{"id":240,"date":"2006-02-04T00:37:50","date_gmt":"2006-02-03T23:37:50","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/02\/04\/kuertler-uezerinde-hegemonya-nasil-kuruldu\/"},"modified":"2006-02-04T00:37:50","modified_gmt":"2006-02-03T23:37:50","slug":"kuertler-uezerinde-hegemonya-nasil-kuruldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kuertler-uezerinde-hegemonya-nasil-kuruldu\/","title":{"rendered":"K\u00dcRTLER \u00dcZER\u0130NDE HEGEMONYA NASIL KURULDU?"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>41 Minute, 15 Second <\/div>\n\n <\/div>
\u0130smail BE\u015e\u0130KÇ\u0130
<\/strong><\/div>\n
Hegemonya kavram\u0131n\u0131, bir devletin bir toplum üzerinde veya halk\u0131n belirli kesimi üzerinde kurdu\u011fu bask\u0131 ve üstünlük olarak anl\u0131yorum. Bir toplum üzerinde hegemonya kurulmas\u0131nda ve üstünlük sa\u011flanmas\u0131nda devletin zorlay\u0131c\u0131 bask\u0131 araçlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n çok büyük bir rolü ve i\u015flevi vard\u0131r. Bask\u0131 ve disiplin giderek, r\u0131za ve onaya dayanan kültürel ve ideolojik bir de\u011ferler sisteminin olu\u015fmas\u0131n\u0131 getirebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/p>\n
Ortado\u011fu’da Kürt toplumu üzerinde hegemonya nas\u0131l kurulmu\u015ftur? <\/div>\n

<\/p>\n

Ortado\u011fu’da, Kürt halk\u0131 üzerinde hegemonya kurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 çok önemli bir etken vard\u0131r. Bu, Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonlar\u0131nda, diyelim l920’lerde, Kürtlerin halk olarak, Kürdistan’\u0131n ülke olarak bölünmesi, parçalanmas\u0131 ve payla\u015f\u0131lmas\u0131 olgusudur. Bu, bask\u0131n\u0131n ve disiplinin yani devletin zorlay\u0131c\u0131 bask\u0131 araçlar\u0131n\u0131n, bu sürece kat\u0131lanlar taraf\u0131ndan mü\u015ftereken kuruldu\u011funu gösterir. Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonlar\u0131nda, Kürtleri ve Kürdistan’\u0131 bölme, parçalama, payla\u015fma sürecine kat\u0131lanlar hangi güçlerdi? <\/div>\n

<\/p>\n

Büyük Britanya, dönemin en önde gelen emperyal gücüydü. Dünya ölçe\u011finde politikan\u0131n belirlenmesinde ve yönlendirilmesinde, Büyük Britanya birinci planda gelen bir güçtü. Fransa, Büyük Britanya’dan çok sonra gelmesine, Büyük Britanya’yla aras\u0131nda çok büyük bir mesafe olmas\u0131na ra\u011fmen ikinci planda rol oynayan bir emperyal güçtü. Bu güçler, \u0130ran’la, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndan ayr\u0131larak kendi geleceklerini belirlemeye çal\u0131\u015fan Arap yönetimleriyle, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun devam\u0131 olarak kurulan Türkiye Cumhuriyeti’yle de i\u015fbirli\u011fi yaparak Kürtlere ve Kürdistan’a ili\u015fkin temel politikay\u0131 gerçekle\u015ftirdiler. <\/div>\n

<\/p>\n

Dü\u015fünelim ki, Kürtler ve Kürdistan, daha, 17. yüzy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve \u0130ran \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131nda ikiye bölünmü\u015ftü. \u0130ran kesiminin kuzey taraflar\u0131 da, yani Kafkasya’n\u0131n güneydo\u011fu yöreleri de, 19. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011finde, Rus-\u0130ran sava\u015flar\u0131 sonunda, Rus \u0130mparatorlu\u011fu’nun egemenlik alan\u0131na girmi\u015fti. Böylesine bölünmü\u015f, parçalanm\u0131\u015f bir toplum üzerinde hegemonya kurmak, hegemonyay\u0131 geli\u015ftirmek, kökle\u015ftirmek çok kolayd\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtler ve hegemonya, Kürtler üzerinde hegemonya kurulmas\u0131 gibi konular incelenirken bölünme, parçalanma ve payla\u015f\u0131lma olgusunun birinci planda tutulmas\u0131, ele al\u0131nmas\u0131 gerekir kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Bölünmü\u015f, parçalanm\u0131\u015f ve payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n en büyük etkisi, bu sürecin her zamanda, her mekânda kendini yeniden üretiyor olmas\u0131d\u0131r. Co\u011frafya üzerinde, halk üzerinde, bir kere böyle bir süreç ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 zaman, bunun daha küçük birimlerde de kendini göstermesi kaç\u0131n\u0131lmaz olmaktad\u0131r. A\u015firetler ekseninde bir bölünme, aileler ekseninde bir bölünme, ayn\u0131 ailede karde\u015fler aras\u0131nda bir bölünme, dinsel inançlar aras\u0131nda bir bölünme, çe\u015fitli alanlarda, çe\u015fitli zamanlarda kendini gösterebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu süreçte, yani hegemonya kurulmas\u0131 süreciyle birlikte, ele al\u0131nmas\u0131, irdelenmesi gereken di\u011fer bir kavram resmi ideoloji kavram\u0131d\u0131r. Devletin egemen görü\u015fleri ve dü\u015fünceleri konusunda, halk\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131n ve onay\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 da ihmal edilemez bir süreç olmaktad\u0131r. Zira, herhangi bir toplumun her zaman bask\u0131yla, yani devletin zora dayal\u0131 bask\u0131 araçlar\u0131yla yönetilmesi mümkün olmamaktad\u0131r. Devletin resmi görü\u015flerine, resmi dü\u015füncelerine göre, bir kültürel yap\u0131n\u0131n, normlar dizgesinin ya\u015fama geçirilmesi de gerekli olmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan ideoloji, özellikle resmi ideoloji kavram\u0131 üzerinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir irdeleme yapmak, somut olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda, resmi ideolojinin anlam\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak, hegemon ili\u015fkilerin nas\u0131l kuruldu\u011funun ve geli\u015fti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kaç\u0131n\u0131lmaz olmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130deoloji nedir? <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130deoloji, herhangi bir egemen s\u0131n\u0131f\u0131n, bir zümrenin, egemen bir siyasal partinin, halk üzerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 bask\u0131 ve terörünü gizlemek, örtmek niyetiyle ve bu amaçla üretti\u011fi ve ya\u015fama geçirdi\u011fi, etkin bir \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131, somut gerçeklikleri bozmaya, çarp\u0131tmaya, kavramlar\u0131n içeri\u011fini bo\u015faltmaya çal\u0131\u015fan birtak\u0131m inançlar, fikirler, kand\u0131rmacalar, aldatmacalard\u0131r. \u0130deolojilerde önemli olan inançt\u0131r. \u0130nanç fikirden çok çok önce gelmektedir. \u0130deolojiyi, fikirler dizgesi diye tan\u0131mlamak yeterli de\u011fildir, bu tan\u0131mlama do\u011fru da de\u011fildir. \u0130deolojide belirleyici ve yönlendirici boyut inanç içeri\u011fidir. \u0130leri sürülen herhangi bir dü\u015füncenin do\u011fru oldu\u011funa inanacaks\u0131n\u0131z, o dü\u015füncenin tek gerçek oldu\u011funa inanacaks\u0131n\u0131z, bunlar\u0131 ö\u011freneceksiniz, buna göre tav\u0131r ve davran\u0131\u015f sergileyeceksiniz. Herhangi bir ideolojiyle ileri sürülen dü\u015füncelerin ele\u015ftirilemez, tart\u0131\u015f\u0131lamaz, do\u011frulu\u011fundan ku\u015fku duyulamaz oldu\u011fu bilinen bir gerçektir. Bu yüzden bilim ile ideoloji aras\u0131nda çok büyük farklar, hatta uzla\u015fmaz çeli\u015fkiler oldu\u011fu da görülmektedir. Bilim, özgür ele\u015ftiriye dayal\u0131 bir dü\u015fün kategorisidir. \u0130leri sürülen, aç\u0131klanan bir dü\u015fünce hakk\u0131nda ku\u015fku duyma, tart\u0131\u015fma, ele\u015ftirme, bilim yönteminin vazgeçemeyece\u011fi bir süreçtir. \u0130deolojide, böyle bir boyutun olmad\u0131\u011f\u0131 çok aç\u0131kt\u0131r. \u0130deolojiyle resmi ideoloji aras\u0131nda da çok önemli bir fark vard\u0131r. Resmi ideoloji, devletin idari ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla korunan ve kollanan bir ideolojidir. Devletin ileri sürdü\u011fü görü\u015fleri, resmi dü\u015fünceleri kabul etmedi\u011finiz, benimasmedi\u011finiz, bunlar\u0131 somut olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda, olgusal ili\u015fkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda ele\u015ftirdi\u011finiz zaman çe\u015fitli idari ve cezai yapt\u0131r\u0131mlarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. Siyasal sisteminde resmi ideolojiye yer veren bir toplumda egemen ideoloji elbette resmi ideolojidir. Bu toplumda örne\u011fin burjuvazinin de bir ideolojisi vard\u0131r. Burjuvazinin ideolojisinin ele\u015ftirilmesi, örne\u011fin, burjuvazinin sömürücü bir s\u0131n\u0131f oldu\u011fu, halk\u0131n eme\u011fine, birikimine el koydu\u011fu, halk\u0131 yoksulla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda büyük bir dengesizlik oldu\u011fu, milli gelirin çok büyük bir k\u0131sm\u0131n\u0131n burjuvazinin üst katmanlar\u0131na gitti\u011fi vs. söylense, bunlarla ilgili olarak idari ve cezai bir yapt\u0131r\u0131m gündeme gelmez. Ama burjuvazinin yap\u0131p ettikleri, siyasal ve toplumsal de\u011ferleri Kürt sorunu aç\u0131s\u0131ndan ele\u015ftirilse yapt\u0131r\u0131mlar gündeme gelebilir. <\/div>\n

<\/p>\n

Resmi ideolojinin sadece Kürt sorununa ili\u015fkin kabulleri, yani ileri sürdü\u011fü dü\u015fünceler, görü\u015fler yoktur. 80 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n Cumhuriyet tarihi incelendi\u011finde, sol ak\u0131mlara, örne\u011fin komünizme, dinsel ak\u0131mlara, örne\u011fin \u015feriat istemine kar\u015f\u0131 da, resmi ideoloji taraf\u0131ndan dü\u015fünceler, görü\u015fler getirilmi\u015ftir. Fakat devlet bunlar\u0131 art\u0131k ciddi bir tehdit olarak alg\u0131lamamaktad\u0131r. Örne\u011fin en çok \u015fikayet edilen örgütlerden Hizbullah’\u0131n da derin devlet taraf\u0131ndan kuruldu\u011fu dü\u015fünülmelidir. Kürtler, Kürt sorunu etraf\u0131nda geli\u015ftirilen dü\u015fünceler ise çok büyük bir tehdit olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Hegemonya ve Kürtler konusu incelenirken, Ortado\u011fu’da Kürtler üzerinde hegemonyan\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fu incelenirken resmi ideolojinin Kürtlere, Kürdistan’a ve Kürtçe’ye ili\u015fkin görü\u015flerinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funa da bakmak gerekir. <\/div>\n

<\/p>\n

19. yüzy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren, \u0130stanbul’da Kürtçe dergiler ve gazeteler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 görülüyor. Bu gazeteler ve dergiler Kürtçe olarak yay\u0131mlan\u0131yor, zaman zaman da Kürtçe-Türkçe olarak yay\u0131mlan\u0131yor. Mithat Mikdat Bedirhan’\u0131n yöneticili\u011findeki Kürdistan gazetesi 1898’de Kahire’de yay\u0131na ba\u015fl\u0131yor. Kürdistan gazetesi, Osmanl\u0131 yönetiminin, M\u0131s\u0131r yönetiminden istemi sonucu olu\u015fan bask\u0131 üzerine M\u0131s\u0131r’dan ayr\u0131lmak zorunda kal\u0131yor ve Cenevre’de yay\u0131na devam ediyor. Oradan da bask\u0131 üzerine tekrar Kahire’ye, oradan da Londra’ya ta\u015f\u0131n\u0131yor. Londra’dan Folkstone’e, (\u0130ngiltere) ve oradan tekrar Cenevre’ye ta\u015f\u0131n\u0131yor. Son say\u0131 oldu\u011fu san\u0131lan 31. say\u0131 1902’de yay\u0131mlan\u0131yor. Rojhilat u Kürdistan gazetesi 1908’de, \u0130stanbul’da, JönTürk devriminden sonra yay\u0131mlan\u0131yor. Kürt Teavün ve Terakki Gazetesi yine \u0130stanbul’da, 1908’de yay\u0131mlan\u0131yor. 1908’de yay\u0131na ba\u015flayan bir gazete de Kürdistan’d\u0131r. \u0130lk gazetenin devam\u0131 olarak \u0130stanbul’da yay\u0131mland\u0131. 1910’larda baz\u0131 Kürt aileleri, \u0130stanbul’da, çocuklar\u0131 için Kürt okullar\u0131 olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131lar. Roji Kürd dergisi 1913 y\u0131l\u0131nda yay\u0131na ba\u015flad\u0131. Bu derginin hükümet taraf\u0131ndan kapat\u0131lmas\u0131ndan sonra ise Hetawi Kürd dergisi yay\u0131mland\u0131. Hetawi Kürd de 1913’te yay\u0131mland\u0131. O’nun da kapat\u0131lmas\u0131 üzerine Yekbun yay\u0131na ba\u015flad\u0131. 1918 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131na do\u011fru Jin dergisi yay\u0131n hayat\u0131na girdi. 1919’da Kürdistan gazetesi tekrar yay\u0131mland\u0131. Bu, Kürdistan ad\u0131yla ç\u0131kan üçüncü yay\u0131n oluyor. Birincisinin 1898, ikicisinin 1908 oldu\u011funu yukar\u0131da belirtmi\u015ftim. 1919 y\u0131l\u0131nda Jin gazete olarak da yay\u0131na girdi. Bu gazete ve dergilerin Kürtçe yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, Türkçe yaz\u0131lara da yer verildi\u011fini belirtmi\u015ftim. \u0130stanbul’da ve yabanc\u0131 ülkelerde yay\u0131mlanan bu gazete ve dergilerin, Bitlis, Mu\u015f, Diyarbak\u0131r, Van, Hakkari, Süleymaniye, Hewler, Kerkük gibi, Kürtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlere gönderildi\u011fi de biliniyor. Bunlar\u0131n okundu\u011fu, tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da görülüyor. Dergiler, gazeteler ayr\u0131ca, Paris, Londra, Cenova, Kahire, Moskova, \u015eam, Ba\u011fdat, Tahran gibi merkezlere de gönderiliyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Resmi ideolojinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu, Kürtler üzerindeki hegemonyan\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011funu anlamaya çal\u0131\u015f\u0131yoruz. Yukar\u0131da belirtilen bilgilerden sonra, ili\u015fkilerin bir boyutuna daha i\u015faret etmek gerekiyor. Bu dergilerin ve gazetelerin bürolar\u0131 Ca\u011falo\u011flu’ndayd\u0131. Bu bürolar, belki de \u0130ttihat ve Terakki’nin, Hürriyet ve \u0130tilaf’\u0131n, veya Kuvva-i Milliye’nin yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n bürolar\u0131na kom\u015fu bürolard\u0131. Bu bürolar belki de ayn\u0131 apartmanda, alt-üst dairelerdeydiler veya ayn\u0131 katta kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dairelerdeydiler. Yani Kürtçe dergiler ve gazeteler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131, Türk gazetecileri ve yazarlar\u0131 taraf\u0131ndan, Darulfunun hocalar\u0131 taraf\u0131ndan görülmektedir, bilinmektedir. Belki de, Türk olan bu gazeteciler yazarlar, müderrisler, Kürtçe dergileri, en az\u0131ndan ellerine al\u0131p incelemi\u015f, kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olabilirler. Bunlar\u0131n legal yay\u0131nlar oldu\u011fu da bilinmektedir. Bu gazeteler ve dergiler hakk\u0131nda zaman zaman soru\u015fturmalar, davalar aç\u0131lm\u0131\u015f olabilir. 1913’te arka arkaya yay\u0131mlanan Roji Kürd, Hetawi Kürd, Yekbun örneklerinde görüldü\u011fü gibi, sürecin, ili\u015fkilerin önemli bir boyutunun da soru\u015fturmalar, kovu\u015fturmalar oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bürolar\u0131n\u0131n aç\u0131k adresleriyle, \u0130çi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n bas\u0131n i\u015fleriyle ilgili bölümüne kay\u0131t olmalar\u0131yla, ilgi duyan herkesin görebilece\u011fi, ula\u015fabilece\u011fi yay\u0131nlard\u0131r, bu dergiler ve gazeteler… Ama, Cumhuriyet’le birlikte ne görüyoruz? 1923-1924 y\u0131llar\u0131ndan sonra art\u0131k, Kürtlerin milli varl\u0131\u011f\u0131, Kürtçe’nin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir dil olarak varl\u0131\u011f\u0131 inkâr ediliyor, reddediliyor. 1930’larda geli\u015ftirilen Türk Tarih Tezi, Güne\u015f-Dil Teorisi gibi resmi görü\u015flerle bu inkâr ve ret sistematik bir hale getiriliyor. Kürtlerin halk olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, millet olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kürtçe’nin dil olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 inkâr edenler, reddedenler aras\u0131nda, \u0130ttihatç\u0131, Hürriyet ve \u0130tilafç\u0131, Kuvva-i Milliyeci, Kemalist, yazarlar, gazeteciler, Darülfunun hocalar\u0131 da var. 19. yüzy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda, 20. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011finde, Kürtçe gazeteler ve dergiler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n okundu\u011funu, tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu gazetelerin, dergilerin, Bitlis, Mu\u015f, Diyarbak\u0131r, Siirt Hakkari, Süleymaniye, Kerkük, Hewler gibi Kürtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlere de gönderildi\u011fini bilen, gören, duyan Türk yazarlar\u0131, gazetecileri, Darülfunun müderrisleri, art\u0131k, Kürt diye bir halk\u0131n, milletin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kürtçe diye bilinen bir dilin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, herkesin Türk oldu\u011funu, kendilerine Kürt denenlerin de Orta Asya’dan gelen Türk boylar\u0131ndan biri oldu\u011funu ispat etmeye çal\u0131\u015f\u0131yorlar. 20. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011finde, Kürtçe dergiler ve gazeteler ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilenler, görenler, art\u0131k, Kürtçe’nin ilkel bir dil oldu\u011funu, yaz\u0131 dili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kürtçe yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131ya, Kürtçe yaz\u0131lm\u0131\u015f bir kitaba rastlamad\u0131klar\u0131n\u0131 da anlat\u0131yorlar. Böylesine bir fikri dönü\u015füm nas\u0131l gerçekle\u015fiyor acaba? <\/div>\n

<\/p>\n

Bu, resmi ideolojinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011fuyla ilgili bir gözlem oluyor. Bu gözlem üzerinde dikkatli bir \u015fekilde durmak gerekiyor. Burada, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndan Cumhuriyet’e geçi\u015f sürecinin de daha dikkatli, daha so\u011fukkanl\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nmas\u0131 gerekli oluyor. Kürt sorunu aç\u0131s\u0131ndan bunu yapmak kaç\u0131n\u0131lmaz oluyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Yukar\u0131da, 20. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011finde yay\u0131mlanan Kürtçe gazetelerden ve dergilerden söz etmi\u015ftik. Ayn\u0131 dönemde, Kürt Millet F\u0131rkas\u0131, Kürt Demokratik F\u0131rkas\u0131 gibi örgütlenmeler de var. Bu örgütlenmeleri de k\u0131saca \u015fu \u015fekilde belirtmek mümkündür. Kürt Azm-i Kavi Cemiyeti (1900), Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti (1908), Kürt Teali ve Terakki Cemiyeti (1910), Kürt Talebe Hevi Cemiyeti (1912), Kürdistan Te\u015frik-i Mesai Cemiyeti, (1912), Kürt \u0130r\u015fad ve \u0130rtika Cemiyeti (1912), Kürdistan Muhiban Cemiyeti (1918) Kürt Tamim-i Maarif ve Ne\u015friyat Cemiyeti (1918), Kürt Kad\u0131nlar Teali Cemiyeti (1919), Kürt Millet F\u0131rkas\u0131 (1919), Kürdistan Teali Cemiyeti (1919), Kürdistan Te\u015fkilat-\u0131 \u0130çtimaiye Cemiyeti (1920), \u0130stihlas-\u0131 Kürdistan Cemiyeti (1920)… Bu örgütlerin de yerine ve zaman\u0131na göre Kürt halk\u0131 aras\u0131nda önemli geli\u015fmeler gösterdi\u011fi görülüyor. Örne\u011fin, 1908’de kurulan Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti’ne, O’nun hükümetçe kapat\u0131lmas\u0131ndan sonra 1910 y\u0131l\u0131nda kurulan Kürt Teali ve Terakki Cemiyeti’ne, Kürt \u015fehirlerinde büyük bir kat\u0131l\u0131m oldu\u011fu kolayca görülüyor. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130ttihatç\u0131larla Hürriyet ve \u0130tilafç\u0131lar aras\u0131nda pek çok konuda duygular ve dü\u015fünceler aras\u0131nda fark olabilir. Ama, Kürdistan sorununa yakla\u015f\u0131m ve Kürt sorununu kavray\u0131\u015f aç\u0131s\u0131ndan ciddi bir fark olmad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Solcularla sa\u011fc\u0131lar aras\u0131nda, laik olanlarla dinsel ideolojiyi savununlar aras\u0131nda çe\u015fitli konularda anlay\u0131\u015f ve kavray\u0131\u015f farklar\u0131 olabilir. Ama Kürtlere ve Kürt sorununa ayn\u0131 niyetlerle, ayn\u0131 duygularla, ayn\u0131 kavramlarla yakla\u015f\u0131yorlar. \u0130ttihatç\u0131larla Kuvva-i Milliyeciler veya Kemalistler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerde de bu temel boyutu görmek mümkündür. Bu, Türk dü\u015füncesinin, art\u0131k, devlet görü\u015füne yani resmi ideolojiye ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fti\u011finin önemli bir göstergesi oluyor. Cumhuriyet’le birlikte geli\u015fen fikir hayat\u0131n\u0131n temel karakterinin bu yönde oldu\u011fu besbellidir. Yazarlar, gazeteciler, siyasetle u\u011fra\u015fan ki\u015filer, üniversite profesörleri, art\u0131k, soruna Kürtlerin ve Kürtçe’nin inkâr\u0131 ve imhas\u0131 temelinde yakla\u015f\u0131yorlar. Birbirleriyle çeli\u015fen, çat\u0131\u015fan siyasal hareketlerin, Kürtler ve Kürdistan sorunu konusunda, art\u0131k, devlet gibi dü\u015fündü\u011fü aç\u0131k bir gerçektir. Yukar\u0131da, Osmanl\u0131 yönetiminin sonlar\u0131nda, yani, 20. yüzy\u0131l\u0131n ilk çeyre\u011finde kurulan, faaliyet gösteren birçok örgütten, siyasal partiden söz etmi\u015ftim. Cumhuriyet’le birlikte, Kürtler ve Kürtçe nas\u0131l inkâr ediliyorsa, reddediliyorsa, bu örgütlenmeler de art\u0131k bilmezlikten, görmezlikten geliniyor, yok say\u0131l\u0131yor, suç örgütü say\u0131l\u0131yor. Resmi ideolojinin olu\u015fumunda bu, dikkate de\u011fer bir çizgidir. Dikkate al\u0131nmas\u0131 ihmal edilemez bir çizgidir. <\/div>\n

<\/p>\n

1930’lar\u0131n sonlar\u0131na, 1940’lara, 1950’lere bakal\u0131m. Kürtlerin büyük bir ço\u011funlu\u011fu da, Türk yöneticilerinin, yani resmi ideolojinin bu görü\u015flerini, bu dü\u015füncelerini do\u011frular bir duru\u015f sergiliyorlar. Bu sürecin nas\u0131l geli\u015fti\u011fini, zengin olgusal dayanaklar\u0131yla aç\u0131klayabiliyoruz. Fakat bu sürecin bir sonucu üzerinde daha durmak gerekiyor. 19. yüzy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren Kürtçe dergiler ve gazeteler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 söylemi\u015ftik. \u0130stanbul’da yay\u0131mlanan bu gazetelerin ve dergilerin belirli say\u0131lar dahilinde kütüphanelere gönderildi\u011fi, kataloglara kaydedildi\u011fi de biliniyor. Cumhuriyetle birlikte, Kürtlerin ve Kürtçe’nin inkâr\u0131yla, reddiyle ve imhas\u0131yla ilgili yeni bir süreç ba\u015fl\u0131yor. Tarihte Kürt diye bilinen bir halk\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, Kürtçe diye bilinen ba\u011f\u0131ms\u0131z bir dilin olmad\u0131\u011f\u0131 iddia ediliyor. \u0130\u015fte bu yeni süreçte kütüphanelere, yani devlet kütüphanelerine yönelmek de önemli bir me\u015fgale oluyor. Kürtçe yay\u0131nlar\u0131n kütüphanelerden ç\u0131kar\u0131lmas\u0131, imha edilmesi, özenle gerçekle\u015ftirilen bir faaliyet oluyor. Kay\u0131tlar, kataloglar bu imhaya göre yeniden düzenleniyor. Fiili durumu yeni söyleme uygun bir hale getirmeye çal\u0131\u015fmak çok önemli, vazgeçilemez bir çaba oluyor. Söz konusu edilen kütüphaneler \u015füphesiz devlet kütüphaneleridir. Özel kütüphanelerdeki koleksiyonlara ise, ilgili ki\u015filerin, ailelerin konutlar\u0131na, çe\u015fitli nedenlerle, zaman zaman yap\u0131lan bask\u0131nlar s\u0131ras\u0131nda el konulmaya çal\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. <\/div>\n

<\/p>\n

Bugün, Kürdistan, Jin, Roji Kürd, Hetawi Kürd, Kürd Teavün ve Terakki Gazetesi gibi yay\u0131nlara ula\u015fmak çok zor oluyor. 1908’de yay\u0131mlanmaya ba\u015flanan Kürdistan gazetesi bulunam\u0131yor. 1919’da yay\u0131mlanmaya ba\u015flanan Kürdistan yine öyle… Mehmet Emin Bozarslan, Malmisanij gibi, bu tür yay\u0131nlar üzerinde incelemeler yapan ki\u015filer, bu zorluklara dikkat çekiyorlar. Resmi ideolojinin nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu, ne gibi bir i\u015fleve sahip oldu\u011funu bu süreç, bu ili\u015fkiler gösteriyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Gerek dü\u015fünsel olarak, gerek eylemsel olarak Kürt toplumuna ve Kürt kültürüne kar\u015f\u0131 yürütülen ve imhay\u0131 hedefleyen bu sistematik çaba üzerinde ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla durmak gerekiyor. 3 Kas\u0131m 1928 harf devriminin, Kürtler aç\u0131s\u0131ndan nas\u0131l ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi konusu üzerinde de dü\u015fünülmelidir. 3 Kas\u0131m 1925 tarihinde yasala\u015fan, tekkelerin, medreselerin kapat\u0131lmas\u0131yla ilgili yasa ve uygulama yine yukar\u0131daki olgularla birlikte ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konudur. Bütün bunlar Türk siyasal hayat\u0131yla, Türkiye’nin tarihsel ve toplumsal geli\u015fmesiyle çok yak\u0131ndan ilgili olan olgulard\u0131r. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndan Cumhuriyet’e geçi\u015fle birlikte, siyasette ve kültürde medyada gelen bu k\u0131r\u0131lmalar, dikkatlerden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n siyaset felsefesi ve toplum felsefesi aç\u0131s\u0131ndan da anlam\u0131 vard\u0131r. 1930’larda ve daha sonraki y\u0131llarda, Kürtçe’nin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kürt diye bilinen bir halk\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunanlar, bu iddialar\u0131n\u0131 ispat etmeye çal\u0131\u015fanlar, 1900’lerde, 1910’larda, Kürtçe gazeteler, Kürtçe dergiler yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n devlet kütüphanelerine de girdi\u011fini, Bat\u0131 devletlerinin, Paris, Londra, Roma, Berlin, Moskova gibi merkezlere de gönderildi\u011fini ayr\u0131ca, Ba\u011fdat, \u015eam, Tahran, Kahire gibi merkezlere de gönderildi\u011fini, bilen, gören, duyan gazetecilerdi, yazarlard\u0131, profesörlerdi. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu nas\u0131l oluyor? <\/div>\n

<\/p>\n

Bu irdeleme elbette yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, ideolojiyi, resmi ideolojiyi tarif etmi\u015ftik Bu ili\u015fkiler çerçevesinde, bu tariflere, tan\u0131mlamalara tekrar bakmakta yarar vard\u0131r. O zaman, somut olgular ve resmi görü\u015f aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin etik aç\u0131dan de\u011ferlendirilmesi de yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yalanlara, aldatmacalara dayal\u0131 bir siyaset, nas\u0131l temel bir siyaset olabiliyor? Bilimsel oldu\u011fu söylenen çal\u0131\u015fmalar, nas\u0131l bu yalanlar üzerine bina edilebiliyor? Bunlar dikkatlerden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. Bütün bunlar, Cumhuriyet ve Kürtler ili\u015fkisine, Cumhuriyet Kürtlere ne kazand\u0131rd\u0131 sorusuna da aç\u0131kl\u0131k getiriyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu çerçevede, incelemelerini, Yaba Dergisi’nde yay\u0131mlayan Vedii \u0130lmen’in ve \u0130smet Bozda\u011f’\u0131n yaz\u0131lar\u0131na de\u011finmeyi de gerekli görüyorum. Vedii \u0130lmen, Bat\u0131c\u0131l\u0131k, \u0130slamc\u0131l\u0131k, Türkçülü\u011fün Kökenleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Abdullah Cevdet için \u015föyle söylüyor. “Abdullah Cevdet 1869’da, Kürt oldu\u011fu söylenen bir ailede do\u011fmu\u015ftur. Ama hiçbir zaman Kürtçülük yapmam\u0131\u015f ve Türkçe’yi, ulusal kültürü sa\u011flayacak, kendisini de bir Osmanl\u0131 vatanseveri ve o topluluk içerisinde de bir Türk olarak görmü\u015ftür.” “1900 y\u0131l\u0131nda, Paris’te, Uluslararas\u0131 Sosyal E\u011fitim Kongresi’ne verdi\u011fi bir muht\u0131rada, Abdullah Cevdet, Türklerin kültür düzeyinin yükseltilmesini memleketin ilerlemesinin en önemli etkeni oldu\u011funu bildirdi.” (Say\u0131 25, Kas\u0131m-Aral\u0131k
2003) <\/div>\n

<\/p>\n

Vedii \u0130lmen, Türkçülü\u011fün de anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu yaz\u0131da, Abdullah Cevdet’i gündeme getiriyor. Abdullah Cevdet’in “Kürt oldu\u011fu söylenen” bir aileden geldi\u011fini, fakat hiçbir zaman Kürtçülük yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, temel amac\u0131n\u0131n, Türklerin kültür düzeyini yükseltmek oldu\u011funu yazmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun son dönemlerini, Cumhuriyet’in ilk y\u0131llar\u0131n\u0131, tek parti dönemini hat\u0131rlayal\u0131m. Bütün Türklerin, sadece \u0130ttihat ve Terakkicilerin, Kuvva-i Milliyecilerin, Kemalistlerin de\u011fil, Hürriyet ve \u0130tilafç\u0131lar\u0131n, Terakkiperver Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 ve Serbest F\u0131rka taraftarlar\u0131n\u0131n da Türkçülük yapt\u0131\u011f\u0131, bütün Türklerin Türkçülük yapt\u0131\u011f\u0131 bir dönemde, bir Kürt ayd\u0131n\u0131, Kürtlere dönük hiçbir çabas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 için, Türk kültürünü yükseltmekten ba\u015fka bir çabas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 için övülüyor. Bütün Türklerin, sa\u011fc\u0131s\u0131yla, solcusuyla bütün Türklerin, \u0130slamc\u0131s\u0131yla, laikiyle bütün Türklerin Türkçülük yapt\u0131\u011f\u0131 bir dönemde, bunun çok do\u011fal bir tutum oldu\u011fu, ayn\u0131 zamanda elzem bir tutum oldu\u011fu bir dönemde, bir Kürt ayd\u0131n\u0131n\u0131n, neden Kürt toplumunun yüceltilmesine ili\u015fkin bir çaba içinde olmad\u0131\u011f\u0131 elbette irdelenmesi gereken bir durumdur. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtçülük’ten söz ediliyor. “Kürtçülük yapmak” nedir acaba? Bir insan, bir Kürt, örne\u011fin ne söyledi\u011fi zaman, nas\u0131l bir tav\u0131r ve davran\u0131\u015f sergiledi\u011fi zaman Kürtçü olur? Örne\u011fin, Kürtlerin, Kürtçe’nin yok say\u0131lmas\u0131na, inkâr ve imha edilmesine tepki gösterildi\u011fi zaman, Kürtlerin ve Kürtçe’nin varl\u0131\u011f\u0131 \u0131srarla dile getirildi\u011fi zaman, inkâr\u0131 ve imhay\u0131 amaçlayan bask\u0131 ve zulüm ele\u015ftirildi\u011fi zaman ne yap\u0131lm\u0131\u015f olunur? O dönemde, örne\u011fin, Araplar ve Arnavutlar da kendi toplumlar\u0131n\u0131n yüceltilmesi için çaba sarf ediyorlard\u0131. Konumuz Abdullah Cevdet’in ne yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek de\u011fildir, Vedii \u0130lmen’in Abdullah Cevdet’e ili\u015fkin duygular\u0131 ve dü\u015fünceleridir. Bu duygular\u0131 ve dü\u015fünceleri anlamaya çal\u0131\u015f\u0131yorum. Bu konuda \u015funlar da söylenebilir: \u0130smet Bozda\u011f, Türkiye’de Hürriyet Kavgas\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, Sokrat’\u0131n adalet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 dile getiriyor. (Say\u0131 26, 2004) "Adalet size yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, itiraz edece\u011finiz bir eylemi ba\u015fkas\u0131na yapmamakt\u0131r." 1985-1988 y\u0131llar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. Bulgaristan’da Türklerin isimlerinin de\u011fi\u015ftirilmesi için çok büyük çabalar sarf edildi\u011fi y\u0131llar… Bu y\u0131llarda, Bulgaristan Komünist Partisi ve Bulgaristan devlet adamlar\u0131, oradaki Türklere, “e\u011fer Bulgar isimlerini kabul ederseniz partide ve devlet bürokrasisinde h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yükselme olanaklar\u0131na kavu\u015fursunuz. Aksi halde ya\u015fam\u0131n\u0131z zorla\u015f\u0131r, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131z artar…” diyorlard\u0131. Türkiye’de ayd\u0131nlar\u0131n, siyasal partilerin, devletin, yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, üniversitenin, bas\u0131n\u0131n, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, bu süreci nas\u0131l de\u011ferlendirdiklerini yak\u0131ndan biliyoruz. Bu ili\u015fkilerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, bir Bulgar yetkilisinin, bir Bulgar yazar\u0131n, Bulgaristan’daki bir Türk yazar için, \u015föyle dedi\u011fini dü\u015fünelim: “…Bulgaristan do\u011fumlu bir Türk, fakat hiçbir zaman Türkçülük yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Temel amac\u0131 Bulgarca’y\u0131, Bulgar kültürünü yüceltmek olmu\u015ftur. Türkler aras\u0131nda Bulgarca’y\u0131 egemen k\u0131lmak için çaba harcam\u0131\u015ft\u0131r…” Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Vedii \u0130lmen, gerek Türkler için hiçbir çaba harcamayan Türk yazar\u0131n tutumu, gerekse bunu öven, yücelten Bulgar yazar\u0131n tutumu hakk\u0131nda nas\u0131l dü\u015fünür acaba? Bu konudaki duygular\u0131 ve dü\u015fünceleri nedir? Yukar\u0131da, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne geçi\u015fte, Türk dü\u015füncesinin içeri\u011fini belirleyen önemli bir süreçten söz etmeyeçal\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Vedii \u0130lmen’de, bu sürecin yaratt\u0131\u011f\u0131 dü\u015füncenin somut bir örne\u011fini görüyoruz. Vedii \u0130lmen “\u015eovenizm Üzerine” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda, (Say\u0131 26, 2004) 1940’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ortaokul ö\u011frencisi oldu\u011funu yaz\u0131yor. Bat\u0131 kültürü çevresinde yeti\u015fmi\u015f bir ki\u015fi. \u0130lkokuldan üniversiteye kadar \u0130stanbul’da e\u011fitim görmü\u015f, ihtisas\u0131n\u0131 Bat\u0131’da tamamlam\u0131\u015f bir teknisyen. Bat\u0131 de\u011ferlerini, Bat\u0131 kültürünü hazmetmi\u015f bir ki\u015fi. Fakat bütün bunlar Vedii \u0130lmen’in, Kürtlere kar\u015f\u0131, bat\u0131l\u0131, demokratik bir dü\u015fünce geli\u015ftirmesini sa\u011flayam\u0131yor. Dü\u015füncelerine, duygular\u0131na yine resmi ideoloji yön veriyor. Sonuçta demokratik de\u011fil, anti-demokratik bir dü\u015fünce ortaya ç\u0131k\u0131yor. Bu arada Vedii Bey’in, Yaba Yay\u0131nlar\u0131’n\u0131n, Mezopotamya Kitapl\u0131\u011f\u0131 dizisinde, Gertrude Bell’in, Mezopotamya’da 1915-1920 Sivil Yönetimi isimli kitab\u0131n\u0131 Türkçe’ye çevirdi\u011fini de belirtelim. Bu kitab\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da (Yaba, Eylül 2004) Bu kitap Ortado\u011fu’da Birinci Dünya Sava\u015f\u0131 sonlar\u0131n\u0131, 1920’leri anlamak için çok de\u011ferli bir kaynak olmaktad\u0131r. Gertrude Bell’in \u0130ngiliz gizli servisinde çal\u0131\u015fan bir antropolog oldu\u011fu bilinmektedir. Yaba Yay\u0131nlar\u0131’n\u0131n sözü edilen bu dizisi Ortado\u011fu’yu , Kürtleri, Asurileri, Kildanileri, Süryanileri, Araplar\u0131, Ermenileri, Türkleri, Farslar\u0131, \u0130branileri, H\u0131ristiyanlar\u0131, Ezidileri vs. anlamak için çok de\u011ferli bir kaynak olmaktad\u0131r. (Bütün bunlar için ayr\u0131ca bk. Yaba, Say\u0131 28, 2004, Be\u015fikci’den Mektup Var, ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131 s. 24-26) <\/div>\n

<\/p>\n

Resmi ideolojinin kurumsalla\u015fmas\u0131yla birlikte yanl\u0131\u015f bilincin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kökle\u015ftirildi\u011fini de görüyoruz. Yanl\u0131\u015f bilincin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve kökle\u015fmesi köleli\u011fin peki\u015ftirilmesi anlam\u0131na geliyor. Bütün bunlar hegemonyan\u0131n etkili bir \u015fekilde kuruldu\u011funu da gösteriyor. Yanl\u0131\u015f bilincin ve hegemonyan\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 için en sa\u011fl\u0131kl\u0131, en geçerli yol, yine, özgür ele\u015ftirinin dinamik bir \u015fekilde çal\u0131\u015fmas\u0131, resmi ideolojinin ele\u015ftirisi oluyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtlerin ve Kürdistan’\u0131n bölünmesinin, parçalanmas\u0131n\u0131n ve payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n hegemonyan\u0131n kurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, hegemonya ili\u015fkilerinin etkili bir \u015fekilde i\u015flemesi için çok elveri\u015fli bir zemin olu\u015fturdu\u011funu belirtmi\u015ftim. 16 Mart 1988’i hat\u0131rlayal\u0131m. Saddam Hüseyin yönetiminin, Güney Kürdistan’da, Halepçe \u015fehrinde, zehirli gazlarla, Kürtlere kar\u015f\u0131, soyk\u0131r\u0131m gerçekle\u015ftirmesi… Be\u015f binin üzerinde Kürt insan\u0131 bir ç\u0131rp\u0131da katledildi. Ayn\u0131 günlerde, \u0130slam Konferans\u0131 zirvesi Kuveyt’te toplant\u0131 halindeydi. \u0130slam Konferans\u0131 zirvesi, Kürtlere uygulanan bu soyk\u0131r\u0131m\u0131 hiç gündeme getirmedi, hiç konu\u015fmad\u0131, tepki vermedi. 20 Mart sular\u0131nda, \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi’nin sonuç bildirisi yay\u0131mland\u0131. Bu sonuç bildirgesinde, \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi, Bulgaristan’da ya\u015fayan Türklerin isimlerini de\u011fi\u015ftirdi\u011fi, onlar\u0131 Bulgar isimleri almaya zorlad\u0131\u011f\u0131 için Bulgar hükümeti k\u0131nan\u0131yordu. Bulgaristan hükümetinden, bu politikadan, bu uygulamadan vazgeçmesi isteniyordu. \u0130slam Konferans\u0131 örgütüne, Arap, Türk, Fars, Afgan, Pakistan’l\u0131,Endonezya’l\u0131, Benglade\u015f’li, Afrika’l\u0131 elliyi a\u015fk\u0131n devlet kat\u0131l\u0131yordu. Zirvede devletlerin, cumhurba\u015fkanlar\u0131yla, devlet ba\u015fkanlar\u0131yla temsil edildi\u011fi de biliniyor. O tarihte, örne\u011fin, Türkiye’den zirveye Cumhurba\u015fkan\u0131 Kenan Evren kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 sonuç bildirgesinde, Bat\u0131 Trakya’daki Türklere yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lardan dolay\u0131, Yunanistan hükümeti de k\u0131nan\u0131yordu. Bildiride K\u0131br\u0131s Türklerinin haklar\u0131na da vurgu yap\u0131l\u0131yordu. Filistinlilere yapt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lardan dolay\u0131, \u0130srail Devleti de ele\u015ftiriliyordu. Fakat, \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi’nin sonuç bildirgesinde, Kürtlere kar\u015f\u0131, Halepçe’de gerçekle\u015ftirilen soyk\u0131r\u0131mla ilgili küçücük bir ele\u015ftiri yoktu. Güney Kürdistan’da, Halepçe’de Kürtlere kar\u015f\u0131 giri\u015filen bu soyk\u0131r\u0131mdan hiç söz edilmiyordu. Saddam Hüseyin yönetimine, bir uyar\u0131, bir ele\u015ftiri, bir k\u0131nama söz konusu de\u011fildi. Halbuki Kürt soyk\u0131r\u0131m\u0131, \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi’nin, Kuveyt’te topland\u0131\u011f\u0131 günlerde gerçekle\u015ftirilmi\u015fti. Bu, Ortado\u011fu’da Kürtler üzerinde mü\u015ftereken kurulan hegemonyan\u0131n nas\u0131l kurumla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l organik bir hale geldi\u011fini gösteren önemli bir olgudur. Kürtlere kar\u015f\u0131 gerçekle\u015ftirilen soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 ç\u0131kmak, Türkiye, \u0130ran, Suriye gibi devletlerin politik ç\u0131karlar\u0131na uygun de\u011fildi. Bu devletlerle ticari ili\u015fkiler geli\u015ftiren devletlerin ç\u0131karlar\u0131na da uygun de\u011fildi. Dolay\u0131s\u0131yla, Büyük Britanya, Fransa, giderek ABD, Sovyetler Birli\u011fi gibi devletlerin de politik ç\u0131karlar\u0131na uygun de\u011fildi. Bu bak\u0131mdan, böylesine insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 bir operasyon görmezlikten, duymazl\u0131ktan, bilmezlikten gelindi. Öte yandan, Kürtlere kar\u015f\u0131 giri\u015filen bu tür operasyonlar do\u011fal kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtlerin ve Kürdistan’\u0131n bölünmesinde, parçalanmas\u0131nda ve payla\u015f\u0131lmas\u0131nda 1920’lerde, Büyük Britanya’n\u0131n ve Fransa’n\u0131n çok büyük bir rol üstlendiklerini belirtmi\u015ftik. Büyük Britanya 1932’de Irak’\u0131n, Fransa, 1945 y\u0131l\u0131nda Suriye’nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131. Böylece, Kürtler üzerindeki hegemonya, Irak, Suriye, \u0130ran, Türkiye taraf\u0131ndan mü\u015ftereken olu\u015fturulmaya çal\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Büyük Britanya ve Fransa’n\u0131n yerine, art\u0131k, Irak ve Suriye yer alm\u0131\u015ft\u0131. Bunlar da art\u0131k egemen devletlerdi. Büyük Britanya ve Fransa ise, 1920’lerdeki, 1930’lardaki politikalar\u0131n\u0131 sürdürdüler. <\/div>\n

<\/p>\n

O günleri, 1988 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131 ortalar\u0131n\u0131 ve sonlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. Dünyan\u0131n hiçbir yerinde, ne Londra’da, ne Paris’te, ne Washington’da, ne New York’ta, ne Moskova’da, ne Tokyo’da, ne Yeni Delhi’de… Kürtlere gerçekle\u015ftirilen bu soyk\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 ciddi bir tepki yükseltilmemi\u015fti, gösteriler, mitingler, yürüyü\u015fler düzenlenmemi\u015fti. Birle\u015fmi\u015f Milletler, Avrupa Birli\u011fi, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 bu soyk\u0131r\u0131m giri\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda kör ve sa\u011f\u0131rd\u0131. O günlerde, bu operasyona kar\u015f\u0131 tek tepki, \u0130srail’in ba\u015fkenti Tel Aviv’de gerçekle\u015fmi\u015fti. Soyk\u0131r\u0131m\u0131n ertesi günü,Tel Aviv’de, Kürdistanl\u0131 Yahudiler ve Yahudiler, çok büyük bir kitle halinde yürümü\u015fler, Kürtlere soyk\u0131r\u0131m yapan Saddam Hüseyin yönetimini protesto etmi\u015flerdi. Türkiye’de, bu olay\u0131 k\u0131namak için bas\u0131n aç\u0131klamas\u0131 yapan devrimciler gözalt\u0131na al\u0131n\u0131p tutuklanm\u0131\u015flar, haklar\u0131nda davalar aç\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yeni Öncü Dergisi’nden Nadir Nadi ve öbür arkada\u015flar\u0131n davalar\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. Bir k\u0131s\u0131m Araplar, Saddam Hüseyin yönetiminin, Kürtlere soyk\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131ndan bile haberdar de\u011fildi. Bas\u0131n üzerinde, kitle haberle\u015fme araçlar\u0131 üzerinde, etkin bir sansür uygulan\u0131yordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Bölünme, parçalanma ve payla\u015f\u0131lma, hem Kürtler üzerinde hegemonya kurulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor, hem de bu hegemonyan\u0131n zaman içinde yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 ve kökle\u015fmesini sa\u011fl\u0131yor. Saddam Hüseyin yönetiminin Kürtlere soyk\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, Türkiye’de bunu k\u0131nayanlar, ele\u015ftirenler hakk\u0131nda ceza davalar\u0131 aç\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilgili ki\u015filerin tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftik. Bu, etkili bir i\u015fbirli\u011fidir. Bu etkili i\u015fbirli\u011finin örneklerini, benzer ba\u015fka olaylarda da izlemek mümkündür. 1988 y\u0131l\u0131nda, Güney Kürdistan’da Kürtlere, Anfal denilen bir operasyon uygulan\u0131yordu. Anfal harekat\u0131, 1988 y\u0131l\u0131n\u0131n, bahar, yaz, sonbahar aylar\u0131nda sürdü. Halepçe soyk\u0131r\u0131m\u0131 da bu Anfal harekat\u0131 çerçevesinde gerçekle\u015ftirilmi\u015fti. <\/div>\n

<\/p>\n

Bugün, Irakta, 270 civar\u0131nda toplu mezar oldu\u011fu söyleniyor. Bu mezarlar\u0131n ço\u011funda Kürtler yat\u0131yor. \u015eiiler de yat\u0131yor. Anfal harekat\u0131 s\u0131ras\u0131nda yerinden yurdundan kopar\u0131lm\u0131\u015f, sürgünlerle, katliamlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan on binlerce Kürt. Kad\u0131nlar, çocuklar, ya\u015fl\u0131lar… <\/div>\n

<\/p>\n

Sonbahar’da, köyleri zehirli gazlarla bombalanan Kürtlerin bir k\u0131sm\u0131, s\u0131n\u0131ra yak\u0131n köylerde oturan Kürtlerin bir k\u0131sm\u0131, canlar\u0131n\u0131 kurtarmak için, s\u0131n\u0131r\u0131 geçerek Türkiye’ye, Türk yöneticilerine s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131. Bu insanlara kar\u015f\u0131 çok yo\u011fun bir \u015fekilde zehirli gaz yani kimyasal silah kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu Kürtlerin ço\u011funda, kimyasal silah izleri aç\u0131kça görülüyordu. Örne\u011fin on ya\u015flar\u0131ndaki bir k\u0131z çocu\u011fu üzerinde, bu silah\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izler, bütün aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla görülüyordu. Bu yüzden çocuk, sa\u011fl\u0131k personelinin, doktorlar\u0131n gözetimi alt\u0131nda tutuluyordu. Bat\u0131l\u0131 bir H\u0131ristiyan yard\u0131m grubu, bu çocu\u011fu, Avrupa’ya götürüp tedavi etmek istiyordu. Bunun için Türkiye’den izin istiyorlard\u0131. Bat\u0131l\u0131 yard\u0131m örgütüne bu izin verilmedi. Çocu\u011fun yak\u0131nlar\u0131n\u0131n, çocu\u011fu Avrupa’ya tedavi için göndermek istemelerine ra\u011fmen, Türk yönetimi kendisine s\u0131\u011f\u0131nanlar için bu izini vermedi. S\u0131n\u0131rdaki kamplarda bulunan Türk doktorlar\u0131, uluslararas\u0131 bas\u0131na, uluslararas\u0131 yard\u0131m örgütlerine hitaben bir bildiri yay\u0131mlad\u0131. Bu bildiride, “Türkiye’ye s\u0131\u011f\u0131nanlar üzerinde kimyasal silah izine rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r…” deniyordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Kürtlere kar\u015f\u0131 gerçekle\u015ftirilen bu i\u015fbirli\u011finin ne kadar organik oldu\u011fu, aç\u0131k oldu\u011fu görülüyor. Saddam Hüseyin yönetimi, Kürtler, kimyasal silah kullan\u0131yor. \u0130nsanlar bu silahtan yo\u011fun bir \u015fekilde etkileniyor. Türkiye de, uluslararas\u0131 bas\u0131na, uluslararas\u0131 yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131na, insan haklar\u0131 kurumlar\u0131na, “Doktorlar\u0131m\u0131z s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar üzerinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemeler, tetkikler yapm\u0131\u015flard\u0131r, Bu insanlar üzerinde kimyasal silah izine rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r…” \u015feklinde aç\u0131klamalar yap\u0131yor, bildiriler yay\u0131ml\u0131yor. Bu, çok etkili bir i\u015fbirli\u011fidir. Bu i\u015fbirli\u011fiyle, somut olgular, olgusal ili\u015fkiler çarp\u0131t\u0131l\u0131yor, fiilen ya\u015fananlar ya\u015fanmam\u0131\u015f gösteriliyor, yani yanl\u0131\u015f bilinç olu\u015fturuluyor. Resmi ideolojinin i\u015flevi kendisini bir defa daha gösteriyor. Bu ili\u015fkiler çerçevesinde, resmi ideolojinin tan\u0131mlanmas\u0131na ve i\u015flevine bir defa daha bakmakta yarar vard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Hegemonya Nas\u0131l A\u015f\u0131l\u0131r? <\/div>\n

<\/p>\n

Hegemonyay\u0131 a\u015fman\u0131n önemli bir yolu, resmi ideolojinin, bilimin kavramlar\u0131yla, siyaset biliminin ve siyasetin kavramlar\u0131yla ele\u015ftirisidir. Somut olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda, fiilen ya\u015fanan olgusal süreçler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu ele\u015ftiri yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Olgular ve olgusal süreçler kar\u015f\u0131s\u0131nda resmi ideolojinin de\u011ferlendirilmesi de yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Devletin Kürt politikas\u0131, hâlâ, asimilasyonu hedefleyen bir politikad\u0131r. Bugünlerde, yani 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n Nisan ay\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda, Milliyet gazetesinde yürütülen “Baba beni okula gönder” kampanyas\u0131, e\u011fitimi de\u011fil, birinci planda asimilasyonu hedefleyen bir politikad\u0131r. Asimilasyonun etkili bir \u015fekilde gerçekle\u015ftirilebilmesi için, ba\u015fta kad\u0131nlar\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 gerekir \u015feklinde bir anlay\u0131\u015f geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunun için Kürt k\u0131z çocuklar\u0131na devletin Türkçe ö\u011fretmesi gerekti\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Son bir iki y\u0131l içerisinde, Avrupa istiyor diye baz\u0131 yasal de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kürtçe ö\u011fretilmesini hedefleyen kurslar aç\u0131lmas\u0131na izin verilmesi de bu de\u011fi\u015fiklikler sonucu ya\u015fama geçirilen bir uygulamad\u0131r. Bu uygulamayla 15 ya\u015f\u0131ndan büyük olan Kürtler, yani \u0130lkö\u011fretimi tamamlayan Kürtler, kendi paralar\u0131yla, bu kurslara gidip Kürtçe ö\u011frenebilecekler. \u0130nsan\u0131n kendi anadilini kendi paras\u0131yla ö\u011frenmesi nas\u0131l bir duygudur acaba? Bu nas\u0131l bir demokratikle\u015fme giri\u015fimidir? Ankara’da TÖMER isimli bir kurum var. Türkçe Ö\u011fretim Merkezi. Türkçe kurslar\u0131. Bu kurslara kimler kat\u0131l\u0131yor, kimler devam ediyor? Türkçe ö\u011frenmek isteyen Çinliler, Koreliler, Japonlar, Araplar, \u0130ngilizler, \u0130spanyollar vs… \u0130ngilizce ö\u011freten kurslara kimler devam ediyor? \u0130ngilizce ö\u011frenmek isteyen Türkler, \u0130ngilizce ö\u011frenmek isteyen Kürtler, Araplar, Çinliler, Farslar vs… Arapça, Farsça, Japonca kurslar\u0131 için de bunlar\u0131 söyleyebiliriz. \u0130nsanlar belirli bir ücret ödeyerek, kendi anadillerinden ayr\u0131 bir dil ö\u011frenmeye çal\u0131\u015f\u0131yorlar. 15 ya\u015f\u0131ndan küçük olanlar da örne\u011fin 5-6 ya\u015flar\u0131ndaki, 8-9 ya\u015flar\u0131ndaki çocuklar da bu kurslara devam edebiliyor. Kürtçe kursuna kimler kat\u0131l\u0131yor, kimler devam ediyor? Batman’daki, Van’daki, Diyarbak\u0131r’daki, \u0130stanbul’daki Kürtçe kurslar\u0131na kimler kat\u0131l\u0131yor, Kimler belirli bir ücret ödeyerek kendi anadillerini ö\u011frenmeye çal\u0131\u015f\u0131yorlar. \u015eüphesiz Kürtler. Ve ancak 15 ya\u015f\u0131ndan büyük olan Kürtler bu kurslara devam edebiliyor. Daha küçüklere kurs yasak. Burada bir sakatl\u0131k yok mu? Bu durumda mecburi e\u011fitimi, yani Kürtçe mecburi e\u011fitimi savunmak gerekli de\u011fil midir? <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130\u015fte böyle bir ortamda, Milliyet gazetesi taraf\u0131ndan, “Baba beni okula gönder” kampanyas\u0131 aç\u0131l\u0131yor. K\u0131z çocuklar\u0131 için özel yurtlar yap\u0131lmas\u0131 isteniyor. K\u0131z çocuklar\u0131n\u0131n ailelerinden kopar\u0131l\u0131p bu yurtlarda e\u011fitime al\u0131nmas\u0131, k\u0131z çocuklar\u0131na Türkçe ö\u011fretilmesi isteniyor. Çocuklar bas\u0131nla yapt\u0131klar\u0131 görü\u015fmelerde, s\u0131k s\u0131k, “Türkçe bilmedi\u011fim için utan\u0131yorum”, “annem Türkçe bilmedi\u011fi için utan\u0131yorum, babam Türkçe bilmedi\u011fi için utan\u0131yorum, onlar da utan\u0131yorlar” diyorlar. Bunlar, bu çocuklara, özellikle de Kürtlere ili\u015fkin devletin niyetlerini aç\u0131klay\u0131c\u0131 sözler oluyor. Bu, devletin, hükümetin söylemidir. Devlet, bu çocuklardan, bu çocuklar\u0131n ailelerinden, genel olarak da bütün Kürtlerden, Türkçe bilmemelerinden dolay\u0131 utanç duymalar\u0131n\u0131 istiyor… Bütün bunlar temel amac\u0131n asimilasyon oldu\u011funu bütün aç\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla ortaya koyuyor. Bu bak\u0131mdan, “Baba beni okula gönder” kampanyas\u0131n\u0131 “Baba benim anadilimi unuttur” kampanyas\u0131 olarak alg\u0131lamak mümkündür. Anas\u0131ndan, ailesinden uzak kalan, özel yurtlarda yeti\u015ftirilen Kürt k\u0131z çocuklar\u0131n\u0131n, anadillerini unutacaklar\u0131, asimile olacaklar\u0131, Kürtlerin de bu süreçte, zamanla, tamamen asimile olaca\u011f\u0131 umulmaktad\u0131r, dü\u015fünülmektedir. (bk. Ülkede Özgür Gündem, 9 May\u0131s 2005, Mehmet Gelturan’\u0131n, “Haydi anne, bana dilimi unuttur!” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131, s. 14) <\/div>\n

<\/p>\n

Burada Kürtlerin duygular\u0131na, dü\u015füncelerine ve eylemlerine de de\u011finmek gerekir. Anadiliyle yazamad\u0131\u011f\u0131 için, anadiliyle konu\u015famad\u0131\u011f\u0131 için rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011funu, utand\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirenler var m\u0131? Burada \u015funa i\u015faret etmek gerekli olmaktad\u0131r. 1930’larda bask\u0131yla, devlet terörüyle elde edilmeye çal\u0131\u015f\u0131lan bir sonuç, art\u0131k, daha yumu\u015fak bir süreçte, “e\u011fitim” dile getirilerek, bas\u0131n kullan\u0131larak elde edilmeye çal\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. R\u0131zan\u0131n imal edilmesinde, onay\u0131n sa\u011flanmas\u0131nda, yani hegemonyan\u0131n etkin bir \u015fekilde kurulmas\u0131nda bu vazgeçilmez bir yol olmaktad\u0131r. Resmi ideolojinin ele\u015ftirisi konusunda, Milliyet gazetesine \u015fu soru sorulabilmelidir: 1985-1988 y\u0131llar\u0131… Bulgaristan’\u0131n orada ya\u015fayan Türkleri, Bulgar isimleri almaya zorlad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar. O y\u0131llara ili\u015fkin Milliyet gazetelerini açal\u0131m, gazeteleri tarayal\u0131m. “Bulgarca bilmedi\u011fim için utan\u0131yorum”, “annem Bulgarca bilmedi\u011fi için, babam Bulgarca bilmedi\u011fi için utan\u0131yorum” diyen bir Türk var m\u0131? “Utanç” neden ille de Kürtlere mahsus oluyor? Ve Kürtler kendi anadillerini konu\u015famad\u0131klar\u0131ndan, yazamad\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 neden bir rahats\u0131zl\u0131k, utanma duygusu dile getirmiyorlar? <\/div>\n

<\/p>\n

Ele\u015ftiri söz konusu oldu\u011fu zaman, Kürtler elbette ele\u015ftirilmelidir. Bölünmenin, parçalanman\u0131n ve payla\u015f\u0131lman\u0131n hedefi olan bir halk, zaaf içinde olan, zaaf bar\u0131nd\u0131ran bir halkt\u0131r. Kürtler bu zaaflar\u0131n\u0131n bilincine varmak durumundad\u0131rlar. Zaaflardan ar\u0131nman\u0131n biricik yolu budur. Zaaflar\u0131n\u0131n bilincine varanlar, onlardan ar\u0131nmaya çal\u0131\u015f\u0131rlar. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130deoloji deyince \u015fu ili\u015fkilere de dikkat çekmek gerekmektedir. Siyasal hayatta ideolojiler kaç\u0131n\u0131lamayan unsurlard\u0131r. \u0130deolojiler eylem k\u0131lavuzudurlar. Bilimin do\u011frular\u0131n\u0131 her zaman tavizsiz bir \u015fekilde yani oldu\u011fu gibi ya\u015fama geçirmek mümkün olmamaktad\u0131r. Bilim dü\u015füncenin yöntemidir. Bilim eyleme, eylemlere k\u0131lavuzluk edemez. Eyleme k\u0131lavuzluk edecek olan ideolojilerdir. Bilimde taviz olmaz. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bilimsel do\u011frular\u0131n\u0131 her zaman, tavizsiz bir \u015fekilde aç\u0131klamak durumdad\u0131rlar. Ama siyasette taviz olabilir. Siyaset, taviz verilerek, taviz kopar\u0131larak, uzla\u015fmalarla yürütülen bir süreçtir. \u0130deolojilerdeki “inanç” unsuru, bilimdeki, kat\u0131, sert önermeleri yumu\u015fatmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan ideolojiler siyasal hayatta onsuz olunamaz olan kategorilerdir. Ama, bu ili\u015fkiler çerçevesinde de, ideolojiyle resmi ideoloji ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmekte yarar vard\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Resmi ideolojinin, devletin, idari ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla korunan ve kollanan bir ideoloji oldu\u011funu yine belirtmek gerekir. Demokratik olmayan devletlerde siyasal hayatta resmi ideoloji egemendir. Resmi ideolojinin dinamik bir \u015fekilde ya\u015fama geçirilmesi, uygulanmas\u0131, dü\u015fün yasaklar\u0131 siyaset alan\u0131n\u0131 daraltmaktad\u0131r. Genel olarak ideolojilerdeyse, idari ve cezai yapt\u0131r\u0131m gibi bir unsur bulunmaz. Demokratik devletlerde siyaset alan\u0131 geni\u015ftir. Siyasetin yürütülmesindeyse, ideolojiler önemli kategoriler olarak belirmektedir. Resmi ideolojinin tamam\u0131yla bilimd\u0131\u015f\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, örne\u011fin Kürtlerin, Kürtçe’nin inkâr\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, ideolojiler somut olgulara, fiili olarak ya\u015fanan süreçlere kör ve sa\u011f\u0131r olamazlar. Resmi ideolojinin ele\u015ftirilmesi bu yönüyle de gerekli olmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Tarafs\u0131zl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131… <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130fade etmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u015fekilde bir ele\u015ftiri yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, resmi ideoloji Kürt sorunu aç\u0131s\u0131ndan ele\u015ftirildi\u011fi zaman, Türk dü\u015füncesi, buna “tarafl\u0131” bir inceleme gözüyle bak\u0131yor. Üniversite de bu tutumun “tarafl\u0131” bir tutum oldu\u011funu belirtiyor. Örne\u011fin, \u0130smail Be\u015fikçi’nin dü\u015fünceleri söz konusu oldu\u011funda, “… ama Be\u015fikçi tarafl\u0131d\u0131r” deniyor. Böylece herhalde, “… Be\u015fikçi Kürt taraf\u0131n\u0131 tutuyor, dü\u015fünceleri objektif de\u011fildir, bilimsel de\u011fildir…” demek isteniyor. Bu çok sakat, çok felçli bir “objektiflik”, çok felçli bir “bilimsellik” anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Yukar\u0131da \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi’nin, Halepçe’deki Kürt soyk\u0131r\u0131m\u0131na ili\u015fkin tutumunu belirtmi\u015ftim. Bu “tarafs\u0131zl\u0131k” anlay\u0131\u015f\u0131na göre, örne\u011fin \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi çok çok tarafs\u0131zd\u0131r. Çünkü Kürtlerden de söz etmemi\u015ftir, Saddam Hüseyin yönetiminden de söz etmemi\u015ftir. \u0130slam Konferans\u0131 zirvesi tarafs\u0131zd\u0131r. Çünkü, Bulgaristan’da, isimleri de\u011fi\u015ftirilen Türkler olay\u0131na, objektif bir \u015fekilde yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130slam Konferans\u0131 Zirvesi “tarafs\u0131z”d\u0131r. Çünkü, Kuzey K\u0131br\u0131s Türk Federe Devleti’ne, Türk görü\u015flerine uygun bir \u015fekilde yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Böyle bir “tarafs\u0131zl\u0131k” anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, “tarafs\u0131zl\u0131k” ad\u0131 alt\u0131nda, devlet görü\u015fleri yan\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131, resmi ideolojiyi savundu\u011fu besbellidir. Bunun ötesinde, böyle bir “tarafs\u0131zl\u0131k” anlay\u0131\u015f\u0131, de\u011ferler ile, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131n aras\u0131ndaki fark\u0131n bilincinde de de\u011fildir. “Bütün halklar, korkudan ve bask\u0131dan azade, özgürce ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar bunu kazanmak için mücadele etmelidir.” “Dü\u015fünce her ko\u015ful alt\u0131nda özgür olmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar ifade özgürlü\u011fünü kazanmak için mücadele etmelidir.” Bu önermeler de\u011ferleri ifade etmektedir, Bunlar evrensel de\u011ferlerdir. Bir de \u015fu önermelere bakal\u0131m. “Devlet görü\u015fü her zaman hakl\u0131d\u0131r. Bu görü\u015flere kar\u015f\u0131 gelmek, bunlar\u0131 ele\u015ftirmek do\u011fru de\u011fildir.” Herkes için özgürlük olmayabilir, Kürtler de zaten gericidir, ilkel bir hayat ya\u015fayan a\u015firettir…” Bu önermeler ise de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Görüldü\u011fü gibi bu “tarafs\u0131zl\u0131k” anlay\u0131\u015f\u0131 evrensel de\u011ferlere kar\u015f\u0131 ç\u0131kmakta, de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 yani devletin de\u011ferlerini benimasmekte, bu çerçevede “bilimsel” oldu\u011fu söylenen bir çaba içinde olmaktad\u0131r. Oysa, bu “bilimsel” denen çaba resmi ideolojinin yeniden üretiminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. \u0130deolojilerin, özellikle resmi ideolojinin önemli bir özelli\u011finin de kavramlar\u0131 çarp\u0131tmak oldu\u011funu, kavramlar\u0131n içini bo\u015faltmak oldu\u011funu bir defa daha hat\u0131rlayal\u0131m… <\/div>\n

<\/p>\n

Halbuki Kürt olgusuna, örne\u011fin Halepçe olgusuna, her \u015feyden önce, vicdani bir yakla\u015f\u0131m gerekir. \u0130nsanlar vicdanlar\u0131na yüklenmi\u015f böylesine bir a\u011f\u0131rl\u0131kla nas\u0131l ya\u015fayabiliyorlar? Örne\u011fin, Japonlar’\u0131 ele alal\u0131m. Her y\u0131l 6 A\u011fustos’ta ve 8 A\u011fustos’ta, Hiro\u015fima’y\u0131 ve Nagazaki’yi an\u0131yorlar. Bu anman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 günlerdeyse, diyelim Güney Kürdistan’da, benzer bir soyk\u0131r\u0131m ya\u015fan\u0131yor. (1988 y\u0131l\u0131 Anfal harekat\u0131) Ama bu da görmezlikten, duymazl\u0131ktan, bilmezlikten geliniyor. Bu ko\u015fullarda, Hiro\u015fima’y\u0131, Nagazaki’yi anman\u0131n evrensel de\u011feri nedir? Bu sorgulama yap\u0131lmamal\u0131 m\u0131d\u0131r? \u0130deolojiler, özellikle de resmi ideoloji vicdanlardaki a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 da hafifletebilmektedir, tümüyle etkisiz de k\u0131labilmektedir. Hegemonyan\u0131n gerçekle\u015fmesi, r\u0131zan\u0131n imal edilmesiyle, onay\u0131n elde edilmesiyle mümkün olmaktad\u0131r. Buysa birinci planda ideolojik bir süreçtir. Resmi ideolojiyse, idari ve cezai yapt\u0131r\u0131mlarla bu süreci kolayla\u015ft\u0131rmakta ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

(Humanite Dergisi’nden aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Say\u0131: 9, Eylül-Ekim 2005) <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130smail BE\u015e\u0130KÇ\u0130 Hegemonya kavram\u0131n\u0131, bir devletin bir toplum üzerinde veya halk\u0131n belirli kesimi üzerinde kurdu\u011fu bask\u0131 ve üstünlük olarak anl\u0131yorum. Bir toplum üzerinde hegemonya kurulmas\u0131nda ve üstünlük sa\u011flanmas\u0131nda devletin zorlay\u0131c\u0131 bask\u0131 araçlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n çok büyük bir rolü ve i\u015flevi vard\u0131r. Bask\u0131 ve disiplin giderek, r\u0131za ve onaya dayanan kültürel ve ideolojik bir de\u011ferler sisteminin olu\u015fmas\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-240","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}