse yabanc\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da sadece bugünkü durumu dile getiriyorlar, yani Kürtler, Türkiye \u0130ran, Irak, Suriye’de da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde ya\u015f\u0131yorlar diyorlar. Fakat 1920’lere, yani emperyalist müdahaleye hiç dikkat çekmiyorlar. Halbuki 1920’lerde emperyalizm en a\u011f\u0131r darbesini, en kal\u0131c\u0131 sonuçlar do\u011fruna darbesini Kürtlere vurdu. Bunun yan\u0131nda Kürtler Ortado\u011fu’nun en güçlü en köklü iki devleti, yani bir tarafta Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu ve onun devam\u0131 Türkiye Cumhuriyeti, di\u011fer tarafta \u0130ran \u0130mparatorlu\u011fu ve onun devam\u0131 \u0130ran devleti Kürtlere devaml\u0131 olarak müdahale ediyorlard\u0131. Akademik bak\u0131mdan, bu ili\u015fkilerin kurulmas\u0131, geli\u015fmesi, kurumla\u015fmas\u0131 elbette incelenmeye, irdelenmeye de\u011fer bir konudur. Sovyetler Birli\u011fi, reel sosyalizm, bu analize elbette dahil edilmelidir. 1990’larda Sovyetler Birli\u011fi’nde sosyalizmin, komünizmin çökü\u015fünün, sosyalist ideolojideki ve uygulamadaki itibar kayb\u0131n\u0131n bu süreçle olan ba\u011flant\u0131lar\u0131 üzerinde dü\u015fünülmelidir. <\/div>\n

<\/p>\n

\u015eöyle dü\u015fünelim. Bugün K\u0131br\u0131s’ta, Bat\u0131 Trakya’da veya Bulgaristan’da Türklere, Türk toplumuna milli bir bask\u0131 oldu\u011fu zaman Türkiye hemen müdahale etmektedir. Türkiye’de gerek devlet ve hükümet olarak, gerek sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 olarak etkin bir müdahale ba\u015flamaktad\u0131r. Türkiye sorunu uluslararas\u0131 kurumlara götürerek ilgili devletin ele\u015ftirilmesini, geri ad\u0131m atmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 gibi kurumlara ba\u015fvurular yap\u0131lmaktad\u0131r. “Kuzey Irak’daki Türkmen soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 her zaman savunuruz, onlar\u0131 herhangi bir gruba ezdirmeyiz…” denilmektedir. Yunanistan ve K\u0131br\u0131s’daki Rumlar aras\u0131nda da böyle bir ili\u015fkiden söz etmek mümkündür. Kürtlerin durumu böyle midir? Kürtler öyle bir bölünmeye, parçalanmaya ve payla\u015f\u0131lmaya u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r ki, öyle bir asimilasyonun ve inkar\u0131n hedefi olmu\u015flard\u0131r ki, öyle kimliksiz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r ki, hiçbir Kürt öteki parçalardaki Kürtlerin sorunlar\u0131n\u0131, uluslararas\u0131 kurumlara vs. götürememektedir. Zaten Kürtlerin kurumla\u015fmas\u0131n\u0131 engellemek ve her parçada ilgili devletin ç\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak için önlemler al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten uluslararas\u0131 kurumlar hiçbir parçadaki Kürdü de tan\u0131mamaktad\u0131r. Zaten hiçbir parçada Kürt yönetimi vs yoktur. \u0130\u015fte Kürtleri böylesine sahipsiz, desteksiz ve dayan\u0131\u015fmas\u0131z b\u0131rakmak Milletler Cemiyeti dönemindeki ili\u015fkilerin a\u011f\u0131r bir sonucu olarak ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Kan\u0131mca bölünmenin, parçalanman\u0131n ve payla\u015f\u0131lman\u0131n esas amac\u0131 da budur. Bu elbette akademik bak\u0131mdan ele\u015ftirilmesi, irdelenmesi gereken bir durumdur. <\/div>\n

<\/p>\n

Milletler Cemiyeti II. Dünya Sava\u015f\u0131’n\u0131n ç\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 engelleyemedi. Milletler Cemiyeti’nin II. Dünya Sava\u015f\u0131’n\u0131 engelleyememesinin önemli nedenlerinden biri de dünyan\u0131n \u015furas\u0131nda buras\u0131nda ortaya ç\u0131kan fakat çözümlenemeyen, sa\u011fl\u0131kl\u0131 sonuçlara ula\u015ft\u0131r\u0131lamayan ulusal kurtulu\u015f mücadeleleriydi. <\/div>\n

<\/p>\n

Sava\u015f sürerken yeni bir uluslararas\u0131 örgüte duyulan ihtiyaç, hem devletler, hükümetler taraf\u0131ndan hem de hükümet d\u0131\u015f\u0131 örgütler taraf\u0131ndan dile getiriliyordu. ABD ba\u015fkan\u0131 Roosvelt ile \u0130ngiltere ba\u015fkan\u0131 Churchill’in 14 A\u011fustos 1941’de yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 Atlantik Bildirisi’ni bu aray\u0131\u015f içinde de\u011ferlendirmek gerekir. Bildiride bütün uluslara kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 içinde ya\u015fama araçlar\u0131n\u0131n verilmesini, bütün halklar\u0131n, bütün ülkelerdeki bütün insanlar\u0131n özgürlük içinde korku ve gereksinmeden ar\u0131nm\u0131\u015f ya\u015fayacaklar\u0131 bir bar\u0131\u015f\u0131n kurulmas\u0131ndan söz ediliyordu. Bu bildiriyi Almanya’ya, \u0130talya’ya ve Japonya’ya kar\u015f\u0131 yani Üçlü Pakt’a kar\u015f\u0131 sava\u015fan devletler imzalam\u0131\u015flard\u0131r. 1 Ocak 1942’de imzalanan bildiriye 30 civar\u0131nda devlet kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Washington’da imzalanan bu bildiriye Birle\u015fmi\u015f Milletler Bildirisi deniyordu. Sava\u015ftan sonra uluslararas\u0131 bir örgüt kurulmas\u0131 do\u011frultusunda yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar 1 Kas\u0131m 1943’de, Moskova’da yap\u0131lan bir toplant\u0131da daha bir kesinlik kazand\u0131. Bu tarihte ABD, \u0130ngiltere ve Sovyetler Birli\u011fi d\u0131\u015fi\u015fleri bakanlar\u0131 ve Çin büyükelçisi bir bildiri imzalad\u0131. Dört devletin temsilcileri 1944 y\u0131l\u0131 sonbahar\u0131nda Washington çevresinde bulunan Dumborton Oaks’ta yap\u0131lan bir toplant\u0131da, uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve güvenli\u011fi sa\u011flayacak örgütün ilkeleri ve amaçlar\u0131 do\u011frultusunda karar ald\u0131lar. Roosvelt, Churchill ve Stalin aras\u0131nda, Yalta’da yap\u0131lan görü\u015fmelerde, San Francisco’da Birle\u015fmi\u015f Milletler Konferans\u0131 toplanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Dumborton Oaks görü\u015fmelerinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lan ilkeleri kabul eden devletler bu konferansa kabul edildi. 25 Nisan 1945’de San Francisco’da gerçekle\u015fen konferansta, Birle\u015fmi\u015f Milletler Antla\u015fmas\u0131 üzerinde çal\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. Bu konferansa 44 devlet kat\u0131ld\u0131. Bu devletler 26 Haziran 1945’te yap\u0131lan toplant\u0131da Birle\u015fmi\u015f Milletler anla\u015fmas\u0131n\u0131 oybirli\u011fiyle kabul ettiler. Antla\u015fma yeterli say\u0131daki onay belgelerinden sonra, 1945’de yürürlü\u011fe girdi. <\/div>\n

<\/p>\n

Antla\u015fman\u0131n giri\u015f k\u0131sm\u0131nda “insan haklar\u0131na, \u015fah\u0131s hürriyet ve de\u011ferlerine, erkek ve kad\u0131nlar için oldu\u011fu gibi, büyük ve küçük milletler için de hak e\u015fitli\u011fine olan inanc\u0131m\u0131z\u0131 yeniden ilan etmeye…” deniyordu. Birinci maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda da “milletler aras\u0131nda, milletlerin hak e\u015fitli\u011fi prensibine ve kendi mukadderatlar\u0131n\u0131 kendilerinin tayin hakk\u0131na sayg\u0131 üzerinde kurulmu\u015f dostane münasebetler geli\u015ftirmek ve dünya bar\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 için elveri\u015fli her türlü di\u011fer tedbirleri almak…” temel amaç ve ilke olarak saptan\u0131yordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Bütün bunlara ra\u011fmen Kürtlere yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131klar II. Dünya Sava\u015f\u0131’ndan sonra, Birle\u015fmi\u015f Milletler döneminde de sürdü. Kürt istekleri Birle\u015fmi\u015f Milletler’in kurulu\u015fu s\u0131ras\u0131nda hiç dikkate al\u0131nmad\u0131. Hep görmezlikten, bilmezlikten gelindi. BM antla\u015fmas\u0131n\u0131n hiçbir maddesi Kürtleri de kapsayabilecek, Kürt haklar\u0131n\u0131 ya\u015fama geçirebilecek \u015fekilde yorumlanmad\u0131. 10 Aral\u0131k 1948’de \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi yay\u0131nland\u0131. 1960’da Sömürge Ülkelere ve Halklara Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Tan\u0131ma Bildirgesi yay\u0131nland\u0131. 14 Aral\u0131k 1960 tarihli ve 1514(XV) say\u0131l\u0131 kararda Sömürge Ülkelere ve Halklara Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Tan\u0131ma Bildirgesi’nde “… tüm halklar\u0131n hak e\u015fitli\u011fi ve kendi yazg\u0131lar\u0131n\u0131 belirlemeleri, \u0131rk, cinsiyet, dil ya da din ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n herkes için insan haklar\u0131 ve temel özgürlüklerin sayg\u0131 görerek gözetilmesi ilkelerine, sayg\u0131 temeli üzerinde kararl\u0131l\u0131k ve gönenç ko\u015fullar\u0131yla, bar\u0131\u015fç\u0131 ve dostça ili\u015fkiler yaratma gereksiniminin bilincinde olarak…” deniyordu. Yani “Tüm halklar\u0131n kendi geleceklerini belirleme haklar\u0131 vard\u0131r. Bu haktan ötürü siyasal statülerini özgürce saptayarak ekonomik, toplumsal ve kültürel geli\u015fmelerini özgürce gözetebilirler…” deniyordu. Fakat bu dileklerin ve bu ilkelerin hiçbiri Kürtlerin lehine yorumlanm\u0131yordu. Kürtleri her zaman bu ilkelerin, bu tan\u0131mlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutacak bir kulp bulunuyordu. Örne\u011fin metropol ülke ile sömürge ülke aras\u0131nda okyanuslar, denizler varsa bu ilke uygulanabilir deniyordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Milletler Cemiyeti döneminde kurulan uluslararas\u0131 nizam\u0131n Kürtlere kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir haks\u0131zl\u0131k içerdi\u011fini belirtmi\u015ftim. Birle\u015fmi\u015f Milletler çerçevesinde kurulan yeni dünya nizam\u0131 da bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 aynen sürdürdü. Birle\u015fmi\u015f Milletler de Kürtlere ve Kürt isteklerine kar\u015f\u0131yd\u0131. Bu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 ele\u015ftirmek, bu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 gidermek yolunda çaba sarf etmek Kürtlerin çok do\u011fal bir hakk\u0131d\u0131r. Bu me\u015fru bir çabad\u0131r. Kürtler me\u015fruiyeti, bu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 ele\u015ftirme, haks\u0131zl\u0131klara kar\u015f\u0131 direnme dü\u015füncesinde ve duygusunda aramal\u0131d\u0131r. Örne\u011fin Birle\u015fmi\u015f Milletler 11 Aral\u0131k 1946 tarih ve 96(1) say\u0131l\u0131 karar\u0131yla soyk\u0131r\u0131m\u0131n uluslararas\u0131 hukuka göre bir suç oldu\u011fu, bu suçun Birle\u015fmi\u015f Milletlerin amaçlar\u0131na ve ruhuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu karar\u0131n\u0131 ald\u0131. 1948’de ise “Soyk\u0131r\u0131m Suçunun Önlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Sözle\u015fmesi” yürürlü\u011fe girdi. Halbuki 1980’lerde Irak’ta Saddam Hüseyin rejimi taraf\u0131ndan Kürtlere kar\u015f\u0131 yo\u011fun bir soyk\u0131r\u0131m uyguland\u0131. Hangi gaz\u0131n daha zehirli oldu\u011fu, daha öldürücü oldu\u011fu Kürt köylerine yap\u0131lan tatbikatlarla, s\u0131namalarla anla\u015f\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bu tatbikatlarda, bu s\u0131namalarda da kitlesel ölümler oluyordu. 1988’e kadar, Halepçe’ye varan bu uygulamada ölen Kürtlerin say\u0131s\u0131 toplam olarak Halepçe’de ölenlerden de fazlad\u0131r. Fakat Birle\u015fmi\u015f Milletler Kürtlere uygulanan bu soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 küçücük bir tepki göstermedi. Dünyada hiçbir devlet bu soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 tepki vermedi. Daha da ötesi, dünyada hiçbir sivil toplum örgütü de böyle bir soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 tepki göstermedi. Kürtlerin evleri, köyleri yak\u0131l\u0131rken, do\u011fal kaynaklar\u0131 tahrip edilirken, ormanlar\u0131, tar\u0131m araç ve gereçleri yok edilirken hiçbir gruptan ses ç\u0131kmad\u0131, devlet terörü ele\u015ftirilmedi. Birle\u015fmi\u015f Milletler “Soyk\u0131r\u0131m Suçunun Önlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 Sözle\u015fmesi”nde yaz\u0131lanlar ile Kürtlere kar\u015f\u0131 uygulanan soyk\u0131r\u0131ma hiçbir tepki gösterilmemesi aras\u0131nda derin bir çeli\u015fki var. Bilimin ve siyasetin kavramlar\u0131yla bu çeli\u015fkinin çözümlenmesi elbette önemlidir. Kürtler kendileri için tasarlanmam\u0131\u015f, kendilerini hiç dikkate almayan, görmezden gelen bu düzene ele\u015ftirel bir gözle bakmak durumundad\u0131rlar. Yukar\u0131da Birle\u015fmi\u015f Milletler’in, 1960 tarihli “Sömürge Ülkelere ve Halklara Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k tan\u0131ma Bildirgesi”nden, yani self-determinasyon bildirgesinden söz etmi\u015ftik. Birle\u015fmi\u015f Milletler, 24 ekim 1970 tarihinde aç\u0131klad\u0131\u011f\u0131 2625 (XXV)b bildirisiyle sözü edilen karar\u0131n\u0131 iyice nötralize etmi\u015f, hükümsüzle\u015ftirmi\u015ftir. <\/div>\n

<\/p>\n

BM çerçevesinde 1960’larda ve daha sonras\u0131nda da pek çok antla\u015fma, sözle\u015fme, karar yay\u0131nland\u0131. Ki\u015fisel ve Siyasal Haklar Uluslararas\u0131 Sözle\u015fmesi (1966), Ekonomik, Toplumsal ve Kültürel Haklar Uluslararas\u0131 Sözle\u015fmesi (1966) bunlar\u0131n ba\u015fl\u0131calar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. 1966’da kabul edilen bu sözle\u015fmelerin 1976’da yürürlü\u011fe girdi\u011fi de bilinmektedir. \u0130kiz sözle\u015fmeler denen bu sözle\u015fmelerin her ikisinde de birinci maddede uluslar\u0131n kendi geleceklerini belirleme hakk\u0131 dile getirilmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu madde \u015föyledir: <\/div>\n

<\/p>\n

“1. Tüm halklar\u0131n kendi yazg\u0131lar\u0131n\u0131 belirleme haklar\u0131 vard\u0131r. Bu haktan ötürü, siyasal statülerini özgürce saptayarak toplumsal ve kültürel geli\u015fmelerini özgürce gözetebilirler. <\/div>\n

<\/p>\n

2. Tüm halklar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yarar ilkesine dayal\u0131 uluslar aras\u0131 ekonomik i\u015fbirli\u011fi ve uluslar aras\u0131 hukuktan do\u011fan herhangi bir yükümlülü\u011fü zedelemeksizin kendi do\u011fal zenginlik ve kaynaklar\u0131n\u0131 kendi amaçlar\u0131 için özgürce kullanabilirler. Bir halk hiçbir ko\u015fulda kendi geçim kaynaklar\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz. <\/div>\n

<\/p>\n

3. Bu Sözle\u015fme’ye taraf devletler, kendini yönetemeyen ve vesayet alt\u0131nda bulunan ülkelerin yönetiminden sorumlu olan da dahil halklar\u0131n kendi yazg\u0131lar\u0131n\u0131 belirleme hakk\u0131n\u0131n gerçekle\u015fmesini özendirir ve BM Antla\u015fmas\u0131’n\u0131n hükümleri uyar\u0131nca bu hakka sayg\u0131 gösterir.” <\/div>\n

<\/p>\n

Ki\u015fisel ve Siyasal haklar Uluslararas\u0131 Sözle\u015fmesi’nin 27. maddesinde ise \u015föyle söylenmektedir: <\/div>\n

<\/p>\n

“Etnik ve dinsel az\u0131nl\u0131klarla, dil az\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu devletlerde, bu az\u0131nl\u0131klardan olan ki\u015filerin, gruplardaki öteki üyelerle birlikte topluluk olarak kendi kültürlerinden yararlanmak, kendi dinlerini aç\u0131klamak ve uygulamak ya da kendi dillerini kullanmak haklar\u0131 yads\u0131namaz” <\/div>\n

<\/p>\n

BM döneminde yürürlü\u011fe konan öteki uluslararas\u0131 sözle\u015fmeleri \u015fu \u015fekilde belirtebiliriz. “Her Türkü Irk Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Uluslararas\u0131 Sözle\u015fmesi” (1965); “Din Ya da \u0130nanca Dayal\u0131 Her Türlü Ho\u015fgörüsüzlük ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Bildirgesi” (1981); “Çocuk Haklar\u0131 bildirgesi”(1959); “Çocuk Haklar\u0131 Sözle\u015fmesi” (1989). <\/div>\n

<\/p>\n

1950’lerde ve daha sonralar\u0131 Avrupa Konseyi çerçevesinde, Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 çerçevesinde olu\u015fturulan ve ya\u015fama geçirilen belgeler de vard\u0131r. “Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin Çerçeve Sözle\u015fme” 1995’te kabul edildi, 1998’de yürürlü\u011fe girdi. “Bölgesel Diller ve Az\u0131nl\u0131k Dilleri Avrupa \u015eart\u0131” 1992’de kabul edildi, 1998’de yürürlü\u011fe girdi. Bu iki belge Avrupa Konseyi’nin belgeleridir. <\/div>\n

<\/p>\n

Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131’n\u0131n belgelerini ise \u015fu \u015fekilde s\u0131ralamak mümkündür: “Helsinki Konferans\u0131 Sonuç Belgesi” (1975); “AG\u0130T \u0130nsani Boyut Konferans\u0131 Kopenhag Toplant\u0131s\u0131 Belgesi” (1990); "Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n E\u011fitim Haklar\u0131na \u0130li\u015fkin Lahey Tavsiyeleri ve Aç\u0131klay\u0131c\u0131 Not"(Ekim 1996); “Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Dil haklar\u0131na \u0130li\u015fkin Oslo Tavsiyeleri ve Aç\u0131klay\u0131c\u0131 Not” (\u015eubat 1998); “Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Kamusal Ya\u015fama Etkin Kat\u0131l\u0131m\u0131na \u0130li\u015fkin Lund Tavsiyeleri ve Aç\u0131klay\u0131c\u0131 Not” (Eylül 1999); "Radyo ve Televizyon Yay\u0131nlar\u0131nda Az\u0131nl\u0131k Dillerinin Kullan\u0131m\u0131na \u0130li\u015fkin K\u0131lavuz ve Aç\u0131klay\u0131c\u0131 Not" (Ekim 2003). (Bak. Uluslararas\u0131 Belgelerde Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131, derleyen Zeri \u0130nanç, Ütopya Yay\u0131nlar\u0131, Mart 2004, Ankara.) <\/div>\n

<\/p>\n

Fakat bütün bu bildirgelerin, sözle\u015fmelerin Kürtlerin de yararlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 için hiçbir çaba sarfedilmedi\u011fi, yorumlamalar\u0131n her zaman Kürtlerin aleyhine yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 görülmektedir. Zaten bu belgeler bir maddede verdi\u011fi haklar\u0131, daha sonraki bir maddesinde “içi\u015flerine kar\u0131\u015fmamak” diyerek, “ülke ve devlet bütünlü\u011fünün korunmas\u0131” diyerek geri alabilmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürt \u0130steklerine Kar\u015f\u0131 Geli\u015ftirilen Sloganlar <\/div>\n

<\/p>\n

Geçti\u011fimiz yaz, yani 2004 yaz\u0131nda Atina’da gerçekle\u015fen olimpiyatlara 204 devlet kat\u0131ld\u0131. 2004 olimpiyatlar\u0131n\u0131n aç\u0131l\u0131\u015f ve kapan\u0131\u015f törenlerinde geçi\u015f yapt\u0131. 19. yüzy\u0131lda 25 civar\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet vard\u0131. Örne\u011fin 1880’lerde dünyadaki ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet say\u0131s\u0131 bu civardayd\u0131. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, \u0130ran, Çin, Japonya, Rus imparatorlu\u011fu, \u0130ngiltere, Fransa, \u0130spanya, Portekiz, Belçika, Hollanda, Almanya, \u0130talya, Danimarka, Yunanistan, ABD, Meksika, Arjantin, Brezilya, Bolivya, Ekvator, Peru, \u015eili, Venezuela, Kolombiya vs. Günümüzde ise devlet say\u0131s\u0131 204’e ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dünyan\u0131n çe\u015fitli yörelerinde bu say\u0131y\u0131 art\u0131rabilecek mücadeleler de var. <\/div>\n

<\/p>\n

Bugün sadece Avrupa Birli\u011fi’ne üye olan devlet say\u0131s\u0131 25’tir. Bu 204 devlet içinde çok büyük bir k\u0131sm\u0131n\u0131n nüfusu bir milyonun alt\u0131ndad\u0131r. Lükasmburg, K\u0131br\u0131s, Malta bu kategoride ele al\u0131nabilecek devletlerdir. Nüfusu 50 bin civar\u0131nda olan, hatta bunun alt\u0131nda olan devletler de vard\u0131r. Nüfusu 5 milyonun alt\u0131nda olan pek çok devlet vard\u0131r. Avrupa Birli\u011fi üyelerinden Litvanya, Letonya, Estonya, Slovenya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, \u0130rlanda, Finlandiya bu kategoridedir. Bu devletlerin sahip oldu\u011fu topraklar\u0131n yüzölçümü de çok küçüktür. Halbuki Kürtler bu kadar geni\u015f bir nüfusa, bu kadar geni\u015f ülke topraklar\u0131na ra\u011fmen, de\u011fil ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet, federasyon vs. hiçbir statünün sahibi de\u011fildir. 25 üyeli Avrupa Birli\u011fi’nde sadece Almanya’n\u0131n, \u0130ngiltere’nin Fransa’n\u0131n ve \u0130talya’n\u0131n nüfusu Ortado\u011fu’daki Kürt nüfusundan fazlad\u0131r. Ortado\u011fu’da 35-40 milyon civar\u0131nda Kürt ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir yine AB’de \u0130spanya ve Polonya’n\u0131n nüfuslar\u0131 Ortado\u011fu’daki Kürt nüfusu kadard\u0131r. Geriye kalan Avrupa Birli\u011fi devletlerinin nüfuslar\u0131 Ortado\u011fu’daki Kürt nüfusunun çok çok alt\u0131ndad\u0131r. Bu, gerek Milletler Cemiyeti döneminde, gerekse BM döneminde dünya nizam\u0131n\u0131n Kürtlerin çok çok aleyhine kuruldu\u011funun aç\u0131k bir göstergesidir. <\/div>\n

<\/p>\n

AB zaman zaman Kürtler için kararlar al\u0131yor. Bu kararlarda “AB Ortado\u011fu’da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Kürt devletine kar\u015f\u0131d\u0131r. S\u0131n\u0131rlar\u0131n de\u011fi\u015fmesine kar\u015f\u0131d\u0131r” deniyor. “Kürtler bulunduklar\u0131 devletlerde baz\u0131 haklara sahip olabilmelidirler…” diyebilmek için, AB kararlar\u0131na, gelece\u011fi \u015fimdiden ambargo alt\u0131na alan bu tür direktiflerle ba\u015fl\u0131yor. Bu tür kararlarda örne\u011fin, Lükasmburg’un da imzas\u0131 var. Böylece 400 bin civar\u0131nda nüfusu olan, bir Kürt \u015fehri kadar bile topra\u011fa sahip olmayan Lükasmburg 35-40 milyon civar\u0131nda Kürdün gelece\u011fini belirliyor. Bu nas\u0131l oluyor? Uluslararas\u0131 nizam neden Kürtlerin bu kadar aleyhine kurulabilmi\u015ftir? Bu elbette dü\u015fünülmesi gereken bir konudur. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtlerin haklar\u0131 söz konusu oldu\u011fu zaman, s\u0131n\u0131rlar\u0131n zaten kalkt\u0131\u011f\u0131, ulus devletlerin eridi\u011fi söyleniyor. Bu da Kürtleri kand\u0131rmacan\u0131n, oyalaman\u0131n farkl\u0131 bir yolu. Yukar\u0131da k\u0131saca belirtmeye çal\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. 19. yüzy\u0131lda 25 civar\u0131nda olan ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet say\u0131s\u0131 bugün 204’e yükselmi\u015f. Bu, s\u0131n\u0131rlar\u0131n kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ulu devletin eridi\u011fini mi gösteriyor? Ulus devlet, dünyada her yerde bütün de\u011ferleriyle ortada duruyor. Ama Kürt haklar\u0131 gündeme geldi\u011fi zaman ulus devletin eridi\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131n silindi\u011fi vs. söyleniyor. Devletler elbette baz\u0131 ulusüstü organizasyonlara girebiliyor ama herkes bu tür organizasyonlara kendi kimlikleriyle giriyorlar halbuki Kürtler henüz bu tür kurumlara ad\u0131n\u0131 bile yazd\u0131ramam\u0131\u015f. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürt isteklerine kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen ba\u015fka bir slogan da, dünyada 6 bin civar\u0131nda dil oldu\u011fu, her dil için bir devlet kurulamayaca\u011f\u0131, her dile bir devletin gereksiz oldu\u011fu \u015feklindedir. Burada da kas\u0131tl\u0131 olarak bu dilleri konu\u015fanlar\u0131n nüfuslar\u0131 hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verilmemektedir. Halbuki bu 6 bin dil-lehçe içinde, 100 ki\u015finin, 200 ki\u015finin konu\u015ftu\u011fu diller de vard\u0131r. Kürtçe’nin Dünyada en çok konu\u015fulan 40 dil aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 söylenebilir. Emir Hesenpur, “Yirmi milyon konu\u015fan\u0131yla, dünya dilleri aras\u0131nda yirminci s\u0131radad\u0131r” demektedir. (Bk. Emir Hesenpur, Dil \u0130htilaflar\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Kürtçe Örne\u011fi, Vesta, say\u0131 5, 2004, s.123) <\/div>\n

<\/p>\n

Gerek Milletler Cemiyeti döneminde, gerek BM döneminde nüfuslar\u0131 çok küçük olan, ülke geni\u015flikleri de çok küçük olan halklar\u0131n devletle\u015fti\u011fini belirtmi\u015ftim. Avrupa Birli\u011fi çerçevesinde bu çeli\u015fkileri k\u0131saca belirtmi\u015ftim Akademik bak\u0131mdan bu çeli\u015fkilerin üzerinde durmakta, dü\u015fünmekte yarar vard\u0131r. Kürtlerin somut durumu kar\u015f\u0131s\u0131nda, Ortado\u011fu’daki ve dünyadaki konumu ve ili\u015fkileri kar\u015f\u0131s\u0131nda bu sloganlar\u0131n da ele\u015ftirilmesinde yarar vard\u0131r. Bu tür sloganlara neden gereksinim duyuldu\u011fu üzerinde dü\u015fünülmelidir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu yaz\u0131, Humanite dergisi’nin 8. say\u0131s\u0131ndan (Mart-Nisan) al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r!<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130smail BE\u015e\u0130KÇ\u0130 Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f\u0131 ve güvenli\u011fi sa\u011flamaya dönük bir örgütlenmeye gidilmesi ihtiyac\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131.”Yeni bir örgütlenmeye gitmek ihtiyac\u0131” hiç bitmedi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-241","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}