{"id":224,"date":"2005-12-27T00:52:36","date_gmt":"2005-12-26T23:52:36","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/12\/27\/yurtseverlik-ve-yurtsever-hareketin-ahlak-2\/"},"modified":"2005-12-27T00:52:36","modified_gmt":"2005-12-26T23:52:36","slug":"yurtseverlik-ve-yurtsever-hareketin-ahlak-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/yurtseverlik-ve-yurtsever-hareketin-ahlak-2\/","title":{"rendered":"Yurtseverlik ve Yurtsever Hareketin Ahlak\u0131 – 2"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>47 Minute, 29 Second <\/div>\n\n <\/div>
“Ne istedi\u011fini bilmelisin
Söyledi\u011fin \u015fey istedi\u011fin \u015fey olmal\u0131
Do\u011fru buldu\u011funu söylemelisin
Bunu neden do\u011fru buldu\u011funu temellendirmelisin
Olan\u0131n ne oldu\u011funu ciddiye almal\u0131s\u0131n
Fakat olmas\u0131 gerekeni de bilmelisin”
<\/em>                                                    Erhard Eppler
<\/strong><\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
Orkun Y\u0131ld\u0131r\u0131m
<\/strong>orkunyildirim@yahoo.com<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
\u0130nsanl\u0131k tarihi ile ilgili k\u0131sa bir hat\u0131rlatma…<\/div>\n
\n
\n
“\u0130nsan\u0131 \u015fekillendiren, içinde bulundu\u011fu ortamsa, onun ortam\u0131 insanile\u015ftirilmelidir” <\/div>\n
Marx<\/div>\n
\n
Dünyada ilk ya\u015fam\u0131n olu\u015fum sürecinden bugüne kadar, canl\u0131 organizmalar ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettirebilmek için do\u011fa güçlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklere biyolojik olarak uyum sa\u011flamak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu uyumu sa\u011flayamayan milyonlarca canl\u0131 türü do\u011fan\u0131n ac\u0131mas\u0131z determinist yasalar\u0131 içinde yok olmu\u015flard\u0131r. \u0130nsan\u0131n biyolojik geli\u015fiminde de belli bir noktaya kadar bu süreç görülmü\u015f, do\u011fa güçlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimlere biyolojik evrim sayesinde uyum sa\u011flayarak bugünkü fiziksel ve biyolojik yap\u0131m\u0131za gelinmi\u015ftir. \u0130nsanlar, bir noktadan sonra do\u011fa taraf\u0131ndan tamamen belirlenme sürecini kendi lehlerine azaltarak, do\u011fadaki her de\u011fi\u015fime tabi olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 sürdürebilmek için kendinde gerçekle\u015ftirmesi gereken biyolojik de\u011fi\u015fim yerine, çe\u015fitli araçlarla do\u011fa güçlerini kontrol alt\u0131na alarak ve çevre ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek insanl\u0131k tarihini ba\u015flatmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u0130nsan ya\u015fam\u0131 her \u015feyden önce yemeyi, içmeyi, bar\u0131nmay\u0131, giyinmeyi ve di\u011fer çe\u015fitli zorunlu ihtiyaçlar\u0131 kar\u015f\u0131lamay\u0131 gerektirir. Bu zorunlu ihtiyaçlar\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek için insanlar\u0131n her zaman bilinçli pratik bir etkinlikte yani üretimde bulunmalar\u0131 gerekir. Bu ise, maddi hayat\u0131n üretilmesi için insanlar\u0131n birbirleri ve do\u011fa ile yap\u0131lacak i\u015fin gereklerine uygun bir ili\u015fkiye girmesi anlam\u0131na gelmektedir. Somut bir örnek vermemiz gerekirse; çevresinde elma a\u011fac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hiçbir \u015fey olmayan bir insan toplulu\u011fu dü\u015fünelim. Do\u011fan\u0131n determinist yasalar\u0131 sonucu biyolojik evrimle olu\u015fan bu elma a\u011fac\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hala sürdürüyor olmas\u0131nda rastlant\u0131n\u0131n pay\u0131 çok büyüktür. \u015eöyle ki, Elma a\u011fac\u0131n\u0131 olu\u015fturan tohumun bir tesadüf eseri verimli bir topra\u011fa dü\u015fmesi, kazara herhangi bir hayvan taraf\u0131ndan yenmeden filizlenip a\u011faç olmaya ba\u015flamas\u0131 ve tam bu s\u0131rada büyümesi için gerekli olan ya\u011fmurun ve uygun havan\u0131n olmas\u0131. vb asgari uygun ko\u015fullar\u0131n bir araya gelerek elma a\u011fac\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131 gerçekten büyük bir tesadüftür. Burada tohum, verimli toprak, uygun hava ve ya\u011fmurun birbiriyle ili\u015fkisi kat\u0131 bir sebep sonuç ili\u015fkisidir ama bütün bu ko\u015fullar\u0131n bir arada bulunmas\u0131 do\u011fan\u0131n iradesi olmad\u0131\u011f\u0131 için bilinçli yap\u0131lan bir süreç de\u011fil, rastlant\u0131sal bir olayd\u0131r. Bu a\u011façtaki elmayla beslenen insanlar\u0131n ise bu tesadüfler sonucu olu\u015fmu\u015f bu a\u011fac\u0131n ba\u015f\u0131na gelebilecek herhangi bir aksilikte ya\u015famlar\u0131n\u0131 devam ettiremeyecekleri aç\u0131kt\u0131r. Uygun zamanda ya\u011fmayan ya\u011fmur, a\u011faca böceklerin dadanmas\u0131 veya bir y\u0131ld\u0131r\u0131m çarpmas\u0131… gibi bir sürü aksilik orada ya\u015fayan insan türünün sonunu getirebilecektir. Burada insan do\u011fa taraf\u0131ndan tamamen belirlenmi\u015ftir diyebiliriz. Ama ne zaman insan elma a\u011fac\u0131n\u0131n olu\u015fumunun (tohum, ya\u011fmur, verimli toprak, uygun hava)<\/em> bilgisine sahip olursa ve bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda do\u011faya müdahale edebilece\u011fi araçlar\u0131 geli\u015ftirirse durum de\u011fi\u015fir. Art\u0131k ya\u011fmur ya\u011fmasa bile dereden gidip ona uygun araçla su getirebilecek, tohumun verimli topra\u011fa rastlant\u0131sal olarak dü\u015fmesi yerine kendi üretti\u011fi bu i\u015fe uygun araçlarla kendisi topra\u011f\u0131 sürüp ekimini yapacakt\u0131r. Böylece do\u011fan\u0131n belirlemecili\u011fini kendi lehine azaltabilecek, aletlerini ve bilgisini geli\u015ftirerek zorunlu ihtiyaçlar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla kar\u015f\u0131layabilecek hale gelecektir. \u0130nsanlar bunu tek tek bireyler olarak de\u011fil, topluluklar halinde koordineli bir \u015fekilde bilinçli bir pratik etkinlikte bulunarak yapabilmi\u015flerdir. Bu temel ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131larken insanlar\u0131n do\u011fa ile girdikleri ili\u015fki d\u0131\u015f\u0131nda, bir de birbirleriyle girdikleri ili\u015fkiler vard\u0131r ki, bu da üretimi sa\u011flamak için kendi aralar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 i\u015fbölümünün zorunlu bir sonucudur. Bu ili\u015fkiler ilk olarak her ne kadar insanlar\u0131n temel ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek için kurulmu\u015f olsa da, hayat\u0131n birçok alan\u0131nda farkl\u0131 formlar alarak ve çe\u015fitlenerek insan toplulu\u011funun manevi hayat\u0131n\u0131, dü\u015fünsel hayat\u0131n\u0131 yani kültürünü olu\u015fturmu\u015ftur. Do\u011fan\u0131n belirlemecili\u011fi azald\u0131\u011f\u0131 oranda dü\u015fünce ve kültür(do\u011fan\u0131n determinist ak\u0131\u015f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda olan her \u015fey-ki bu da bilinçli bir çaba ile üretilir)<\/em>, yani toplumsal hayat geli\u015fmi\u015f ve bugünkü modern toplumun seviyesine ula\u015f\u0131labilmi\u015ftir.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u0130nsan topluluklar\u0131 bilinçli bir çaba ile(emek, yani üretimi yaratan de\u011fer) <\/em>do\u011fa taraf\u0131ndan belirlenmi\u015fliklerini azaltabilmek için gerekli olan üretim tarz\u0131n\u0131 olu\u015fturmak ve onunla uyumlu olmak üzere kendi aralar\u0131nda isteklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ili\u015fkilere girmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ili\u015fkiler bir süre sonra insan\u0131n insan taraf\u0131ndan belirlenmi\u015fli\u011fini art\u0131ran, toplumu katmanlara ay\u0131ran bir hal almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ili\u015fkilerin sonucunda(insan\u0131n temel ihtiyaçlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak için üretim araçlar\u0131 ve üretim tarz\u0131na göre yap\u0131lm\u0131\u015f toplumsal i\u015fbölümü)<\/em> çe\u015fitli ayr\u0131cal\u0131klara sahip egemen bir s\u0131n\u0131f olu\u015fmu\u015f ve bu s\u0131n\u0131f da ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 korumak için kurumsal mekanizmalar\u0131 yani devleti olu\u015fturmu\u015ftur.  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Yaz\u0131y\u0131 okuyan arkada\u015flar\u0131n \u015fu anda bir sitemini duyar gibiyim. “Eeeee, bu yaz\u0131n\u0131n konusu olan ahlak ile ilgili bütün bunlar\u0131n ne alakas\u0131 var?”<\/em> Do\u011fru, bu yaz\u0131n\u0131n konusu genel anlamda ahlak ile ilgilidir. Ama ahlak tek ba\u015f\u0131na ve onu yaratan köklerinden ve üzerinde yükseldi\u011fi zeminden ba\u011f\u0131ms\u0131z ele al\u0131namaz. T\u0131pk\u0131 portakal üzerine aç\u0131klay\u0131c\u0131 bir yaz\u0131 yazmak isteyen birinin, do\u011fada portakal a\u011fac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, turunç a\u011fac\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131 ile portakal\u0131n olu\u015ftu\u011funu ve portakal\u0131n anla\u015f\u0131labilmesi için ise turunç a\u011fac\u0131n\u0131n do\u011fayla ili\u015fkisini ve portakal a\u011fac\u0131na nas\u0131l ve kimler taraf\u0131ndan dönü\u015ftürüldü\u011fünün öyküsünü anlatmas\u0131 gerekti\u011fi gibi. Ben de ahlakla ilgili aç\u0131klamalar ve belirlemeler yapmadan önce meselenin rahat anla\u015f\u0131labilmesi için zorunlu olarak ahlak\u0131n üzerinde var oldu\u011fu maddi zemini ve bu zemine esas rengini veren üretim ili\u015fkileri ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kaba hatlar\u0131yla ve k\u0131saca vermeye çal\u0131\u015ft\u0131m. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Ahlak, topluluk içinde yerle\u015fmi\u015f, kabul görmü\u015f, uyulmas\u0131 beklenen dü\u015fünce ve tutumlar\u0131 ifade eder. Ahlak\u0131n etkin bir biçimde toplumsal hayatta uygulanabiliyor olmas\u0131 için, ona uyulmas\u0131 gerekti\u011fi yönünde yayg\u0131n bir inanc\u0131n olmas\u0131 gerekir. Bu dü\u015fünce, inanç ve tutumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda yer alan etmenler her ne kadar çok çe\u015fitli olsa da iddiam\u0131z, en güçlü etkenin üretim tarz\u0131 ve ili\u015fkileri oldu\u011fudur. Buradaki ili\u015fki de basit bir sebep sonuç ili\u015fkisi de\u011fildir; üretim sürecinin biçimlendirdi\u011fi toplumun, üretim ili\u015fkileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ahlaki de\u011ferleri ko\u015fullamas\u0131 ve etkilemesi kadar, ahlak\u0131n da üretim sürecine ve di\u011fer toplumsal üst yap\u0131 kurumlar\u0131na etkilerinden bahsedebilece\u011fimiz kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etkile\u015fim ve dönü\u015füm süreci söz konusudur. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“…Bir insan\u0131n ki\u015fili\u011finin olu\u015fumunu ele alal\u0131m. Böyle bir süreçte pek çok gücün ve ko\u015fulun rol oynad\u0131\u011f\u0131 aç\u0131kt\u0131r. Ama yinede ilk ya\u015flarda çocu\u011fun ki\u015fili\u011finde temel belirleyici rol oynayan bir dizi deneyim ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Örne\u011fin ana baban\u0131n ölmesi, ya da kurallara s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 bir yeti\u015ftirme tarz\u0131. Bu ki\u015finin karakterinde nihai bir rol oynar sadece uzun vadede de\u011fil, \u015fimdi de. \u015eu anda ki\u015finin ya\u015fam\u0131nda ayr\u0131 bir güç de\u011fildir, hatta en büyük güçte olmas\u0131 gerekmez. Ancak yinede o, bütün di\u011fer güçleri kendi çevresinde örgütleyen, onlar\u0131 kendisine tabi k\u0131lan, ki\u015finin karakterinin öteki yönlerine rengini veren, onlara anlam ve önem kazand\u0131ran bir güçtür. Bir müzik parças\u0131n\u0131n temas\u0131 gibidir, bazen öne ç\u0131kar, bazen gerileyerek uzakla\u015f\u0131r, ama her zaman eserin bütünlü\u011fünü sa\u011flayan örgütleyici ilkeyi olu\u015fturur. Nihayet, di\u011fer faktörler ve ko\u015fullar bu temel belirleyici unsura aç\u0131kça tepki gösterebilir ve onu de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fratabilirler…”   <\/em>(Marx’\u0131n Özgürlük Eti\u011fi, George G. Brenkert, sf 67, Ayr\u0131nt\u0131 yay\u0131nlar\u0131)
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Toplumlar\u0131n da bir karakteri vard\u0131r. Ayn\u0131 insan ki\u015fili\u011finde oldu\u011fu gibi çok farkl\u0131 etmenlerden olu\u015furlar. Ama yukar\u0131daki örnekte oldu\u011fu gibi toplumlara da rengini veren ve di\u011fer etmenlerden daha güçlü, daha kapsay\u0131c\u0131 ve daha karma\u015f\u0131k bir \u015fekilde etkide bulunan unsur, maddi ya\u015fam\u0131n üretilme tarz\u0131d\u0131r. Yani insanlar\u0131n ihtiyaç ve arzular\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama zorunlulu\u011fu ve özellikle de bunu yapmaya çal\u0131\u015f\u0131rken izledi\u011fi tarzd\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Bütün toplumsal projeler niteliklerine uygun çe\u015fitli sözle\u015fmelere dayan\u0131r. Bu toplumsal projeler birbirlerinden ne kadar farkl\u0131 olsa da, sözle\u015fmelerin topluma sunulu\u015f mant\u0131\u011f\u0131 temelde ayn\u0131d\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

Ø       Kapsay\u0131c\u0131 bir dü\u015fünce önermek, (birle\u015ftirmek, birle\u015ftirici bir hedef göstermek)
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

Ø       Bu dü\u015fünceye göre bir ay\u0131r\u0131m yapmak, (bölmek, bu hedefe uyanlar ve uymayanlar aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m gözetmek)
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

Ø       Yap\u0131lacak i\u015fi belli ölçütlere göre tan\u0131mlamak (hekimlik, marangozluk, müritlik, siyasal parti üyeli\u011fi)
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

Ø       Hedef ekseninde birle\u015fenler aras\u0131nda özel dayan\u0131\u015fma kurallar\u0131, töreler, gelenekler olu\u015fturmak
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

Ø       Özel grubun d\u0131\u015f\u0131nda kalan, ancak etkilenmesi gereken di\u011fer gruplarla olan ili\u015fkileri (“özel-genel” ili\u015fkisini) düzenleyen kurallar koymak, (zanaatlarda i\u015fe hile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n önlenmesi, çar\u015f\u0131-pazar kurallar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131n ö\u011fütlenmesi, topluma yararl\u0131 oldu\u011funu gösterecek, genel kabulü kolayla\u015ft\u0131racak tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n geli\u015ftirilmesi)  
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

Bunlar, herhangi bir toplulu\u011fun, tarihin herhangi bir döneminde geli\u015ftirebilece\u011fi her türden toplumsal örgütlenmenin ve örgütsel etkinli\u011fin ba\u015fl\u0131ca özellikleridir.”               <\/em>(Sosyalist Mücadele Eti\u011fi, Özgür Üniversite Kitapl\u0131\u011f\u0131, Ayd\u0131n Çubukçu’nun yaz\u0131s\u0131, sf 39)
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Her topluluk, grup ya da toplum kendi ahlak\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Her ne kadar bunu bir ahlak teorisi \u015feklinde sistematik bir \u015fekilde yapmasa da, günlük ya\u015fam içinde ahlaki davran\u0131\u015f, e\u011filim ve tutumlar\u0131n sizi çepeçevre ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 görebilirsiniz. Ahlaki davran\u0131\u015f, e\u011filim ve tutumlar\u0131 olu\u015fturan de\u011ferler ile toplumun öteki veçheleri aras\u0131ndaki ili\u015fki önemlidir. Zira bu de\u011ferlerin olu\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunan etkenler, toplumun irili ufakl\u0131 bütün veçhelerinin karma\u015f\u0131k, do\u011frudan veya dolayl\u0131 etkile\u015fimine tabidir. Toplulu\u011fun üzerinde yükseldi\u011fi ana zemin maddi hayat\u0131n üretimi ve bu üretimin tarz\u0131d\u0131r. Fakat bu durum bütün kültürel ve ahlaki ö\u011feleri belirli bir an için en güçlü bir \u015fekilde üretim tarz\u0131n\u0131n biçimlendirdi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Maddi ya\u015fam\u0131n üretilme tarz\u0131 ana kapsay\u0131c\u0131 etkendir, bazen vurgusu fazla olur, bazen az olur ama toplumun kapsay\u0131c\u0131 temel etkeni oldu\u011fu aç\u0131kt\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Yurtsever hareket özelinde konu\u015facak olursak amac\u0131m\u0131z, Kürtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bütün alanlarda Kürt kültürel ve demokratik haklar\u0131n\u0131 kazanma ve Kürdistan’da kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z siyasi ayg\u0131t\u0131m\u0131z\u0131 kurmakt\u0131r. Bu amaca ula\u015fabilmek için sistemli ve koordineli hareket edebilme yetene\u011fi kazanm\u0131\u015f, kendi içinde tutarl\u0131 bir eylem plan\u0131na sahip bir topluluk yaratabilmek gerekir. Her toplulukta oldu\u011fu gibi bu toplulu\u011fun da de\u011fer yarg\u0131lar\u0131, ahlak\u0131, hareket tarz\u0131 ya süreç içerisinde pratik etkinlik içinde olu\u015fturulur, ya da insanlara bu sürecin d\u0131\u015f\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olarak sunulur. Dinlerde oldu\u011fu gibi d\u0131\u015fardan haz\u0131rlan\u0131p insanlar\u0131n hayat\u0131na dayat\u0131lan ahlaki yarg\u0131 ve ilkelerin insanlar\u0131n pratik hayat\u0131yla çeli\u015fti\u011fini, toplumsal de\u011fi\u015fimlere uygun bir ahlaki de\u011fi\u015fime bu yöntemin cevap veremedi\u011fini gördük ve hala günümüzde de gözlemleyebiliyoruz. O yüzden biz pratik etkinlik içerisinde amac\u0131m\u0131za ve gelecekte kuraca\u011f\u0131m\u0131z topluma uygun ahlaki bir çerçeveyi bugünden mücadele içinde tart\u0131\u015farak haz\u0131rlamaya ba\u015flamal\u0131y\u0131z.   <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Bizim Ahlak\u0131m\u0131z, (“olmas\u0131 gerekenler” <\/em>ve “olanlar”<\/em>)<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

1-      Ahlak sorununa nas\u0131l yakla\u015fmal\u0131y\u0131z?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“Yok edilecek dünyan\u0131n yerine (yaln\u0131zca baz\u0131 temel özellikleriyle bile olsa) konabilecek bir anlay\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 sürece, insan ruhunu y\u0131k\u0131c\u0131 bir mücadeleye atmak onu incitir”          Kropotkin <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Yaz\u0131m\u0131z\u0131n birinci k\u0131sm\u0131nda da söyledi\u011fimiz gibi, bizler bütün zamanlar ve mekânlar için de\u011fi\u015fmez standart ahlaki yarg\u0131lar\u0131n oldu\u011funu dü\u015fünmüyoruz. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, bu belirlememiz kesinlikle “ahlaki yarg\u0131lar\u0131n olmamas\u0131 gerekti\u011fi”<\/em> anlam\u0131na gelmez. Bizim söyledi\u011fimiz sadece belirli bir zamanda, belirli bir dönemde geçerli olan ahlaki yarg\u0131lar\u0131n de\u011fi\u015fmez evrensel nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131, toplumsal hayat geli\u015ftikçe ve de\u011fi\u015ftikçe ahlaki de\u011ferlerin farkl\u0131la\u015fabilece\u011fi, farkl\u0131 toplumlar\u0131n birbirinden çok farkl\u0131 ama hiçbiri de yanl\u0131\u015f olmayan ahlaki yarg\u0131lara sahip olabilece\u011fidir. Burada anlatmak istedi\u011fimin özü \u015fudur. Ahlak ve etik konusuna, tamamlanm\u0131\u015f ve her yerde geçerli nihai yan\u0131tlar vermeyece\u011fiz, ahlak sorununa bizlerin nas\u0131l yakla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi ile ilgili yakla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 netle\u015ftirmeye çal\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u015eimdi ahlaka bak\u0131\u015f aç\u0131m\u0131z\u0131 biraz daha açmam\u0131z gerekir. Öncelikle her toplulu\u011fun ahlak kurallar\u0131 vard\u0131r ve olmal\u0131d\u0131r kabulü üzerinden hareket etti\u011fimizi söylemeliyim. Ahlak meselesine bak\u0131\u015fta temel olarak iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Birincisi, ahlak\u0131n, toplumu ve bireyleri ölçebilen ve bireysel irade ile de\u011fi\u015ftirebilecek bir standartlar dizisi oldu\u011fu kabulüdür. Bu bak\u0131\u015fta ahlak olu\u015ftu\u011fu çevre ko\u015fullar\u0131ndan kopart\u0131larak bir bireysel irade sorunu olarak sunulmaktad\u0131r. Buna göre davran\u0131\u015f ve tutumlar\u0131ndan ki\u015fi yüzde yüz sorumludur ve her davran\u0131\u015f\u0131 üzerinde biricik belirleyici kendisi oldu\u011fundan, sorumluluk da tamamen kendisine aittir. Böylece bu e\u011filim herhangi bir bireysel ahlaki soruna, yüksek ahlaki ilkeler olu\u015fturarak çözüm bulmaya çal\u0131\u015f\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kinci ve bizim de tercih etti\u011fimiz yakla\u015f\u0131ma göre, ahlaki yarg\u0131lar pratik insan etkinli\u011finden ç\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu dü\u015fünce, bireysel ahlaki sorunlar\u0131 aç\u0131klamadan önce, bireyin içinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun analiz edilmesini, genel toplumsal kavramlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerini aç\u0131klamay\u0131 gerektirir. \u0130ki yakla\u015f\u0131m\u0131n fark\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 için George G. Brenkert’in Marx’\u0131n Özgürlük Eti\u011fi kitab\u0131nda verdi\u011fi güzel bir örne\u011fi birkaç küçük de\u011fi\u015fiklikle aktarmay\u0131 önemli buluyorum. “Tarihsel maddecilik ahlak\u0131 \u015föyle tan\u0131mlar: \u0130nsan, di\u011fer birçok insanla beraber bir hapishane arabas\u0131ndad\u0131r. Araba ile ba\u015fka bir yere nakledilmektedir. Arac\u0131n içinde di\u011fer insanlarla beraber istedi\u011fini yapabilir. Ancak bu insanlar\u0131n eylemleri ve kararlar\u0131 bu araçla ve bu arac\u0131n hareketi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalacakt\u0131r. Bu durumda özgürlük ancak ahlak\u0131n baz\u0131 taleplerini kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Ki\u015fi arac\u0131n içine kapat\u0131lm\u0131\u015f olsa da, birlikte oldu\u011fu di\u011fer mahkûmlara \u015fu ya da bu \u015fekilde davranmakta, onlara yard\u0131mc\u0131 olmakta ya da onlar\u0131 incitmekte özgür oldu\u011fu ölçüde o ki\u015fi ahlaki bir varl\u0131kt\u0131r.” Burada hapishane arac\u0131 toplumsal yap\u0131, ki\u015finin araç içerisindeki davran\u0131\u015f\u0131 da onun ahlaki yan\u0131 yani bireysel iradesi ile yapt\u0131\u011f\u0131ndan sorumlu oldu\u011fu aland\u0131r. Tabi bu örne\u011fin eksik kalan yan\u0131, insan iradesinin ve ahlaki yarg\u0131lar\u0131n\u0131n hapishane arabas\u0131n\u0131n yönünü belirlemede bir etkilerinin oldu\u011fudur.<\/em>” <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Meseleyi böyle koyduktan sonra, \u015fu küçük örnek ile son kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da gidermemiz önemlidir. H\u0131rs\u0131zl\u0131k yapan birini, kendi iradesi ile yapt\u0131\u011f\u0131 eylemden dolay\u0131, yüzde yüz sorumlu tutarak cezaland\u0131rmak yanl\u0131\u015ft\u0131r. Çünkü h\u0131rs\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumsal sistemdeki, ekonomik, s\u0131n\u0131fsal, kültürel e\u015fitsizlikler göz önüne al\u0131n\u0131rsa, çalma fiilinin yetkisinin tamamen kendisinde olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu fiilden dolay\u0131 tamamen sorumlu tutulamayaca\u011f\u0131 bir durum oldu\u011fu görülür. E\u015fitsizli\u011fin toplum genelinde yasalar ve ahlaki yarg\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile korundu\u011fu, asgari insanca ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n ba\u015fka birilerinin ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yerde çalmak sistemin tek aç\u0131k b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 zorunlu bir yol olabilmektedir. Zorunlu yap\u0131lan fiillerde ise yetki ve sorumluluk tamamen yapana ait de\u011fildir. Ama Burjuva ahlaki yarg\u0131lar\u0131 bir insan\u0131n sistemin tek aç\u0131k b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 kap\u0131dan gitmesine, ki\u015finin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fin yetkisine tamamen sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n, onu yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015ften tamamen sorumlu tutabilmektedir. \u0130\u015f aray\u0131p bulamayan, sistemin me\u015fru yollar\u0131 içerisinde ailesini geçindirme imkân\u0131ndan yoksun olanlar, aç olanlar, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapt\u0131ktan sonra bu i\u015fin tamamen sorumlusu say\u0131lamazlar. Onlar\u0131 ko\u015fullayan içerisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumsal hayat\u0131n maddi ve manevi ürünleridir. E\u011fer tekil bir eylemi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde yarg\u0131lamak istersek, ilk yapmam\u0131z gereken eylemi yapan ki\u015finin belirlenmi\u015fliklerini ve belirleyicilik oran\u0131n\u0131 ortaya koymakt\u0131r. Bu da ister istemez o insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 alana gitmemizi, onu sar\u0131p sarmalayan maddi ve manevi hayat\u0131 görmemizi, ili\u015fkilerini ortaya koyabilmemizi gerektirmektedir. Bunun sonucunda bu eylemde öznenin yüzde \u015fu kadar belirlemecili\u011fi vard\u0131r ve dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 fiilin o kadar\u0131ndan sorumludur, geri kalan sorumluluk pay\u0131 bir bütün halinde topluma aittir diyebiliriz. Bu durum h\u0131rs\u0131zl\u0131k olay\u0131n\u0131 ve yapan\u0131, ahlaki olarak yarg\u0131lay\u0131p mahkûm etmeyece\u011fimiz anlam\u0131na gelmez. Ancak \u015fu anlama gelir ki ondan önce o eylemin ve failin içinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumsal ko\u015fullar ve ili\u015fkileri mahkûm etmeliyiz. Her ne kadar süreç bu kadar mekanik i\u015flemese de temel mant\u0131k olarak meseleye böyle bakmam\u0131z, herhangi tekil bir olay\u0131 de\u011ferlendirirken en do\u011fru sonuçlara varmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.         <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Ahlaka farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131mda etik tart\u0131\u015fmalar\u0131nda ortaya ç\u0131kmaktad\u0131r. Birinci yakla\u015f\u0131m görev eti\u011fine dayal\u0131 ahlak anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f\u0131 k\u0131saca “yapacaks\u0131n”<\/em> ya da “yapmayacaks\u0131n”<\/em> \u015feklinde formüle edebiliriz. Belirli ahlaki kurallara ve görevlere uygun davranmak anlam\u0131na gelen bu anlay\u0131\u015f\u0131n günümüzde pek çok örne\u011fini görebilmekteyiz. Özellikle dinsel ve geleneksel ahlaki anlay\u0131\u015f tamamen bu mant\u0131k üzerine kurulmu\u015ftur. Bir insan\u0131n bu zihniyete göre ahlakl\u0131 olup olmamas\u0131, onun için konulan ahlaki davran\u0131\u015f kurallar\u0131na ne kadar uyup uymad\u0131\u011f\u0131 ile ölçülebilir. Bir dizi davran\u0131\u015f tipini yapmay\u0131, bir di\u011fer davran\u0131\u015f tipini yapmamay\u0131 gerektiren bu ahlaki anlay\u0131\u015fa göre, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplum içinde günlük ya\u015fam etkinlikleriyle ahlaki davran\u0131\u015f tipleri aras\u0131nda ortaya ç\u0131kan çeli\u015fki, ki\u015finin zay\u0131f iradesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Burada ya\u015fam\u0131n içerisinden ç\u0131kart\u0131lmayan, d\u0131\u015fardan yüksek bir ideal taraf\u0131ndan verilmi\u015f ahlaki davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n günlük ya\u015fam etkinli\u011fi içerisinde çat\u0131\u015fmas\u0131nda, d\u0131\u015fardan verilmi\u015f bu ahlaki davran\u0131\u015f modelleri sorgulanmaz. Din için do\u011faüstü bir güç taraf\u0131ndan verildi\u011fi kabul edilen, Burjuva pozitivistleri için yetkin, bilgili masa ba\u015f\u0131 filozoflar\u0131 taraf\u0131ndan verildi\u011fi kabul edilen yüksek ahlaki ilkelerin günlük ya\u015famda hayata geçirilemiyor olmas\u0131, onlar aç\u0131s\u0131ndan daha cahil, kafas\u0131 çal\u0131\u015fmayan, basit güdülerine teslim olmu\u015f insan topluluklar\u0131n\u0131n meseleyi kavramadaki ve uygulamada ki eksikliklerinden kaynaklanmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Di\u011fer bir yakla\u015f\u0131m ise Erdem eti\u011fine dayal\u0131 bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ahlak\u0131 geli\u015ftirmenin kural, ilke ve davran\u0131\u015f tipleriyle de\u011fil, belirli e\u011filimlerin ve karakter özelliklerinin geli\u015ftirilmesiyle olmas\u0131 gerekti\u011fini savunur. K\u0131saca bu anlay\u0131\u015f insanlara “yapacaks\u0131n, yapmayacaks\u0131n” yerine “\u015föyle ol”<\/em> demektedir. Erdem, yetkinlik ve ya\u015fam\u0131n zenginle\u015ftirilmesi pe\u015findedir. \u0130nsanlar\u0131 belli davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131na hapsetmek yerine, herhangi bir erdemin insanlar\u0131n ki\u015fili\u011finde geli\u015ftirilmesinin olanaklar\u0131n\u0131 yaratmak, o erdemden kaynaklanan farkl\u0131 ve yanl\u0131\u015f olmayan birçok davran\u0131\u015f prati\u011finin ortaya ç\u0131kmas\u0131na ve bu sayede de toplumsal hayat\u0131n ve insan\u0131n iç dünyas\u0131n\u0131n zenginle\u015ftirilmesine katk\u0131da bulunmak bu yakla\u015f\u0131m\u0131n en önemli sonuçlar\u0131ndan biridir. Toplumumuza bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda gelenek ve dinlere belli bir mesafede duran, ama ki\u015fili\u011fini ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 çok takdir etti\u011fimiz birçok insana rastlar\u0131z. Bu insanlar\u0131n birço\u011funun ahlaki yükümlülükler hissetmemesine ra\u011fmen, gerek ba\u015fkalar\u0131yla ili\u015fkilerinde, gerekse toplumsal sorumluluk duygular\u0131ndaki geli\u015fmi\u015fli\u011fi sa\u011flayan, o insan\u0131n kendinde kayg\u0131s\u0131n\u0131 duydu\u011fu erdemli olma idealidir. Kendi aram\u0131zda ve ba\u015fkalar\u0131yla olan ili\u015fkilerde geli\u015ftirece\u011fimiz ahlaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n temelinde bu anlay\u0131\u015f\u0131n rol oynamas\u0131 gerekti\u011fini dü\u015fünüyorum. Zira do\u011fan\u0131n bin bir çe\u015fitlili\u011fine ra\u011fmen toplumsal hayat\u0131 standart ahlaki davran\u0131\u015f tiplerine göre tan\u0131mlaman\u0131n, onu fakirle\u015ftirece\u011fini ve insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 bilincini öldürece\u011fini tarihsel deneyimlerimiz bize göstermi\u015ftir.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Her toplumsal geli\u015fim sürecinde olu\u015fan bilinç, daha önceki ve farkl\u0131 toplumlar\u0131n bilinciyle baz\u0131 ortak e\u011filimler ve fikirler içerir. Her ne kadar toplumsal ko\u015fullar ve ya\u015fam tarz\u0131 birbirlerine benzemez ise de, bu ortak baz\u0131 fikirlerin geli\u015fmeyece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ahlak içinde durum böyledir. Standart, bütün zamanlar ve mekânlar için de\u011fi\u015fmez ahlaki ilkeler olmasa da, ortak baz\u0131 ilke ve fikirlere ula\u015fmak mümkündür. Tabii ki bu ortak ilkelerin en fazla genel çerçevesini koyabilmeli ve özgün, yarat\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131na aç\u0131k kap\u0131 b\u0131rakabilmeliyiz. Toplumlar\u0131n ahlaki gereksinmelerinin pratik etkinlikten ç\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak ve ahlaki bir mükemmelle\u015fmeye bu pratik içinde eri\u015filebilece\u011fini kabul etmek gerekir. Ayn\u0131 zamanda geçmi\u015fte uygulanm\u0131\u015f ahlaki standartlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve yetersizliklerini bilince ç\u0131kartarak, en az\u0131ndan daha ileri ahlaki standartlar\u0131 olu\u015fturma çabas\u0131na girmeliyiz, tabii ki pratik hayattan kopmadan. Victor Serge’nin kendi deyi\u015fiyle “bütün taktik etkenler kar\u015f\u0131s\u0131nda öncelik ta\u015f\u0131yan üç nokta vard\u0131 ve bana pahal\u0131ya mal olsa bile, aç\u0131kça ve hiçbir ödün vermeden sad\u0131k kalm\u0131\u015ft\u0131m.”<\/em> Belirtti\u011fi gibi her \u015feyden önce temel almam\u0131z gereken evrensel fikirler vard\u0131r ve olmal\u0131d\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“1- \u0130nsan\u0131n savunulmas\u0131. \u0130nsana sayg\u0131 duyulmas\u0131. \u0130nsan\u0131n haklar\u0131 tan\u0131nmal\u0131, güvenli\u011fi sa\u011flanmal\u0131 ve ona de\u011fer verilmelidir. Bunlar olmadan sosyalizm olmaz. Bunlar olmadan her \u015fey sahte, bo\u015f ve yarars\u0131zd\u0131r. Demek istedi\u011fim \u015fudur; Bu insan kim olursa olsun isterse insanlar\u0131n en adisi –“s\u0131n\u0131f dü\u015fman\u0131”, bir burjuvan\u0131n o\u011flu ya da torunu- olsun, buna ald\u0131r\u0131\u015f etmem. Bir insan\u0131n insan oldu\u011fu asla unutulmamal\u0131d\u0131r. Bu gerçek her gün her yerde, kendi gözlerimin önünde unutuluyor ve olabilecek en isyan ettirici, anti-sosyalist \u015fey de bu…
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

2- Hakikatin savunulmas\u0131. \u0130nsan\u0131n ve kitlelerin hakikatte haklar\u0131 vard\u0131r. Tarihin sistematik biçimde çarp\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 da, bütün ciddi haberlerin (salt ajitatif bir rolle k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olan) bas\u0131nda sansür edilmesini de onaylayamam. Bence hakikat, entelektüel ve ahlaki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n bir ön ko\u015fuludur. Hakikatten söz etmek, dürüstlükten söz etmek demektir ve bunlar\u0131n ikisi de insan\u0131n hakk\u0131d\u0131r.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

3- Dü\u015füncenin savunulmas\u0131. Hiçbir alanda gerçek bir entelektüel ara\u015ft\u0131rmaya izin verilmiyor. Her \u015fey al\u0131nt\u0131larla beslenen bir menfaatçili\u011fe indirgeniyor…Ben, sosyalizmin, fikirlerin birbirleriyle rekabeti, ele\u015ftirisi ve mücadelesi d\u0131\u015f\u0131nda bir yolla entelektüel anlamda geli\u015femeyece\u011fini, zamanla ya\u015fam\u0131n kendisinin düzeltece\u011fi hatalar yapmaktan korkmamam\u0131z, bunun yerine dura\u011fanl\u0131k ve tepkisellikten uzak durmam\u0131z gerekti\u011fini, insana duyulan sayg\u0131n\u0131n, onun her \u015feyi bilme hakk\u0131yla dü\u015fünme özgürlü\u011fünü de içerdi\u011fini kabul ediyorum.”  <\/em>V. Serge  (Al\u0131nt\u0131, Marksizm ve Ahlak, sf 160, Steven Lukes, Ayr\u0131nt\u0131 yay\u0131nlar\u0131)  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Devrimci-sosyalist-komünist çevrelerde süren tart\u0131\u015fmalarda ahlak meselesine yan\u0131lg\u0131l\u0131 bir yakla\u015f\u0131m dikkat çekmektedir. Ahlak ile s\u0131n\u0131f kavramlar\u0131 aras\u0131nda bu kavramlar\u0131n var olu\u015funa ili\u015fkin zorunlu bir ba\u011f kurulur. Hâlbuki s\u0131n\u0131flar olu\u015fmadan öncede ilkel topluluklarda ahlaki ilkeler ve yarg\u0131lar vard\u0131. Ahlak, s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarla ortaya ç\u0131km\u0131\u015f bir olgu de\u011fildir. Bu yüzden Marx’\u0131n “her dönemin ahlak\u0131 egemen s\u0131n\u0131f\u0131n ahlak\u0131d\u0131r”<\/em> belirlemesini \u015föyle anlamamak gerekir. Hâkim s\u0131n\u0131f, s\u0131f\u0131rdan her \u015feyi kendi sistemine uyumlu bir ahlaki sistem kurmaz veya kuramaz. Geçmi\u015f ça\u011flar\u0131n gelenekleri, insanlar\u0131n asmpatileri, inanç ve önyarg\u0131lar tamamen belirlenemez. Do\u011fru yakla\u015f\u0131m \u015fudur, hâkim s\u0131n\u0131f, di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almak ve rahat bir \u015fekilde sömürü sitemini sürdürebilmek için ahlak\u0131 kullan\u0131r, biçimlendirir, yönlendirir. Ama bunu yaparken daha önce verili gelenek, e\u011filim ve ahlak\u0131 dikkate almak zorunda kal\u0131r ve kendi sisteminin ç\u0131kar\u0131na en uygun yönlendirmeyi yapar. Yoksa beyaz bir sayfadan ba\u015flayarak yeni bir ahlak kurmaz ve kuramaz.    <\/div>\n

<\/p>\n

 <\/div>\n

<\/p>\n

2-      Araç-amaç ili\u015fkisi <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“Kötü araçlar\u0131 gerektiren amaç, iyi bir amaç de\u011fildir”                          <\/div>\n

<\/p>\n

                                                                                                      K. Marx<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“…Ona ula\u015fmak için kullan\u0131lan araçlar, ula\u015f\u0131lmak istenen amaçlarla ruh ve e\u011filim olarak özde\u015f olmad\u0131kça, bir özgürle\u015fme etkeni olarak hiçbir devrim ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz.” Emma Goldman<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Araç-amaç ili\u015fkisi özellikle devrimci, sosyalist-komünist çevrelerde çok uzun zaman önce tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve bu tart\u0131\u015fma hala \u015fiddetinden bir \u015fey kaybetmeden günümüze dek sürmü\u015ftür. Tart\u0131\u015fmalarda netle\u015fen iki temel farkl\u0131 fikir olsa da, iki farkl\u0131 fakirin pratik yans\u0131mas\u0131 ço\u011fu zaman çak\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi araç-amaç ili\u015fkisine ili\u015fkin farkl\u0131 fikirlere bakal\u0131m.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

\n
Do\u011fru adam kiminle oturmaz<\/div>\n

<\/p>\n

Adalete yard\u0131m etmek için?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Hangi ilaç çok ac\u0131d\u0131r<\/div>\n

<\/p>\n

Ölen adam için?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Hangi alçakl\u0131\u011fa katlanmamal\u0131s\u0131n alçakl\u0131\u011f\u0131<\/div>\n

<\/p>\n

Yok etmek için?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

En sonunda, dünyay\u0131 de\u011fi\u015ftirebileceksen, nedir<\/div>\n

<\/p>\n

Seni çok iyi yapabilecek olan bunun için?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Sen kimsin?<\/div>\n

<\/p>\n

Çirkefe bat<\/div>\n

<\/p>\n

Kasaba sar\u0131l, ama<\/div>\n

<\/p>\n

Dünyay\u0131 de\u011fi\u015ftir: buna ihtiyac\u0131 var!  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

B. Brecht<\/div>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Birinci dü\u015füncenin özü, Brecht’in \u015fiirinde oldu\u011fu gibi amaç için her yolun mubah oldu\u011fu ya da amac\u0131n kullan\u0131lan yol ve yöntemleri mazur gösterece\u011fi, aklayaca\u011f\u0131 fikridir. \u0130kinci dü\u015füncenin özü ise \u015föyledir: Devrimin, yeni toplumsal projelerin amac\u0131, insan\u0131n geçmi\u015f ça\u011flar\u0131n pisli\u011fi ve ili\u015fkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, eski bilinci yok ederek yerine yeni bir bilinci, ili\u015fkileri ve ahlak\u0131 getirmektir. Zaten bir devrimi en önemli k\u0131lan nokta neyi y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve ne kurdu\u011fu de\u011fil, devrime kat\u0131lanlar üzerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etki, yani sosyal, kültürel, etik dönü\u015fümlerdir. E\u011fer insanlar\u0131n genel olarak bulunduklar\u0131 topluluk ve yapt\u0131klar\u0131 eylemler taraf\u0131ndan biçimlendirildi\u011fini kabul ediyorsak bir devrimin ona kat\u0131lan, destekleyen, onla \u015fu ya da bu \u015fekilde ili\u015fkili olan bütün insanlar\u0131 ar\u0131nd\u0131rmas\u0131 ve temizlemesi gerekir. Tabi ki bu da araçlar\u0131n önemini öne ç\u0131kar\u0131r, zira ele\u015ftirdi\u011finiz, y\u0131kmaya ve benzememeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir sistemin araçlar\u0131n\u0131 ve ili\u015fkilerini kendi aran\u0131zda ya\u015fatarak dü\u015fman\u0131n\u0131zdan farkl\u0131 bir \u015fekilde olman\u0131z ve onlardan farkl\u0131 bir yere gitmeniz beklenemez. Son tahlilde aradaki fark niteli\u011fe ili\u015fkin de\u011fil, söylem ve kaba biçime ili\u015fkin bir fark olur. <\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

“Sosyalist bir devrim, gericili\u011fin bütün eski silahlar\u0131na ra\u011fmen çamura bulanarak yap\u0131lmaz ve yap\u0131lmayacakt\u0131r. \u0130ç sava\u015fta, hükümette, tart\u0131\u015fmada, örgütte baz\u0131 aç\u0131lardan etkili, bazen de en kolay çözüm yolu olabilecek, ancak devrimcilerin ve sosyalistlerin devrimci ve sosyalist olmaktan vazgeçmeden kendilerine kesinlikle yasaklamalar\u0131 gereken eylem türleri vard\u0131r. Toplumsal mücadelenin bütün eski yöntemleri bize yaramaz, çünkü onlar\u0131n hepsi de, ayn\u0131 ölçüde bizi u\u011fruna mücadele etti\u011fimiz amaca götürmez. Dü\u015fmanlar\u0131m\u0131zdan daha üst düzeyde bir bilince ula\u015f\u0131rsak, kararl\u0131l\u0131kta, vizyonda, enerjide ve insanl\u0131kta üstün olursak, en güçlünün biz oldu\u011funu kan\u0131tlar\u0131z. Bu dört ko\u015ful gerçeklikte birbirinden ayr\u0131lamaz, onlar, tek bir bütün olu\u015fturur…”<\/em>                 V. Serge  (Al\u0131nt\u0131, Marksizm ve Ahlak, sf 162, Steven Lukes, Ayr\u0131nt\u0131 yay\u0131nlar\u0131)  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Devrimci çevrelerde genel olarak “amaç için her araç mubaht\u0131r”<\/em> fikri do\u011fru kabul edilmiyorsa da, pratik etkinlikler s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlar veya daha uzun erimli çal\u0131\u015fmalarda genelde “olmas\u0131 gereken” de\u011fil”, “olan” ile sorunlar\u0131n halledildi\u011fine tan\u0131k oluyoruz. Tamam, \u015funu anlar\u0131m, gerçekten hayat kar\u015f\u0131m\u0131za çok farkl\u0131 nitelikte sorunlar ç\u0131karmakta ve bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n çözümünde ideal çözüm yollar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fletemeyece\u011fimiz görülmektedir. Bu sorunlar\u0131 “olanla” çözmekten ba\u015fka çaremiz olmayacakt\u0131r. Ama kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z birçok sorunda “olmas\u0131 gerekeni” yeterince zorlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 pek zannetmiyorum. Var olan toplumsal sistemin ili\u015fki biçim ve araçlar\u0131yla bir \u015feyler yapmak kolayd\u0131r, çünkü hâkim ideolojinin alan\u0131 daha geni\u015f ve etkin oldu\u011fu için onun ili\u015fki tarz\u0131na ve araçlar\u0131na ula\u015fmak daha kolayd\u0131r. Bizim sundu\u011fumuz alternatif ili\u015fki biçimi ve araçlar\u0131, yani “olmas\u0131 gereken”i hayata geçirmek zordur. Dolay\u0131s\u0131yla faydac\u0131l\u0131k mant\u0131\u011f\u0131na kay\u0131p kolay\u0131n seçilece\u011fi bir yerde, k\u0131sa vadede bir \u015feyler kazan\u0131lsa bile uzun vadede ele\u015ftirdi\u011finiz sistemin kötü bir karikatürüne dönü\u015fmekten kurtulamazs\u0131n\u0131z. Bu durum ayn\u0131 annesinin çocuk yeti\u015ftirme \u015feklini sürekli ele\u015ftiren bir çocu\u011fun, zaman\u0131 gelip de kendisinin anne olmas\u0131na benzer. E\u011fer annesinin çocuk yeti\u015ftirme tarz\u0131ndan farkl\u0131 bir tarz kendinde geli\u015ftirememi\u015f ve çocuk yeti\u015ftirme mant\u0131\u011f\u0131 ve davranma biçimi, annesinin kendisine yakla\u015f\u0131m\u0131ndan ve davranma \u015feklinden çok farkl\u0131 de\u011filse, o da ele\u015ftirdi\u011fi annesinin bir kopyas\u0131 olacakt\u0131r. Her ne kadar niyeti bu olmasa da ili\u015fki tarz\u0131 ve davran\u0131\u015f\u0131 fiili olarak bu durumu getirecektir. Çevremiz bu türden nice örneklerle doludur. Eski bir Bol\u015fevik Parti militan\u0131n\u0131n an\u0131lar\u0131ndan al\u0131nan a\u015fa\u011f\u0131daki örnek ise çok çarp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde bunu anlatmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“…Kendi ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131n di\u011fer insanlar\u0131yla birlikte ben de amaçlar\u0131n araçlar\u0131 hakl\u0131 ç\u0131kard\u0131\u011f\u0131na kesin olarak inan\u0131yordum. Bizim yüce amac\u0131m\u0131z komünizmin evrensel zafer kazanmas\u0131yd\u0131 ve bu amaç u\u011fruna her \u015fey (yalan söylemek, çalmak, çal\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 engelleyen ya da engelleyebilecek herkesi… yok etmek) ho\u015f görülebilirdi. Bu yolda duraksamak ya da ku\u015fku duymak “a\u011façlara bakmaktan orman\u0131 göremeyen” insanlar\u0131n özellikleri olan “entelektüel namuslulu\u011fa” ve “aptalca liberalizme” taviz vermek demekti.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

…1932–1933 k\u0131\u015f\u0131nda… K\u0131rlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layarak, gizlenmi\u015f tah\u0131llar\u0131 arayarak, gömülü tah\u0131llar\u0131n bulunabilece\u011fi yumu\u015fak yerleri bulmak için topra\u011f\u0131 demir çubuklarla e\u015feleyerek bu süreçte kendim de bir rol ald\u0131m. Ba\u015fkalar\u0131yla birlikte ben de çocuklar\u0131n hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131na ve kad\u0131nlar\u0131n feryatlar\u0131na kulaklar\u0131m\u0131 t\u0131kayarak, ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n kilerlerdeki sand\u0131klar\u0131n\u0131 bo\u015faltmaya kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. Çünkü k\u0131rlar\u0131n büyük ve zorunlu olan dönü\u015fümünün gerçekle\u015fmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131ma, gelecekteki günlerde orada ya\u015fayan insanlar\u0131n daha iyi durumda olaca\u011f\u0131na, onlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 sefaletin ve çektikleri ac\u0131lar\u0131n kendi cehaletlerinin ya da s\u0131n\u0131f dü\u015fman\u0131n\u0131n entrikalar\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011funa, beni oraya gönderenlerin -ve kendimin- köylülerin nas\u0131l ya\u015famas\u0131, neleri ekmeleri ve topra\u011f\u0131 nas\u0131l sürmeleri gerekti\u011fini onlardan daha iyi bildi\u011fimize inan\u0131yordum.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

1933 y\u0131l\u0131n\u0131n korkunç ilkbahar\u0131nda insanlar\u0131n açl\u0131ktan öldüklerine tan\u0131k olmu\u015ftum. Kar\u0131nlar\u0131 \u015fi\u015fen, derileri morarm\u0131\u015f, hala nefes alan ama bo\u015f bo\u015f bakan cans\u0131z gözleriyle kad\u0131nlar\u0131 ve çocuklar\u0131 görmü\u015ftüm… Bütün bunlar\u0131 görmü\u015ftüm ve ne hiçbiri akl\u0131mdan ç\u0131km\u0131\u015f ne de intihar etmi\u015ftim. Beni, k\u0131\u015f\u0131n köylülerin elinden tah\u0131llar\u0131n\u0131 almak, ilkbaharda zorlukla yürüyen, bir deri bir kemik kalm\u0131\u015f ya da hastal\u0131ktan \u015fi\u015fmi\u015f insanlar\u0131 “\u015fok i\u015fçisi tarz\u0131nda Bol\u015fevik ekim plan\u0131n\u0131 yerine getirmek” amac\u0131yla tarlalara gitmeye ikna etmek üzere oraya gönderenleri de lanetlememi\u015ftim. Kendime inanc\u0131m\u0131 da kaybetmemi\u015ftim.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

…Bu idealleri gerçekle\u015ftirmekten ba\u015fka bir \u015fey dü\u015fünmeyen her çaba kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurban etti\u011fi insan say\u0131s\u0131 ile al\u0131r. Bu amaçla hareket eden insanlar, torunlar\u0131n\u0131 ebedi mutlulu\u011fu vaat eden en soylu dü\u015fünceler ad\u0131na, ça\u011fda\u015flar\u0131na ac\u0131mas\u0131zca k\u0131ymaktan kaç\u0131nmazlar. Ölülere cenneti bah\u015federek canl\u0131lar\u0131 sakat b\u0131rak\u0131r ve mahvederler. Alçakça davranmak zorunda kal\u0131yorlarsa, bunu gelecekteki iyilik u\u011fruna yapt\u0131klar\u0131, yalan söylemek durumunda kal\u0131yorlarsa, bunu ebedi hakikatler ad\u0131na yapt\u0131klar\u0131 inanc\u0131yla, kendilerini erdemli ve onurlu militanlar gözüyle bakarlarken, ilkesiz yalanc\u0131lar ve amans\u0131z infazc\u0131lar haline gelirler.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

…Biz i\u015fte bu \u015fekilde dü\u015fünüp, böyle hareket ediyorduk. Yüceltti\u011fimiz iyi dü\u015fünceler ad\u0131na i\u015flenen rezilce ve zalimce suçlar\u0131 gördü\u011fümüz ve bu eylemlerde kendimizde yer ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman en korktu\u011fumuz \u015fey ba\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 kaybetmek, ku\u015fkuya dü\u015fmek ya da do\u011fru yoldan sapmak ve s\u0131n\u0131rs\u0131z inanc\u0131m\u0131z\u0131 yitirmekti.
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

…\u0130yi ve kötü, insanca ve insan d\u0131\u015f\u0131 \u015feyler; bunlar bana bo\u015f soyutlamalar gibi görünüyordu. “\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n” niçin soyut, tarihsel zorunluluk ile s\u0131n\u0131f bilincinin ise niçin somut olmas\u0131 gerekti\u011fini de dert etmiyordum. Vicdan, onur ve insanca gibi kavramlar\u0131, “entelektüel” yani burjuva idealist önyarg\u0131lar ve dolay\u0131s\u0131yla sapk\u0131nl\u0131klar olarak d\u0131\u015fl\u0131yorduk.”                                                                                                                                                                                                                                                                          <\/em>Kopelev (Al\u0131nt\u0131, Marksizm ve Ahlak, giri\u015f, Steven Lukes, Ayr\u0131nt\u0131 yay\u0131nlar\u0131)  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Burada sormam\u0131z gereken ana soru \u015fudur: “Yeni toplumu kurmak için ne tür araçlar kullanmal\u0131y\u0131z” <\/em>Gönül isterdi ki bu sorunun cevab\u0131n\u0131 verirken 20 tane madde yaz\u0131p (ayn\u0131 dinlerde oldu\u011fu gibi) “biz amac\u0131m\u0131za ula\u015fmaya çal\u0131\u015f\u0131rken bunlar\u0131 bunlar\u0131 yapar\u0131z, \u015funlar\u0131 yapmay\u0131z” diyebileyim. Bu hepimizin i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rabilir, bu konudaki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 ise büyük oranda silebilirdi. Ama sosyalizm do\u011fas\u0131 gere\u011fi kusursuz, tamamlanm\u0131\u015f, de\u011fi\u015fmez standart referanslara ba\u011fl\u0131, bütün mekânlar ve zamanlar için ayn\u0131 reçeteyi sunan bir ideoloji de\u011fildir. Tam tersine dinamiktir, çünkü toplumun geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 temel alan, e\u015fitlikçi ve özgürlükçü çabalar\u0131n bir ad\u0131d\u0131r. Tabii ki ilkeleri ve bir çerçevesi vard\u0131r ama toplumsal hayat, bilim ve insanl\u0131k geli\u015ftikçe kendini yenileyen, yetersizliklerini a\u015fan, bir döneme ya da o dönem için konulan kurallara tak\u0131l\u0131 kalmayan kendini zenginle\u015ftirebilen bir ideolojidir. Yukar\u0131da sordu\u011fumuz sorunun cevab\u0131n\u0131 verirken, san\u0131r\u0131m en do\u011fru tutum \u015fu olacakt\u0131r. Ele\u015ftirdi\u011fimiz, y\u0131kmaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal düzenin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yapmayal\u0131m, kulland\u0131\u011f\u0131 araçlar\u0131 kullanmayal\u0131m ve onun kendi sistemi içerisinde ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 ili\u015fki tarz\u0131n\u0131 kendi aram\u0131zda ya\u015fatmayal\u0131m. En az\u0131ndan, \u015fu anda y\u0131kmaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal sistemin ili\u015fki tarz\u0131n\u0131 bir elekten geçirerek –ki bu ele\u011fimizde e\u015fitlikçi ve özgürlükçü ideolojimizin temel ilkeleridir; insan\u0131 sömürmeyeceksin, dürüst olacaks\u0131n… vb- olumsuzlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yönleri mahkûm etmeli ve kendi ili\u015fkilerimizde ya\u015famas\u0131n\u0131 engellemeliyiz. Ayn\u0131 zamanda s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131yla birlikte çok uzun zamand\u0131r süren e\u015fitlik ve özgürlük için mücadeleler tarihinden ç\u0131kan deneyim ve tecrübelerden yararlanabilir, bu mücadeleler s\u0131ras\u0131nda denenmi\u015f, s\u0131nanm\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f yol ve yöntemleri günümüze uygulayarak, zengin bir bilgi ve araç envanterine sahip olabiliriz. Yani “neyi nas\u0131l yapaca\u011f\u0131m\u0131z” konusunda eksiklerimiz olsa da yönümüzü kaybetmi\u015f de\u011filiz, zira “neyi nas\u0131l yapmamam\u0131z” gerekti\u011fi konusunda engin bir tecrübeye sahibiz, bu durum bir i\u015fe s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaktan her zaman daha iyidir. K. Marx’\u0131n \u015fu güzel sözü söylemeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 özetlemektedir. “Dünyan\u0131n gelece\u011fini dogmatik olarak öngörmeye kalkm\u0131yor, ilk önce yeni dünyay\u0131 eskisine yöneltti\u011fimiz ele\u015ftirilerle ke\u015ffetmeye çal\u0131\u015f\u0131yoruz.”  <\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u015eunu da unutmamak gerekir. Nihai bir amac\u0131m\u0131z var ve bu amaca ula\u015fmak için birçok ara durak geçmek gerekmektedir. Bu ara duraklara ula\u015fmak için mümkün olan en iyi sonuçlar\u0131 do\u011furacak eylem yönünü izleyerek gitmemiz, her zaman do\u011fru bir tarzda o i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131na gelmez. Do\u011fru i\u015f bizi nihai hedefimize götüren yoldan ayr\u0131lmadan ara duraklara ula\u015fmay\u0131 bilebilmektedir. Kestirme yollar, kolay araçlar ile ara duraklara daha ba\u015far\u0131l\u0131 ve çabuk ula\u015fabilece\u011fimiz aç\u0131kt\u0131r, ama bütün bu yol ve yöntemin bizi ara duraktan sonra nihai hedefimize götürece\u011fi ku\u015fkuludur. Tarih bu tip örneklerle doludur, nihai hedefine giderken ara duraklarda kalm\u0131\u015f ve bu durumu teorize ederek bulundu\u011fu yerde kalman\u0131n me\u015fruiyetini yaratmaya çal\u0131\u015fan ve ara duraklar\u0131 nihai gidilecek yer olarak sunan pratikler çoktur. Burada \u015funu anlamal\u0131y\u0131z ki sorun niyet ve samimiyet meselesi de de\u011fildir. Kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z araç ve yöntemlerin, kendi aran\u0131zda yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ili\u015fki tiplerinin sizi ba\u015ftaki niyet ve samimi tarz\u0131n\u0131zdan uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve uzakla\u015ft\u0131rabilece\u011fi ya\u015fanan say\u0131s\u0131z pratikler tarihte birçok defa ispatlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani araç ve amaç ili\u015fkisi basit bir \u015fekilde aç\u0131klanacak bir ili\u015fki de\u011fildir. Pratik etkinlik içinde araç ve amaç birbirlerini birebir olarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkileme, dönü\u015ftürme, biçimlendirme gücüne sahiptir.       <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Bir ba\u015fka tehlikede zorunlu ve acil durumlarda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z uygunsuz araçlar\u0131n, bizlerin ilke ve amac\u0131na uygun olmayan yöntemlerin bir erdem haline getirilerek, eksiksiz ve her zaman uygulanabilecek yöntemlermi\u015f gibi sosyalist taktikler modeli ad\u0131 alt\u0131nda sunulmas\u0131d\u0131r. “Olmas\u0131 gereken” ile “olan” ay\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131p, eksikliklerimiz sonucu “olan” ile yapt\u0131k ama do\u011frusu “olmas\u0131 gerekenle” yap\u0131lmas\u0131d\u0131r, “do\u011frusu budur” diyebilmek gerekmektedir. Eksikliklerimizi saklayarak, boyumuzun san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan daha uzun oldu\u011fu yan\u0131lsamas\u0131 yaratarak, kitleleri pratik etkinliklerimizin, eksiksiz ve en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar planlanm\u0131\u015f bir teorik donan\u0131mdan kaynakland\u0131\u011f\u0131 yan\u0131lg\u0131s\u0131na sevk etmek, bizlere yabanc\u0131 bir kültür olmal\u0131d\u0131r. Devrimci saflarda her ne kadar bu kültür (yani zorunlu ko\u015fullar sonucu içine girilen pratik etkinli\u011fi teorile\u015ftirme)<\/em>  hâkimse de, bu bizim, devrimci sosyalistlerin kültürü de\u011fildir. K. Marx’\u0131n bu konuda söyledi\u011fi \u015fu söz çok çarp\u0131c\u0131d\u0131r. “Elbette amaç araçlar\u0131 hakl\u0131 ç\u0131kar\u0131r –araçlar amac\u0131 hakl\u0131 ç\u0131karm\u0131yorsa ba\u015fka ne yap\u0131labilir?”<\/em> <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Di\u011fer taraftan ise tarihin belli bir döneminde ve belirli bir mekân\u0131nda ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f ulusal ve toplumsal kurtulu\u015f çabalar\u0131n\u0131 evrensel ilke düzeyine yükselterek, ba\u015fka bir zaman ve mekânda uygulamaya çal\u0131\u015fmak s\u0131k dü\u015fülen ve sonucunda büyük hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratan bir hatad\u0131r. Tarihten nas\u0131l ders ç\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131 önemli bir sorundur. Tarihsel materyalizmde tecrübe ve deneyimlerden ç\u0131kar\u0131lacak dersler hiçbir zaman model ve \u015fablon \u015feklinde de\u011fil, yer, zaman boyutu içinde dinamik ve iç çeli\u015fkileri ile birlikte gözlemlenebilen benzersiz ve birebir kopya edilmesi imkâns\u0131z bir süreç olarak görülmelidir. E\u011fer bir kere tarihe böyle bakmaya ba\u015flarsan\u0131z, ç\u0131kar\u0131lacak derslerin basit düzeyde tekrarlanacak veya tekrarlanmayacak olay ve davran\u0131\u015f tipi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, as\u0131l dersin bilinç düzeyine ili\u015fkin bir ders oldu\u011funu görmeye ba\u015flars\u0131n\u0131z. Bu durum ayn\u0131 geçmi\u015fte sevdi\u011fi bir insan\u0131 k\u0131rm\u0131\u015f bir insan\u0131n, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu olay\u0131 de\u011ferlendirmesine benzemektedir. “Ben bu insan\u0131, böyle davrand\u0131\u011f\u0131m için k\u0131rd\u0131m, bir daha kimseye böyle davranmayaca\u011f\u0131m”<\/em> diye bir ders ç\u0131kartabilir. Ya da “o dönemdeki bilincim \u015fuydu ve bu insana da yakla\u015f\u0131m\u0131m buydu, bunun sonucu olarak o insana böyle davrand\u0131m, ama art\u0131k kimseye bu bilinçle yakla\u015fmayaca\u011f\u0131m, çünkü bu yakla\u015f\u0131m hatal\u0131 bir bilincin ürünüdür ve sevdiklerimi k\u0131rabilir”<\/em> diye bir ders ç\u0131karabilir. Bizlerin tercih etmesi gereken tabi ki ikinci tarzd\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

3-     \u015eiddet meselesine yakla\u015f\u0131m<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“Ele\u015ftiri silah\u0131 ku\u015fkusuz, silahlar\u0131n ele\u015ftirisinin yerini tutamaz, maddi gücü maddi güçle y\u0131kmak laz\u0131md\u0131r”<\/div>\n

<\/p>\n

K. Marx<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Ezilen ulus sosyalistleri olarak önümüzde ikili bir görev durmaktad\u0131r. Bunlardan birincisi siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 yani demokratik ulusal devrimdir. Sömürgecili\u011fin Kürdistan’da ki ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel alandaki hâkimiyetine son vermektir. Bu sorun Kürdistan’\u0131n temel sorunudur. \u0130ster burjuva önderlikler olsun, ister devrimci sosyalist ideolojiye dayal\u0131 s\u0131n\u0131fsal önderlik olsun, Kürdistan’da siyaset yapacak bütün öznelerin önüne ilk gelecek sorun ulus, ülke, demokratik ve kültürel haklar sorunu olacakt\u0131r. S\u0131n\u0131fsal çeli\u015fkileri bilince ç\u0131karabilmek için maddi zeminin buna uygun hale getirilmesi ve öncelikli sorun olan ulus sorununun halledilmesi Kürdistan’\u0131n olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Zaten ezilen bir ulusun kurtulu\u015f mücadelesi özünde s\u0131n\u0131fsal mücadelenin bir parças\u0131d\u0131r. Marx’\u0131n zaman\u0131nda üçe bölünmü\u015f Polonya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k mücadelesine kar\u015f\u0131 gösterdikleri tutum, sosyalistlerin-komünistlerin gerçekten sosyalist-komünist olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u0131nayan, samimiyetlerini gösteren bir ay\u0131raç görevi görmekteydi. Günümüzde de Kürdistan sorununun böyle bir i\u015flevi vard\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Ezilen ulus sosyalistlerinin ikinci görevi siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, toplumsal bir kurtulu\u015fa götürerek i\u015fçi ve yoksul köylü kitleleri her türlü sömürüden kurtaracak toplumsal düzeni kurmakt\u0131r. Tabi ki bu toplumu kurarken dünyadan yal\u0131t\u0131k bir \u015fekilde de\u011fil, dünya devrimci sosyalist-komünist mücadelesinin bir bile\u015feni olarak, görevlerini yerine getirerek bunu ba\u015farabilece\u011fini görmek gerekir.  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Bu uzun giri\u015ften sonra \u015funu söylemek gerekir. Ulusal sorun özünde siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 sorunudur. Tarih bize bu sorunu çözerken tek yolun \u015fiddet olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 göstermi\u015ftir. Birçok ulus, ulus devletini kurarken eski statüsünden bu yeni durumuna bar\u0131\u015fç\u0131l bir \u015fekilde geçmi\u015ftir. 4 parçaya bölünmü\u015f ve sömürgele\u015ftirilmi\u015f (Günümüzde Güney Kürdistan bu konumundan ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve siyasal iktidar\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 demek olan ilerici bir federatif konuma kavu\u015fmu\u015ftur. Her ne kadar gelece\u011fi belli de\u011filse de ilericidir ve desteklenmesi gerekir) <\/em>devletleraras\u0131 sömürge <\/em>Kürdistan’da ise bar\u0131\u015fç\u0131l yollar, sömürgeci devletlerin niteli\u011fi ve bölgenin kilit pozisyonu dü\u015fünüldü\u011fünde biraz zor bir seçenek gibi durmaktad\u0131r. \u015eiddet ulusal devrimin vazgeçilmez bir arac\u0131 de\u011fildir ama Kürdistan ülkesini kurabilmek için, toplumsal ko\u015fullar ve siyasal yakla\u015f\u0131mlar göz önüne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda tek ç\u0131kar yol olarak durmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Ayr\u0131 sorunlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 ele almak gerekir. Ulusal sorun için mücadele ile devrimci sosyalist mücadelenin birbiriyle ili\u015fkisini ve ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011fru koymak gerekir. Aksi takdirde sapla saman birbirine kar\u0131\u015f\u0131r ve birinden beklenen görevleri di\u011ferinden beklemek gibi hatalara dü\u015feriz ki bunun örnekleri günümüzde pek çoktur. S\u0131n\u0131f mücadelesinde ise durum daha farkl\u0131d\u0131r. Burjuva devlet ayg\u0131t\u0131na sahip bir toplulu\u011fun bar\u0131\u015fç\u0131l bir \u015fekilde sosyalist-komünist topluma dönü\u015fmesinin, burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n kendi kendini tasfiye etmesinin örne\u011fi dünya üzerinde bugüne kadar görülmemi\u015ftir. Burjuva devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n ve kapitalist ekonomik formasyonun nitelikleri ve i\u015flevleri dü\u015fünüldü\u011fünde bar\u0131\u015fç\u0131l radikal bir de\u011fi\u015fikli\u011fin imkâns\u0131z oldu\u011fu görülecektir. Bütün veriler \u015fiddet kullan\u0131lmadan toplumsal bir kurtulu\u015fun olmayaca\u011f\u0131 yönündedir. Marx’\u0131n \u015fu k\u0131sa sözü bu durumu özetliyor. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“Tarih, ulusu, toplumsal devrime ço\u011funluk oylar\u0131yla geçilmesini ciddi tart\u0131\u015fan bir topluma dönü\u015ftürmemi\u015ftir. Tam tersine, \u015fiddete dayal\u0131 devrim tam da tarihin acil gereklilikleri, parlamenter demokrasi ayg\u0131t\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile uygun bir yol bulmakta çaresiz kald\u0131\u011f\u0131 için bir zorunluluk haline gelmi\u015ftir.”   K. Marx<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

\u015eiddet bizim için vazgeçilmez ve mutlaka uygulanmas\u0131 gereken bir yöntem de\u011fildir. Amac\u0131m\u0131za ula\u015fmak için engellendi\u011fimizde kullanaca\u011f\u0131m\u0131z geçici araçlardan birisidir. Yapmaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fiddeti temel alan bir toplumu a\u015fabilmek için \u015fiddete ba\u015fvurmakt\u0131r. Sömürgecilikte \u015fiddet kurumsald\u0131r. Yani herhangi bir kurumun eylemsizli\u011fi ya da eylemlili\u011finin bir sonucu de\u011fildir. Yani teorik olarak \u015fiddeti uygulayan kurum bundan vazgeçebilse de, sömürgecili\u011fin do\u011fas\u0131 gere\u011fi bu imkâns\u0131zd\u0131r. Çünkü korumaya çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizlik, basit ideolojik manipülasyonlarla veya resmi ideoloji ile aç\u0131klanamayacak kadar ç\u0131plak ve nettir. Geriye kalan tek yol ise \u015fiddettir. Sömürgelerde uygulanan \u015fiddetin vah\u015fili\u011fini sömürgecilerin psikopat yöneticileriyle de\u011fil, sömürgecili\u011fin do\u011fas\u0131 ile aç\u0131klamak en do\u011fru tutumdur.  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Belirli bir andaki ve mekândaki \u015fiddetin hakl\u0131 görülüp görülemeyece\u011fi sorunu, yapan özne ve i\u015fin yap\u0131lma tarz\u0131 ile de yak\u0131ndan alakal\u0131d\u0131r. Bütün bunlara ra\u011fmen belirli bir \u015fiddet olay\u0131n\u0131n hakl\u0131 görülüp görülemeyece\u011fi sorunu ile ilgili de\u011fi\u015fmez yarg\u0131larda bulunmak çok do\u011fru de\u011fildir. Örne\u011fin öldürmek kötüdür diyerek bütün öldürme fiilini, failinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde mahkûm etmek yanl\u0131\u015ft\u0131r. Birçok çocu\u011fa tecavüz etmi\u015f veya birçok ki\u015fiyi öldürmü\u015f psikopat bir katilin toplum için benzer tehdidi sürdürmesi halinde öldürülmesi hangimize ne kadar yanl\u0131\u015f gelebilir? Bir di\u011fer yanl\u0131\u015fta yap\u0131lan \u015fiddeti tamamen failine göre aç\u0131klamakt\u0131r. Yani öldürme A grubu taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yorsa do\u011frudur, B grubu taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yorsa yanl\u0131\u015ft\u0131r. Burada da \u015fiddeti aklaman\u0131n kural\u0131 eylemi yapana göre de\u011fi\u015fmektedir. \u015eiddet meselesine yakla\u015f\u0131rken bütün bu karma\u015fan\u0131n içinden ç\u0131kmak için genel, nesnel bir tak\u0131m kriterler koymak ve yap\u0131lan eylemi yukar\u0131da ki a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klara dü\u015fmeden öznel durumu içinde de\u011ferlendirmek san\u0131r\u0131m en do\u011fru tutum olacakt\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

4-      Özgürlük meselesine yakla\u015f\u0131m<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“Vermedi\u011finiz \u015feyi alamazs\u0131n\u0131z,<\/div>\n

<\/p>\n

kendinizi vermeniz gerekir.<\/div>\n

<\/p>\n

Devrimi sat\u0131n alamazs\u0131n\u0131z.<\/div>\n

<\/p>\n

Devrimi yapamazs\u0131n\u0131z.<\/div>\n

<\/p>\n

Devrim olabilirsiniz ancak.<\/div>\n

<\/p>\n

                                        Devrim ya ruhunuzdad\u0131r, <\/div>\n

<\/p>\n

ya da hiçbir yerde…”<\/div>\n

<\/p>\n

                                                                               <\/em>(Ursula K. LeGuin, Mülksüzler)<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Özgürlük, geli\u015ftirmeye çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ahlak\u0131n s\u0131radan bir parametresi de\u011fil, temel ta\u015f\u0131d\u0131r. Özgürlük kavram\u0131na temelde iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Birincisi Burjuva bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131yla yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bu anlay\u0131\u015fa göre, ba\u015fkas\u0131na zarar vermedi\u011fi sürece ki\u015finin bask\u0131 ya da zor olmaks\u0131z\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak istedi\u011fi gibi davranabilmesi ve ya\u015fayabilmesidir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sorunlu baz\u0131 noktalar\u0131 vard\u0131r. Özgürlü\u011fü engelleyen faktörleri d\u0131\u015fsal etkenlerle s\u0131n\u0131rlayarak çok biçimsel bir zemine kaymaktad\u0131r. Örne\u011fin köle efendi ili\u015fkisinde azat edilmi\u015f bir kölenin, efendisinin yan\u0131nda kalmas\u0131 ve eskisi gibi hizmet etmeyi istemesi özgür bir seçim olabilmektedir.  <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Di\u011fer anlay\u0131\u015f ise, Marksist bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131d\u0131r ki, ki\u015finin arzu ve ihtiyaçlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra insan\u0131n yetenek ve becerilerinin geli\u015ftirilmesini de içerir. Bu anlay\u0131\u015fa göre bask\u0131, sadece d\u0131\u015fsal zorlama de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yetenek ve becerilerin geli\u015ftirilebilmesi için gerekli ortam\u0131n sa\u011flanmamas\u0131n\u0131 da içerir. Bu ortam\u0131n sa\u011flanmamas\u0131 ile insan\u0131n ki\u015filik olarak kendi kendini yaratabilece\u011fi yetenek, beceri ve erdemlerinin geli\u015ftirilmesi engellenmekte, hatta bu istenmeyen ortam taraf\u0131ndan bamba\u015fka niteliklerle biçimlendirilerek kendine yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bunun çarp\u0131k sonucu ise yukar\u0131da ki örnek, yani köle efendi ili\u015fkisindeki durum ya\u015fanmaktad\u0131r. Köle azat edildikten sonra bile eski ili\u015fki tipine devam etmek istemektedir. Bu durum, normal kar\u015f\u0131lan\u0131p iste\u011fe sayg\u0131 duyulacak türden bir olay de\u011fildir, zira bütün insani yönleri tahrip edilmi\u015f, özneli\u011fi elinden al\u0131nm\u0131\u015f ve ba\u015fka birilerine tabii olarak ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015f bir insan\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lsa bile bu bilinçle kendini geli\u015ftirme ve seçimler yapma ihtimali oldukça zay\u0131ft\u0131r. Özgürlü\u011fü kullanabilme, kendi beceri ve yeteneklerini geli\u015ftirme ö\u011frenilen bir süreçtir ve bunun için uygun ortam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Uygun ortamdan kast\u0131m\u0131z ise, maddi ya\u015fam\u0131n üretilme kayg\u0131s\u0131ndan kurtulmu\u015f zaman ve birbirini bask\u0131layan, kölele\u015ftiren ili\u015fkiler içinde olmamakt\u0131r. \u0130nsanlar maddi ya\u015fam\u0131 üretirken yapt\u0131klar\u0131 i\u015fbölümü ile kendi isteklerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ili\u015fkilere girerler. Bu ili\u015fkiler insan\u0131n denetiminde olaca\u011f\u0131na bir süre sonra insanlar\u0131 denetleyen kölele\u015ftiren, insanlara yabanc\u0131 bir hale bürünür. Hatta toplumsal hayat geli\u015ftikçe i\u015fbölümü de geli\u015fir ve kölele\u015ftiren ili\u015fkiler çe\u015fitlenerek fazlala\u015f\u0131r. Bütün bu ili\u015fkilerden kurtulmadan özgürlük için gerekli asgari ko\u015fullardan bahsedilemez. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Marx’a göre esas sorun, para, mevki ve özel mülkiyet gibi çe\u015fitli kurumlardan ötürü bütün ili\u015fkilerin iç içe girmesi ve kar\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu türden kurumlar\u0131n etkisi alt\u0131ndaki insanlar, birbirleriyle kendi gerçek, somut bireysel nitelikleri (bireysel nitelikler-ki\u015finin görünü\u015fü, fiziksel hareket kabiliyeti, haysiyeti, zekâs\u0131)<\/em> temelinde de\u011fil, bireyselli\u011fine d\u0131\u015fsal güçler temelinde ili\u015fkiye girerler. Sistemin böyle i\u015fledi\u011fini gören insan, kendi ki\u015fili\u011fini ve bireysel niteliklerini geli\u015ftirerek arzular\u0131n\u0131 tatmin etmek yerine, para arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da bu ili\u015fkilerin elde edildi\u011fini görüp enerjisini bu gücü elde etmeye verir, tabi ki ki\u015fili\u011finin geli\u015fimi için gerekli zaman ve çaba bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131. \u0130\u015fin do\u011frusu, bir ki\u015finin ne oldu\u011funun ve ne yapabilece\u011finin insan\u0131n bireyselli\u011fiyle belirlenmesi gerekir. \u0130nsan a\u015fk ili\u015fkisini a\u015fkla, güven ili\u015fkisini güvenle kar\u015f\u0131layabilmelidir. Sevilen ve güvenilen birisi olmak istiyorsa, ki\u015fili\u011fini geli\u015ftirerek etraf\u0131na güven verici bir insan haline gelmelidir. <\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Kürdistan özelinde, amac\u0131m\u0131z ulusal ve toplumsal bütün bask\u0131 ve sömürünün ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Özgür bir toplum yaratabilmemizin evreleri, ulusal özgürlü\u011fü kazanmak ve bu özgürlü\u011fü toplumsal bir kurtulu\u015fla geli\u015ftirerek sosyalist toplumu olu\u015fturabilmektir. Eski ça\u011f\u0131n sorunu olan klasik sömürgecilik ili\u015fkisi, en geri köle-efendi diyalekti\u011fine benzer. Günümüzde yeryüzünde istisnai olarak uygulamas\u0131 kalm\u0131\u015f klasik sömürgecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n en geri örneklerinden biri Kürdistan’dad\u0131r. Devletler aras\u0131 parçalanm\u0131\u015fl\u0131k ve parçalardaki yo\u011fun asimilasyon, \u015fiddet ve sömürüye dayal\u0131 gerici statüko durumumuzu daha da kötüle\u015ftirmektedir. Bütün bunlara ra\u011fmen onlarca y\u0131ld\u0131r sömürgecilere kar\u015f\u0131 özgürlük mücadelesini sürdüren Kürt halk\u0131, bu mücadeleler sayesinde Özgür Kürdistan bilincini bugüne kadar getirebilmi\u015ftir. Ulusal ve toplumsal her türlü bask\u0131dan dolay\u0131 bu kadar zorluk çekmi\u015f, bedel ödemi\u015f ve bütün zorluklara ra\u011fmen bask\u0131ya kar\u015f\u0131 hala mücadeleyi sürdüren Kürtler ve Kürdistanl\u0131lardan   <\/div>\n

<\/p>\n

daha iyi özgürlü\u011fün k\u0131ymetini kim bilebilir?<\/div>\n

<\/p>\n

\n
<\/div>\n

<\/p>\n

“De te fabula narratur…”
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

<\/p>\n
<\/div>\n

<\/em><\/p>\n

“Anlat\u0131lan senin hikâyendir…”
<\/em><\/div>\n

<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Ne istedi\u011fini bilmelisinSöyledi\u011fin \u015fey istedi\u011fin \u015fey olmal\u0131Do\u011fru buldu\u011funu söylemelisinBunu neden do\u011fru buldu\u011funu temellendirmelisinOlan\u0131n ne oldu\u011funu ciddiye almal\u0131s\u0131n Fakat olmas\u0131 gerekeni de bilmelisin”                                                    Erhard Eppler Orkun Y\u0131ld\u0131r\u0131morkunyildirim@yahoo.com<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-224","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=224"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}