{"id":157,"date":"2005-07-26T10:11:15","date_gmt":"2005-07-26T08:11:15","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/07\/26\/kuert-hareketinde-imral-suereci-ve-tuerkiyede-kuert-sorunu3\/"},"modified":"2005-07-26T10:11:15","modified_gmt":"2005-07-26T08:11:15","slug":"kuert-hareketinde-imral-suereci-ve-tuerkiyede-kuert-sorunu3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kuert-hareketinde-imral-suereci-ve-tuerkiyede-kuert-sorunu3\/","title":{"rendered":"K\u00fcrt hareketinde \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt sorunu\/3"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>19 Minute, 39 Second <\/div>\n\n <\/div>

K\u00fcrt hareketinde \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt sorunu\/3
<\/strong><\/p>\n

H. F\u0131rat <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

“Ulusal Sorun ve K\u00fcrt Hareketi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 dizi yaz\u0131m\u0131z\u0131n \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt Sorunu konulu yeni alt b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapsam\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konferans kay\u0131tlar\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bu say\u0131m\u0131zda yer veriyoruz. Bir say\u0131 ara verece\u011fimiz dizi yaz\u0131ya daha sonra konuya ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerle devam edece\u011fiz… <\/div>\n

<\/p>\n

K\u00fcrt hareketindeki devrimci damar\u0131 kurutmak \u00e7abas\u0131<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrk burjuvazisi Cumhuriyet d\u00f6neminin ilk K\u00fcrt isyanlar\u0131n\u0131 bast\u0131rd\u0131ktan sonra b\u00f6ylece K\u00fcrt sorununu da \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131. \u0130syanlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 o g\u00fcne dek hep K\u00fcrt feodalleri ve olu\u015ftu\u011fu kadar\u0131yla o zaman\u0131n K\u00fcrt burjuva \u00f6\u011feleri \u00e7ekiyordu. \u0130syanlar bast\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra T\u00fcrk burjuvazisi bunlar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendine entegre etmeyi ba\u015fard\u0131. B\u00f6ylece ulusal sorun feodal-burjuva s\u0131n\u0131flar\u0131n sorunu olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Cumhuriyet’i izleyen K\u00fcrt isyanlar\u0131 d\u00f6neminin kapanmas\u0131, K\u00fcrt hareketinde burjuva-feodal \u00f6nderlik d\u00f6neminin de kapanmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. ‘60’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren yeni bir sosyal muhteva ile kendini g\u00f6steren K\u00fcrt hareketi, bu kez art\u0131k belirgin bi\u00e7imde alt s\u0131n\u0131flar\u0131n damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Sosyal ve ulusal uyan\u0131\u015f burada i\u00e7i\u00e7e idi, biri \u00f6tekini besliyordu. Burjuvazinin K\u00fcrt sorununu bitirdi\u011fini sand\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, sorun yeni bir d\u00fczeyde kendini yeniden g\u00f6stermeye ba\u015fl\u0131yordu. <\/div>\n

<\/p>\n

Kapitalist geli\u015fmenin h\u0131zlanmas\u0131 bir yandan iki ulusu binbir ba\u011fla birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131rken, \u00f6te yandan K\u00fcrtler’de ulusal uyan\u0131\u015f\u0131 mayalad\u0131, modern ulusal kimli\u011fi ve bilinci geli\u015ftirdi. \u00d6zellikle kent k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi ve ilerici ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fand\u0131 bu. Alt s\u0131n\u0131flar i\u00e7inde sosyal uyan\u0131\u015fla i\u00e7i\u00e7e bir ulusal uyan\u0131\u015f ba\u015fg\u00f6sterdi. ‘60’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda K\u00fcrt sorununun T\u0130P’in K\u00fcrdistan’daki “Do\u011fu Mitingleri” \u00fczerinden kendini duyurmas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan bir rastlant\u0131 de\u011fildi. Bu mitinglerin \u015fiar ve istemlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sosyal uyan\u0131\u015f ile ulusal uyan\u0131\u015f\u0131n i\u00e7i\u00e7eli\u011fini somut olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin “Bat\u0131ya fabrika, do\u011fuya baraka, bu mudur harika!” \u015fiar\u0131, bu i\u00e7i\u00e7elik olgusunu veciz bir bi\u00e7imde dile getirmektedir. <\/div>\n

<\/p>\n

Ulusal uyan\u0131\u015fa paralel olarak K\u00fcrt ulusal ak\u0131mlar\u0131n\u0131n ilk filizleri ‘60’li y\u0131llar\u0131n sonunda kendini g\u00f6sterdi. ‘70’li y\u0131llarda ise bu ak\u0131mlar \u00e7ok say\u0131da parti ve grup halinde geli\u015fip serpildiler. Ulusal sorunu ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini eksen alan say\u0131s\u0131z K\u00fcrt grubu \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. Bunlar kendilerini ayn\u0131 zamanda sosyal sorun ve m\u00fccadele \u00fczerinden de ifade eden gruplard\u0131. Hepsi de marksist-leninist olmak iddias\u0131ndayd\u0131; d\u00fcnyadaki kutupla\u015fmada emperyalizme kar\u015f\u0131 sosyalizmin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve halklar\u0131n yan\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131, ki bunda samimiydiler de. Bu, yeni d\u00f6nem K\u00fcrt hareketinin ilerici-devrimci bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7izgisinde geli\u015fmesi demekti. Nitekim bu yeni uyan\u0131\u015f i\u00e7inde kendini bulan K\u00fcrt katmanlar\u0131 aras\u0131nda ilerici de\u011ferlerin, devrim ve sosyalizm fikirlerinin \u00f6nemli bir etkisi, hi\u00e7 de\u011filse sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Abdullah \u00d6calan \u0130mral\u0131’dan beri sistematik bir bi\u00e7imde i\u015fte buna da, k\u00f6kl\u00fc tarihsel temelleri olan bu etkiye de sald\u0131r\u0131yor. Devrime ve devrimci sosyalizme ili\u015fkin her\u015fey daha ilk \u0130mral\u0131 savunmalar\u0131ndan itibaren cepheden bir sald\u0131r\u0131ya konu edilmi\u015fti. Gelinen yerde i\u015f Marksizm’i “kapitalizmin bir mezhebi” ilan etmeye kadar vard\u0131. \u0130lk \u0130mral\u0131 savunmalar\u0131ndan farkl\u0131 olarak daha sonraki d\u00f6nemde sald\u0131r\u0131 daha sinsi bir bi\u00e7im kazand\u0131, cepheden sald\u0131r\u0131 yerini duygusal ok\u015famalar e\u015fli\u011finde i\u00e7ini t\u00fcmden bo\u015faltmaya b\u0131rakt\u0131. \u0130\u00e7i bo\u015f ve samimiyetten t\u00fcm\u00fcyle yoksun bir duygusal s\u00f6ylemle sosyalizmden s\u00f6z ediliyor, arada Marks, Engels ve Lenin’e sayg\u0131lar bildiriliyor, ama bununla birarada sosyalizmin bilimsel temellerine kar\u015f\u0131 baya\u011f\u0131l\u0131\u011fa varan bir sald\u0131r\u0131 ve karalama kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. B\u00fcrokratik yozla\u015fman\u0131n, bunun yola\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131-devrimin, bunun ideolojisi olan modern revizyonizmin t\u00fcm faturas\u0131 bilimsel sosyalizme ve Ekim Devrimi’ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. \u00dcstelik bu sald\u0131r\u0131 kampanyas\u0131 herhangi bir ciddi inceleme ve ele\u015ftiriye de dayand\u0131r\u0131lm\u0131yor. Burada safsata ile teorik hafiflik elele gidiyor. Kullan\u0131lan y\u00f6ntem ve dayan\u0131lan mant\u0131k, ger\u00e7ekte ilkel bir anti-kom\u00fcnist demagojiden ibarettir. ‘89 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc sosyalizmin iflas\u0131n\u0131n ve Marksizm’in “kapitalizmin bir mezhebi”nden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaz, herhangi bir tart\u0131\u015fmay\u0131 gereksiz k\u0131lan s\u00f6zde kan\u0131t\u0131 olarak sunuluyor. S\u00f6ylenenlerin ba\u015f\u0131 ve sonu neredeyse bundan, bu sofist ve demagojik mant\u0131ktan ibaret. Tarihin o karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fkili seyri, o bildi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7ler ve a\u015famalar orta yerde duruyorken, vard\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6rm\u00fcyor musunuz denilerek Yeltsin-Putin Rusyas\u0131’na i\u015faret etmek ve buradan da Marks’\u0131n temsil etti\u011fi sosyalizmin asl\u0131nda kapitalizmin bir mezhebi oldu\u011fu sonucuna varmak, basit\u00e7e ilkel bir demagojidir. Fakat bu kadar\u0131 bile ilerici K\u00fcrt kitlesi i\u00e7inde kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratmaya, bu kitleyi devrime ve sosyalizme duyulan yak\u0131nl\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131rmaya, onu yeniden kurulu kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeni ile bar\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yetebiliyor. Bu \u00e7aba, K\u00fcrt ilericileri ve devrimcileri aras\u0131nda, politik ya\u015fama g\u00f6z\u00fcn\u00fc devrim ve sosyalizm m\u00fccadelesi i\u00e7inde a\u00e7m\u0131\u015f insanlar \u00fczerinde yapaca\u011f\u0131 tahribat\u0131, hi\u00e7 de\u011filse \u015fimdilik, fazlas\u0131yla yap\u0131yor. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede \u0130mral\u0131 s\u00fcreci K\u00fcrt hareketinin ilerici-devrimci bilincine ve birikimine b\u00fcy\u00fck bir darbe oldu. Bunu T\u00fcrkiye devrimine b\u00fcy\u00fck bir darbe olarak da d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt sorunu tarihsel olarak ‘60’lardan itibaren hep kendini ilerici devrimci kimlik \u00fczerinden ifade etmi\u015ftir. K\u00fcrdistan \u00e7ok say\u0131da devrimci ve devrimci \u00f6rg\u00fct \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bir toprakt\u0131r. \u015eimdilerde Marksizmle, devrimle ve devrimcilikle ba\u011f\u0131 t\u00fcmden kopar\u0131larak, K\u00fcrt devrimci dinami\u011fi t\u00fcmden dumura u\u011frat\u0131lmak isteniyor. Bu K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ulusal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi ile T\u00fcrkiye i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci iktidar m\u00fccadelesi, K\u00fcrt ulasal hareketi ile T\u00fcrkiye devrimci hareketi, K\u00fcrdistan’\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi ile T\u00fcrkiye devrimi aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 koparmak \u00e7abas\u0131d\u0131r i\u015fin asl\u0131nda. Olup bitenlerin etki ve kapsam\u0131na bu geni\u015flik i\u00e7inde bakmak gerekir. <\/div>\n

<\/p>\n

Abdullah \u00d6calan’\u0131n devrime ve sosyalizme kar\u015f\u0131tl\u0131k i\u00e7inde geli\u015ftirdi\u011fi yeni \u00e7izginin en temel i\u015flevlerinden biri de budur. O \u00e7ok bilin\u00e7li bir tutumla bu konuda T\u00fcrk burjuvazisine ve sistemin efendilerine g\u00fcven vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu, T\u00fcrk burjuvazisine ve devletine s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesi alan\u0131nda verilmi\u015f \u00e7ok \u00f6nemli bir destektir. K\u00fcrt hareketinin zirvesinden bu deste\u011fi dolays\u0131z olarak alm\u0131\u015f olmak T\u00fcrk burjuvazisi ve devleti i\u00e7in az bir kazan\u0131m de\u011fildir. Ama K\u00fcrt sorununun olu\u015fturdu\u011fu potansiyel devrimci dinami\u011fi, bu dinamikten beslenen ve tarihsel bir temele sahip olan o devrimci damar\u0131 kolay kolay da kurutamazlar, bu ayr\u0131 bir sorun. T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt sorununu kurulu d\u00fczenle uzla\u015fma ve bar\u0131\u015fma i\u00e7inde \u00e7\u00f6zmenin olana\u011f\u0131 yoktur. G\u00fcney’deki t\u00fcrden bir \u00e7\u00f6z\u00fcm de Kuzey’de olanakl\u0131 de\u011fildir. Sonunda hayat\u0131n ger\u00e7ekleri \u00fcst\u00fcn gelecektir ve T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt dinami\u011fi yeniden devrimci bir mecraya girecektir. <\/div>\n

<\/p>\n

K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc burjuva d\u00fczene s\u0131\u011fmaz<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt sorunu \u0130mral\u0131’da geli\u015ftirilen etnik k\u00fclt\u00fcrel haklar program\u0131 ve buna dayal\u0131 anayasal reformlar stratejisiyle \u00e7\u00f6z\u00fclmez, \u00e7\u00f6z\u00fclemez. K\u00fcrt sorunu derin tarihsel k\u00f6klere dayal\u0131 son derece \u00f6nemli ve kapsaml\u0131 bir siyasal sorundur. Sorun, Ortado\u011fu’nun en eski halklar\u0131ndan biri olan K\u00fcrtlerin bug\u00fcnk\u00fc ulusal k\u00f6lelik stat\u00fcs\u00fcnden kurtulmas\u0131 sorunudur. Ezilen uluslar siyasal kurtulu\u015fa eri\u015fmek, \u00f6zg\u00fcr ve e\u015fit olmak isterler. Bu onlar\u0131n en do\u011fal haklar\u0131 ve \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi olanaks\u0131z istemidir. Uluslar\u0131n \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit ve karde\u015f\u00e7e ili\u015fkiler i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engel, temelde \u00f6zel m\u00fclkiyet d\u00fczenidir, buna dayal\u0131 burjuva s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi sistemidir. \u00d6zel m\u00fclkiyet d\u00fczeni ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, burjuvazini s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda halklar\u0131n e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr olabildi\u011fini, b\u00f6ylece g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlik temelinde karde\u015f\u00e7e ili\u015fkiler i\u00e7inde kayna\u015fabildi\u011fini tarih bize g\u00f6sterdi. Bilimsel sosyalizm bunu teorik olarak b\u00f6yle ortaya koymu\u015ftu, sosyalizm uygulamalar\u0131 ise bunu pratik olarak kan\u0131tlam\u0131\u015f bulunuyor. <\/div>\n

<\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sosyalist kurulu\u015f deneyimleri bir\u00e7ok bak\u0131mdan kusurlu, yetersiz, sorunlu ve sonu\u00e7ta ba\u015far\u0131s\u0131z oldular. Ama t\u00fcm bu kusurlu ve sorunlu prati\u011fe ra\u011fmen, ulusal sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcreci plan\u0131nda ve hi\u00e7 de\u011filse bir d\u00f6neme kadar, bu ayn\u0131 deneyimlerin esas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir “halklar hapisanesi” olan Rusya’da ger\u00e7ekle\u015fen Ekim Devrimi ezilen uluslar\u0131n k\u00f6leli\u011fine derhal son verdi. Uluslar\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirip onlara temel ulusal haklar\u0131n\u0131 kazand\u0131rmakla kalmad\u0131, geli\u015fip serpilmeleri i\u00e7in gerekli siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullar\u0131 da \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak yaratt\u0131. Ekim Devrimi’nin izledi\u011fi politika ve yaratt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar sayesinde kabile d\u00fczeyindeki halklar, ki bug\u00fcn\u00fcn Orta Asya cumhuriyetlerini olu\u015fturan halklar\u0131n durumu t\u00fcm\u00fcyle bu idi, zaman i\u00e7inde modern uluslar haline geldiler. Her ulus Sovyetler Birli\u011fi \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda ayr\u0131 bir cumhuriyet olarak \u00f6rg\u00fctlendi. T\u00fcm dillerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin geli\u015fip serpilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar yarat\u0131ld\u0131. En k\u00fc\u00e7\u00fck ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n (ki bunlar aras\u0131nda birka\u00e7 onbinlik n\u00fcfusuyla Kafkasya K\u00fcrtleri de vard\u0131) dilleri ve k\u00fclt\u00fcrlerinin geli\u015fimi i\u00e7in bile b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harcand\u0131. D\u00fcn\u00fcn halklar hapishanesi \u00f6zg\u00fcr uluslar\u0131n karde\u015f\u00e7e ili\u015fkiler i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, birbirlerine sevgi ve sayg\u0131 ile ba\u011fland\u0131\u011f\u0131, ulusal bask\u0131 ve e\u015fitsizliklerin tarihe g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir b\u00fcy\u00fck birlik halini ald\u0131. <\/div>\n

<\/p>\n

Ekim Devrimi’nin ulusal sorundaki b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131 tersinden de Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda s\u0131navdan ge\u00e7mi\u015f oldu. Elbetteki uzun ony\u0131llar\u0131 bulan kapitalizme geriye d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcreci her\u015feyi bozdu\u011fu gibi uluslar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de zaafa u\u011fratm\u0131\u015f, bu arada b\u00fcy\u00fck Rus \u015fovenizmine \u00f6nemli bir alan a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Fakat buna, bu b\u00fcy\u00fck tahribata ra\u011fmen Sovyetler Birli\u011fi’ni olu\u015fturan cumhuriyetler ciddi bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015fmaks\u0131z\u0131n pe\u015f pe\u015fe devlet ba\u011f\u0131ms\u0131z\u0131l\u0131klar\u0131n ilan ettiler. B\u00fct\u00fcn bunlar, Ekim Devrimi \u00f6ncesi d\u00f6nemden miras baz\u0131 sorunlar d\u0131\u015f\u0131nda, esasa ili\u015fkin bir s\u0131n\u0131r problemi ya\u015fanmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015febildi. Bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir, zira o s\u0131n\u0131rlar Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde belirlenmi\u015f halde zaten vard\u0131, Sovyet \u00fclkesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir Cumhuriyetler Birli\u011fi idi. Yer yer \u00e7\u0131kan s\u0131n\u0131r anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n ise, ki Moldavya buna bir \u00f6rnektir, Ekim Devrimi \u00f6ncesi d\u00f6nemden, yani Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan miras oldu\u011funu bize konunun uzman\u0131 tarih\u00e7iler s\u00f6yl\u00fcyor. Ayn\u0131 sorunsuz ayr\u0131lman\u0131n \u00c7ekoslavakya’da ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bug\u00fcn \u00c7ek Cumhuriyeti ve Slovakya sorunsuz iki kom\u015fu \u00fclke olarak duruyorlar orta yerde. Sosyalizm d\u00f6neminin siyasal-k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu t\u00fcrden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve yumu\u015fak ayr\u0131lmalar\u0131, ulusal e\u015fitsizlikleri ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 d\u00f6ne d\u00f6ne yeniden \u00fcreten kapitalist toplumlarda g\u00f6remezsiniz. Yugoslavya’n\u0131n durumu bile kendine \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7imde bunu kan\u0131tlamaktad\u0131r. Halk devrimini sosyalizme do\u011fru ilerletme olana\u011f\u0131 bulamadan yozla\u015fan ve kapitalizme erken bir tarihte d\u00f6nen bu \u00fclke, bu ayn\u0131 s\u00fcrece paralel olarak ayn\u0131 zamanda halklar aras\u0131 ili\u015fkilerin de en \u00e7ok tahrip oldu\u011fu \u00fclke \u00f6rne\u011fi olarak duruyor \u00f6n\u00fcm\u00fczde. Bu sonu\u00e7 tam da ayn\u0131 nedenlerle bir rastlant\u0131 de\u011fildir. Fakat Yugoslavya bile devrim s\u00fcreci i\u00e7inde halklar\u0131 karde\u015f\u00e7e kayna\u015ft\u0131rman\u0131n ve ayr\u0131 cumhuriyetlerin federal birli\u011fi i\u00e7inde birle\u015ftirmenin olumlu bir \u00f6rne\u011fi olabilmi\u015ftir, belli bir tarihi d\u00f6nem i\u00e7in. Oysa devrim \u00f6ncesi d\u00f6nemin gerici Yugoslavyas\u0131 kendi \u00e7ap\u0131nda bir ba\u015fka “halklar hapisanesi” idi, buna k\u00f6kl\u00fc bir bi\u00e7imde son verense halk devrimi olmu\u015ftu. <\/div>\n

<\/p>\n

Burjuva d\u00fczen her t\u00fcrl\u00fc melaneti oldu\u011fu gibi ulusal sorunlar\u0131 da yeniden ve yeni boyutlarda, yeni bi\u00e7imler i\u00e7inde ve halklar\u0131 birbirine d\u00fc\u015fman edecek tarzda \u00fcretiyor. ‘89 y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ya\u015fayan \u00fclkelerin bug\u00fcnk\u00fc tablosu bize bunu g\u00f6steriyor. Halk devrimi Yugoslavya halklar\u0131n\u0131 birle\u015ftirip kayna\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, kapitalizme geriye d\u00f6n\u00fc\u015f onlar\u0131 kanl\u0131 bo\u011fazla\u015fmalar i\u00e7inde d\u00fc\u015fman hale getirdi. Ekim Devrimi Ermeni ve Azeri halklar\u0131n\u0131 kayna\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, oysa \u015fimdiki s\u00f6zde ba\u011f\u0131ms\u0131z gerici burjuva rejimler onlar\u0131 yeniden kanl\u0131 b\u0131\u00e7akl\u0131 hale getirmi\u015f bulunuyor. B\u00fct\u00fcn bunlar bize ulusal sorun ile burjuva s\u0131n\u0131f d\u00fczeni aras\u0131ndaki organik ili\u015fkiyi g\u00f6steriyor. Bu d\u00fczenin \u00fcstesinden gelmeden, bu \u00fcstesinden geli\u015f \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde halklar\u0131 yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131p kayna\u015ft\u0131rmadan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ve e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 bir g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek de olanakl\u0131 olamaz. {asmpagebreak}<\/div>\n

<\/p>\n

\u0130mral\u0131’dan beri g\u00f6sterilen sistematik \u00e7abayla K\u00fcrt dinami\u011fi devrimci bir dinamik olmaktan t\u00fcm\u00fcyle \u00e7\u0131kar\u0131lmak isteniyor. Ne var ki sorunun kendisi, derin tarihsel k\u00f6kleri ve t\u00fcm kapsam\u0131yla o bildi\u011fimiz K\u00fcrt sorunu, onun potansiyel olarak temel olu\u015fturdu\u011fu devrimci dinamik, \u00f6ylece yerli yerinde duruyor. T\u00fcrk burjuvazisi ve onun s\u0131n\u0131f iktidar\u0131 ayakta kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu sorun kolay kolay \u00e7\u00f6z\u00fclemez. K\u00fcrtlerin siyasal e\u015fitlik istemleri kabul g\u00f6rse elbette \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr, ama \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n burjuva d\u00fczeni alt\u0131nda bu olacak \u015fey de\u011fildir. Bug\u00fcn\u00fcn gerici burjuvazisinin b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmesi ne teorik, ne de pratik olarak m\u00fcmk\u00fcn. K\u00fcrtlerin siyasal e\u015fitlik istemlerinin kabul\u00fc, burjuva s\u0131n\u0131f d\u00fczeninin cumhuriyetle birlikte yaratt\u0131\u011f\u0131 siyasal, k\u00fclt\u00fcrel ve ideolojik yap\u0131n\u0131n, buna dayal\u0131 dengelerin t\u00fcmden \u00e7\u00f6kmesi demektir. Ve bu olacak \u015fey de\u011fil. Egemen ulusun t\u00fcm ayr\u0131cal\u0131klar\u0131na son vererek, yerine iki ulusun birbirine kar\u015f\u0131 sevgisine, sayg\u0131s\u0131na, her alanda tam e\u015fitli\u011fine ve bu temel \u00fczerinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fine dayal\u0131 bir cumhuriyet ya da cumhuriyetler birli\u011fi kuramazs\u0131n\u0131z bu gerici burjuva s\u0131nf d\u00fczeni i\u00e7inde. <\/div>\n

<\/p>\n

B\u00f6yle bir sistem ancak bu d\u00fczeni devirme m\u00fccadelesi i\u00e7erisinde ve bu m\u00fccadelenin zaferi sayesinde kurulabilir. Bunu olanakl\u0131 k\u0131lacak devrimci s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri s\u00fcreci, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6nderli\u011finde halklar\u0131n devrimci yak\u0131nla\u015fmas\u0131, kayna\u015fmas\u0131 ve b\u00f6ylece her t\u00fcrden gerici \u015fartlanm\u0131\u015fl\u0131klardan ar\u0131nmas\u0131 s\u00fcreci de olacakt\u0131r. Devrim m\u00fccadelesi i\u00e7inde k\u00f6kl\u00fc devrimci demokratik e\u011fitim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm bu anlama gelecektir. K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva ve k\u00f6yl\u00fc katmanlar\u0131 toplumun milliyet\u00e7ili\u011fe ve \u015fovenizme en yatk\u0131n kesimleridir. Burjuvazi bunlar\u0131 denetim alt\u0131nda tuttu\u011fu s\u00fcrece, toplumda kitlesel temellere ve deste\u011fe sahip \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015foven damar da var demektir. Ama ayn\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, ayn\u0131 k\u00f6yl\u00fcl\u00fck, ku\u015fkusuz bunlar\u0131n \u00f6zellikle emek\u00e7i katmanlar\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan kurulu d\u00fczene kar\u015f\u0131 bir devrimci m\u00fccadele \u00e7izgisine kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman da, ortaya \u015fovenizm ya da milliyet\u00e7ilik de\u011fil \u00f6zg\u00fcr uluslar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011finin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biz Ekim Devrimi prati\u011finden ve Sovyetler Birli\u011fi tarihinden biliyoruz. T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131 aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvene, bunun besledi\u011fi sevgiye ve sayg\u0131ya, bunlar\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lacak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 bir g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc elbette olanakl\u0131d\u0131r. Fakat i\u015fte bu, proletarya devriminin ulusal soruna ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcm program\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de de\u011fildir. Sorunu k\u00f6kl\u00fc ve kal\u0131c\u0131 bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin ba\u015fkaca da bir yolu yoktur. <\/div>\n

<\/p>\n

Ezmek ve \u00e7\u00f6zmek<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye’sinde K\u00fcrt sorunu konusunda temelde iki \u00e7izgi var. Biri, yasal d\u00fczenlemelerle k\u00fclt\u00fcrel, dilsel, e\u011fitsel bir tak\u0131m haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131na dayal\u0131 anayasal reform \u00e7izgisi. \u00d6tekisi ise iki ulusun ger\u00e7ek \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve tam e\u015fitlik temelinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fine dayal\u0131 devrimci \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7izgisi. Yani devrimci s\u0131n\u0131f partisinin ulusal soruna ili\u015fkin devrimci \u00e7\u00f6z\u00fcm program\u0131. Bir de ABD emperyalizmi fakt\u00f6r\u00fc, onun K\u00fcrt sorununa ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7izgisi var ku\u015fkusuz. Fakat T\u00fcrkiye s\u00f6zkonusu oldu\u011funda ABD’nin K\u00fcrt sorunundaki \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7izgisi, anayasal reform \u00e7izgisinin bir versiyonundan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir ger\u00e7ekte. Belki \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemek daha do\u011frudur. Bug\u00fcn \u0130mral\u0131 \u00fczerinden savunulan, yar\u0131n T\u00fcrk burjuvazisinin bir ba\u015fka versiyonunu g\u00fcndeme getirebilece\u011fi anayasal reform \u00e7izgisi ger\u00e7ekte ABD’nin T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt sorunu i\u00e7in uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015feklinin kendisidir. Elbette ko\u015fullar\u0131n de\u011fi\u015fmesine ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n gereklerine ba\u011fl\u0131 olarak ABD yar\u0131n ba\u015fka bir tutumla ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu, t\u00fcm\u00fcyle olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na, emperyalist egemenlik m\u00fccadelesinin ihtiya\u00e7lar\u0131na ve bu \u00e7er\u00e7evede ABD emperyalizminin \u00f6ncelikli \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Fakat hi\u00e7 de\u011filse bug\u00fcn i\u00e7in ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr gelecek i\u00e7inde izlenen \u00e7izgi anayasal reformlarla yat\u0131\u015ft\u0131rma \u00e7izgisidir. <\/div>\n

<\/p>\n

‘90’l\u0131 y\u0131llar boyunca Amerikan emperyalizmi bir yandan T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt halk\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kirli sava\u015f\u0131 desteklerken, \u00f6te yandan salt bir kez daha ezerek bir \u015fey \u00e7\u00f6zemeyece\u011fini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ayn\u0131 T\u00fcrk devletine. Ezin, silah\u0131 b\u0131rakmak durumunda b\u0131rak\u0131n, ama sonra bir bi\u00e7imde de siyasal sisteme enterge edin, edemezseniz yine sorun kayna\u011f\u0131 olurlar, anlat\u0131lmak istenen buydu. Bilindi\u011fi gibi bu, \u00f6nce ez ve sonra \u00e7\u00f6z form\u00fcl\u00fc, ABD emperyalizminin d\u00fcnyadaki t\u00fcm muhalefet ak\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 izledi\u011fi ve i\u015fbirlik\u00e7ilerine hararetle tavsiye etti\u011fi bir yol ve y\u00f6ntemdir. <\/div>\n

<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl’le birlikte ‘70’li y\u0131llar\u0131n geni\u015f \u00e7apl\u0131 devrimci hareketi ezildi. B\u00fcy\u00fck bir yenilgiydi bu ve neredeyse hi\u00e7 sava\u015f\u0131lmadan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle ideolojik ve moral a\u00e7\u0131dan da alabildi\u011fine y\u0131k\u0131c\u0131 etkiler b\u0131rakt\u0131. Tasfiyecilik diz boyuydu, y\u0131lg\u0131nl\u0131k, inan\u00e7s\u0131zl\u0131k ve devrimden ka\u00e7\u0131\u015f kitlesel boyutlardayd\u0131. \u00d6zal’la birlikte ezilmi\u015f hareketin sisteme ad\u0131m ad\u0131m entegre edilmesi d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131 ve bunu kolayla\u015ft\u0131ran politikalar izlendi. “Il\u0131ml\u0131 sol” olarak kodlanan terbiye edilmi\u015f sola d\u00fczen legalitesi i\u00e7inde alan a\u00e7\u0131lmas\u0131 bu anlama geliyordu, bu politikan\u0131n gere\u011fi idi. Ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde ‘90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortas\u0131nda, devletin gizli anayas\u0131 olan “milli siyaset belgesi” \u00fczerinden “milli” bir politika olarak kayda da ge\u00e7irildi. Bug\u00fcn\u00fcn \u00d6DP’si ve EMEP’i, ge\u00e7mi\u015fte devrim ad\u0131na direndikleri i\u00e7in ezilen, ezildikten sonra sisteme entegre edilerek tesirsiz hale getirilen ak\u0131mlar\u0131n terbiye edilmi\u015f ve sistemin legalitesi i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f uzant\u0131lar\u0131d\u0131r. \u00d6nce ezmek ve sonra \u00e7\u00f6zmek olarak form\u00fcle edilen tutumun kendine \u00f6zg\u00fc bir uygulamas\u0131d\u0131r bu. <\/div>\n

<\/p>\n

Amerikanc\u0131 burjuvazinin kaymak tabakas\u0131n\u0131 temsil eden T\u00dcS\u0130AD daha ’90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren K\u00fcrt sorununda b\u00f6yle \u00e7ifte bir politikan\u0131n, ezme politikas\u0131n\u0131 tamamlayacak bir s\u00f6zde \u00e7\u00f6z\u00fcm politikas\u0131n\u0131n savunucusu kesilmi\u015fti. “Ez ve \u00e7\u00f6z” bir Amerikan form\u00fcl\u00fcyd\u00fc ve Amerikanc\u0131 burjuvazi bu konuda kendisi ad\u0131na devleti y\u00f6netenlerden daha ger\u00e7ek\u00e7iydi. \u00d6nce ez, sonra ama bir bi\u00e7imde de \u00e7\u00f6z… Yaln\u0131zca ezerseniz o yar\u0131n yine bir bi\u00e7imde yeniden ortaya \u00e7\u0131kar diyor Amerikal\u0131 ak\u0131l hocalar\u0131; sisteme entegre de edeceksiniz, dolay\u0131s\u0131yla ezdikten sonra bir entegrasyon program\u0131 da uygulayacaks\u0131n\u0131z. Entegre etmekse, alan a\u00e7makt\u0131r, bunu gerektirir. Alan a\u00e7madan entegre edemezsiniz. Ezersiniz, y\u0131ld\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z, i\u00e7ine kapan\u0131r. Ama yar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc bulur, yeniden ortaya \u00e7\u0131kar. Ama ezer, sonra inisiyatif sizdeyken elicenapl\u0131k g\u00f6sterip bir \u015feyler verirseniz, b\u00f6ylece sorunu yat\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve sorunun besledi\u011fin g\u00fc\u00e7leri sisteme entegre etmi\u015f olursunuz. <\/div>\n

<\/p>\n

ABD ve \u0130srail fakt\u00f6r\u00fc <\/strong><\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrk burjuvazisi, ABD’nin Ortado\u011fu’da kapsaml\u0131 bir m\u00fcdahaleye giri\u015fti\u011fini, bunu uzun y\u0131llara yayarak s\u00fcrd\u00fcrmek istedi\u011fini ve bu \u00e7er\u00e7evede K\u00fcrt sorununu kullanaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rd\u00fc. Daha da \u00f6nemlisi, son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r buna kar\u015f\u0131 bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131n da g\u00f6rmektedir. Amerika’n\u0131n ba\u015fa \u00e7uval ge\u00e7irmesi, derin bir anlam\u0131, mesaj\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 olan bir olayd\u0131r. Bu asmbolik olay kapsaml\u0131 bir politik mesaj y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Nitekim ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irilen taraf da bu mesaj\u0131 yeterli a\u00e7\u0131kl\u0131kta ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00c7uval olay\u0131 T\u00fcrk devletinin G\u00fcney K\u00fcrtlerine ili\u015fkin “k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri”nin tuz buz edilmesidir ve T\u00fcrk devletinin bunu kar\u015f\u0131s\u0131nda Amerika’ya kar\u015f\u0131 yapabilece\u011fi hi\u00e7bir \u015fey yoktur, olamam\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc yular\u0131 \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc olarak Amerika’n\u0131n elindedir. 60 y\u0131ll\u0131k Amerikanc\u0131 d\u00fczenin G\u00fcney K\u00fcrdistan’daki geli\u015fmelerin y\u00f6n de\u011fi\u015ftirebilmesi i\u00e7in Amerika’n\u0131n Irak’ta direni\u015fin darbeleri alt\u0131nda d\u00fc\u015febilece\u011fi a\u00e7mazlardan yarar ummaktan ba\u015fka yapabilece\u011fi bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131r halihaz\u0131rda. <\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrk burjuvazisi ve devleti Amerika’n\u0131n K\u00fcrt sorununu de\u015fti\u011fini ve Ortado\u011fu’daki egemenlik m\u00fccadelesinde bu sorunu etkili bir bi\u00e7imde kullanaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Amerika bunu Irak’ta kulland\u0131, halihaz\u0131rda faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f durumda. Bug\u00fcn \u00f6zellikle Suriye’ye kar\u015f\u0131 bunu bir silah olarak hissettiriyor ve ayn\u0131 \u015feyi ko\u015fullar olu\u015fursa \u0130ran’a kar\u015f\u0131 da yapmak istiyor. Halen Irak’ta yolu kesilmi\u015f bulunuyor, hen\u00fcz Irak sorununu halledemedi\u011fi i\u00e7in d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fam\u0131yor, ama yine de daha \u015fimdiden \u0130ran meselesi \u0131s\u0131t\u0131l\u0131yor. \u0130ran’a m\u00fcdahale, ayn\u0131 zamanda K\u00fcrt sorununun bu \u00e7er\u00e7evede kullan\u0131lmas\u0131 demektir. <\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrk burjuvazisinin ve devletinin a\u00e7maz\u0131 bundan da ibaret de\u011fil. \u0130srail Arap ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendisiyle sorunlu olan devletlerini ulusal, etnik ve mezhepsel sorunlar \u00fczerinden vurmak istiyor ve bu \u00e7er\u00e7evede K\u00fcrt sorunu onun i\u00e7in kullanabilece\u011fi etkili bir silah. \u0130srail bu silaha \u00e7oktan el atm\u0131\u015f durumda, \u00f6zellikle de Irak \u00fczerinden. Bunun daha baba Barzani’den beri k\u0131rk y\u0131la yakla\u015fan bir ge\u00e7mi\u015fi var. ‘80’li ilk y\u0131llara ait bir \u0130srail gizli belgesi, d\u00fc\u015fman devletlerin i\u00e7 sorunlar \u00fczerinden nas\u0131l kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klara itilebilece\u011fine dair stratejik bir hat \u00e7iziyor ve bu arada Irak’\u0131n \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnmesini somut bir hedef olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Tam da bug\u00fcn tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, g\u00fcneyde \u015eii b\u00f6lgesi, ortada S\u00fcnni Arap b\u00f6lgesi ve kuzeyde ise K\u00fcrt b\u00f6lgesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130srail Amerika’n\u0131n da \u00f6tesine ge\u00e7erek bug\u00fcn G\u00fcney K\u00fcrdistan \u00fczerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir K\u00fcrt devleti hedefliyor. Amerika, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerinden ve Irak’\u0131n bug\u00fcnk\u00fc i\u00e7 dengelerinden dolay\u0131 buna hen\u00fcz cesaret edemiyor, ya da bunu hen\u00fcz amaca uygun bulmuyor. Buna G\u00fcney K\u00fcrtleri de hen\u00fcz cesaret edemiyorlar, bug\u00fcn i\u00e7in bu kadar\u0131n\u0131 kald\u0131ramayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Bu nedenle sorun hen\u00fcz bug\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kal\u0131yor. Ama \u0130srail’in bu konuda fazlas\u0131yla pervas\u0131z oldu\u011funa da ku\u015fku yok. <\/div>\n

<\/p>\n

Son iki y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye-\u0130srail ili\u015fkilerin geren, sorunlu hale getiren de bu pervas\u0131zl\u0131k oldu. Bir ara Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n a\u011fz\u0131ndan duydu\u011funuz \u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131 baz\u0131 s\u00f6ylemlerin gerisinde T\u00fcrk devletinin MGK’da kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bu milli politikas\u0131 var ger\u00e7ekte; \u0130srail madem K\u00fcrt sorununu bu kadar \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, biz de bu d\u00f6nemde onlar\u0131n Filistin’de yapt\u0131klar\u0131n\u0131n insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyelim, ordan y\u00fcklenelim, hi\u00e7 de\u011filse onu bu konuda biraz s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ral\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131lar. Bu i\u015f i\u00e7in de bilinen dinci kimli\u011finden dolay\u0131 Tayyip Erdo\u011fan bi\u00e7ilmi\u015f kaftand\u0131. Yani Tayyip Erdo\u011fan T\u00fcrk devletinin resmi \u0130srail politikalar\u0131n\u0131 a\u015farak bir \u015fey s\u00f6ylemi\u015f de\u011fil, yaln\u0131zca \u0130srail’in G\u00fcney K\u00fcrdistan’daki pervas\u0131zl\u0131klar\u0131na ifade uygunsa s\u00f6ylem d\u00fczeyinde bir “milli” misilleme yap\u0131lm\u0131\u015f oldu. Nitekim bu s\u00f6ylemler ili\u015fkileri epeyce gerdi\u011fi halde \u0130srail’le yo\u011funla\u015fan ili\u015fkilerin mimar\u0131 ordu cephesinden bunu dengeleyen hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klama gelmedi. Gelemezdi, zira Tayyip Erdo\u011fan’n\u0131n s\u00f6ylemleri ger\u00e7ekte “milli” bir mesaj\u0131n \u0130srail’e ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7abas\u0131n\u0131n ifadesiydi. Ayn\u0131 d\u00f6nemde bir “derin devlet” kurulu\u015fu olan ASAM stratejistlerinin \u0130srail’in G\u00fcney K\u00fcrdistan’daki icraatlar\u0131n\u0131 hedef alan de\u011ferlendirmeleri de bunu do\u011fruluyor. <\/div>\n

<\/p>\n

T\u00fcrk devletinin bir a\u00e7maz\u0131 da burada. Sorun i\u00e7teki K\u00fcrt meselesi olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ABD’nin deste\u011fiyle bug\u00fcn epey bir ilerleme kaydetmi\u015f G\u00fcney K\u00fcrdistan sorunuyla birle\u015fmi\u015ftir. \u015eimdi G\u00fcney’de bir devlet \u015fekilleniyor, fiilen ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet bu. \u015eu an Irak’ta i\u015fleyen tek devlet yap\u0131lanmas\u0131 G\u00fcney K\u00fcrdistan’daki yap\u0131lanmad\u0131r ve T\u00fcrk burjuvazisi bunun ne t\u00fcrden bir sorun kayna\u011f\u0131 haline gelece\u011fini \u00e7ok iyi biliyor. Nitekim b\u00f6yle bir devletsel olu\u015fumu bir sava\u015f nedeni olarak da g\u00f6r\u00fcyordu yak\u0131n zamana kadar. Amerikan emperyalizminin hizmetinde Irak sava\u015f\u0131 i\u00e7inde yer almaya y\u00f6nelik o g\u00fc\u00e7l\u00fc e\u011filimin gerisinde de G\u00fcney K\u00fcrdistan’a ili\u015fkin derin kayg\u0131lar vard\u0131. ABD hizmetinde sava\u015fa kat\u0131lmay\u0131 savunanlar bunu, “Biz Ba\u011fdat’a gitmezsek, sava\u015f Diyarbak\u0131r’a gelir; Ba\u011fdat’ta ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z sava\u015f\u0131 Diyarbak\u0131r’dan cephe kurarak kar\u015f\u0131lamak zorunda kalaca\u011f\u0131z”, s\u00f6ylemiyle gerek\u00e7elendiriyorlard\u0131. Demek istiyorlard\u0131 ki, o zaman G\u00fcney K\u00fcrtleri Amerika’n\u0131n hizmetinde sava\u015f\u0131r ve bu sayede devlet olma olana\u011f\u0131 elde ederler; bu ise hem T\u00fcrkiye’nin b\u00fcnyesindeki K\u00fcrt sorununu azd\u0131r\u0131r ve hem de G\u00fcney’deki devlet zamanla Kuzey K\u00fcrdistan \u00fczerinde hak iddias\u0131nda bulunur, B\u00fcy\u00fck K\u00fcrdistan ideali g\u00fcder; b\u00f6ylece Irak sava\u015f\u0131na kat\u0131larak pekala engelleyebilece\u011fimiz bir olu\u015fumla kendi K\u00fcrdistan\u0131m\u0131z \u00fczerinden kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r\u0131z… {asmpagebreak}<\/div>\n

<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcrel hak k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131yla sorunu yat\u0131\u015ft\u0131rmak<\/strong> <\/div>\n

<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl’\u00fcn en karanl\u0131k d\u00f6neminde K\u00fcrt hareketi bir patlama ya\u015fad\u0131 ve bildi\u011fimiz 20 y\u0131ll\u0131k m\u00fccadele ya\u015fand\u0131. K\u00fcrt sorunu topluma ve K\u00fcrtler i\u00e7inde milyonlara mal oldu, bu arada uluslararas\u0131la\u015ft\u0131, d\u00fcnya politikas\u0131n\u0131n g\u00fcndemine girdi. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc bulamad\u0131, ama varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla duyurmay\u0131 ba\u015fard\u0131. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc bulamasa da, daha sonra yozla\u015fma ya\u015fasa da, kendini \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00fcndemine koymay\u0131 ba\u015fard\u0131. Bug\u00fcn legal K\u00fcrt siyasetinin K\u00fcrdistan’daki g\u00fcc\u00fc bile, K\u00fcrt sorununun K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n bilincinde nas\u0131l yer etti\u011fini g\u00f6steriyor. Bu bilin\u00e7 ortadan kald\u0131r\u0131lamaz. Hareket tahrip edilebilir, \u00f6nderli\u011fi teslim al\u0131nabilir, hareket yozla\u015ft\u0131r\u0131labilir, ama bu bilin\u00e7 yokedilemez. K\u00fcrtler bir ulusal kimlik bilincine ula\u015ft\u0131lar, bunu ortadan kald\u0131rmak art\u0131k olanakl\u0131 de\u011fildir. <\/div>\n

<\/p>\n

\n

B\u00fct\u00fcn bunlar ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk burjuvazisine bu sorunun \u00fczerinden atlayamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermi\u015f oldu. Resmi planda hala da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olan inkarc\u0131 politikaya ra\u011fmen bu b\u00f6yle. Resmi plandaki tutum ve s\u00f6yleme ra\u011fmen, ger\u00e7ekte burjuvazi bu sorunu b\u00f6yle bitiremeyece\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki olanakl\u0131ysa e\u011fer bir ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bitirmek istiyor ve bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. K\u00fcrtlerin son 40 y\u0131ll\u0131k m\u00fccadelesinden sonra bug\u00fcn art\u0131k bir tak\u0131m \u015feyleri kabul ediyor, etmek zorunda kal\u0131yor. K\u00fcrt kimli\u011fi ve dili ger\u00e7e\u011fi art\u0131k l\u00fctfen kabul ediliyor. Ama bunlarla K\u00fcrt sorununu siyasi alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na hapsetmek, salt k\u00fclt\u00fcrel bir kimlik sorununa indirgemek, K\u00fcrt ulusal haklar\u0131n\u0131 siyasal alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na daraltmak istiyor. K\u00fcrtlere bir tak\u0131m k\u00fclt\u00fcrel hak k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 vererek, m\u00fcmk\u00fcnse K\u00fcrt sorununda bu bilinci, bu olu\u015fmu\u015f kimli\u011fi bu s\u0131n\u0131rlarda eritmek istiyor. Bu saatten sonra onun dilini, kimli\u011fini reddedemeyece\u011fini, bunlara yasak koyamayaca\u011f\u0131n\u0131 da biliyor. Bunlar\u0131 vererek, d\u00fcnk\u00fc m\u00fccadelenin bilincinde uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6teki \u015feyleri tahrip etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. K\u00fclt\u00fcrel k\u0131r\u0131nt\u0131 d\u00fczeyindeki tavizlerle b\u00fcy\u00fck idealleri ve bunun \u00fcr\u00fcn\u00fc devrimci-demokratik istemleri ortadan kald\u0131rmak istiyor. <\/div>\n

<\/p>\n

\u0130mral\u0131 \u00e7izgisinin anlam\u0131 ve i\u015flevi de kendini bu \u00e7er\u00e7evede g\u00f6steriyor. Bu \u00e7izgi \u00e7er\u00e7evesinde ulusal sorun siyasi i\u00e7eri\u011finden kopar\u0131l\u0131yor, salt dil ve k\u00fclt\u00fcr sorununa indirgeniyor. Egemen ulusun siyasal tekeli tart\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 tutuluyor, ona dokunulmuyor. O tekel s\u00fcrmek kayd\u0131yla, bu tekelin h\u00fckm\u00fc alt\u0131nda bir alt kimlik olarak, k\u00fclt\u00fcrel-dilsel kimlik olarak bir alan a\u00e7\u0131lmas\u0131 isteniyor. Bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne T\u00fcrk burjuvazisi d\u00fcnden raz\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu beladan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kurtulamayaca\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla anlam\u0131\u015f bulunuyor. Bu saatten sonra K\u00fcrtlerin ne k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ne de dilini yasaklayamayaca\u011f\u0131n\u0131, inkar ve asimilasyonla \u00e7\u00f6zme \u015fans\u0131n\u0131 t\u00fcmde yitirdi\u011fini \u00e7ok iyi biliyor. B\u00fct\u00fcn sorun, bu kadar\u0131yla sorunu ger\u00e7ekten yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131p yat\u0131\u015ft\u0131ramayaca\u011f\u0131ndaki ciddi teredd\u00fctlerden \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu saatten sonra T\u00fcrkiye’de K\u00fcrtleri inkar etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. K\u00fcrtleri mutlaka baz\u0131 tavizlerle tatmin etmek, b\u00f6ylece yat\u0131\u015ft\u0131rmak gerekiyor. Ama devletin bug\u00fcn hala buna haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131, bunda fazlas\u0131yla zorland\u0131\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir. Yat\u0131\u015ft\u0131rma ve uyu\u015fturmaya y\u00f6nelik bu t\u00fcrden reformlar\u0131n sorunu daha da azd\u0131raca\u011f\u0131na dair ku\u015fkular \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc. Ortado\u011fu’daki yeni ve G\u00fcney K\u00fcrdistan’daki son geli\u015fmelerin ard\u0131ndan buna ili\u015fkin ku\u015fkular daha da azm\u0131\u015f, K\u00fcrt sorununa dayal\u0131 korkular gitgide b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130\u015fi zora ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u0131kmaza sokan bu. <\/div>\n

<\/p>\n

Ulusal k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zerklik program\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc, ulusal sorunu devlet ve siyaset alan\u0131ndan koparmak, siyasal alan\u0131 t\u00fcm\u00fcyle egemen ulusun ayr\u0131cal\u0131k alan\u0131 haline getirmek, ezilen ulusa ise salt k\u00fclt\u00fcrel haklardan ibaret bir alan a\u00e7mak\/b\u0131rakmakt\u0131r. Abdullah \u00d6calan’\u0131n ulusal soruna bug\u00fcnk\u00fc yakla\u015f\u0131m\u0131 da, Ulusal sorunda kayna\u011f\u0131n\u0131 II. Enternasyonal’den alan bu reformist program\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn K\u00fcrt sorununa uyarlanm\u0131\u015f bir bi\u00e7iminden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bu yakla\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde ulusal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik bilinci yerine k\u00fclt\u00fcrel haklara dayal\u0131 g\u00fcd\u00fck bir etnisite bilinci, bunun ifadesi olarak post-modern “\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc alan” ve sivil toplum konuluyor. K\u00fcrtlerin T\u00fcrk ulusal kimli\u011finin her bak\u0131mdan egemen oldu\u011fu bir siyasal b\u00fcnye i\u00e7erisinde kendi alt k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde ifade edebilecekleri bir reform program\u0131 \u00f6neriliyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Bu, T\u00fcrk burjuvazisinin Avrupa uyum program\u0131yla, Kopenhag kriterleri denilen s\u00f6zde demokratik reform program\u0131yla da uyu\u015fuyor. Bu s\u0131n\u0131rlardaki istemlere gelinen yerde burjuvazi bir \u015fey demiyor art\u0131k. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamak kayd\u0131yla par\u00e7a par\u00e7a da veriyor, yani taviz vermi\u015f g\u00f6r\u00fcnmemek kayd\u0131yla par\u00e7a par\u00e7a da veriyor. Ama ne zamanki tart\u0131\u015fma siyaset alan\u0131na, siyasal istemler alan\u0131n kayd\u0131, bildi\u011fimiz gibi m\u00fcthi\u015f bir gerici \u015foven bir refleks g\u00f6steriyor. 17 Aral\u0131k Zirvesi \u00f6ncesinde Avrupa gazetelerine verilen ilana g\u00f6sterilen tepki bunun bir ifadesiydi. Baskl\u0131lara ne verilmi\u015fse onu istiyoruz, K\u0131br\u0131s’ta ne talep ediliyorsa biz de onu talep ediyoruz deniliyordu bu ilanda. Baskl\u0131lara ne verilmi\u015f? Baskl\u0131lar \u015fimdi \u00f6zerk bir b\u00f6lgesel y\u00f6netime ve kendi yerel parlamentolar\u0131na sahip. K\u0131br\u0131s’ta T\u00fcrkler i\u00e7in ne istendi\u011fi belli; \u015fimdiki fiili devletin e\u015fit federe devlet olarak tan\u0131nmas\u0131. K\u00fcrtler ad\u0131na bunlar\u0131 istediniz mi t\u00fcm\u00fcyle siyaset alan\u0131na giriyorsunuz ve bu \u015foven T\u00fcrk gericili\u011fini aya\u011fa kald\u0131rmaya yetiyor. <\/div>\n

<\/p>\n

Siyaset alan\u0131na girmemek, k\u00fclt\u00fcrel hak k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131yla yetinmek, egemen ulusun siyasal ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fma d\u0131\u015f\u0131 tutmak anlam\u0131na geliyor. Devlet egemen ulusun tekelinde olacak, yani \u00fcniter yap\u0131 bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7imiyle korunacak. Art\u0131 egemen ulusun dili resmi dili olarak kalacak, devletin ulusal kimli\u011fi de egemen ulus \u00fczerinden tan\u0131mlanacak. Ama bu arada ezilen ulusa dil ve k\u00fclt\u00fcr plan\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 a\u00e7\u0131lacak! \u0130mral\u0131’n\u0131n ba\u015f\u0131 sonu i\u015fte budur. Abdullah \u00d6calan’\u0131n 5 bin y\u0131l geriye giderek S\u00fcmer rahip devletinden ya da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz anar\u015fist felsefesinden yararlanarak evirip \u00e7evirip, cilalay\u0131p ambalajlay\u0131p ortaya s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn bir program\u0131, o tu\u011fla b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki savunma-kitaplar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn bir \u00f6z\u00fc-\u00f6zeti bundan \u00f6te bir \u015fey de\u011fildir.<\/div>\n

<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcrt hareketinde \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt sorunu\/3 H. F\u0131rat “Ulusal Sorun ve K\u00fcrt Hareketi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 dizi yaz\u0131m\u0131z\u0131n \u0130mral\u0131 s\u00fcreci ve T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt Sorunu konulu yeni alt b\u00f6l\u00fcm\u00fc kapsam\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konferans kay\u0131tlar\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bu say\u0131m\u0131zda yer veriyoruz. Bir say\u0131 ara verece\u011fimiz dizi yaz\u0131ya daha sonra konuya ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerle devam edece\u011fiz…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-157","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/157\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}