{"id":164,"date":"2005-08-02T21:22:38","date_gmt":"2005-08-02T19:22:38","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/08\/02\/sanatin-islevi-ve-goerme-bicimleri-uezerine-1\/"},"modified":"2005-08-02T21:22:38","modified_gmt":"2005-08-02T19:22:38","slug":"sanatin-islevi-ve-goerme-bicimleri-uezerine-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/sanatin-islevi-ve-goerme-bicimleri-uezerine-1\/","title":{"rendered":"SANAT’IN \u0130\u015eLEV\u0130 VE G\u00d6RME B\u0130\u00c7\u0130MLER\u0130 \u00dcZER\u0130NE- 1"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>8 Minute, 18 Second <\/div>\n\n <\/div>
\n
SANAT’IN \u0130\u015eLEV\u0130 VE GÖRME B\u0130Ç\u0130MLER\u0130 ÜZER\u0130NE- 1<\/strong>
Sanat, sanatç\u0131, sanatkâr vs. tüm bu s\u0131fatlar\u0131n görünümde ayr\u0131 oldu\u011fu izlenimini ediniriz ve sonra bu s\u0131fatlara farkl\u0131 biçim, içerik ba\u011flam\u0131nda birer fonksiyon yükleriz! Bunun nedeni olaylar\u0131, olgular\u0131 kendi i\u015fleviyle orant\u0131l\u0131 olarak ele almam\u0131zdan kaynaklanan dü\u015fünce yap\u0131m\u0131zdan dolay\u0131d\u0131r.<\/div>\n

<\/div>\n

<\/p>\n

“Görme konu\u015fmadan önce gelmi\u015ftir, der John BERGER; Çocuk konu\u015fmaya ba\u015flamadan önce bak\u0131p tan\u0131may\u0131 ö\u011frenir.” (*)
Görme, tan\u0131ma ve dokunma toplumsal sürecin tarihsel, kültürel aç\u0131dan geli\u015fimini kavramam\u0131z insan\u0131n üretim faaliyetiyle birlikte yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleriyle mümkün olmu\u015ftur.<\/div>\n
Nedir bu de\u011ferler?  <\/div>\n
Üretim!<\/div>\n

<\/p>\n

 Demek ki üretim faaliyet alan\u0131 konu\u015fmaya ba\u015flamadan önce vard\u0131r ve biz bu var olan\u0131 alg\u0131lamaya, görmeye, dokunmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z an bizim iç yetilerimizin hareketi ba\u015flar.  \u0130\u015fte bu hareketten do\u011fan üretime sanat deriz.<\/p>\n

Sanat toplumsal geli\u015fmenin hem öncüsü, hem de sanc\u0131s\u0131 olmaktad\u0131r. <\/div>\n

<\/p>\n

Tarihte ilk sanat konu\u015fman\u0131n arac\u0131 olarak \u015fekiller biçiminde ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yani insan gördü\u011fünü bir ba\u015fkas\u0131na anlatabilmesi için \u015fekiller biçiminde tarif ederek anlatmas\u0131yla söz konusu olmu\u015ftur. Harflerin bulunmas\u0131 ve ilk ma\u011fara resmileri ile el aletleri bu dönemin ürünüdür. Bu dönemin sanat\u0131 zorunluluktan do\u011fan üretim faaliyetinin toplumsal yan\u0131 tümü insan gücüne dayanmas\u0131nda dolay\u0131 olarak insana aittir.<\/div>\n

<\/p>\n

\u0130kinci dönem sanat\u0131 ise din erki ile yönetici s\u0131n\u0131f\u0131n hizmetinde toplumu yönetme biçimi olarak ortaya ç\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Din erki toplum üzerinde kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z egemenli\u011fini sa\u011flamak için mitolojik biçimlerin üretimine a\u011f\u0131rl\u0131k vermesi ve hayali bir cennet veya cehennem tasviri ile tanr\u0131 ve elçilerinin birer garabet biçiminde toplumsal korkuyu sanat yoluyla içselle\u015ftirilmesi hedeflenmi\u015ftir. Örne\u011fin, resim, müzik, mimarl\u0131k din erki s\u0131n\u0131f\u0131n izni ve alan\u0131 içinde söz konusuydu, kesinlikle resmi anlay\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda mümkün de\u011fildi. Di\u011fer yan\u0131yla da sanat bu dönemin egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n salonlar\u0131na ta\u015f\u0131narak büyük halk y\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u0131 ona yabac\u0131la\u015ft\u0131rarak onun bilincini din erki yöneticilerin tasarlad\u0131\u011f\u0131 biçimde ona sunmu\u015ftur. \u0130lk dönem sanat\u0131 insanla bir bütünlük içinde iken ikinci dönem insandan ve onun evinden kopar\u0131larak ona yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n

<\/p>\n

Toplumsal geli\u015fmenin öncüsü sanat olmu\u015ftur. Sanat toplumsal geli\u015fmenin en üst kültür düzeyini meydana getirmektedir. Bu toplumsal geli\u015fmenin öncüsü olan sanat kimin hizmetinde ve nas\u0131l bir i\u015fleve sahiptir? Di\u011fer yanda ise sanat sanat olarak toplumsal i\u015flevi insan ya\u015fant\u0131s\u0131 iken, bu sanat ya\u015fant\u0131s\u0131 daha sonra belli bir amaca göre kullan\u0131lmak üzere egemenlerin saraylar\u0131na, salonlar\u0131na ve onlar\u0131n çelik kasalar\u0131na ta\u015f\u0131nd\u0131. Sanat\u0131n toplumsal de\u011fi\u015fimdeki rolü tehlike arz edince bunun engellenmesi ve insandan kopar\u0131lmas\u0131na gidildi. <\/div>\n
Sanat sanat içindir! Sanat toplum içindir! Bu iki farkl\u0131 bak\u0131\u015f aç\u0131s\u0131yla sanat\u0131 nas\u0131l alg\u0131lar\u0131z? <\/div>\n

<\/p>\n

Sanat sanat içindir diyenler uygar ça\u011f\u0131n egemenleriyle burjuvala\u015fm\u0131\u015f sanatç\u0131lar\u0131n dünya görü\u015füne hizmet edenlerin anlay\u0131\u015f\u0131 olarak topluma sunulmaya çal\u0131\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r. <\/div>\n
Bunlar, sanat\u0131n toplusal geli\u015fmenin dönü\u015fmenin bir arac\u0131 olarak insana hizmeti yerine, onu pazar\u0131n bir parças\u0131; dolays\u0131yla da bunlar için “ Tarihte ilk kez sanat imgeleri gelip geçici, her yere ta\u015f\u0131nabilen, de\u011feri maddesine ba\u011fl\u0131 olmayan, kolayca bulunabilen, de\u011fersiz, bedava \u015feyler oldular.” (**)<\/div>\n
Sanat toplum içindir diyenler ise, sanat\u0131 toplumun dönü\u015fmesi ve de\u011fi\u015fmesi için resmi yapt\u0131r\u0131ma kar\u015f\u0131 olarak onu soka\u011fa ta\u015f\u0131yarak halka mal etmeye çal\u0131\u015fan devrimcilerdir. <\/div>\n
Di\u011fer bir olguda sanat\u0131n toplumlar\u0131n, kimlikle\u015fmesinde önemli bir araç olmas\u0131d\u0131r.  Bunun günümüz ko\u015fullar\u0131ndaki en bariz örne\u011fi sömürge Kürdistan d\u0131r. Kürdistan’\u0131 bölüp parçalayan sömürgeci devletler Kürt Kültürü ve sanat\u0131n\u0131 kendilerine mal ederek onu kendisine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 sa\u011flanarak asimile edilmesi hedeflenmi\u015ftir. Müzikten folklora, hal\u0131c\u0131l\u0131ktan el sanatlar\u0131na, görsel sanatlardan heykelcili\u011fe, \u015fiir den edebiyata, mimariden dile kadar olan bu Kürt ulusal de\u011ferleri imha ve inkâr edilmi\u015ftir.<\/div>\n
“Gerçekten de, diyor Mehrdad R.IZADY: bugüne kadar dünyan\u0131n hiçbir yerinde hiçbir müze de tek bir arkeolojik objenin, tek bir k\u0131r\u0131k ok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, bir çömlek parças\u0131n\u0131n veya bir mozaik tanesinin bile “Kürt” olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 son derece \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve dü\u015fündürücü bir olgudur.”(***)<\/div>\n

<\/p>\n

( Devam edecek)<\/div>\n

<\/p>\n

————————————————————————————————-<\/div>\n

<\/p>\n

Yaz\u0131n\u0131n ikinci bölümünde Kürd sanat\u0131 ve sorunlar\u0131n\u0131 irdelemeye çal\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/div>\n

<\/p>\n

(*) John BERGER, GÖRME B\u0130Ç\u0130MLER\u0130, syf  7<\/div>\n

<\/p>\n

(**) agk. Syf 32<\/div>\n

<\/p>\n

(***) Mehrdad R.IZADY, Bir El Kitab\u0131  KÜRTLER, syf 13   <\/div>\n

<\/p>\n

  {asmpagebreak}<\/div>\n
                   <\/em> B\u0130R GÜN OLURDA KALIRSAM BU YERDE<\/strong><\/em><\/div>\n

<\/p>\n

bir gün olurda kal\u0131rsam bu yerde demi\u015fti babam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hiç anlatmayaca\u011f\u0131m yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131 
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

kap\u0131 aral\u0131klar\u0131nda dü\u015fmü\u015f ‘yeniden görü\u015fürüz de
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hiç nasip olmad\u0131 bana
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

çocuklu\u011fumda ki dü\u015flerimle oynamak
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ayr\u0131l\u0131kta kalan ak\u015fam üstlerinde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

i\u015f dönü\u015fü okunan bildirilerin mürekkebinde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

savrulan gençli\u011fim
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sonras\u0131
<\/em><\/div>\n
ne yamand\u0131 kar\u015f\u0131 da\u011flar
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

amans\u0131z esen tipi kesiyor iflah\u0131n\u0131 sabr\u0131n
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

bir ölünün hat\u0131ra defterinde kalan ilkbahar
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve arpaçay da bir ak\u015fam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

benim yollar\u0131m\u0131 bekleyen o ya\u015fl\u0131 anam\u0131n
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

gözya\u015flar\u0131nda ak\u0131p giden babam\u0131 ilk sevdi\u011fi günler
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sonras\u0131
<\/em><\/div>\n
\u015fimdi hep çocuk kald\u0131k o günlerde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

vesikal\u0131k bir resim “hat\u0131rad\u0131r”
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

sürgün kondular\u0131n firari yollar\u0131nda
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

koca afi\u015flerde duruyordu o kara gözlerimiz
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve bir an olup o eski tarihe dü\u015fmek
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

yürek nas\u0131l ç\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131 kafesinde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

vurulmu\u015f bir kürt militan\u0131na a\u011flarken çaresiz
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n


<\/em><\/div>\n
uzun zaman e\u015fk\u0131yalar\u0131yd\u0131 ak\u015fam maceralar\u0131m\u0131z
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

içinde ta\u015f\u0131nmas\u0131 yasak \u015fifreleri olan randevulard\u0131 gök yüzü
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

‘bir o yandan bir bu yandan’ ko\u015fard\u0131k
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

 ipi kopmu\u015f uçurtmalar\u0131n arkas\u0131ndan
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sevgili seni dü\u015fünüyorum
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

devrimin yirmi dört saatinde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

vurgun yemi\u015f yolda\u015flar\u0131n arkas\u0131nda kalan intikam yeminlerinde
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

‘kan\u0131m\u0131n son damlas\u0131na kadar’
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sonras\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ben ço\u011fald\u0131m koynunda ‘aran\u0131yorum’
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

çocu\u011fum
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

anam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

avrad\u0131m
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

do\u011fum günleri
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve baltazar bayramlar\u0131n kasvetinde büyüyen gülü\u015füm
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ne yamand\u0131 ad\u0131ma yemin eden bac\u0131lar\u0131m
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

aln\u0131nda patlam\u0131\u015f küfürleriyle halk\u0131m
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ne yamand\u0131 ya\u015farken ölmek
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sonras\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

bir gün olurda kal\u0131rsam bu yerde demi\u015fti babam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hiç anlatmayaca\u011f\u0131m yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

                                        2
<\/strong><\/em><\/div>\n

<\/p>\n


<\/em>\u015fafa\u011f\u0131n rengini ta\u015flara vuran sabah\u0131n
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\u015ferrini ak\u015fama saklarken koynunda
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

yaral\u0131 bir ç\u0131\u011fl\u0131kta uçan ku\u015flar
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hep bir s\u0131z\u0131nt\u0131yla döner ya\u011fmur öncesi
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

rüzgar avc\u0131d\u0131r k\u0131rar boynunu
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

vurur toprak k\u0131l\u0131c\u0131yla
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

kay\u0131p olur gün ortas\u0131nda
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve yaran derin
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ölümün bir iz de\u011fil
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n


<\/em> <\/div>\n

<\/p>\n

sermayesi kan olmu\u015f entelektüellerin aksesuar ak\u015famlar\u0131nda
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve gün bat\u0131m\u0131na kurulmu\u015f giyotinlerin
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

bedbaht sultas\u0131nda kalm\u0131\u015f k\u0131r\u0131k aynalar\u0131n gümü\u015f rengi
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ben orada yitirdim gök yüzünü
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ben orada bo\u011fdum gün yüzünü ve karde\u015fli\u011fi
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

merhabas\u0131 kan olmu\u015f ihanetin
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n


<\/em> kaç gece durdu barutu \u0131s\u0131ran çocuk yüzlü selviler
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

kaç gece vuruldu sevdas\u0131 yan\u0131k
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

k\u0131na renginde yürüyen gelinlerin
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

çarm\u0131hta as\u0131l\u0131 kalan resmi “bir kay\u0131pt\u0131r”
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve ben sana vurgundum ‘leylim leylim’
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

gülü\u015fün dü\u015fümdü yaramd\u0131 kand\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

namlulara de\u011fmi\u015f yüzümdü vurulmu\u015ftum da\u011f suyuydum
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

sürgündüm parçalanm\u0131\u015ft\u0131m intiharlar çal\u0131yordu kap\u0131m\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

sen yoktun
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

sen bir önceydin bir sonraya dü\u015fmü\u015ftün
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

 vakitsiz gelen bir ölüm gibi ç\u0131k\u0131p geldin ya\u015fam\u0131nla
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

kan izi yara izi ta\u015f izi kur\u015fun izi silinip gitti
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

gözya\u015flar\u0131 karg\u0131\u015flar afsunlanm\u0131\u015f yeminler ortas\u0131nda
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

gözle\u011fi gözle\u011fi eskiyen ömrüm
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

gençli\u011fimi t\u0131rpanlayan hapishane kap\u0131lar\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

iflah\u0131m\u0131 kesen polis copu
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

kalp yetmezli\u011fi
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

avucunda eskiyen asas\u0131yla ya\u015fl\u0131 babam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hep ömrünü yele vurdu kay\u0131p o\u011flun yiten k\u0131z\u0131n nazl\u0131 dü\u011fünlerine hasret
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

\u015fimdi kaç ya\u011fmur kaç dolu kaç y\u0131ld\u0131r\u0131m kaç bahar dü\u015fer yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131na
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

ve sonras\u0131
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

bir gün olurda kal\u0131rsam bu yerde demi\u015fti babam
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

hiç anlatmayaca\u011f\u0131m yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131
<\/em><\/div>\n
                                                                    Haziran 04
<\/em><\/div>\n

<\/p>\n

                                                               Metin M.KARATA\u015e<\/strong><\/em><\/div>\n

<\/em><\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SANAT’IN \u0130\u015eLEV\u0130 VE GÖRME B\u0130Ç\u0130MLER\u0130 ÜZER\u0130NE- 1Sanat, sanatç\u0131, sanatkâr vs. tüm bu s\u0131fatlar\u0131n görünümde ayr\u0131 oldu\u011fu izlenimini ediniriz ve sonra bu s\u0131fatlara farkl\u0131 biçim, içerik ba\u011flam\u0131nda birer fonksiyon yükleriz! Bunun nedeni olaylar\u0131, olgular\u0131 kendi i\u015fleviyle orant\u0131l\u0131 olarak ele almam\u0131zdan kaynaklanan dü\u015fünce yap\u0131m\u0131zdan dolay\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-164","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}