{"id":230,"date":"2006-01-12T11:10:46","date_gmt":"2006-01-12T10:10:46","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/01\/12\/emperyalizm-fikret-baskaya\/"},"modified":"2006-01-12T11:10:46","modified_gmt":"2006-01-12T10:10:46","slug":"emperyalizm-fikret-baskaya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/emperyalizm-fikret-baskaya\/","title":{"rendered":"Emperyalizm &#8211; Fikret Ba\u015fkaya"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>14 Minute, 29 Second                <\/div>\n\n            <\/div><p>Latince imperium ve imperialis &#8216;den t&uuml;retilmi\u015f bir kavram olan emperyalizm , bir ulusun [esas itibariyle de onun egemen farksiyonunun] &ccedil;\u0131kar\u0131 i&ccedil;in, ba\u015fka ulus veya uluslar\u0131n [halklar\u0131n] hazinelerine, zenginli\u011fine, topra\u011f\u0131na, eme\u011fine, yeralt\u0131 ve yer&uuml;st&uuml; kaynaklar\u0131na el koymas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yan bir egemenlik &#8211; ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bi&ccedil;imi olarak tan\u0131mlanabilir. Bir egemen devletin bir ba\u015fka ulusun [halk\u0131n, toplulu\u011fun] zenginli\u011fine el koymas\u0131 i&ccedil;in her zaman do\u011frudan denetim gerekli de\u011fildir.  <!--more--> <\/p>\n<div align=\"justify\">\n<div>&nbsp;<\/div>\n<div>S&ouml;m&uuml;r&uuml;, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, hakimiyet ve \u015fartland\u0131rma ili\u015fkilerinin ge&ccedil;erli olmas\u0131 i&ccedil;in, mutlaka s&ouml;z konusu &uuml;lkenin bir egemen [emperyal] ulus taraf\u0131ndan i\u015fgal ve ilhak edilmesi gerekmez. Ba\u015fka ara&ccedil;lar ve y&ouml;ntemlerle de emperyalist ili\u015fkileri s&uuml;rd&uuml;rmek m&uuml;mk&uuml;n olabiliyor. Bunun i&ccedil;in &ccedil;\u0131karlar\u0131 emperyal g&uuml;c&uuml;n &ccedil;\u0131karlar\u0131yla &ouml;rt&uuml;\u015fen bir yerli elitin varl\u0131\u011f\u0131 ve bu elitin yerel bir egemen g&uuml;&ccedil; haline gelmesi yeterlidir. \u015eimdilerde s&ouml;m&uuml;rgecili\u011fin do\u011frudan [klasik] bi&ccedil;imi tasfiye edildi\u011fi halde, emperyalist d&uuml;nya sisteminin &ccedil;evresinde yer alan ba\u011f\u0131ml\u0131 &uuml;lkelerin kaynaklar\u0131n\u0131n eskiden oldu\u011fu gibi emperyalist &ccedil;\u0131karlar i&ccedil;in kullan\u0131labilmesinin nedeni budur. <\/p>\n<p>\u0130mpatorluklar\u0131n ve emperyal egemenli\u011fin ilk site devletlerin tarih sahnesine &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d&ouml;neme kadar gerilere giden bir tarihi oldu\u011funu s&ouml;ylemek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Tarihte bilinen ilk imparatorluk Akadlar d\u0131 [M.&Ouml; XXIII], Eski M\u0131s\u0131r, &Ccedil;in, B&uuml;y&uuml;k \u0130skender, Roma, Bizans, Osmanl\u0131, Eyy&uuml;bi, Aztek, Timur imparatorlu\u011fu, vb. kapitalizm &ouml;ncesi d&ouml;nemin imparatorluklar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla, emperyal egemenlik bi&ccedil;imi kapitalizmle birlikte tarih sahnesine &ccedil;\u0131km\u0131\u015f bir s&uuml;re&ccedil; de\u011fildir. Emperyalizm kavnam\u0131n\u0131n ilk defa 1902 de J.A. Hobson taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Oysa emperyalizmin binlerce y\u0131ll\u0131k, ge&ccedil;mi\u015fi vard\u0131. Kapitalizme &ouml;zg&uuml; modern emperyalizmin de yakla\u015f\u0131k be\u015fy&uuml;z y\u0131ll\u0131k bir tarihi var. Zira, bir yerde bir kavram\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131, ya da kavram yoklu\u011fu, orada o kavrama uygun d&uuml;\u015fen bir tarihsel ve toplumsal s&uuml;recin mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor&hellip; Jenosit kavram\u0131 1948 de s&ouml;zl&uuml;klere girse de insanl\u0131k tarihinin son be\u015fy&uuml;z y\u0131l\u0131 ayn\u0131 zamanda jenositlerin de tarihiydi&hellip; Elbette bunun tersi de ayn\u0131 \u015fekilde ge&ccedil;erlidir: Bir yerde bir kavram kullan\u0131l\u0131yor diye, orada o kavrama uygun d&uuml;\u015fen bir ger&ccedil;eklik olmas\u0131 gerekmiyor. \u015eimdilerde demokrasi kavram\u0131 &ccedil;ok kullan\u0131l\u0131yor ama demokratik oldu\u011fu s&ouml;ylenen rejimler demokrasinin karikat&uuml;r&uuml; bile de\u011fildir&hellip; <\/p>\n<p>&Uuml;retici g&uuml;&ccedil;lerin geli\u015fmi\u015flik d&uuml;zeyinin emek s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;n&uuml; m&uuml;mk&uuml;n k\u0131lmas\u0131, toplumun s\u0131n\u0131flara b&ouml;l&uuml;nmesi ve devletin ortaya &ccedil;\u0131kmas\u0131yla, emperyal egemenlik de m&uuml;mk&uuml;n hale gelmi\u015fti&hellip; Emperyalizmin kapitalizme &ouml;nceli\u011fi var ama kapitalist emperyalizmin de kendine &ouml;zg&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; s&ouml;z konusudur. Ba\u015fka t&uuml;rl&uuml; ifade etmek istersek, kapitalizmin &ouml;zg&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml;nden kaynaklanan nedenlerden &ouml;t&uuml;r&uuml;, kapitalist emperyalizm, geleneksel imparatorluklardan temelli farkl\u0131 niteliklere sahiptir. Kapitalizm &ouml;ncesi d&ouml;nemin egemenlik bi&ccedil;imleri [devletleri densin], esas itibariyle haraca dayal\u0131 sistemlerdi. Devleti olu\u015fturan s\u0131n\u0131f veya s\u0131n\u0131flar, &uuml;retici s\u0131n\u0131ftan hara&ccedil; al\u0131rlar, bunu da bir Tanr\u0131 buyru\u011fu olarak dayat\u0131rlard\u0131. &Uuml;retim tarz\u0131 basit yeniden &uuml;retime dayal\u0131yd\u0131. Ortaya &ccedil;\u0131kan sosyal art\u0131k, y&ouml;netici s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan harcan\u0131rd\u0131. Kapitalizmde oldu\u011fu gibi geni\u015fletilmi\u015f yeniden &uuml;retim s&ouml;z konusu de\u011fildi. Sosyal art\u0131\u011f\u0131 art\u0131rman\u0131n bir yolu da fetihlerdi. Buna kom\u015fular aleyhine geni\u015fleme demek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. \u0130\u015fgal ve ilhak edilen &uuml;lke ya\u011fmalan\u0131r, birikmi\u015f hazinelerine el konur ve &uuml;lke halk\u0131 haraca ba\u011flan\u0131rd\u0131. Elbette fethedilen yerlerdeki halk ekseri k\u0131y\u0131m ve katliama maruz kal\u0131rd\u0131. Egemenlik sistemi [veya &uuml;retim tarz\u0131] basit yeniden &uuml;retime dayand\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;in, egemenlik alt\u0131na al\u0131nan topluluklar harac\u0131 &ouml;dedikleri ve egemenli\u011fe itiraz etmedikleri s&uuml;rece, eskiden old\u011fu gibi ya\u015famaya devam ederlerdi&hellip; Fetih, i\u015fgal ve ilhake ra\u011fmen ekonomik, sosyal, k&uuml;lt&uuml;rel yap\u0131lar k&ouml;kl&uuml; de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framazd\u0131. <\/p>\n<p>Yen i ve orijinal bir &uuml;retim tarz\u0131 olan kapitalizmin tarih sahnesine &ccedil;\u0131kmas\u0131yla, egmenlik ili\u015fkisi ve tahakk&uuml;m alt\u0131ndaki halklar\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 k&ouml;kl&uuml; de\u011fi\u015fime zorland\u0131. &Uuml;retim tarzlar\u0131 tahrip edilip, s&ouml;m&uuml;rgeci-emperyalist merkezlerin &ccedil;\u0131kar\u0131na g&ouml;re yeniden bi&ccedil;imlendirildi. Kapitalizm, haraca dayal\u0131 &uuml;retim tarzlar\u0131ndan farkl\u0131 olarak, sermayeye ve sermayenin geni\u015fletilmi\u015f yeniden &uuml;retimine dayan\u0131yor. Bu temelli bir farkt\u0131r. Kapitalist emperyalizmin bir ba\u015fka &ouml;zg&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml; de, sadece s\u0131n\u0131r kom\u015fular\u0131 aleyhine olarak geni\u015flememesi, deniz a\u015f\u0131r\u0131 b&ouml;lgelere do\u011fru da yay\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka temel fark da, yay\u0131lma ve geni\u015fleme dinami\u011finin sistemin &ouml;z&uuml;nde i&ccedil;erilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Zira, kapitalizm &ouml;ncesi d&ouml;nemin devletleri, emperyal yay\u0131lma olmadan, d\u0131\u015f fazla olmadan da varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rebilirken, kapitalizmin rekabete ve geni\u015fletilmi\u015f yeniden &uuml;retime dayand\u0131\u011f\u0131 i&ccedil;in, geni\u015flemeden, yay\u0131lmadan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;remiyor. Bu y&uuml;zden emperyalizm kapitalizmde i&ccedil;erilmi\u015f, onda m&uuml;ndemi&ccedil; bir e\u011filimdir [geni\u015fleme ve yay\u0131lma e\u011filimi]. Ve bar\u0131\u015f&ccedil;\u0131 bir yay\u0131lma kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir. Kapitalist rekabet ge&ccedil;erliyken her kapitalist i\u015fletme i&ccedil;in b&uuml;y&uuml;mek veya yok olmak ikilemi s&ouml;z konusudur. Velhas\u0131l, sermaye b&uuml;y&uuml;meden varolam\u0131yor. Bu da her seferinde daha &ccedil;ok hammadde, i\u015fg&uuml;c&uuml; ve te&ccedil;hizat kullanmay\u0131 [ sermayenin b&uuml;y&uuml;mesi anlam\u0131nda] ve tabii daha geni\u015f pazarlara sahip olmay\u0131, ba\u015fka bir ifade ile rakipler aleyhine b&uuml;y&uuml;meyi ve yay\u0131lmay\u0131 gerektiriyor. &Ccedil;okuluslu \u015firketler veya tarnsnasyonal \u015firketler denilen dev kapitalist i\u015fletmeler, s&ouml;z konusu e\u011filimlerin bir sonucudur. Kapitalist &uuml;retim s&uuml;reci yo\u011funla\u015fma ve merkezile\u015fme e\u011filimini ve dinami\u011fini [tekelle\u015fme] b&uuml;nyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. \u015eimdilerde bir kapitalist i\u015fletmenin ba\u015far\u0131s\u0131, k&uuml;resel plandaki ba\u015far\u0131s\u0131yla &ouml;l&ccedil;&uuml;l&uuml;yor. En b&uuml;y&uuml;k &uuml;&ccedil;y&uuml;z &ccedil;okuluslu \u015firket [transnasyonal] d&uuml;nya &uuml;retici potansiyelinin yakla\u015f\u0131k d&ouml;rtte birini kontrol ediyor ki, bunun 5 trilyon dolarl\u0131k bir de\u011fere denk geldi\u011fi tahmin ediliyor&hellip; Royal Dutch\/Shell&#8217;in y\u0131ll\u0131k geliri \u0130ran&#8217;\u0131n GSMH&#8217;s\u0131na [milli gelir] e\u015fit&hellip; \u0130ki &ccedil;okuluslu \u015firketin, Mitsui ve General Motors&#8217;un sat\u0131\u015flar\u0131 toplam\u0131, Danimarka, Portekiz ve T&uuml;rkiye&#8217;nin GSMH&#8217;s\u0131 toplam\u0131ndan daha b&uuml;y&uuml;k&hellip; Ayn\u0131 \u015fekilde Sahra&#8217;n\u0131n G&uuml;neyindeki t&uuml;m Kara Afrika &uuml;lkelerinin GSMH toplam\u0131ndan da 50 milyar dolar daha fazla&hellip; \u0130svi&ccedil;re k&ouml;kenli bir transnasyonal olan ABB, 140 &uuml;lkede faaliyet g&ouml;steriyor. Royal Dutch\/Shell 50 &uuml;lkede petrol aramas\u0131 yap\u0131yor, 34 &uuml;lkede rafinerileri var ve &uuml;retti\u011fi petrol&uuml; 100 &uuml;lke pazar\u0131nda sat\u0131yor&hellip; Ayn\u0131 \u015fekilde \u0130ngiliz k&ouml;kenli bir kimya tekeli olan ICI , 40 &uuml;lkede &uuml;retip 150 &uuml;lkede sat\u0131yor&hellip; <\/p>\n<p>Bu y&uuml;zden emperyalizm, arizi veya istisnai bir durum de\u011fildir, kimi krallar\u0131n, imparatorlar\u0131n, siyaset&ccedil;ilerin, yada demokratik olarak \u015fe&ccedil;ilmi\u015f devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, kaprislerinin, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n, gaddarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u015fan ve s&ouml;hret d&uuml;\u015fk&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;n, ak\u0131ls\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, vb. sonucu olarak ortaya &ccedil;\u0131km\u0131yor. \u015eimdilerde ABD&#8217;nin emperyalist sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmas\u0131, Beyaz Saray&#8217;a ve Pentogona&#8217;a &ccedil;&ouml;reklenmi\u015f, neocons denilen \u015fahinlerin marifeti de\u011fildir. Beyaz Saray ve Pentoganda ba\u015fkalar\u0131 olsayd\u0131 da s&uuml;recin &ouml;z&uuml;ne dair bir de\u011fi\u015fiklik olmazd\u0131, sadece &uuml;sl&ucirc;p de\u011fi\u015firdi&hellip; &Ouml;yle oldu\u011funa dair say\u0131s\u0131z kan\u0131t ve gerek&ccedil;e mevcuttur. Bu temel nitelikten &ouml;t&uuml;r&uuml; de, kapitalizm emperyalizm &uuml;retmeden, emperyalizm sava\u015fs\u0131z, hegemonya da d&uuml;\u015fmans\u0131z varolamaz&hellip; Son d&ouml;nemde kimilerince emperyalizmin geride kald\u0131\u011f\u0131, post-emperyalist bir d&ouml;neme girildi\u011fi, ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan da [Antonio Negri- Michael Hardt] art\u0131k emperyalizmin eski emperyalizm olmad\u0131\u011f\u0131na dair tezler ileri s&uuml;r&uuml;l&uuml;yor. Bu sonuncular, son emperyalist sava\u015f\u0131n Vietnam Sava\u015f\u0131 oldu\u011funu, art\u0131k bilinen anlamada emperyalizmin gerilerde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s&uuml;r&uuml;yorlar&hellip; E\u011fer kapitalizm, kapitalizm olarak yerinde duruyor, &uuml;stelik y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yorsa, emperyalizmin art\u0131k gerilerde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya da ehlile\u015fti\u011fini iddia etmek, sadece teorik planda sakat de\u011fil, ayn\u0131 zamanda anti-kapitalist, anti-emperyalist m&uuml;cadelenin ba\u015far\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da tam bir aymazl\u0131kt\u0131r. D&uuml;n Avrupal\u0131lar, Kuzey Amerikal\u0131lar, Japonlar Asya, Afrika ve Latin Amerikaya do\u011fal kaynaklar, hammaddeler ve pazarlar i&ccedil;in gidiyorlard\u0131. Bu g&uuml;n de ABD&#8217;nin ba\u015f\u0131n\u0131 &ccedil;ekti\u011fi kollektif emperyalizm, ayn\u0131 nedenler ve gerek&ccedil;elerle Afganistan&#8217;\u0131, Irak&#8217;\u0131 i\u015fgal ediyor&hellip;Kald\u0131 ki, bundan sonra anti-emperyalizm kavram\u0131n\u0131 anti-kapitalist kavram\u0131ndan ayr\u0131, telaffuz etmemek gerekiyor. <\/p>\n<p>Kapitalizm rekabete dayan\u0131yor ve ve bir s&ouml;m&uuml;r&uuml; metabolizmas\u0131 \u015feklinde varoluyor, e\u015fitsiz geli\u015fiyor, s&uuml;rekli olarak kutupla\u015fma yarat\u0131yor. Ba\u015fka t&uuml;rl&uuml; ifade etmek gerekirse, kapitalizm kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir &ouml;ze ve i\u015fleyi\u015fe sahiptir. Bir kutupta yoksulluk &uuml;retmeden kar\u015f\u0131 kutupta zenginlik &uuml;retmesi m&uuml;mk&uuml;n olmuyor. Bu durum, kapitalist &uuml;retimin bir s&ouml;m&uuml;r&uuml; metabolizmas\u0131 olu\u015funun do\u011fal sonucudur.. [ Amerikal\u0131 golf oyuncusu Tiger Woods&#8217;un &ccedil;okuluslu \u015firket NIKE&#8217;nin Endonezyada &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t&uuml;m i\u015f&ccedil;ilerden daha &ccedil;ok kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatal\u0131m&hellip;] Ba\u015fka yerde de yazd\u0131\u011f\u0131m gibi, pramide benzeyen bir ekonomiler ve toplumlar hiyerar\u015fisi s&ouml;z konusudur. Dolay\u0131s\u0131yla, modalitesi ve bi&ccedil;imi de\u011fi\u015fse de Emperyalist d&uuml;nya sistemi her zaman egemen menrkez[ler] ve egemenlik alt\u0131ndaki &ccedil;evreden olu\u015fuyor. Daha kapitalizmin tarih sahnesine &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d&ouml;nemden itibaren [ XVI yy.] sistem hiyerar\u015fikti. Egemen &ccedil;evre [emperyalist merkezler] &ndash; egemenlik alt\u0131ndaki &ccedil;evre [ s&ouml;m&uuml;rgecili\u011fin ve emperyalizmin &ccedil;arp\u0131t\u0131p, geli\u015fme s&uuml;recini bozdu\u011fu sosyal formasyonlar] aras\u0131nda bir asimetri olu\u015ftu ve bu ilerleyen d&ouml;nemde bi&ccedil;im de\u011fi\u015ftirse de &ouml;z&uuml; hep ayn\u0131 kald\u0131, &uuml;telik her ileri a\u015famada daha da derinle\u015fti. Bu niteli\u011fi itibariyle emperyalizm kapitalizmin bir a\u015famas\u0131nda ortaya &ccedil;\u0131km\u0131\u015f bir s&uuml;re&ccedil;, bir yenilik veya orijinallik de\u011fildir. Hiyerar\u015fik d&uuml;nya sisteminin egemen konumdaki ekonomileri aras\u0131ndaki [emepreyalistler aras\u0131] rekabet, &ccedil;at\u0131\u015fma ve sava\u015f\u0131 davet ediyor. \u0130kinci emperyalistler aras\u0131 sava\u015f sonras\u0131na kadar, emperyalist &uuml;lkeler aras\u0131ndaki s&uuml;rekli &ccedil;at\u0131\u015fma ortam\u0131 s&ouml;z konusuydu ve hegemonya i&ccedil;in m&uuml;cadele eden &ccedil;ok say\u0131da emperyalist &uuml;lke vard\u0131. XIX&#8217;uncu y&uuml;zy\u0131l\u0131n hegemonik g&uuml;c&uuml; olan \u0130ngiltere ba\u015fta Fransa gibi &ldquo;eski rakiplerin&ldquo; yan\u0131nda yeni yetme emperyalist g&uuml;&ccedil;lerin (ABD, Almanya, Japonya&hellip;) bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndayd\u0131 ve y&uuml;zy\u0131l\u0131n sonunda \u0130ngilterenin ekonomik ve militer &uuml;st&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml; a\u015f\u0131nma s&uuml;recine girmi\u015fti. Zaten iki emperyalistler aras\u0131 sava\u015f [ 1914&ndash;1918 ve 1939-1945] da ge&ccedil;erli emperyalist status quo &#8216;yu bozmakta &ccedil;\u0131kar\u0131 olan emperyalist g&uuml;&ccedil;lerin dayatt\u0131\u011f\u0131 sava\u015flard\u0131. Samir Amin&#8217;in ifade etti\u011fi gibi, 1945 &ouml;cesinde emperyalizm &ccedil;o\u011ful olarak ifade ediliyordu. Emperyalist g&uuml;&ccedil;ler aras\u0131nda s&uuml;rekli rekabet ve &ccedil;at\u0131\u015fma durumu s&ouml;z konusuydu. \u0130kinci emperyalistler aras\u0131 sava\u015fta bu durum de\u011fi\u015fti. Ba\u015fta XIX&#8217;uncu y&uuml;zy\u0131l\u0131n hegemonik g&uuml;c&uuml; olan \u0130ngiltere olmak &uuml;zere Fransa, Almanya ve Japonya sava\u015ftan b&uuml;y&uuml;k g&uuml;&ccedil; kayb\u0131na u\u011frayarak &ccedil;\u0131kt\u0131lar [ zaten Almanya &ccedil;&ouml;kertilmi\u015f ve par&ccedil;alanm\u0131\u015ft\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde Japonya&#8217;da &ccedil;&ouml;kertilmi\u015fti]. Sovyet devrimi emperyalist burjuvazinin hesaplar\u0131n\u0131 alt-&uuml;st etti. Asl\u0131nda sald\u0131rgan bir Sovyetler Birli\u011fi yoktu ama daha &ouml;nce de ifade etti\u011fimiz gibi emperyalizmin [hegemonyan\u0131n] d&uuml;\u015fmana, tehdide ihtiyac\u0131 vard\u0131, ayn\u0131 \u015fimdilerde oldu\u011fu gibi. Siyasal islam, \u0130slam ter&ouml;r&uuml;r t&uuml;r&uuml; kavramlar do\u011frudan emperyalizmin [ esas itibariyle de hegemonik g&uuml;&ccedil; olan ABD&#8217;nin] d&uuml;\u015fman ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak &uuml;zere &uuml;retilmi\u015ftir&hellip; Benzer bir ideolojik manip&uuml;lasyon so\u011fuk sava\u015f i&ccedil;in de yap\u0131lm\u0131\u015f ve Sovyetler &lsquo;h&uuml;r d&uuml;nya&#8217; i&ccedil;in b&uuml;y&uuml;k bir tehdit olarak sunulmu\u015f, &uuml;stelik insanlar da buna inand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131&hellip; Emperyalizm a&ccedil;\u0131s\u0131ndan as\u0131l sorun, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanan ve &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; D&uuml;nya denilen &uuml;lkeleri emperyalist sistem i&ccedil;inde tutmakt\u0131. Bu y&uuml;zden Bat\u0131 Avrupa ve Japon burjuvazileri s\u0131n\u0131fsal &ccedil;\u0131karlar\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak, ABD taraf\u0131ndan vasalle\u015ftirilmeyi kabullendiler ve bir t&uuml;r kollektif emperyalizm durumu olu\u015ftu. Bat\u0131 Avrupa ve Japon burjuvazileri i&ccedil;in &Uuml;c&uuml;nc&uuml; D&uuml;nya&#8217;n\u0131n &ccedil;ekip &ccedil;evrilmesinin ABD&#8217;ye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 uygun d&uuml;\u015f&uuml;yordu. Zira, tart\u0131\u015fmas\u0131z bir hegemonik g&uuml;&ccedil; durumuna gelmi\u015f olan ABD, gerekti\u011finde askeri olarak da emperyalist burjuvazinin &ccedil;\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyabilir durumdayd\u0131 ve koruyordu. Bilindi\u011fi gibi, bir emperyalist devletin hegemonik g&uuml;&ccedil; stat&uuml;s&uuml;ne terfi edebilmesi i&ccedil;in, rakiplerine ekonomik, militer ve siyasal-ideolojik planda &uuml;st&uuml;nl&uuml;k sa\u011flamas\u0131 gerekiyor. Fakat sistemin niteli\u011finden &ouml;t&uuml;r&uuml;, hegemonya her zaman g&ouml;reli ve ge&ccedil;icidir &hellip; Birincisi, rekabete dayal\u0131 dinamik bir sistem s&ouml;z konusu oldu\u011fu i&ccedil;in hegemonya her zaman tehdit alt\u0131ndad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla ge&ccedil;icidir; ikincisi de rakiplerin varl\u0131\u011f\u0131ndan &ouml;t&uuml;r&uuml; mutlak de\u011fildir&hellip; <\/p>\n<p>Emperyalizm kapitalizmde i&ccedil;erilmi\u015f bir temel e\u011filimin tezah&uuml;r&uuml; olsa da, emperyalist sald\u0131r\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d&ouml;nemlerden s&ouml;z etmek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r. Bu anlamda &uuml;&ccedil; tarihsel d&ouml;nemden s&ouml;z edebiliriz. Birincisi Kristof Kolomb&#8217;un maceras\u0131yla ba\u015flayan d&ouml;nemdir. Bu d&ouml;nemde y\u0131k\u0131m daha &ccedil;ok Amerika k\u0131tas\u0131nda k\u0131smen de Afrikada ger&ccedil;ekle\u015fti. \u0130kinci a\u015fama, sanayi devriminden sonra, esas itibariyle de Avrupal\u0131, Japon ve Kuzey Amerika kapitalist devletleri aras\u0131nda hammaddeler ve d&uuml;nya pazar\u0131 i&ccedil;in rekabetin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 XIX y&uuml;zy\u0131l\u0131n son &ccedil;e\u011fre\u011fi ve XX&#8217;inci y&uuml;zy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na raslam\u0131\u015ft\u0131. Bug&uuml;nk&uuml; hiyerar\u015fik d&uuml;nya sisteminin olu\u015fumu, s&ouml;z konusu ikinci kapsaml\u0131 sald\u0131r\u0131 d&ouml;neminde tamamlanm\u0131\u015f, &ccedil;evre-merkez asimetrisi ve ikili\u011fi tamamlanm\u0131\u015ft\u0131. &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml; de 1980 den sonra, esas itibariyle de Sovyet Sisteminin &ccedil;&ouml;kt&uuml;\u011f&uuml; 1990 sonras\u0131nda ortaya &ccedil;\u0131kan emperyalist sald\u0131r\u0131d\u0131r ama emperyalizm kavram\u0131 kullan\u0131lm\u0131yor&hellip;Bir edeb-i kel&acirc;m yap\u0131larak k&uuml;reselle\u015fme deniyor. San\u0131lmas\u0131 ki bu sald\u0131r\u0131lar kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kald\u0131 veya kal\u0131yor. Birinci kapsaml\u0131 sald\u0131r\u0131ya k&ouml;le isyanlar\u0131 damgas\u0131n\u0131 vurdu. \u0130kinci kapsaml\u0131 emperyalist sald\u0131r\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 &lsquo;ulusal kurtulu\u015f hareketleri&#8217; oldu. \u015eimdilerde k&uuml;reselle\u015fme denilen &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; kapsaml\u0131 sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 da d&uuml;nyan\u0131n her yerinde m&uuml;cadeleler y&uuml;kseliyor ve y&uuml;kselecektir&hellip; <\/p>\n<p>K&uuml;reselle\u015fme denilen neoliberal emperyalist sald\u0131r\u0131n\u0131n amac\u0131, her zaman oldu\u011fu gibi \u015fimdilerde kibarca G&uuml;ney denilen &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; D&uuml;nya &uuml;lkelerini sermayenin s\u0131n\u0131rs\u0131z s&ouml;m&uuml;r&uuml;, ya\u011fma ve talan\u0131na a&ccedil;makt\u0131r. XXI&#8217;inci y&uuml;zy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda s&ouml;z konusu s&ouml;m&uuml;r&uuml;, ya\u011fma ve talan tarihte g&ouml;r&uuml;lmemi\u015f kapsam ve derinli\u011fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde, kapitalizmden, emperyalizmden, s&ouml;m&uuml;r&uuml;den, vb. s&ouml;z edilmiyor olu\u015fu, rahats\u0131z edicidir ve do\u011frudan ideolojik k&ouml;lelikle ilgilidir. Bu durum yukarda zikretti\u011fimiz bir tespiti de do\u011fruluyor. Bu g&uuml;n s&ouml;m&uuml;rgeci emperyalist devletlerin do\u011frudan s&ouml;m&uuml;rgesi olan hemen hi&ccedil;bir &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; D&uuml;nya &Uuml;lkesi yok, ama do\u011frudan s&ouml;m&uuml;rge olduklar\u0131 d&ouml;nemdeki gibi &lsquo;d\u0131\u015f&#8217; s&ouml;m&uuml;r&uuml;ye maruzlar&hellip; Yer alt\u0131 ve yer &uuml;st&uuml; kaynaklar\u0131, be\u015feri zenginlikleri [i\u015fg&uuml;c&uuml;] ve pazarlar\u0131 emperyalist \u015firketlerin s\u0131n\u0131rs\u0131z kullan\u0131m\u0131na sunulmu\u015f durumda. Bunun nedeni &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; D&uuml;nya&#8217;daki rejimlerin b&uuml;t&uuml;n&uuml;yle yeniden kompradorla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla &lsquo;ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k&#8217; bir safsatad\u0131r ve ulus-devletler de emperyalizmin bir egemenlik arac\u0131na d&ouml;n&uuml;\u015fm&uuml;\u015f durumdad\u0131r&hellip; Bi&ccedil;imsel ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sahip uydu devletlerin ekonomik ve sosyal politikalar\u0131 b&uuml;t&uuml;n&uuml;yle emperyalist merkezlerin kurumlar\u0131 [IMF, D&uuml;nya Bankas\u0131, D&uuml;nya Ticaret &Ouml;rg&uuml;t&uuml;, vb.] taraf\u0131ndan dikte ettiriliyor&hellip; Ulusal ayg\u0131tlar emperyalizmin ayak i\u015flerine ko\u015fulmu\u015f durumda&hellip; B&uuml;y&uuml;k \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n , d&uuml;nyan\u0131n t&uuml;m zenginli\u011fini &uuml;reten Yery&uuml;z&uuml;n&uuml;n L&acirc;netlilerinin bu kapsaml\u0131 emperyalist sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz ve tepkisiz kalaca\u011f\u0131 san\u0131lmas\u0131n. Sald\u0131r\u0131 mutlaka kar\u015f\u0131l\u0131k bulacakt\u0131r. Bu sefer s&ouml;m&uuml;rgeciler ve emperyalistlere kar\u015f\u0131 m&uuml;cadele, yerli komprador egemenlere, yerli oligar\u015filere kar\u015f\u0131 m&uuml;cadeleyle birlikte y&uuml;r&uuml;yebilir. Art\u0131k m&uuml;cadele ayn\u0131 anda anti-kapitalist, anti-emperyalist olmak zorunda, zira kapalizm emperyalizmdir&hellip; Fakat, ger&ccedil;ek anlamda sosyalist bir d&uuml;nya d&uuml;zeni kurma perspektifinden yoksun bir anti-emperyalist, anti-kapitalist m&uuml;cadelenin kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131 sa\u011flamas\u0131 m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir&hellip; ABD&#8217;nin dayatt\u0131\u011f\u0131 barbarl\u0131k ve vah\u015fet bir kader de\u011fil. E\u015fitli\u011fin, karde\u015fli\u011fin, dayan\u0131\u015fman\u0131n ge&ccedil;erli oldu\u011fu, do\u011faya sayg\u0131l\u0131, s&ouml;m&uuml;r&uuml;s&uuml;z, s\u0131n\u0131rlalar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, tam bir sa&ccedil;mal\u0131k olan ulus-devletin ge&ccedil;mi\u015fin k&ouml;t&uuml; bir an\u0131s\u0131 olarak kald\u0131\u011f\u0131 bir d&uuml;nya ve insanl\u0131k toplumu olu\u015fturmak m&uuml;mk&uuml;n ve gereklidir&hellip; <\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/ozguruniversite.org\/\">http:\/\/ozguruniversite.org\/<\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r&#8230;<\/div>\n<p><\/div>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"230\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Latince imperium ve imperialis &#8216;den t&uuml;retilmi\u015f bir kavram olan emperyalizm , bir ulusun [esas itibariyle de onun egemen farksiyonunun] &ccedil;\u0131kar\u0131 i&ccedil;in, ba\u015fka ulus veya uluslar\u0131n [halklar\u0131n] hazinelerine, zenginli\u011fine, topra\u011f\u0131na, eme\u011fine, yeralt\u0131 ve yer&uuml;st&uuml; kaynaklar\u0131na el koymas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yan bir egemenlik &#8211; ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bi&ccedil;imi olarak tan\u0131mlanabilir. Bir egemen devletin bir ba\u015fka ulusun [halk\u0131n, toplulu\u011fun] zenginli\u011fine el koymas\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-230","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}