{"id":1510,"date":"2006-01-17T23:25:38","date_gmt":"2006-01-17T22:25:38","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2006\/01\/17\/tehcir-goecertme-hareketi-ve-kuerdistan-toplum-yapisina-etkileri-3\/"},"modified":"2006-01-17T23:25:38","modified_gmt":"2006-01-17T22:25:38","slug":"tehcir-goecertme-hareketi-ve-kuerdistan-toplum-yapisina-etkileri-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/tehcir-goecertme-hareketi-ve-kuerdistan-toplum-yapisina-etkileri-3\/","title":{"rendered":"TEHC\u0130R, G\u00d6\u00c7ERTME HAREKET\u0130 VE K\u00dcRD\u0130STAN TOPLUM YAPISINA ETK\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>65 Minute, 21 Second                <\/div>\n\n            <\/div><p><strong>&mdash;Toplumsal yap\u0131da olu\u015fan alt &uuml;st olu\u015flar, bunun devrim m&uuml;cadelesinin &ouml;n&uuml;ne koydu\u011fu sorunlar ve &ccedil;&ouml;z&uuml;m perspektifleri&mdash;<br \/> <\/strong><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;  <\/p>\n<div align=\"left\"> &nbsp;&nbsp;&nbsp;<span style=\"font-size: 10pt\">&nbsp;&nbsp;<\/span><strong><span style=\"font-size: 10pt\">M. Can Y&Uuml;CE<\/span>&nbsp;<\/strong> <\/div>\n<p> <\/strong>Sava\u015f\u0131n en &ccedil;ok etkiledi\u011fi toplumsal kesim k&ouml;yl&uuml;l&uuml;kt&uuml;r. Sava\u015f, sistematik bir bi&ccedil;imde k&ouml;ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131, bu askeri zorun yan\u0131nda ve onun tetikledi\u011fi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de &ouml;lmesi sonucu k&ouml;y ya\u015fam\u0131 alt &uuml;st olmu\u015f, &ccedil;ok yo\u011fun bir n&uuml;fus hareketi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden K&uuml;rtlerin b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml; k&ouml;ylerde ya\u015farken sava\u015ftan sonra bu denge kentler lehine bozulmu\u015ftur. Kentler &ccedil;ok sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir bi&ccedil;iminde \u015fi\u015fmi\u015f, i\u015fsizlik, yoksulluk, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 halk\u0131m\u0131z\u0131n en b&uuml;y&uuml;k sorunlar\u0131nda biri haline gelmi\u015ftir.&quot;   <!--more--> <\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"2\" cellpadding=\"2\" width=\"400\" class=\"content\" align=\"left\" style=\"height: 100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>&nbsp;&nbsp;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>-Toplumsal yap\u0131da olu\u015fan alt &uuml;st olu\u015flar, bunun devrim m&uuml;cadelesinin &ouml;n&uuml;ne koydu\u011fu sorunlar ve &ccedil;&ouml;z&uuml;m perspektifleri-<\/strong><strong><br \/> \t\t\t<\/strong><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><strong>&nbsp;&nbsp;<\/strong><strong>M. Can Y&Uuml;CE<\/strong><strong>&nbsp;<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tSava\u015f\u0131n en &ccedil;ok etkiledi\u011fi toplumsal kesim k&ouml;yl&uuml;l&uuml;kt&uuml;r. Sava\u015f, sistematik bir bi&ccedil;imde k&ouml;ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131, bu askeri zorun yan\u0131nda ve onun tetikledi\u011fi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de &ouml;lmesi sonucu k&ouml;y ya\u015fam\u0131 alt &uuml;st olmu\u015f, &ccedil;ok yo\u011fun bir n&uuml;fus hareketi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden K&uuml;rtlerin b&uuml;y&uuml;k b&ouml;l&uuml;m&uuml; k&ouml;ylerde ya\u015farken sava\u015ftan sonra bu denge kentler lehine bozulmu\u015ftur. Kentler &ccedil;ok sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir bi&ccedil;iminde \u015fi\u015fmi\u015f, i\u015fsizlik, yoksulluk, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 halk\u0131m\u0131z\u0131n en b&uuml;y&uuml;k sorunlar\u0131nda biri haline gelmi\u015ftir.&quot;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>K&uuml;rdistan kentlerine oldu\u011fu gibi, ba\u015fta T&uuml;rkiye metropolleri olmak &uuml;zere d&uuml;nyan\u0131n bir&ccedil;ok &uuml;lkesine bug&uuml;n de devam eden bir g&ouml;&ccedil; hareketi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu olgu, K&uuml;rdistan&#39;da yap\u0131lacak siyasetin de dikkate almas\u0131 gereken temel olgulardan biridir. K\u0131sacas\u0131 K&uuml;rdistan k\u0131rsal\u0131 1970&#39;li y\u0131llar\u0131n k\u0131rsal\u0131 de\u011fil, k&ouml;yl&uuml;l&uuml;\u011f&uuml; de &ouml;yle. S&ouml;m&uuml;rgecilikle, emperyalist k&uuml;lt&uuml;rle, d&uuml;nya ile daha yo\u011fun tan\u0131\u015fan k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k devrimci yurtsever bilin&ccedil; ve m&uuml;cadeleden de en &ccedil;ok etkilenen kesimdir. Dolay\u0131s\u0131yla m&uuml;cadelemizin temel g&uuml;&ccedil;lerinden biri olmaya devam ediyor.&quot;<\/em> <strong>(KUKM&#39;ni Toparlama ve Yeniden \u0130n\u015fa B\u0130LD\u0130RGES\u0130)<\/strong><strong><br \/> \t\t\t<\/strong><br \/> \t\t\t<em>&quot;&#8230; &ccedil;eyrek as\u0131rl\u0131k m&uuml;cadele ve 15 y\u0131ll\u0131k sava\u015f s&uuml;reci sonucunda K&uuml;rdistan&#39;da hem devlet, hem de &ouml;zel ekonomik alanlar\u0131 b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de &ccedil;&ouml;kt&uuml;. K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 aras\u0131nda 24 Ocak kararlar\u0131 sonucu sivrilen unsurlar olsa da bu genel tabloyu de\u011fi\u015ftirmez. Yayla yasa\u011f\u0131, d&ouml;rt bini a\u015fk\u0131n k&ouml;y&uuml;n bo\u015falt\u0131lmas\u0131, g&ouml;&ccedil;ertme sonucu milyonlar\u0131n &uuml;lkeyi bo\u015faltmas\u0131, &ouml;zel sava\u015f operasyonlar\u0131, faili me&ccedil;hul cinayetler, ekonomik ambargolar sonucu ba\u015fta hayvanc\u0131l\u0131k, tar\u0131m ve i&ccedil; ticaret olmak &uuml;zere ekonomik ya\u015fam s&uuml;rekli bir gerileme, &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml; ve iflas s&uuml;recini ya\u015fad\u0131. <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>Ayn\u0131 \u015fekilde I. K&ouml;rfez sava\u015f\u0131 sonucu s\u0131n\u0131r ticaretinde ya\u015fanan gerileme ve kriz K&uuml;rdistan&#39;daki ekonomiyi vuran di\u011fer bir etken oldu.&quot;<\/em> <strong>(KUKM&#39;ni Toparlama ve Yeniden \u0130n\u015fa B\u0130LD\u0130RGES\u0130)<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;Asl\u0131nda K&uuml;rdistan&#39;da ger&ccedil;ekle\u015fen s\u0131n\u0131fla\u015fma ve bu ba\u011flamda geli\u015fen proleterle\u015fme &ccedil;ok sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir proleterle\u015fme de\u011fildir. Sava\u015fla birlikte &uuml;lkemizde var olan ve esas olarak devletin tekelinde bulunan sanayi i\u015fletmeleri ya kapand\u0131, ya da kapasiteleri son derece darald\u0131. 1980&#39;lerden bu yana izlenen ekonomi politikalar &uuml;lkemizde ba\u015fka etkenlerle de birle\u015fince &ccedil;\u0131\u011f gibi b&uuml;y&uuml;yen i\u015fsizler ordusunu daha da b&uuml;y&uuml;tt&uuml;, bu e\u011filim bug&uuml;n de a\u011f\u0131rla\u015farak devam ediyor. Belli bir i\u015fi olanlar da i\u015fini kaybetme korkusunu ya\u015famaktad\u0131r.&nbsp; &Uuml;lkemizde i\u015f&ccedil;ilerden &ccedil;ok i\u015fsizler var. Bu da &ouml;nemli bir toplumsal ve ekonomik yara konumundad\u0131r.&quot;<\/em> <strong>(KUKM&#39;ni Toparlama ve Yeniden \u0130n\u015fa B\u0130LD\u0130RGES\u0130)<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Giri\u015f<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t1980-2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan &ouml;zel sava\u015f ve bunun en etkili unsurlar\u0131ndan biri olan tehcir (g&ouml;&ccedil;ertme) hareketi sonucu K&uuml;rdistan&#39;da &ccedil;ok boyutlu, ciddi ve b&uuml;y&uuml;k bir n&uuml;fus hareketi ger&ccedil;ekle\u015fti. Bu b&uuml;y&uuml;k n&uuml;fus hareketi sonucu K&uuml;rdistan toplum yap\u0131s\u0131nda b&uuml;y&uuml;k alt &uuml;st olu\u015flar meydana geldi, b&uuml;y&uuml;k trajediler, dramlar, tan\u0131ms\u0131z ac\u0131lar ya\u015fand\u0131; konut, bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k, beslenme gibi temel ya\u015fam sorunlar\u0131, milyonlar\u0131n g&uuml;ncel kayg\u0131s\u0131, temel sorunu haline geldi. G&ouml;&ccedil;, g&ouml;&ccedil;ertme, n&uuml;fus yap\u0131s\u0131ndaki bu b&uuml;y&uuml;k alt &uuml;st olu\u015f, toplumsal yap\u0131, toplumsal ili\u015fkiler, ekonomik, k&uuml;lt&uuml;rel ve psikolojik yap\u0131lar &uuml;zerinde sars\u0131c\u0131, alt &uuml;st edici etkilerde bulundu. A&ccedil;\u0131k ki bug&uuml;nk&uuml; Kuzey K&uuml;rdistan toplum yap\u0131s\u0131, 1970&#39;li y\u0131llar\u0131n toplum yap\u0131s\u0131 de\u011fil. En dikkate de\u011fer de\u011fi\u015fim milyonlar\u0131n yerinden yurdundan olmas\u0131, ba\u015fka bir yerle\u015fim birimine g&ouml;&ccedil; etmek zorunda kalmas\u0131, geldi\u011fi yeni alanda s&ouml;zc&uuml;\u011f&uuml;n tam anlam\u0131yla ya\u015fam kavgas\u0131 vermesidir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tNitelikleri bak\u0131m\u0131ndan iki t&uuml;r g&ouml;&ccedil; hareketinden s&ouml;z edilebilir. Biri, kapitalizmin geli\u015fmesi, geleneksel ekonomik ve toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;lmesi sonucu k\u0131rsal alandan kentlere do\u011fru ba\u015flayan g&ouml;&ccedil; hareketi, di\u011fer ise belli politikalar\u0131n sonucu ger&ccedil;ekle\u015ftirilen tehcir, g&ouml;&ccedil;ertme hareketidir. K&uuml;rdistan&#39;da ger&ccedil;ekle\u015ftirilen bu ikincisidir. Ku\u015fkusuz kapitalizmin geli\u015fmesi, k\u0131rsal alana makinenin girmesi ve geleneksel toplumsal yap\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;lmesiyle birlikte K&uuml;rdistan&#39;da da belli bir n&uuml;fus hareketi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r, &ouml;zelikle sanayi ve ticaretin g&ouml;rece geli\u015fti\u011fi T&uuml;rkiye metropollerine do\u011fru&#8230; Ancak 1950&#39;lerden sonra geli\u015fen bu g&ouml;&ccedil; hareketi &lsquo;80&#39;li y\u0131llara kadar kitlesel boyutlar kazanm\u0131\u015f de\u011fildir. !990&#39;lardan sonra ise meydana gelen n&uuml;fus hareketini, ekonomik ve toplumsal gerek&ccedil;elerle a&ccedil;\u0131klamak m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir; bu, askeri zor, \u015fiddet ve y\u0131k\u0131mla ger&ccedil;ekle\u015ftirilen sistematik bir g&ouml;&ccedil;ertme hareketidir! Bu durum G&Ouml;&Ccedil;-DER taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada da belgelenmektedir. An\u0131lan ara\u015ft\u0131rmay\u0131 rapor haline getiren Mehmet Barut bu konuda net bilgiler vermektedir. &Ouml;zetle \u015f&ouml;yle: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;Ara\u015ft\u0131rman\u0131n g&ouml;&ccedil; veren il da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, bu illerin yer ald\u0131\u011f\u0131 T&uuml;rkiye&#39;nin co\u011frafi b&ouml;lge da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na g&ouml;re incelendi\u011finde, d\u0131\u015far\u0131ya g&ouml;&ccedil; veren illerin % 98.8&#39;ini T&uuml;rkiye&#39;nin Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgeleri illeri olu\u015fturmaktad\u0131r. T&uuml;rkiye&#39;de 1935&#39;ten sonra yap\u0131lan g&ouml;&ccedil; ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda, do\u011fudan bat\u0131ya-g&uuml;neye ve kuzeyden bat\u0131ya-g&uuml;neye do\u011fru bir hareketlilik s&ouml;z konusudur. Bu ara\u015ft\u0131rmada incelenen g&ouml;&ccedil; hareketi, bu y&ouml;n&uuml;yle de T&uuml;rkiye&#39;deki g&ouml;&ccedil; hareketlerinden farkl\u0131la\u015fmaktad\u0131r.&quot;<\/em> (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, <a href=\"http:\/\/www.gocder.com\/\"><strong>http:\/\/www.gocder.com\/<\/strong><\/a>)  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tDevamla; \t\t\t<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li> \t\t\t\t<em>&quot;G&ouml;&ccedil; devinimi 1970 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak 10&#39;ar y\u0131ll\u0131k d&ouml;nemlere g&ouml;re incelendi\u011finde;<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>1970-80 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda % 2,5, <\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>1981-90 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 21,8,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>1991-2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ise % 75,7 oran\u0131nda g&ouml;&ccedil; ger&ccedil;ekle\u015fmi\u015ftir. <\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n g&ouml;&ccedil;&uuml;n ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi tarihe ili\u015fkin en &ccedil;arp\u0131c\u0131 sonucu, incelenen g&ouml;&ccedil; deviniminin % 71.6&#39;s\u0131n\u0131n 1990-95 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger&ccedil;ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. <\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>G&ouml;&ccedil; devinimine ili\u015fkin incelenmesi gereken &ouml;nemli g&ouml;r&uuml;len noktalardan birisi de, g&ouml;&ccedil;&uuml;n ger&ccedil;ekle\u015fme tarihinin g&ouml;&ccedil; veren ile g&ouml;re incelenmesidir. Bu incelemenin sonu&ccedil;lar\u0131na g&ouml;re;<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Do\u011fu Anadolu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgesi illerinden d\u0131\u015far\u0131ya ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil; deviniminin &ouml;nemli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; 1990-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger&ccedil;ekle\u015fmi\u015ftir. &Ouml;rne\u011fin; g&ouml;&ccedil; veren illerden Diyarbak\u0131r&#39;da ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 69.2&#39;sini 1992-94 d&ouml;neminde, Mardin&#39;de ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 56.1&#39;i 1990-95 d&ouml;neminde, Bing&ouml;l&#39;de ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 63.9&#39;u 1990-95 d&ouml;neminde, Mu\u015f ilinde ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 51&#39;i 1990-95 d&ouml;neminde, Batman ilinde ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 83.7&#39;si 1992-95 d&ouml;neminde, Siirt ilinde ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 57.3&#39;&uuml;n&uuml;n 1990-95 d&ouml;neminde, Bitlis ilinde ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 61.8&#39;inin 1993-95 d&ouml;neminde ve Hakk&acirc;ri ilinde ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n de % 76.1&#39;inin 1994-95 d&ouml;neminde ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi g&ouml;r&uuml;lmektedir.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p> \t\t\t<em>G&ouml;&ccedil; veren il, g&ouml;&ccedil; tarihi ve g&ouml;&ccedil; tarihinin g&ouml;&ccedil; veren ile g&ouml;re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 incelendi\u011finde, 1990-95 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda K&uuml;rt K&ouml;kenli T&uuml;rkiye Cumhuriyeti yurtta\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 b&ouml;lgelerde kitlesel bir g&ouml;&ccedil;le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu s&ouml;yleyebiliriz.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, http:\/\/www.gocder.com\/)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t1990&#39;li y\u0131llar k&ouml;y bo\u015faltma hareketinin sistematik olarak ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi y\u0131llard\u0131r. Bunu resmi makamlar da gizlememektedir. CHP&#39;nin &quot;DO\u011eU ve G&Uuml;NEYDO\u011eU RAPORU&quot; adl\u0131 belgede, 1997 y\u0131l\u0131nda OHAL Valili\u011finin resmi verilerine g&ouml;re 4 ilde 820 k&ouml;y ve 2345 mezran\u0131n bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, toplam 3165 yerle\u015fim biriminde 57 314 haneden 378 335 ki\u015finin g&ouml;&ccedil; etmek durumunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131klamakta, bu say\u0131ya tamamen bo\u015falt\u0131lmayan, ama k\u0131smen bo\u015falt\u0131lan k&ouml;ylerin ve buradaki hane ve halk\u0131n dahil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 eklemektedir. Elbette bu rakamlar ger&ccedil;e\u011fin t&uuml;m&uuml;n&uuml; a&ccedil;\u0131klamaktan uzakt\u0131r, &ouml;yle de olsa bu rakamlar belli bir fikir vermektedir. Ayn\u0131 belgede Mu\u015f, A\u011fr\u0131, Bitlis, Hakk&acirc;ri, Bing&ouml;l, \u015e\u0131rnak, Van, Kars, I\u011fd\u0131r, Ardahan, Ad\u0131yaman, Batman, Mardin, Siirt, Erzurum, \u015eanl\u0131 Urfa, Tunceli, Erzincan, Diyarbak\u0131r, Malatya, Gaziantep, Elaz\u0131\u011f ve Kilis olarak say\u0131lan Kuzey K&uuml;rdistan&#39;da yakla\u015f\u0131k 10 bin k&ouml;y ve 12 bin k&ouml;y alt\u0131 yerle\u015fim birimi oldu\u011fu yaz\u0131lmaktad\u0131r. Bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 resmen a&ccedil;\u0131klanan rakamlar bu genel say\u0131ya vuruldu\u011funda, izlenen politikan\u0131n niteli\u011fi de kendili\u011finden ortaya &ccedil;\u0131kar: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t1990&#39;li y\u0131llarda K&uuml;rdistan&#39;da sistematik bir g&ouml;&ccedil;ertme, tehcir politikas\u0131 uyguland\u0131, bunun derin ve &ccedil;ok boyutlu toplumsal, politik, ekonomik ve psikolojik sonu&ccedil;lar\u0131 oldu, bunlar, bug&uuml;n de devam etmektedir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tDo\u011fru devrimci sonu&ccedil;lar &ccedil;\u0131karmak, var olan temel sorunlara do\u011fru devrimci &ccedil;&ouml;z&uuml;mler &uuml;retebilmek a&ccedil;\u0131s\u0131ndan K&uuml;rdistan&#39;da uygulanan ve bug&uuml;n de belli &ouml;l&ccedil;&uuml;lerde y&uuml;r&uuml;rl&uuml;kte olan ve yar\u0131n da uygulanmas\u0131na h\u0131z verilebilen tehcir, g&ouml;&ccedil;ertme politikas\u0131n\u0131n &ouml;z&uuml;n&uuml;, hangi ideolojik, politik ve stratejik &ccedil;izginin &uuml;r&uuml;n&uuml; oldu\u011funu ana &ccedil;izgileriyle ortaya koymam\u0131z gerekir. Bu yap\u0131lmadan do\u011fru devrimci politikalar &uuml;retmek, K&uuml;rdistan sorunun perspektiflerini do\u011fru kavramak m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t1990&#39;l\u0131 y\u0131llarda ger&ccedil;ekle\u015ftirilen tehcirin ba\u015fka boyutlar\u0131 daha var. G&ouml;&ccedil;ertilenlerin y&ouml;neldi\u011fi ve yerle\u015fti\u011fi alanlar da kategorik olarak iki t&uuml;r olarak de\u011ferlendirilmelidir. Biri, K&uuml;rdistan&#39;\u0131n i&ccedil;inde ya\u015fanan g&ouml;&ccedil;ertilme, di\u011feri de T&uuml;rkiye&#39;nin &ouml;zellikle k\u0131y\u0131 \u015feridindeki kentlere, \u0130stanbul, \u0130zmir, Antalya, Mersin, Adana ve Ankara gibi metropollere ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&#8230; Bu iki g&ouml;&ccedil;ertmenin de ulusal, toplumsal, politik, ekonomik ve psikolojik sonu&ccedil;lar\u0131 vard\u0131r. Bunlar incelenmeden devrimci bir strateji ve politika izlemek yine m&uuml;mk&uuml;n olmayacakt\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBu temel nedenlerden dolay\u0131 s&ouml;m&uuml;rgeci TC&#39;nin 1990&#39;larda sistematik olarak uygulad\u0131\u011f\u0131 ve sonu&ccedil;lar\u0131 milyonlar\u0131, bir halk\u0131n kaderini etkileyen tehcir hareketini ve onun sonu&ccedil;lar\u0131n\u0131 do\u011fru kavramak, bunun i&ccedil;in de do\u011fru bir de\u011ferlendirme yapmak gerekiyor. Bu &ccedil;al\u0131\u015fmam\u0131zda bunu yapmaya &ccedil;al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>I. Tehcir, G&ouml;&ccedil;ertme Hareketinin Ama&ccedil;lar\u0131 ve Hedefleri <\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tTC, 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 hareketini kabul etmekten \u0131srarla ka&ccedil;\u0131nmaktad\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tNeden?  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBu &quot;neden&quot; sorusu &ccedil;ok &ouml;nemlidir. Bu sorunun yan\u0131t\u0131 TC&#39;nin kurulu\u015f, T&uuml;rk devlet-ulus \u015fekillenmesi s&uuml;reciyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tTC, T&uuml;rk devlet-ulus<a name=\"_ftnref1\" title=\"_ftnref1\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftn1\"><strong>[1]<\/strong><\/a> ger&ccedil;e\u011fi, Ermeni tehciri ve k\u0131r\u0131m\u0131, K&uuml;rdistan halk\u0131n\u0131n ink&acirc;r ve imha siyaseti &uuml;zerine kuruludur. Soyk\u0131r\u0131m, tehcir, ink&acirc;r, imha ve bu hareketler &uuml;zerinde bir ulus ve vatan yaratma, bunu da TC eliyle ger&ccedil;ekle\u015ftirme &ccedil;izgisi, TC i&ccedil;in herhangi bir &ouml;zellik de\u011fil, bir var olu\u015f &ouml;zelli\u011fi ve gerek&ccedil;esidir. Bundan dolay\u0131 TC, 90 y\u0131l &ouml;nce ger&ccedil;ekle\u015ftirilen Ermeni tehcirini ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 kabul etmemektedir, devam eden bir &ccedil;izgi, devlet i&ccedil;in bir var olu\u015f &ouml;zelli\u011fi oldu\u011fu i&ccedil;in b&ouml;yle davranmaktad\u0131r. Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131nda ger&ccedil;ekle\u015fen &ccedil;izgi, daha sonra yeniden &uuml;retilerek K&uuml;rtler &uuml;zerinde devam ediyor. Daha da geli\u015ftirilen tehcir, ink&acirc;r ve imha siyaseti TC&#39;nin &ouml;z&uuml;d&uuml;r. Bundan dolay\u0131 bu var olu\u015f, kurulu\u015f &ouml;zelli\u011fini g&ouml;lgeleyecek her t&uuml;rl&uuml; s&ouml;z ve ad\u0131mdan \u0131srarla ka&ccedil;\u0131nmaktad\u0131rlar&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t1990&#39;l\u0131 y\u0131llarda ger&ccedil;ekle\u015ftirilen sistematik g&ouml;&ccedil;ertme hareketini, ge&ccedil;ici, salt askeri ve stratejik gerek&ccedil;elerle a&ccedil;\u0131klamak m&uuml;mk&uuml;n olmad\u0131\u011f\u0131 gibi do\u011fru da de\u011fildir. Elbette gerillay\u0131 tecrit etme, halk deste\u011finden koparma, ulusal kurtulu\u015f m&uuml;cadelesinin toplumsal temellerini ve dayanaklar\u0131n\u0131 zay\u0131flatma, &ouml;nemli bir d&uuml;zey kazanan ulusal m&uuml;cadelenin siyasal &ouml;rg&uuml;tlenmesini da\u011f\u0131tma gibi g&uuml;ncel politik, askeri ve stratejik hedefleri vard\u0131 ve bunlar ink&acirc;r edilemez. Ancak g&ouml;&ccedil;ertme hareketinin kendisi salt bu g&uuml;ncel hedeflerle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Bunlar, &ccedil;ok &ouml;nemli hedeflerdi. Bu hedefler daha temelli bir sistemin, K&uuml;rtleri eritme, K&uuml;rdistan&#39;\u0131 K&uuml;rts&uuml;zle\u015ftirme, ba\u015fka bir ifadeyle T&uuml;rkiyele\u015ftirme &ccedil;izginin g&uuml;ncel unsurlar\u0131yd\u0131. Yani g&ouml;&ccedil;ertme hareketinin, k&ouml;ylerin yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131n, bo\u015falt\u0131lmas\u0131n\u0131n, milyonlar\u0131n yerinden yurdundan edilmesinin soyk\u0131r\u0131m hedefi g&ouml;zden ka&ccedil;\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu temel hedef ve &ccedil;izgi g&ouml;zden ka&ccedil;\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g&ouml;&ccedil;ertme hareketine ve sonu&ccedil;lar\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011fru bir m&uuml;cadele &ccedil;izgisini izlemek olanaks\u0131zla\u015f\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tEvet, K&uuml;rdistan&#39;da uygulanan g&ouml;&ccedil;ertme hareketinin temel ve uzun vadeli hedefi, K&uuml;rdistan&#39;\u0131n ulusal yap\u0131s\u0131n\u0131, niteli\u011fini ortadan kald\u0131rmak, K&uuml;rdistan&#39;\u0131 T&uuml;rkiyele\u015ftirmektir. Son y\u0131llarda kullan\u0131lan ifadeyle tehcir, g&ouml;&ccedil;ertme, bir <strong>&quot;etnik temizleme&quot;<\/strong> hareketidir. B&ouml;ylece &quot;Devletin &uuml;lkesi ve milletiyle b&ouml;l&uuml;nmez b&uuml;t&uuml;nl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;&quot; nihai ve bir daha geri d&ouml;nd&uuml;r&uuml;lemez bir bi&ccedil;imde ger&ccedil;ekle\u015ftirmek istedikleri &ccedil;ok a&ccedil;\u0131kt\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tTehcir, g&ouml;&ccedil;ertme, zamana yayd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir soyk\u0131r\u0131m hareketidir. \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tKu\u015fkusuz gerillay\u0131 bast\u0131rmadan, ortaya &ccedil;\u0131kan halk iktidar\u0131n\u0131n n&uuml;velerini ortadan kald\u0131rmadan, m&uuml;cadelenin toplumsal dayanaklar\u0131 zay\u0131flat\u0131lmadan K&uuml;rt halk\u0131n\u0131 yok etmek, T&uuml;rk devlet-ulus hedefini b&uuml;t&uuml;n y&ouml;nleriyle ger&ccedil;ekle\u015ftirmek m&uuml;mk&uuml;n olmazd\u0131. Bundan dolay\u0131 ilk planda, g&uuml;ncelde gerilla ve serhildan eksenindeki ulusal kurtulu\u015f m&uuml;cadelesinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131, da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131, t&uuml;mden ezilmesi hedeflendi. Alan tutma, k&ouml;ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131, milyonlar\u0131 i&ccedil;ine alan g&ouml;&ccedil;ertme hareketi, &quot;faili me&ccedil;hul&quot; denilen sistematik cinayetler, kitlesel tutuklamalar, i\u015fkence gibi &ouml;zel sava\u015f uygulamalar\u0131 bu an\u0131lan yak\u0131n hedefe d&ouml;n&uuml;kt&uuml;. Burada g&uuml;ncel hedef ile nihai ulusal imha hedefi aras\u0131ndaki \u015fa\u015fmaz ve do\u011frudan ili\u015fkiyi g&ouml;rmemiz gerekir. Bu &ccedil;ok &ouml;nemli&#8230;{asmpagebreak} \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>II. G&ouml;&ccedil;ertme Hareketinin Genel bir Tablosu<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tG&ouml;&ccedil;ertme hareketinin genel tablosunun b&uuml;t&uuml;n boyutlar\u0131n\u0131 vermek ve incelemek bu &ccedil;al\u0131\u015fman\u0131n kapsam\u0131 ve hedefi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda &uuml;lkemizde ya\u015fanan n&uuml;fus hareketinin genel e\u011filimlerini ve ana &ccedil;izgilerini ortaya koymak ve bunlar\u0131n &ouml;n&uuml;m&uuml;ze koydu\u011fu toplumsal ve ulusal g&ouml;revleri do\u011fru kavramak istiyoruz. Yukarda da vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi g&ouml;&ccedil;ertme hareketi, en yo\u011fun olarak 1990-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ve binlerce k&ouml;y&uuml;n zorla bo\u015falt\u0131lmas\u0131 sonucu ger&ccedil;ekle\u015fmi\u015ftir. Bunun anlam\u0131, k&ouml;y n&uuml;fusunun yerinden oynamas\u0131, milyonlar\u0131n bir anda &uuml;retimden, al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu toplumsal ya\u015fam ve do\u011fal &ccedil;evresinden kopmas\u0131d\u0131r. Bu, genelde oldu\u011fu gibi tek tek aileler d&uuml;zeyinde ekonomik ve sosyal yap\u0131n\u0131n alt-&uuml;st olmas\u0131, daha do\u011fru bir deyi\u015fle &ccedil;&ouml;kmesi demektir. Ger&ccedil;i il ve il&ccedil;elerden de belli bir g&ouml;&ccedil;ertme ger&ccedil;ekle\u015fmi\u015ftir, ama rakamlar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun k\u0131rsal alanlarda ya\u015fanan\u0131n yan\u0131nda k&uuml;&ccedil;&uuml;k kald\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;lecektir. G&ouml;&ccedil;-Der&#39;in haz\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 Mehmet Barut&#39;un kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Raporda bu konuda \u015funlar yaz\u0131lmaktad\u0131r: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;Burada il, il&ccedil;e, k&ouml;y ve mezra k&ouml;kenine g&ouml;re incelenen g&ouml;&ccedil;&uuml;n en &ccedil;arp\u0131c\u0131 &ouml;zelli\u011fi, g&ouml;&ccedil; deviniminin % 18.3&#39;&uuml;n&uuml;n il, il&ccedil;e merkezlerinden d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru, % 81.7&#39;sinin de k&ouml;y-mezra yerle\u015fim alanlar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fidir. G&ouml;&ccedil;&uuml;n &ouml;nemli oranda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgeleri&#39;nde bu sonu&ccedil;lara g&ouml;re &ouml;zellikle k&ouml;y-mezra yerle\u015fimi a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ouml;nemli oranda bir n&uuml;fus kayb\u0131 s&ouml;z konusudur&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, http:\/\/www.gocder.com\/)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tRaporun ba\u015fka bir yerinde ise \u015fu &ouml;nemli sonu&ccedil;lar yaz\u0131lmaktad\u0131r: \t\t\t<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li> \t\t\t\t<em>&quot;G&ouml;&ccedil; yoluyla terk edilen-terk edilmeye zorlan\u0131lan yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131 T&uuml;rkiye&#39;de ge&ccedil;erli bir tak\u0131m yerle\u015fim &ouml;l&ccedil;&uuml;tlerine g&ouml;re (&Ouml;rne\u011fin 1924 Tarihli K&ouml;y Kanunu, DPT, D\u0130E gibi &ouml;l&ccedil;&uuml;tler) de\u011ferlendirdi\u011fimizde, g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 86.3&#39;&uuml;n&uuml;n k\u0131rsal, % 11.8&#39;inin kentsel ve % 1.9&#39;unun da k\u0131r ile kent aras\u0131 ge&ccedil;i\u015fi ya\u015fayan yerle\u015fim alanlar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru ger&ccedil;ekle\u015fti\u011fi g&ouml;r&uuml;lmektedir.<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Bu durum g&ouml;&ccedil; veren iller a&ccedil;\u0131s\u0131ndan incelendi\u011finde;<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Diyarbak\u0131r ilinden d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 83.5&#39;i k\u0131rsal, % 16.1&#39;i kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Mardin ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 86.4&#39;&uuml; k\u0131rsal, % 13.1&#39;i kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Bing&ouml;l ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 81&#39;i k\u0131rsal, % 13.8&#39;i kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>\u015e\u0131rnak ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 80.7&#39;si k\u0131rsal, % 19.3&#39;&uuml; de kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Mu\u015f ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 88.8&#39;i k\u0131rsal, % 7&#39;si kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Batman ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 92.9&#39;u k\u0131rsal, 7.1&#39;i kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Siirt ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 95.3&#39;&uuml; k\u0131rsal, % 4&#39;&uuml; kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Bitlis ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 90&#39;\u0131 k\u0131rsal, % 10&#39;u kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>\u015eanl\u0131urfa ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 64.5&#39;i k\u0131rsal, % 35.5&#39;i kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Hakk&acirc;ri ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 84.9&#39;u k\u0131rsal, % 2&#39;si kentsel,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Van ilinden ger&ccedil;ekle\u015fen g&ouml;&ccedil;&uuml;n % 91.5&#39;i k\u0131rsal, % 8.5&#39;i de kentsel k&ouml;kenli g&ouml;&ccedil;t&uuml;r. <\/em><strong><br \/> \t\t\t\t<\/strong><em>Bu da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n da ortaya koydu\u011fu gibi, K&uuml;rt n&uuml;fus a&ccedil;\u0131s\u0131ndan &ouml;nemli oranda bir k\u0131r n&uuml;fusunun yer de\u011fi\u015ftirmesi ve \u015eanl\u0131urfa, \u015e\u0131rnak, Diyarbak\u0131r, Mardin, Bing&ouml;l gibi illerde de k\u0131r n&uuml;fusunun yan\u0131 s\u0131ra kent n&uuml;fusunun da yer de\u011fi\u015ftirmesi s&ouml;z konusudur. Bu a&ccedil;\u0131dan de\u011ferlendirildi\u011finde, bu illerin kentsel yap\u0131s\u0131 i&ccedil;erisinde g&ouml;rece sermaye birikimini, ticari zenginlikleri elinde bulunduran, e\u011fitimli n&uuml;fusun \u015fehri terk etmesi, \u015fehrin de giderek k&ouml;yle\u015fmesi, fakirle\u015fme d&uuml;zeyinin giderek artmas\u0131 s&ouml;z konusu olmaktad\u0131r.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, http:\/\/www.gocder.com\/)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p> \t\t\tHem g&ouml;&ccedil; alan hem de g&ouml;&ccedil; veren konumunda olan Diyarbak\u0131r ile ilgili rakamlar &ccedil;ok &ccedil;arp\u0131c\u0131d\u0131r, aktarmakta yarar g&ouml;r&uuml;yoruz. 1990 y\u0131l\u0131 resmi verilerine g&ouml;re Diyarbak\u0131r n&uuml;fusu, 391.086 ki\u015fidir. 1996 \u015eubat ay\u0131nda ise bu say\u0131 %116 artarak 822.837 y&uuml;kseliyor. (Kaynak, Atilla G&ouml;kt&uuml;rk, Diyarbak\u0131r&#39;dan Mersin&#39;e zorunlu g&ouml;&ccedil;, http:\/\/www.gocder.com\/) Resmi rakamlar\u0131n ger&ccedil;ek rakamlardan daha az oldu\u011funu hat\u0131rlamak durumunday\u0131z. Be\u015f y\u0131lda %116 oran\u0131ndaki devasa art\u0131\u015f, hem g&ouml;&ccedil;ertmenin boyutlar\u0131n\u0131, hemen de bunun toplumsal ve psikolojik boyutlar\u0131n\u0131 &ccedil;ok &ccedil;arp\u0131c\u0131 bir bi&ccedil;imde anlatmaktad\u0131r. \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan&#39;da ger&ccedil;ekle\u015ftirilen g&ouml;&ccedil;ertme hareketinin ortaya &ccedil;\u0131kard\u0131\u011f\u0131 en genel tablo \u015fu: G&ouml;&ccedil;ertilen kitlenin %80-90 aras\u0131 k\u0131rsal alandan, geri kalan\u0131 ise kentlerden g&ouml;&ccedil; etmek durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, k&ouml;ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131, an\u0131lan raporda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi &ouml;zellikle K&uuml;rdistan&#39;daki kentlerin, Diyarbak\u0131r gibi, k&ouml;yl&uuml;le\u015fmesi demektir. G&ouml;&ccedil;ertilen n&uuml;fusla \u015fi\u015fen bu kent-k&ouml;yler, bu n&uuml;fusu emecek, bar\u0131nd\u0131racak, besleyecek, i\u015f ve a\u015f sorunlar\u0131na yan\u0131t verecek altyap\u0131ya, ekonomik ve sosyal &ouml;rg&uuml;tlenme d&uuml;zeyine sahip de\u011fildir.&nbsp; K\u0131r\u0131n bo\u015falt\u0131lmas\u0131, buna yayla yasa\u011f\u0131, &quot;yasak b&ouml;lge&quot; uygulamalar\u0131n\u0131n eklenmesiyle birlikte tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k tamamen &ccedil;&ouml;kt&uuml;&#8230; Kentlerde de askeri ama&ccedil;lar d\u0131\u015f\u0131ndaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n hemen hemen durdurulmas\u0131 ekonomik &ccedil;&ouml;k&uuml;nt&uuml;n&uuml; di\u011fer bir temel unsurunu anlatmaktad\u0131r. Buna K&uuml;rt burjuvalar\u0131n sermayelerini daha yo\u011fun metropollere ta\u015f\u0131mas\u0131 e\u011filimini de eklememiz gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla k\u0131r ve kentlerde ekonomik yap\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;kmesi, i\u015fsizlik, yoksulluk, bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k, beslenme gibi temel ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n g&uuml;nl&uuml;k kayg\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na oturmas\u0131n\u0131 birlikte getirmi\u015ftir. \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tSaptanmas\u0131 gereken ikinci nokta ise \u015fu: Yerinden edilen K&uuml;rtlerin belli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; T&uuml;rkiye metropollerine, belli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml; de K&uuml;rdistan&#39;daki kent merkezlerine yerle\u015fmi\u015ftir. Her iki alana g&ouml;&ccedil; etmek zorunda kalan halk, ciddi bar\u0131nma, ge&ccedil;im, sa\u011fl\u0131k, i\u015f gibi ekonomik ve sosyal sorunlarla y&uuml;z y&uuml;zedir. Dahas\u0131 bu sorunlar\u0131n k\u0131sa ve orta vadede &ccedil;&ouml;z&uuml;lme \u015fanslar\u0131 da hemen hemen yoktur.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>G&ouml;&ccedil;ertme sonucunda ya\u015fanan sorunlar\u0131 s&ouml;m&uuml;rgeci ulusal imha sisteminden ayr\u0131 ele almak ve de\u011ferlendirmek m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir. Dolays\u0131yla burada ulusal ve toplumsal sorunlar\u0131n i&ccedil; i&ccedil;e ge&ccedil;ti\u011fini, ikincilerin birincisinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g&uuml;ncel olarak ondan beslendi\u011fini vurgulamam\u0131z gerekir. Bu noktada vurgulamak istedi\u011fimiz ger&ccedil;eklik \u015fudur: Ulusal sorun program\u0131ndan yoksun bir sosyal program\u0131n kendi ba\u015f\u0131na, ayn\u0131 \u015fekilde sosyal programdan yoksun bir ulusal program\u0131n tek ba\u015f\u0131na bir anlam ifade etmeyece\u011fini ak\u0131ldan &ccedil;\u0131karmam\u0131z gerekiyor. {asmpagebreak}<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>III.<\/strong> <strong>G&ouml;&ccedil;ertme Hareketinin neden oldu\u011fu ekonomik ve toplumsal sorunlara genel bir bak\u0131\u015f <\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&Ccedil;ok k\u0131sa s&uuml;rede milyonlar\u0131n do\u011fal ekonomik, toplumsal ve k&uuml;lt&uuml;rel &ccedil;evrelerinden kopart\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu&ccedil;lar\u0131 korkun&ccedil; olmu\u015ftur. En ba\u015fta bar\u0131nma, beslenme, sa\u011fl\u0131k gibi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve olanaklar\u0131ndan yoksun kalan milyonlar\u0131n nas\u0131l bir ya\u015fam kavgas\u0131 vermek zorunda kald\u0131klar\u0131 g&uuml;nl&uuml;k bas\u0131na, raporlara, tart\u0131\u015fma platformlar\u0131na konu olmu\u015ftu. Bunlar\u0131n ayr\u0131nt\u0131s\u0131na girip konuyu dramatize etme e\u011filiminde de\u011filiz. Bizim a&ccedil;\u0131m\u0131zdan &ouml;nemli olan, ger&ccedil;ekten s&ouml;zc&uuml;\u011f&uuml;n tam anlam\u0131yla &quot;\u0130nsanl\u0131k trajedisi&quot; olan bu trajedinin ana &ccedil;izgilerini ortaya koymak ve devrimci &ccedil;&ouml;z&uuml;m &ouml;nerilerini kavramak ve tart\u0131\u015fmaya sunmakt\u0131r. G&ouml;&ccedil;-Der&#39;in an\u0131lan Raporunda bu konuda &ccedil;arp\u0131c\u0131 bilgi ve veriler var, bunlar\u0131 aktarmak istiyoruz. G&ouml;&ccedil;ertilenlerin ekonomik durumlar\u0131 nas\u0131l? &Ouml;nce bununla ilgili verilere bakal\u0131m: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;G&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;len ki\u015filerin ortalama ayl\u0131k gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 incelendi\u011finde, % 52.7&#39;sinin ayl\u0131k 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 29.5&#39;inin 101-200 milyon TL aras\u0131nda, % 4.6&#39;s\u0131n\u0131n 201-300 milyon TL aras\u0131nda bir gelire sahip oldu\u011fu ve % 13.3&#39;&uuml;n&uuml;n ise d&uuml;zenli bir gelirinin olmad\u0131\u011f\u0131 g&ouml;zlenmektedir. Ortalama ayl\u0131k gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 T&uuml;rkiye ko\u015fullar\u0131nda yap\u0131lan hesaplamalar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgeleri&#39;nden istekleri d\u0131\u015f\u0131nda g&ouml;&ccedil; eden, g&ouml;&ccedil; etmeye zorlanan K&uuml;rt k&ouml;kenli olan ailelerin yeni g&ouml;&ccedil; ettikleri yerle\u015fim alanlar\u0131nda &ccedil;ok d&uuml;\u015f&uuml;k bir gelirle ya\u015fama u\u011fra\u015f\u0131 i&ccedil;inde olduklar\u0131 a&ccedil;\u0131\u011fa &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, http:\/\/www.gocder.com\/)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tG&ouml;&ccedil;ertilenlerin ayl\u0131k gelir durumu illere g&ouml;re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ortaya &ccedil;\u0131kan tablo \u015f&ouml;yle: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;Ara\u015ft\u0131rmada g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;len ki\u015finin ayl\u0131k gelir d&uuml;zeyinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 illere g&ouml;re incelendi\u011finde;<\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>* Diyarbak\u0131r ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 62&#39;sinin 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 18.6&#39;s\u0131n\u0131n 101-200, % 4.1&#39;inin 201-300, % 15.3&#39;&uuml;n&uuml;n de d&uuml;zensiz ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131, <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>* Batman ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 90.6&#39;s\u0131n\u0131n 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 6.8&#39;inin 101-200 milyon TL, % 2.6&#39;s\u0131n\u0131n d&uuml;zensiz ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>* \u0130stanbul ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 40.5&#39;inin 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 45.5&#39;inin 101-200 milyon TL, % 8&#39;inin 201-300 milyon TL % 6&#39;s\u0131n\u0131n d&uuml;zensiz bir ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>* Van ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 78&#39;inin 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 0.7&#39;sinin 101-200 milyon TL, % 0.3&#39;&uuml;n&uuml;n 201-300 milyon TL, % 21&#39;inin de d&uuml;zensiz ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>* \u0130zmir ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 41.5&#39;inin 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 35&#39;inin 101-200 milyon TL, % 2.2&#39;sinin 201-300 milyon TL, % 21.2&#39;sinin d&uuml;zensiz ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131,<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>* \u0130&ccedil;el ilinde g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;lenlerin % 37.1&#39;inin 100 milyon TL&#39;nin alt\u0131nda, % 46.3&#39;&uuml;n&uuml;n 101-200 milyon TL, % 8.7&#39;sinin 201-300 milyon TL, % 7.8&#39;inin de d&uuml;zensiz ayl\u0131k gelire sahip olduklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonu&ccedil;lar\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu sonu&ccedil;lara g&ouml;re, iller aras\u0131nda \u0130&ccedil;el, \u0130stanbul ve \u0130zmir illerinin gelir e\u011filimlerinin birbiri ile benzerlik g&ouml;sterdi\u011fi, bu illere oranla Van, Batman ve Diyarbak\u0131r illerinin ayl\u0131k gelir elde etme olanaklar\u0131n\u0131n d&uuml;\u015f&uuml;k oldu\u011fu s&ouml;ylenebilir. Bu sonu&ccedil;lar ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilden &ccedil;ok, bu ile g&ouml;&ccedil; edenler a&ccedil;\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, http:\/\/www.gocder.com\/) <\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tAn\u0131lan Raporda g&ouml;&ccedil;ertilenlerin g&ouml;&ccedil; &ouml;ncesi ya\u015famlar\u0131yla ilgili bilgiler de var. Bu bilgilerin aktar\u0131lmas\u0131 g&ouml;&ccedil; sonras\u0131 ya\u015fanan sorunlar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 daha &ccedil;arp\u0131c\u0131 kavramam\u0131za yol a&ccedil;acakt\u0131r. Raporda bu konuyla ilgili \u015funlar yaz\u0131l\u0131: \t\t\t<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li> \t\t\t\t<em>&quot;Ara\u015ft\u0131rman\u0131n bu b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde, aile reisinin g&ouml;&ccedil; &ouml;ncesi ve g&ouml;&ccedil; sonras\u0131 i\u015fi, g&ouml;&ccedil; etti\u011fi yerle\u015fim biriminin T&uuml;rkiye&#39;deki yerle\u015fim &ouml;l&ccedil;&uuml;tlerine g&ouml;re niteli\u011fi ve hane b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; incelenmi\u015ftir. (&#8230;)<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>G&ouml;&ccedil; ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu sonu&ccedil;lara g&ouml;re, g&ouml;&ccedil; edenlerin % 87.1&#39;ini ge&ccedil;imini topra\u011fa dayal\u0131 ekonomiyle s&uuml;rd&uuml;ren &ccedil;ift&ccedil;iler olu\u015fturmaktad\u0131r. &Ccedil;ift&ccedil;iler aras\u0131nda toprak sahipli\u011fi ve zenginlik &ouml;l&ccedil;&uuml;tlerine dayal\u0131 olarak bir s\u0131n\u0131flama yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise;<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>&Ccedil;ift&ccedil;ilerin % 33.3&#39;&uuml;n&uuml; orta k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k tabakas\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>% 17&#39;sini yoksul k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k tabakas\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>% 16.2&#39;sini k&uuml;&ccedil;&uuml;k k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k tabakas\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>8&#39;ini zengin k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k tabakas\u0131,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>% 20.3&#39;&uuml;n&uuml; topraks\u0131z tar\u0131m i\u015f&ccedil;ileri olu\u015fturmaktad\u0131r. G&ouml;&ccedil; edenler aras\u0131nda topraklar\u0131n\u0131 kapitalist i\u015fletme kurallar\u0131na g&ouml;re i\u015fleten &ccedil;ift&ccedil;ilerin oran\u0131 ise olduk&ccedil;a d&uuml;\u015f&uuml;kt&uuml;r.<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>G&ouml;&ccedil; eden n&uuml;fusun tar\u0131m-hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 i\u015fler yaparak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rme durumu, g&ouml;&ccedil; &ouml;ncesi illerin da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 tek tek incelendi\u011finde, &ouml;zellikle; Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgeleri&#39;nin g&ouml;&ccedil; niteli\u011fi iller aras\u0131nda farkl\u0131la\u015fmamakta, bu b&ouml;lgelerinin illerinden g&ouml;&ccedil; edenlerin &ccedil;o\u011funu &ccedil;ift&ccedil;ilikle u\u011fra\u015fan insanlar olu\u015fturmaktad\u0131r. &Ouml;rne\u011fin; Diyarbak\u0131r ilinden g&ouml;&ccedil; eden n&uuml;fusun % 82.3&#39;&uuml;n&uuml;, Mardin ilinden g&ouml;&ccedil; edenlerin % 86.6&#39;s\u0131n\u0131, k&ouml;yl&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;n de\u011fi\u015fik tabakalar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p> \t\t\t<em>&Ouml;nemli oranda toprak-hayvanc\u0131l\u0131kla ge&ccedil;imini sa\u011flayarak ya\u015fayan bu n&uuml;fusun kitlesel bir bi&ccedil;imde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fim alan\u0131n\u0131 terk etmesi, hem bu n&uuml;fus a&ccedil;\u0131s\u0131ndan yeni yerle\u015fim alan\u0131nda i\u015fsizlik ba\u015fta olmak &uuml;zere sosyal problemler yaratmas\u0131na, hem de &uuml;lkenin belirli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml;nde tar\u0131msal ve hayvansal &uuml;retimin neredeyse durmas\u0131na yol a&ccedil;m\u0131\u015ft\u0131r. Uzunca y\u0131llar tar\u0131m &uuml;r&uuml;nleri ithal etmemekle, hayvansal &uuml;r&uuml;nlerin &uuml;retimiyle &ouml;v&uuml;nen T&uuml;rkiye&#39;de bu g&ouml;&ccedil; sonras\u0131, &quot;Bufalo&quot;, &quot;Para\u015f&uuml;t&quot; gibi polisiye operasyonlarda da ortaya &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi et ve tar\u0131msal &uuml;r&uuml;n ithal eder, n&uuml;fusunun beslenme ihtiya&ccedil;lar\u0131n\u0131 kendi kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131layamaz bir &uuml;lke sonucu ortaya &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, <\/em><a href=\"http:\/\/www.gocder.com\/\"><strong><em>http:\/\/www.gocder.com\/<\/em><\/strong><\/a><em>) <\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tOrtaya &ccedil;\u0131kan ekonomik ve toplumsal sorunlar Raporda \u015f&ouml;yle ifade ediliyor: \t\t\t<\/p>\n<ul class=\"unIndentedList\">\n<li> \t\t\t\t<em>&quot;G&ouml;&ccedil; ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu sonu&ccedil;lara g&ouml;re, g&ouml;&ccedil; &ouml;ncesi genellikle tar\u0131m-hayvanc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 etkinliklerle ya\u015fam\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;ren yurtta\u015flar\u0131n g&ouml;&ccedil; sonras\u0131 yeni yerle\u015fim alanlar\u0131ndaki en b&uuml;y&uuml;k problemi i\u015fsizlik, ge&ccedil;ici-d&ouml;nemsel i\u015f g&uuml;vencesi-sosyal-sa\u011fl\u0131k g&uuml;vencesi olmayan d&uuml;\u015f&uuml;k gelirli i\u015fler yaparak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rme &ccedil;abas\u0131 i&ccedil;inde olmalar\u0131d\u0131r. Kentsel ya\u015fama amele, g&uuml;ndelik i\u015f&ccedil;i, niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;isi ve seyyar sat\u0131c\u0131 olarak kat\u0131lan yurtta\u015flar\u0131n kentsel olanaklardan yararlanma, kent ya\u015fam\u0131 i&ccedil;inde d&ouml;n&uuml;\u015fmeleri olanaks\u0131z oldu\u011fu gibi, i&ccedil;inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumla da b&uuml;t&uuml;nle\u015fmeleri neredeyse olanaks\u0131z hale gelmektedir. Bu durum, b&uuml;y&uuml;k kentlerde, kentsel ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131n &ccedil;ok alt\u0131nda ve i&ccedil;e kapal\u0131 adeta kendisi k&ouml;y olmayan yeni k&ouml;ysel alanlar yaratmaktad\u0131r. <\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>G&ouml;&ccedil; &ouml;ncesinin k&ouml;yl&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;n toplumsal kaderi (i\u015fsizlik, amelelik, seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k, g&uuml;ndelik i\u015f&ccedil;ilik, niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ili\u011fi); g&ouml;&ccedil; sonras\u0131 yerle\u015ftikleri yerle\u015fim alanlar\u0131nda benzerlik g&ouml;stermektedir. Ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan illere ili\u015fkin g&ouml;&ccedil; edenlerin bu t&uuml;r i\u015fler yapma e\u011filimleri illere g&ouml;re incelendi\u011finde;<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Diyarbak\u0131r iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 18.4&#39;&uuml;n&uuml; i\u015fsizler, % 29&#39;unu seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k-amelelik, pazarc\u0131l\u0131k yapanlar, % 26.7&#39;si g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar ve % 17.4&#39;&uuml;n&uuml; de niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ileri,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Batman iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 18.8&#39;ini i\u015fsizler, % 13.7&#39;sini seyyar sat\u0131c\u0131lar, % 13.7&#39;sini g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar ve % 6.8&#39;ini de niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ileri,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>\u0130stanbul iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 29.3&#39;&uuml;n&uuml; i\u015fsizler, % 29.9&#39;unu g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar, % 22&#39;sini seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k vb i\u015fler yapanlar ve % 11.4&#39;&uuml;n&uuml; de niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ileri,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>Van iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 53.4&#39;&uuml;n&uuml; i\u015fsizler, % 23.4&#39;&uuml;n&uuml; g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar ve % 13.8&#39;ini de seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k vb i\u015fleri yapanlar,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>\u0130zmir iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 16.7&#39;sini i\u015fsizler, % 6&#39;s\u0131n\u0131 niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ileri, % 14.3&#39;&uuml;n&uuml; seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k vb i\u015fleri yapanlar ve % 24.3&#39;&uuml;n&uuml; de g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar,<\/em><em><br \/> \t\t\t\t<\/em><em>\u0130&ccedil;el iline g&ouml;&ccedil; edenlerin % 23.4&#39;&uuml;n&uuml; i\u015fsizler, % 8.4&#39;&uuml;n&uuml; niteliksiz hizmet i\u015f&ccedil;ileri, % 20&#39;sini seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k vb i\u015fleri yapanlar ve % 34.1&#39;ini de g&uuml;ndelik i\u015fler yapanlar olu\u015fturmaktad\u0131r.&quot; (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, <\/em><a href=\"http:\/\/www.gocder.com\/\"><strong><em>http:\/\/www.gocder.com\/<\/em><\/strong><\/a><em>) <\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tG&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; gibi hangi alan olursa olsun g&ouml;&ccedil; etmek durumunda kalanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sorunlar hemen hemen ayn\u0131d\u0131r. \u0130\u015fsizlik, d&uuml;zenli ve g&uuml;nl&uuml;k ya\u015fam\u0131 asgari d&uuml;zeyde s&uuml;rd&uuml;rebilecek yeterlikte d&uuml;zenli bir gelire sahip olmama, bunlardan kaynaklanan bar\u0131nma, beslenme, sa\u011fl\u0131k ve di\u011fer insani temel ihtiya&ccedil;lar\u0131 kar\u015f\u0131layamama, bu ortak sorunlar\u0131n belli ba\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Diyarbak\u0131r&#39;dan Mersin&#39;e G&ouml;&ccedil;<\/strong> (G&ouml;&ccedil;-Der Raporu, <a href=\"http:\/\/www.gocder.com\/\"><strong>http:\/\/www.gocder.com\/<\/strong><\/a>) adl\u0131 &ccedil;al\u0131\u015fmay\u0131 yapan <strong>Atilla G&ouml;kt&uuml;rk<\/strong> de benzer sonu&ccedil;lara ula\u015fmaktad\u0131r. Diyarbak\u0131r&#39;da 1990 sonras\u0131 tespit edilen en temel &uuml;&ccedil; sorunu \u015f&ouml;yle &ouml;zetliyor<strong>: Bir<\/strong>, ge&ccedil;im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve i\u015fsizlik. <strong>\u0130ki,<\/strong> gereksinimlerini kar\u015f\u0131layamama&#8230; <strong>&Uuml;&ccedil;, <\/strong>konut sorunu&#8230; Mersin&#39;de g&ouml;&ccedil;ertilenlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 en &ouml;nemli &uuml;&ccedil; sorun ise \u015fu \u015fekilde tespit ediliyor: <strong>Bir<\/strong>, Ge&ccedil;im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ve i\u015fsizlik<strong>. \u0130ki,<\/strong> e\u011fitim sorunlar\u0131&#8230; <strong>&Uuml;&ccedil;,<\/strong> a\u015fa\u011f\u0131lanmak ve d\u0131\u015ftalanmak&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tMersin&#39;de tespit edilen &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; sorun, ulusal sorun ve ulusal kimlik kaynakl\u0131 sorunlar\u0131n &ccedil;ok somut bir ifadesi olmaktad\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tG&ouml;&ccedil;ertilenlerin ezici bir &ccedil;o\u011funlu\u011fu (&uuml;&ccedil;te ikisine yak\u0131n\u0131) i\u015fsiz, d&ouml;rtte birine yak\u0131n\u0131 ise g&uuml;n&uuml;birlik &quot;marjinal&quot; i\u015flerde &ccedil;al\u0131\u015fmaktad\u0131r. &Ccedil;e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ortaya koydu\u011fu verilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g&ouml;&ccedil;ertilenlerin %95,3&#39;&uuml; yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131r. (Kaynak, age)  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tCHP&#39;nin devletin ilgili kurumlar\u0131n\u0131n verilerine dayanarak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Raporda K&uuml;rdistan&#39;daki ekonomik ve sosyal durumu, sorunun &ouml;z&uuml;n&uuml; buland\u0131rma ve &ccedil;arp\u0131tma ama&ccedil;l\u0131 da olsa belli &ouml;l&ccedil;&uuml;lerde konulmaktad\u0131r. Bu Raporda \u015funlar yaz\u0131l\u0131: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;<strong><u>c.- \u0130l Baz\u0131nda GSYIH&#39;n\u0131n Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/u><\/strong> <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>B&ouml;lgesel e\u015fitsizli\u011fi en derinden ya\u015fayan &uuml;lkeler aras\u0131nda yer alan T&uuml;rkiye, bu sorunu, Do\u011fu-G&uuml;neydo\u011fu sorunu olarak hem ekonomik, hem sosyal, hem de politik boyutlar\u0131 ile s\u0131rt\u0131nda bir kambur gibi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Her ge&ccedil;en y\u0131l, aradaki u&ccedil;urum daralmamakta, aksine b&uuml;y&uuml;mektedir. <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>1996 y\u0131l\u0131 itibariyle, ki\u015fi ba\u015f\u0131na Gayri Safi Yurti&ccedil;i Has\u0131la (GSY\u0130H) &uuml;lke genelinde 2888 dolar olmu\u015ftur. B&ouml;lgede mevcut 23 ilin t&uuml;m&uuml;nde bu de\u011fer &uuml;lke ortalamas\u0131n\u0131n alt\u0131ndad\u0131r. \u0130llerin dolar ile Ki\u015fi Ba\u015f\u0131na Gayri Safi Yurti&ccedil;i Has\u0131las\u0131 hesapland\u0131\u011f\u0131nda Kocaeli ili 7096 dolarla birinci, Mu\u015f ise 654 dolarla en geri ilimiz konumundad\u0131r. Kocaeli ile Mu\u015f aras\u0131ndaki gelir fark\u0131 1&#39;e 11&#39;dir. Oysa T&uuml;rkiye&#39;nin &uuml;ye olmay\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131 Avrupa Birli\u011fi&#39;nde, en y&uuml;ksek gelirli ile en d&uuml;\u015f&uuml;k gelirli b&ouml;lgeleri aras\u0131ndaki oran 1&#39;e kar\u015f\u0131 3&#39;&uuml; ge&ccedil;memektedir. <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>Ki\u015fi ba\u015f\u0131na geliri en d&uuml;\u015f&uuml;k on ilimizi olu\u015fturan I\u011fd\u0131r, Kars Bayburt, Van, \u015e\u0131rnak, Bing&ouml;l, Hakk&acirc;ri, Bitlis, A\u011fr\u0131 ve Mu\u015f aras\u0131nda 8&#39;i Do\u011fu-G&uuml;neydo\u011fu b&ouml;lgesinde yer almaktad\u0131r. (Bak\u0131n\u0131z Tablo 6) <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><strong><em><u>d.- Sosyo-Ekonomik Geli\u015fmi\u015flik S\u0131ralamas\u0131<\/u><\/em><\/strong><em> <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131&#39;n\u0131n, 10 farkl\u0131 g&ouml;stergeyi kullanarak, 1996 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin geli\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu &quot;Sosyo-Ekonomik Geli\u015fmi\u015flik Kriterine&quot; g&ouml;re; \u0130stanbul (4,879) ile birinci s\u0131rada yer al\u0131rken, Mu\u015f ilimiz (-1,2447) ile en alt s\u0131rada yer almaktad\u0131r. B&ouml;lgedeki 23 ilden Gaziantep d\u0131\u015f\u0131ndaki t&uuml;m illerde indeks de\u011feri s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131ndad\u0131r. Son 10 ilin t&uuml;m&uuml; bu b&ouml;lgede yer almaktad\u0131r. (Bak\u0131n\u0131z Tablo: 7) <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><strong><em>1.2.4.- B&ouml;lgede Ekonomik Faaliyetlerin Genel Niteli\u011fi&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em><\/strong><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>B&ouml;lgede olu\u015fan gelir k&uuml;&ccedil;&uuml;k esnaf ve tar\u0131m a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. Ancak, &ouml;zellikle hayvanc\u0131l\u0131k da yo\u011fun gerileme nedeniyle m&uuml;te\u015febbis gelirleri i&ccedil;inde tar\u0131m\u0131n pay\u0131n\u0131n, 1994 y\u0131l\u0131 itibariyle, (T&uuml;rkiye ortalamas\u0131 % 16.7) hayvanc\u0131l\u0131k a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Do\u011fu Anadolu&#39;da % 39.7 iken, G&uuml;neydo\u011fu Anadolu&#39;da 22.1 oldu\u011fu g&ouml;r&uuml;lmektedir. <\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>1994 y\u0131l\u0131 itibariyle, Do\u011fu Anadolu&#39;da, n&uuml;fusun % 72.8&#39;i, G&uuml;neydo\u011fu Anadolu&#39;da ise % 53.5&#39;u &quot;Tar\u0131m, ormanc\u0131l\u0131k, bal\u0131k&ccedil;\u0131l\u0131k ve avc\u0131l\u0131k&quot; sekt&ouml;r&uuml;nde &ccedil;al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu de\u011ferler, T&uuml;rkiye ortalamas\u0131 olan % 50.3&#39;&uuml;n &uuml;zerindedir. &Uuml;cretli ve maa\u015fl\u0131 &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n oran\u0131 ise T&uuml;rkiye genelinde % 42.8 iken, Do\u011fu Anadolu&#39;da % 34, G&uuml;neydo\u011fu Anadolu&#39;da ise % 30.9&#39;dur. &Uuml;lkemizin genelinde menkul k\u0131ymet gelirleri toplam gelirlerin % 7.7&#39;sini olu\u015ftururken b&ouml;lgede bu rakam s\u0131ras\u0131yla, % 1,1 ve % 0.7&#39;dir.&quot; (CHP-Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu Raporu)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tKu\u015fkusuz burada kar\u015f\u0131m\u0131za &ccedil;\u0131kan ciddi ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 kendi ba\u015f\u0131na ekonomik ve toplumsal etkenlerden kaynaklanan sorunlar olarak ortaya koymak do\u011fru de\u011fildir. Sorun &ouml;ncellikle ekonomik de\u011fil, politiktir, daha somut ifadeyle K&uuml;rdistan&#39;da sistemli bir bi&ccedil;imde uygulanan s&ouml;m&uuml;rgecilik ve onun &ouml;zel sava\u015f y&ouml;netimidir; tehcir, g&ouml;&ccedil;ertme politikas\u0131d\u0131r. Ekonomik, toplumsal, k&uuml;lt&uuml;rel, psikolojik sorunlar an\u0131lan sistemden kaynaklanmakta, onlar\u0131n t&uuml;revi olmaktad\u0131r. Sorunun bu tarzda alg\u0131lanmas\u0131 ve konulmas\u0131, &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;n de nereden ge&ccedil;ece\u011fini anlatmaktad\u0131r. Bu noktaya gelece\u011fiz, ama buna gelmeden &ouml;nce ba\u015fka noktalar &uuml;zerinde durmam\u0131z gerekiyor. {asmpagebreak} \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>IV. G&uuml;n&uuml;m&uuml;z K&uuml;rdistan&#39;\u0131n toplumsal yap\u0131s\u0131, T&uuml;rkiye metropollerine g&ouml;&ccedil; etmek durumunda kalan K&uuml;rtlerin toplumsal konumlar\u0131<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tKu\u015fkusuz K&uuml;rdistan&#39;daki toplumsal s\u0131n\u0131flar aras\u0131daki s\u0131n\u0131rlar, belirgin yanlar i&ccedil;ermekle birlikte kimi durumlarda bu silikle\u015fmektedir. &Ouml;zellikle emek&ccedil;i s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar de\u011fi\u015fken, ge&ccedil;i\u015fken ve belirsizdir.&nbsp; Bu, bir bak\u0131ma ka&ccedil;\u0131n\u0131lmazd\u0131r, &ccedil;&uuml;nk&uuml; &quot;bizde&quot; toplumsal \u015fekillenme, normal seyri ve i&ccedil; dinamikleriyle de\u011fil, s&ouml;m&uuml;rgeci imha ve ink&acirc;r sistemi temelinde oldu, son derece geri, &ccedil;arp\u0131k bir bi&ccedil;imde&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&Ouml;zel sava\u015f ve onun etkili bir par&ccedil;as\u0131 olarak tehcir, g&ouml;&ccedil;ertme hareketi K&uuml;rdistan&#39;\u0131n toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Tar\u0131m, hayvanc\u0131l\u0131k, sanayi, ticaret hemen hemen &ccedil;&ouml;kt&uuml;, yat\u0131r\u0131mlar durdu, var olan i\u015f yerlerinin &uuml;retim kapasiteleri d&uuml;\u015ft&uuml;&#8230; Binlerce k&ouml;y&uuml;n bo\u015falt\u0131lmas\u0131, milyonlar\u0131n yerinden yurdundan edilmesi ve bunlar\u0131n etkin &uuml;retim faaliyetinden kopar\u0131lmas\u0131, salt ekonomik a&ccedil;\u0131dan bile &ccedil;ok b&uuml;y&uuml;k bir y\u0131k\u0131m\u0131, yoksulla\u015fmay\u0131, beslenme, i\u015f, a\u015f, bar\u0131nma sorunlar\u0131n\u0131 getirdi. B&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n toplumsal yap\u0131y\u0131, toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131 ve s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerini etkilememesi m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan&#39;da 1970&#39;li y\u0131llarda tespit edilen toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131 ana &ccedil;izgileriyle ve bunlar\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fimleri k\u0131saca \u015f&ouml;yle &ouml;zetlemek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r:  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Bir:<\/strong> <strong>S&ouml;m&uuml;rgecili\u011fin ve T&uuml;rk burjuvazisinin maketi s\u0131n\u0131f. <\/strong>T&uuml;rkiye ile K&uuml;rdistan aras\u0131nda s\u0131n\u0131r konumundaki kentlerde olu\u015fan bu kesim, T&uuml;rk burjuvazisinin uzant\u0131s\u0131 gibidir, &uuml;lkemizi T&uuml;rkiye&#39;nin do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131 ve par&ccedil;as\u0131 olarak alg\u0131lamaktad\u0131r. Antep, Mara\u015f, Malatya, Sivas, Erzincan ve Erzurum&#39;da olu\u015fan bu kesim ayn\u0131 zamanda gericili\u011fin ve fa\u015fist hareketin de en g&uuml;&ccedil;l&uuml; dayana\u011f\u0131 konumundad\u0131r. Bu kesim 1980&#39;lerden sonra b&uuml;y&uuml;mesini s&uuml;rd&uuml;rd&uuml;, bunlar\u0131n i&ccedil;inde sivrilen, b&uuml;y&uuml;k burjuvalar\u0131n konumuna y&uuml;kselenler de oldu. Bu kesim sava\u015f s&uuml;resince devletten yana tav\u0131r ald\u0131, MHP ve di\u011fer gerici-fa\u015fist hareketlerin maddi ve toplumsal destek&ccedil;isi oldu.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>\u0130ki:<\/strong> <strong>K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131, toprak a\u011falar\u0131 ve burjuvalar\u0131.<\/strong> Bu s\u0131n\u0131f\u0131n en &ouml;nemli &ouml;zelli\u011fi, i\u015fbirlik&ccedil;i bir nitelikte olmas\u0131d\u0131r. 1925-1940 d&ouml;nemindeki direni\u015flerin tedip ve tenkil hareketiyle bast\u0131r\u0131lmas\u0131, bu s\u0131n\u0131f\u0131n bir daha kendi ad\u0131na &ouml;rg&uuml;tlenmesinin olanaklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131. Ezilen ve omurgas\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lan bu s\u0131n\u0131f, genel olarak, s&ouml;m&uuml;rgecilikle ailesel-bireysel d&uuml;zeyde ili\u015fki geli\u015ftirdi, siyaseti de s&ouml;m&uuml;rgeci partiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapmaya &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131. Ba\u011f\u0131ms\u0131z siyaset yapma, kendi ad\u0131na ulusal hareket &ouml;rg&uuml;tleme \u015fans\u0131, e\u011filimi ve g&uuml;c&uuml; yoktur. \u0130&ccedil;lerinde ulusal m&uuml;cadelenin geli\u015fmesinin etkisiyle &quot;K&uuml;rtl&uuml;\u011fe&quot; e\u011filim g&ouml;steren, bunu politika alan\u0131na y&ouml;neltmek isteyen olmu\u015ftur. Ancak bunlar pek ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r. PKK ile dirsek temas\u0131nda olanlar, onun sundu\u011fu politika zemininde politika yapanlar ise hep devlete ve d&uuml;zene yak\u0131n durmu\u015f, politik bir e\u011filim olarak ulusal hareketin gerilemesine, d&uuml;zen s\u0131n\u0131rlar\u0131 i&ccedil;ine &ccedil;ekilmesine etkide bulunmalar\u0131na ra\u011fmen, yine de ba\u011f\u0131ms\u0131z bir politik g&uuml;&ccedil; ve hareket haline gelmeyi ba\u015faramam\u0131\u015flard\u0131r. Bu kesim ancak ba\u015fka bir \u015femsiye alt\u0131nda politika yapabilir; ya devlet partilerinin ya da kendi ad\u0131na g&uuml;&ccedil; olabilen politik hareketlerin g&ouml;lgesinde&#8230; Devrimci sava\u015f ve &ouml;zel sava\u015f egemen s\u0131n\u0131flar cephesinde b&ouml;yle bir ayr\u0131\u015fmaya etkide bulundu. Kimisi devlet ve d&uuml;zenle kendi ulusal kimli\u011finden t&uuml;mden soyunarak i&ccedil; i&ccedil;e ge&ccedil;erek, kimisi de ulusal hareket i&ccedil;inde veya onun etkisinde reformist-teslimiyet&ccedil;i bir politik e\u011filimin sahibi olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rmektedir. Hemen vurgulamal\u0131y\u0131z ki, K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na politik bir g&uuml;&ccedil; olma olanaklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, &ouml;z&uuml;nde devrimci olan bir K&uuml;rt sorunlar\u0131 da yoktur! Azami talepleri, kimi k&uuml;lt&uuml;rel k\u0131r\u0131nt\u0131lar ile genel ekonomik pastadan biraz daha fazla fay almakt\u0131r. Sava\u015f s&uuml;rd&uuml;\u011f&uuml; s&uuml;rece, K&uuml;rdistan&#39;da &ouml;zel sava\u015f ekonomisi egemen oldu\u011fu s&uuml;rece geli\u015fme, b&uuml;y&uuml;me \u015fanslar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmektedirler. O nedenle teslimiyetin kodu olan &quot;bar\u0131\u015f&quot; istemlerinin alt\u0131nda bir de bu ger&ccedil;eklik yatmaktad\u0131r. \u0130mral\u0131 Partisinin kendisini d&uuml;zene ve devlete kabul ettirme &ccedil;abalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda, bir y&ouml;n&uuml;yle, k\u0131saca &ouml;zetlemeye &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n politik temsilcisi olma hesab\u0131 yatmaktad\u0131r. Ancak bu hesab\u0131n daha ilk g&uuml;nde Marmara&#39;n\u0131n sular\u0131na g&ouml;m&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml;, hi&ccedil;bir bi&ccedil;imde ger&ccedil;ekle\u015fme \u015fans\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu, yine bir y&ouml;n&uuml;yle \u0130mral\u0131&#39;n\u0131n &ccedil;\u0131kmaz\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131r.&nbsp;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK\u0131sacas\u0131 devrimci sava\u015f ve &ouml;zel sava\u015f ko\u015fullar\u0131 K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131nda K&uuml;rtl&uuml;\u011fe bula\u015f\u0131k, tamamen d&uuml;zen i&ccedil;i, k\u0131r\u0131nt\u0131lar pe\u015finde olan bir e\u011filimin \u015fekillenmesine yol a&ccedil;m\u0131\u015ft\u0131r. Bu e\u011filim kendi i&ccedil;inde belli bir yelpazeyi ta\u015f\u0131sa da ana &ccedil;izgileriyle ayn\u0131d\u0131r! Son y\u0131llarda G&uuml;ney K&uuml;rdistan&#39;daki geli\u015fmelerden de etkilenen bu e\u011filimin b&uuml;t&uuml;n bunlara ra\u011fmen ba\u011f\u0131ms\u0131z politik bir g&uuml;&ccedil; haline gelmesinin \u015fans\u0131 hemen hemen yoktur! \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>&Uuml;&ccedil;:<\/strong> <strong>K&ouml;yl&uuml;l&uuml;k.<\/strong> &Ouml;zel sava\u015f ve g&ouml;&ccedil;ertme hareketinin en &ccedil;ok etkiledi\u011fi toplumsal alan budur. Binlerce k&ouml;y bo\u015falt\u0131ld\u0131, milyonlar yerinden yurdundan oldu. Yayla yasa\u011f\u0131, g\u0131da ambargolar\u0131, korucu ve &ccedil;\u0131plak &ouml;zel sava\u015f bask\u0131lar\u0131 tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 &ccedil;&ouml;kertti. Dolay\u0131s\u0131yla k&ouml;ylerde kalmak durumunda kalanlar da b&uuml;y&uuml;k ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, yoksulluklar, bask\u0131lar ya\u015famaktad\u0131rlar. G&ouml;&ccedil;ertme hareketiyle binlerce k&ouml;y bo\u015falmas\u0131na ra\u011fmen devletin resmi rakamlar\u0131na g&ouml;re, K&uuml;rdistan&#39;daki mevcut n&uuml;fusun hemen hemen yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 k\u0131rsal kesimde tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k sekt&ouml;r&uuml;nde &ccedil;al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu n&uuml;fusun ekonomik konumlar\u0131 itibar\u0131yla kendi i&ccedil;inde farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a&ccedil;\u0131kt\u0131r. G&ouml;rece zengin, orta ve yoksul k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k bi&ccedil;iminde kategorize edilebilir. Yoksul k&ouml;yl&uuml;l&uuml;k topraks\u0131z veya az toprakl\u0131d\u0131r, ge&ccedil;imini ayr\u0131ca mevsimlik i\u015f&ccedil;i olarak sa\u011flamaktad\u0131r. Asl\u0131nda orta k&ouml;yl&uuml;l&uuml;\u011f&uuml;n durumu da yoksul k&ouml;yl&uuml;den pek farkl\u0131 de\u011fildir. Zaten aralar\u0131nda &ouml;yle kesin s\u0131n\u0131rlar ve farklar da bulunmamaktad\u0131r. B&uuml;y&uuml;k toprak sahiplerini egemen s\u0131n\u0131f kategorisinde de\u011ferlendirmek gerekir. 1960&#39;lardan sonra k\u0131rsal alana kapitalist ili\u015fkiler, modern makineler girmi\u015f, bu, geleneksel toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;lmesine yol a&ccedil;m\u0131\u015ft\u0131r. Bu &ccedil;&ouml;z&uuml;lme sava\u015f ve &ouml;zel sava\u015f s&uuml;reciyle birlikte daha da b&uuml;y&uuml;m&uuml;\u015ft&uuml;r. Ancak tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k, kapitalist i\u015fletmecilikteki b&uuml;y&uuml;k &ccedil;&ouml;k&uuml;\u015f, i\u015fsizli\u011fi, yoksulla\u015fmay\u0131, toplumsal kaosu derinle\u015ftirmi\u015ftir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan&#39;da, &ouml;zellikle belli b&ouml;lgelerinde &ouml;nemli bir toprak sorunu vard\u0131r, verimli toprak belli ailelerin elinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. PKK&#39;nin en &ouml;nemli eksiklerinden biri de toprak sorununu devrimci bir tarzda ele almamas\u0131, daha do\u011frusu bunu program\u0131nda s&ouml;z d&uuml;zeyinde yazmas\u0131na ra\u011fmen pratik bir politika olarak benimseyip uygulamamas\u0131d\u0131r. K&ouml;yl&uuml;l&uuml;k salt ulusal sloganlarla &ouml;rg&uuml;tlenmi\u015f, ama onun toprak istemleri g&uuml;ndeme getirilmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla K&uuml;rdistan&#39;daki toprak m&uuml;lkiyet sorunu oldu\u011fu gibi kalm\u0131\u015ft\u0131r. Koruculuk uygulamas\u0131yla birlikte baz\u0131 arazi par&ccedil;alar\u0131 korucu a\u011falar\u0131n\u0131n eline ge&ccedil;mi\u015f, yani sava\u015fla geleneksel toprak d&uuml;zeni daha da kemikle\u015fmi\u015ftir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tGenel bir fikir verebilmesi a&ccedil;\u0131s\u0131ndan CHP&#39;nin ilgili raporundan bir aktarma yapmakta yarar g&ouml;r&uuml;yoruz. \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>&quot;GAP B&ouml;lgesi i&ccedil;in yap\u0131lan bir &ccedil;al\u0131\u015fma, &ccedil;ift&ccedil;i ailelerinin %38&#39;inin topraks\u0131z oldu\u011funu g&ouml;stermektedir. Bu oran, bu b&ouml;lgedeki toplam tar\u0131m topraklar\u0131n\u0131n &ouml;nemli bir b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml; olu\u015fturan \u015eanl\u0131urfa&#39;da %42.1&#39;e, Diyarbak\u0131r&#39;da ise %45.1&#39;e &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r. ( Bak\u0131n\u0131z Tablo 9) <\/em><em><br \/> \t\t\t<\/em><em>Tar\u0131m kesiminde topraklar\u0131n m&uuml;lkiyet yap\u0131s\u0131nda da b&uuml;y&uuml;k bir &ccedil;arp\u0131kl\u0131k vard\u0131r. Tar\u0131m Orman ve K&ouml;yi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 1981 K&ouml;y Envanter Et&uuml;dlerine g&ouml;re bu b&ouml;lgedeki topraklar\u0131n d&ouml;rtte birinden az\u0131na ailelerin d&ouml;rtte &uuml;&ccedil;&uuml; sahip bulunmaktad\u0131r. Diyarbak\u0131r ilinde, toprak sahibi ailelerin %6&#39;s\u0131 toplam tar\u0131m arazilerinin %57&#39;sine sahip iken, ailelerin %76&#39;s\u0131 toplam tar\u0131m arazilerinin %17&#39;sine sahip bulunmaktad\u0131r. (&#8230;) <\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong><em>Tablo: 9.- GAP B&ouml;lgesinde Toprak M&uuml;lkiyeti Yap\u0131s\u0131 (% olarak) ve&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em><\/strong><strong><em><br \/> \t\t\t<\/em><\/strong><strong><em>\u0130\u015fletme Gruplar\u0131 (Hektar)<\/em><\/strong><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em> \t\t\t<\/p>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"1\" cellpadding=\"0\" width=\"347\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>\u0130ller <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>Topraks\u0131zlar <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>1-5 H. <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>5-20 H. <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>20-50 H. <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>50-100 H. <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<strong><em>100-H. <\/em><\/strong> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>Ad\u0131yaman <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>21,2 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>58,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>16,7 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>2,8 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,7 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>Diyarbak\u0131r <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>45,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>41,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>10,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>2,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,7 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,5 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>Gaziantep <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>28,6 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>37,4 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>27,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>6,5 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>Mardin <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>41,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>46,7 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>9,6 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>1,6 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,5 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,3 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>Siirt <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>44,6 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>46,6 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>7,2 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>1,0 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,5 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"124\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>\u015eanl\u0131 Urfa <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"136\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>48,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>26,8 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"83\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>23,4 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>5,1 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"75\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>1,9 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<td width=\"84\" valign=\"top\">\n<p align=\"center\"> \t\t\t\t\t\t<em>0,7 <\/em> \t\t\t\t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p> \t\t\t<em>&nbsp;(KAYNAK: DPT, GAP Master Plan\u0131, 1989)&quot;<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em>(CHP, Do\u011fu ve G&uuml;neydo\u011fu Anadolu B&ouml;lgeleri Raporu)<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>D&ouml;rt: Orta s\u0131n\u0131flar. <\/strong>Egemen s\u0131n\u0131flar ile memur, esnaf, k&uuml;&ccedil;&uuml;k &uuml;retici aras\u0131nda bir yerde durmaktad\u0131rlar. T&uuml;ccar, avukat, orta b&uuml;y&uuml;kl&uuml;kteki nakliyeci, orta b&uuml;y&uuml;kl&uuml;kteki toprak sahibi&#8230; Bu kesim d&uuml;zen i&ccedil;i reformist bir e\u011filime sahiptir. Ulusal m&uuml;cadele s&uuml;recinde yasal zeminlerde k&ouml;\u015fe ba\u015flar\u0131n\u0131 tutmaya &ccedil;al\u0131\u015fan bu kesim, daha sonra \u0130mral\u0131 teslimiyet ve ihanet &ccedil;izgisinin de toplumsal ve siyasal dayana\u011f\u0131 oldu.&nbsp;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Be\u015f: K&uuml;&ccedil;&uuml;k esnaf, seyyar sat\u0131c\u0131, k&uuml;&ccedil;&uuml;k &uuml;retici.<\/strong> K&uuml;rdistan&#39;daki kentlerde i\u015fsizler ve &quot;&uuml;cretli ve maa\u015fl\u0131&quot;lardan sonra en geni\u015f toplumsal kesimi olu\u015fturmaktad\u0131r.&nbsp; Bu kesim de a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda, b&uuml;y&uuml;k ekonomik sorunlarla bo\u011fu\u015fmaktad\u0131r. \u0130\u015fsizlik ve g&ouml;&ccedil; edenlerin ezici &ccedil;o\u011funlu\u011funun a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda olmas\u0131 bu kesimi do\u011frudan etkilemektedir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Alt\u0131: Kamu &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131<\/strong>. Devlet ve hizmet sekt&ouml;r&uuml;nde belli bir maa\u015f ve sosyal haklarla &ccedil;al\u0131\u015fan belli bir kesim var. Doktor, &ouml;\u011fretmen, m&uuml;hendis, hem\u015fire gibi&#8230; Bunlar kendi i&ccedil;inde farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. S&ouml;m&uuml;rgeci ayg\u0131t\u0131n idari, askeri, polis gibi &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 bu kategoride de\u011ferlendirmedi\u011fimizi sadece hat\u0131rlatmakla yetinelim. Kamu &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131 m&uuml;cadele s&uuml;recinde belli bir rol oynad\u0131lar, ancak genel stratejinin bir gere\u011fi olarak bu rol istenilen d&uuml;zeyde olmad\u0131. &Ouml;yle de olsa bu kesimin devrimci yurtsever bir potansiyeli vard\u0131r, de\u011ferlendirmek gerekiyor&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Yedi: \u0130\u015fsizler.<\/strong> G&ouml;&ccedil;ertilenlerde i&ccedil;inde en b&uuml;y&uuml;k kitleyi olu\u015fturmaktad\u0131r. Ge&ccedil;ici i\u015flerde az &uuml;cretle &ccedil;al\u0131\u015fanlar\u0131 da bu kategoride de\u011ferlendirmek gerekir. \u0130\u015fsizlik, yoksullu\u011fu da derinle\u015ftirmekte ve en &ouml;nemli toplumsal sorun olmaktad\u0131r. Milyonlarla ifade edilen i\u015fsizler ordusu, toplumsal, k&uuml;lt&uuml;rel ve ahlaki bozulman\u0131n, &ccedil;&uuml;r&uuml;menin en temel nedenlerinden biri olmaktad\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Sekiz: \u0130\u015f&ccedil;i s\u0131n\u0131f\u0131.<\/strong> K&uuml;rdistan&#39;da sanayile\u015fme temelinde geli\u015fen modern bir proletarya s\u0131n\u0131f\u0131 hemen hemen yok gibidir. S&ouml;m&uuml;rgeci i\u015fletmelerde devlet kapitalizmi ile &ccedil;eli\u015fki i&ccedil;inde geli\u015fen bir proletarya var, ancak bu, bir&ccedil;ok y&ouml;n&uuml;yle &quot;ayr\u0131cal\u0131kl\u0131&quot; konumdad\u0131r. K&uuml;rdistan&#39;da i\u015f&ccedil;i olmak, hele petrol, tar\u0131m &ccedil;iftlikleri, demir yolar\u0131, fabrikalarda -\u015eeker, &ccedil;imento, tekstil, g\u0131da gibi- d&uuml;zenli bir &uuml;cret ve belli sosyal haklarla &ccedil;al\u0131\u015f\u0131yor olmak, i\u015fsizler ordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131. Buna ra\u011fmen Batman, Antep, Ceylanp\u0131nar gibi alanlarda PKK&#39;nin &lsquo;70&#39;li y\u0131llarda i\u015f&ccedil;iler aras\u0131nda &ouml;rg&uuml;tlenip bunu belli bir d&uuml;zeye getirmi\u015f olmas\u0131, b&uuml;t&uuml;n bu zaaflar\u0131na ra\u011fmen i\u015f&ccedil;i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ulusal kurtulu\u015f m&uuml;cadelesinin &ouml;nc&uuml;s&uuml; ve temel g&uuml;&ccedil;lerinden birisi oldu\u011funu g&ouml;steren bir g&ouml;stergedir. \u0130\u015fsizlere, ge&ccedil;ici i\u015flerde &ccedil;al\u0131\u015fanlara, yoksul k&ouml;yl&uuml;lere g&ouml;re ekonomik ve sosyal durumu g&ouml;rece daha iyi olmas\u0131na ra\u011fmen &ouml;rg&uuml;tlenme yetene\u011fi onu devrimci m&uuml;cadelede &ouml;nemli k\u0131lmaktad\u0131r. Fakat bu &quot;iyi olma&quot; durumu g&ouml;recedir, her an i\u015fini kaybedebilir, kendisini i\u015fsizler ordusu i&ccedil;inde bulabilir. Yine genelde uygulanan &ouml;zel sava\u015f politikalar\u0131ndan ve neo-liberal sald\u0131r\u0131lardan en &ccedil;ok zarar g&ouml;ren toplumsal kesimlerden biridir. Sava\u015f ve g&ouml;&ccedil;ertme hareketiyle, ekonomik yap\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;k&uuml;\u015f&uuml;yle b&uuml;t&uuml;n zaaflar\u0131 ve &quot;kusurlar\u0131&quot; ile birlikte, daha &ouml;nce g&ouml;rece geli\u015fen i\u015f&ccedil;i s\u0131n\u0131f\u0131 gerilemeye, daralmaya ba\u015flad\u0131&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tS&ouml;m&uuml;rge K&uuml;rdistan toplumu, g&ouml;r&uuml;ld&uuml;\u011f&uuml; gibi, yoksul, a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda tutulan, her t&uuml;rl&uuml; bask\u0131, i\u015fkence ve imha siyasetine maruz b\u0131rak\u0131lan bir toplum. Ayn\u0131 zamanda belli bir n&uuml;fusu &uuml;lkesinin d\u0131\u015f\u0131na s&uuml;r&uuml;len, tehcir edilen bir toplum&#8230; &Uuml;lkesinin d\u0131\u015f\u0131na g&ouml;&ccedil;ertilenlerin de ulusal ve toplumsal sorunlar\u0131 katlanarak devam etmektedir. Yukar\u0131daki b&ouml;l&uuml;mlerde k\u0131saca &ouml;zetlemeye &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi T&uuml;rkiye metropollerine g&ouml;&ccedil; etmek durumunda olanlar\u0131n a\u011f\u0131r ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 vard\u0131r. \u0130\u015fsizlik, ge&ccedil;im derdi, konut ve bar\u0131nma, sa\u011fl\u0131k, d\u0131\u015ftalanma gibi&#8230; &Ouml;zel sava\u015f bask\u0131lar\u0131, takip, tutuklanma, i\u015fkence ise an\u0131lan sorunlarla bir b&uuml;t&uuml;nl&uuml;k olu\u015fturmaktad\u0131r. <!--nextpage--> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tCumhuriyet tarihi boyunca, &ouml;zellikle son on y\u0131llarda, T&uuml;rkiye metropollerine g&ouml;&ccedil; eden, g&ouml;&ccedil;ertilen K&uuml;rtlerin kesin say\u0131s\u0131 bilinmemektedir. Ama bunun milyonlarla ifade edildi\u011fi de bir olgudur. Kimileri K&uuml;rtlerin &uuml;&ccedil;te birinin, kimileri yar\u0131s\u0131n\u0131n, kimileri de yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n T&uuml;rkiye&#39;ye g&ouml;&ccedil; etmi\u015f oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 dile getirmektedir.&nbsp; G&ouml;&ccedil; edenlerin, g&ouml;&ccedil;ertilenlerin say\u0131s\u0131 ne olursa olsun bu bir olgu ve bunun &ccedil;ok y&ouml;nl&uuml; etkileri ve sonu&ccedil;lar\u0131 olmaktad\u0131r. K&uuml;rt sorunu ele al\u0131n\u0131rken bu ger&ccedil;ekli\u011fi es ge&ccedil;menin i\u015fin ba\u015f\u0131nda t&ouml;kezlemek oldu\u011fu a&ccedil;\u0131kt\u0131r. Osmanl\u0131 d&ouml;nemini<a name=\"_ftnref2\" title=\"_ftnref2\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftn2\"><strong>[2]<\/strong><\/a> bir yana b\u0131rak\u0131rsak T&uuml;rkiye&#39;ye g&ouml;&ccedil; eden veya g&ouml;&ccedil;ertilen K&uuml;rtlerin durumlar\u0131n\u0131 ve konumlar\u0131n\u0131 iki kategoride de\u011ferlendirmek m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Bir:<\/strong> Zamanla ekonomik, politik ve toplumsal nedenlerle g&ouml;&ccedil; etmi\u015f, &uuml;lkesi, do\u011fdu\u011fu b&uuml;y&uuml;d&uuml;\u011f&uuml; yerlerle belli bir ili\u015fkisi s&uuml;rse de yerle\u015fmi\u015f, kendine g&ouml;re bir ya\u015fam kurmu\u015f, g&ouml;rece &quot;yerle\u015fik&quot; bir d&uuml;zen olu\u015fturmu\u015f kategori&#8230; Buna ra\u011fmen bu durumlar\u0131 nihai sonucuna varm\u0131\u015f, mutlak istikrar kazanm\u0131\u015f de\u011fildir&#8230; Bunlar i\u015f&ccedil;i, kamu &ccedil;al\u0131\u015fan\u0131, esnaf, t&uuml;ccar, avukat, doktor vb. toplumsal konumlara sahiptir. Bu kategoridekilerin hem K&uuml;rt olmalar\u0131ndan kaynaklanan sorunlar\u0131, hem de ekonomik ve toplumsal konumlar\u0131ndan kaynaklanan sorunlar\u0131 vard\u0131r. Asl\u0131nda bu iki kategorideki bask\u0131 ve sorunlar bir b&uuml;t&uuml;nl&uuml;k olu\u015fturuyor, birbirini besliyor ve b&uuml;y&uuml;t&uuml;yor. Bu kategoridekilerin yurtseverlik kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duru\u015flar\u0131 homojen de\u011fildir, toplumsal konumlar\u0131na, &uuml;lke ile var olan ba\u011flar\u0131n d&uuml;zeyine g&ouml;re bu de\u011fi\u015fkenlik g&ouml;stermektedir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t\u0130ki: 1980&#39;lerden sonra, &ouml;zellikle 1990&#39;lardan sonra kitlesel d&uuml;zeyde g&ouml;&ccedil;ertilen K&uuml;rtler&#8230; Bu kategoridekiler, ger&ccedil;ek anlamda ya\u015fam kavgas\u0131n\u0131 vermekte, konut, beslenme, ge&ccedil;im, konut, sa\u011fl\u0131k gibi temel ya\u015fam sorunlar\u0131yla bo\u011fu\u015fmaktad\u0131rlar. Bunlar\u0131n &ccedil;o\u011fu i\u015fsizdir. Ya da g&uuml;ndelik ge&ccedil;ici i\u015flerle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131k, in\u015faat i\u015f&ccedil;ili\u011fi, mevsimlik meyve toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, tarlalarda &ccedil;apa gibi a\u011f\u0131r, sosyal haklardan yoksun, g&uuml;vencesiz, sa\u011fl\u0131ks\u0131z ko\u015fullarda &ccedil;al\u0131\u015fmak zorunda kalmaktad\u0131r. Ticaret, orta b&uuml;y&uuml;kl&uuml;kte esnafl\u0131kla u\u011fra\u015fanlar ise son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n da ortaya koydu\u011fu gibi daha &ccedil;ok Adana, Mersin, Antalya, \u0130zmir, \u0130stanbul, Bursa, Ankara gibi metropollere g&ouml;&ccedil; etmek durumunda kalan bu K&uuml;rtler a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rebilmektedirler. Bunlar m&uuml;cadelenin s\u0131cak alanlar\u0131ndan geldikleri i&ccedil;in yurtseverlik duygular\u0131 diridir; yeniden m&uuml;cadele istekleri veya m&uuml;cadeleye devam istekleri vard\u0131r, ancak toparlanmalar\u0131, do\u011fru m&uuml;cadele se&ccedil;eneklerinin &ouml;n&uuml;ne konulmas\u0131 ko\u015fuluyla&#8230; Ya\u015fad\u0131klar\u0131 b&uuml;t&uuml;n sorunlar\u0131n temel nedeni s&ouml;m&uuml;rgeci sitem ve onun &ouml;zel sava\u015f politikalar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sorunlar\u0131 &ouml;ncelikle politiktir, bu politik sorunun bir toplumsal projeye oturmas\u0131, dost ve d&uuml;\u015fman g&uuml;&ccedil;lerin net olarak belirlendi\u011fi do\u011fru bir stratejiye dayanmas\u0131 gerekiyor. Bu genel &ccedil;er&ccedil;evenin yan\u0131nda g&uuml;nl&uuml;k ekonomik ve toplumsal, siyasal g&ouml;revlere d&ouml;n&uuml;k bir m&uuml;cadele perspektifinin olmas\u0131 bir o kadar zorunludur.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tYukarda iki kategoride &ouml;zetlemeye &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z K&uuml;rtler, tek ba\u015f\u0131na, tecrit bir ya\u015fam ya\u015fam\u0131yorlar. Emek&ccedil;iyse ba\u015fka emek&ccedil;ilerle etkili bir ili\u015fki i&ccedil;inde ya\u015fam\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;r&uuml;yor, di\u011fer kesimler de &ccedil;evresindeki ba\u015fka insan ve toplum kesimleriyle ili\u015fki i&ccedil;inde oluyorlar. Ezici &ccedil;o\u011funlu\u011fu ezilen ve s&ouml;m&uuml;r&uuml;len, yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131nda duran emek&ccedil;ilerin di\u011fer halklardan emek&ccedil;ilerin ya\u015famlar\u0131na, sorunlar\u0131na kay\u0131ts\u0131z kalmas\u0131, ortak dertlerine ilgisiz davranmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir. Ortak sorunlar, ortak &ccedil;\u0131karlar, ayn\u0131 istemler, ka&ccedil;\u0131n\u0131lmaz olarak ortak davran\u0131\u015flara y&ouml;nlendiriyor. Tarihsel olarak ortak &ccedil;\u0131karlar\u0131, ortak davranma reflekslerini katleden bir&ccedil;ok etken var, engel var, ama bunlar a\u015f\u0131lmaz de\u011fildir. Bu konunun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na girmek bu &ccedil;al\u0131\u015fman\u0131n genel plan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Ba\u015fka bir &ccedil;al\u0131\u015fmada ele alaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtmekle yetinelim. G&ouml;&ccedil;ertilen K&uuml;rtler sorunlar\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;ne daha geni\u015f bir perspektifle yakla\u015fmak, di\u011fer emek&ccedil;ilerle, ezilenlerle var olan ortak paydalar\u0131 g&ouml;rmek ve bunu ortak m&uuml;cadele platformuna temel haline getirmek durumundad\u0131rlar; hem g&uuml;nl&uuml;k ekonomik ve sosyal m&uuml;cadelede, hem de devrim maratonunda bu, gereklidir&#8230; {asmpagebreak} \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>V. G&ouml;&ccedil;ertme hareketinin ortaya &ccedil;\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n devrimci m&uuml;cadelenin &ouml;n&uuml;ne koydu\u011fu g&uuml;ncel ve uzun vadeli g&ouml;revler&#8230;<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tDevrimciler, g&ouml;&ccedil;ertilmi\u015f, bar\u0131nma, ge&ccedil;im, a&ccedil;l\u0131k, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla bo\u011fu\u015fan binlerin, milyonlar\u0131n sorunlar\u0131na kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131z, ilgisiz durabilir mi?  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tVerilecek yan\u0131t, tart\u0131\u015fmas\u0131z hay\u0131rd\u0131r!  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tPeki, bu yan\u0131t nas\u0131l olmak durumundad\u0131r? Genel ge&ccedil;er sloganlar\u0131n tekrarlanmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na bir \u015fey ifade edebilir mi? \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBu konuda form&uuml;le edilen politikalar\u0131ndan biri, &quot;K&ouml;ye d&ouml;n&uuml;\u015f projesidir.&quot; \u0130ktidar perspektifinden yoksun b&ouml;yle bir yakla\u015f\u0131m\u0131n pratik bir de\u011fer kazanmas\u0131 m&uuml;mk&uuml;n de\u011fildir. Her \u015feyden &ouml;nce geride b\u0131rak\u0131lan k&ouml;y ve yerle\u015fim alanlar\u0131 eski olanaklara bile sahip de\u011fildir. Daha &ouml;nce k&ouml;yde evi, hayvanlar\u0131, tar\u0131m aletleri, tar\u0131ma uygun tarlalar\u0131, otlaklar\u0131 vard\u0131. Bunlar\u0131n yerinde \u015fimdi yeller esiyor. Kimilerine de Korucular el koymu\u015ftur. Genel olarak da ekonomik yap\u0131 b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de &ccedil;&amp;;;ouml;km&uuml;\u015f ve an\u0131lan projeye alt yap\u0131 sunmaktan uzakt\u0131r. Bir de g&ouml;&ccedil;ertme politikas\u0131n\u0131n temel amac\u0131n\u0131 unutmamak gerekiyor. Bu da ink&acirc;r ve imha sisteminin stratejik bir par&ccedil;as\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Dolays\u0131yla s&ouml;m&uuml;rgeci sistemi, onun egemenli\u011fini hedeflemeyen, bu ba\u011flamda ona geri ad\u0131m att\u0131rmay\u0131 ama&ccedil;lamayan kendi ba\u015f\u0131na &quot;K&ouml;ye d&ouml;n&uuml;\u015f projesi&quot; gibi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n reformist bir de\u011feri bile yoktur.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&Ouml;ncelikle g&ouml;&ccedil;ertme, tehcir politikalar\u0131n\u0131n s&ouml;m&uuml;rgeci, ulusal ink&acirc;rc\u0131 ve soyk\u0131r\u0131mc\u0131 &ouml;z&uuml;n&uuml; kavramak ve kavratmak, &uuml;lkeye d&ouml;n&uuml;\u015f yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 bu kavray\u0131\u015f &uuml;zerine oturtmak gerekiyor. Devrimci bir programa ve iktidar perspektifine oturtulmu\u015f, b&uuml;t&uuml;n boyutlar\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;lm&uuml;\u015f ve hesaplanm\u0131\u015f bir anti-tehcir politikas\u0131 devrimci bir anlam ve de\u011fer ifade edebilir. S&ouml;m&uuml;rgeci sistemin geriletilmesi &ccedil;er&ccedil;evesinde b&ouml;yle bir politikan\u0131n ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 olabilir. S&ouml;m&uuml;rgeci sistemin geriletilmesi ise bir dizi devrimci m&uuml;cadele ve halk\u0131m\u0131z\u0131n ger&ccedil;ek anlamda politik g&uuml;&ccedil; d&uuml;zeyini kazanmas\u0131yla olanakl\u0131d\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tAsl\u0131nda g&uuml;nl&uuml;k m&uuml;cadeleyi, g&uuml;nl&uuml;k ekonomik, sosyal ve k&uuml;lt&uuml;rel ihtiya&ccedil;lar ve istemler i&ccedil;in geli\u015ftirilecek m&uuml;cadeleyi de bu perspektife oturtmak gerekiyor. G&uuml;ncel planda g&ouml;&ccedil;ertilen halk\u0131m\u0131z\u0131n konut, ge&ccedil;im, i\u015f, sa\u011fl\u0131k, beslenme, e\u011fitim sorunlar\u0131 vard\u0131r. Bu ihtiya&ccedil;lar i&ccedil;in yine iktidar perspektifini g&ouml;z ard\u0131 etmeden devrimci demokratik bir &ouml;rg&uuml;tlenme geli\u015ftirmek ve m&uuml;cadele vermek gerekiyor. Bunun i&ccedil;in t&uuml;m devrimci demokratik sendikalar\u0131n, emek&ccedil;i kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, devrimci &ouml;rg&uuml;tlerin ortak m&uuml;cadele platformunu geli\u015ftirmek &ouml;nemli ve gereklidir.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBurada ba\u015far\u0131 i&ccedil;in ilk ko\u015ful, devrimci bir program ve m&uuml;cadele &ccedil;izgisine sahip olmak, ikincisi, K&uuml;rdistan ve T&uuml;rkiye devrimci, demokratik, sendikal ve toplumsal &ouml;rg&uuml;t ve g&uuml;&ccedil;lerinin ortak m&uuml;cadele perspektifine sahip olmak, bu hedefin &ouml;n&uuml;ndeki tarihsel ve g&uuml;ncel engelleri a\u015fma kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve pratik &ccedil;abas\u0131n\u0131 sergilemektir&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBunlar\u0131n bug&uuml;nden yar\u0131na ger&ccedil;ekle\u015fmeyece\u011fini biliyoruz, ama ger&ccedil;ekle\u015febilmesi i&ccedil;in de &ouml;nemli bir deneyim, birikim, ilkesel ve politik zorunluluklar var.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tG&uuml;ncel m&uuml;cadeleyi, &ouml;rne\u011fin i\u015f, konut, sa\u011fl\u0131k, beslenme gibi g&uuml;ncel sorunlara d&ouml;n&uuml;k m&uuml;cadeleyi devrimci bir programa ba\u011flama g&ouml;revinin T&uuml;rkiye&#39;de ve K&uuml;rdistan&#39;da somutlan\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131l\u0131klar g&ouml;sterir. \u0130kisini birbirine ba\u011flama ve ayn\u0131 dalgada bulu\u015fturma anlay\u0131\u015f\u0131 da bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g&ouml;rme ve ortak noktalar\u0131n\u0131 do\u011fru form&uuml;le etmeye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Metropollerdeki K&uuml;rt halk\u0131 temel ve g&uuml;ncel istemlerine ili\u015fkin m&uuml;cadele ederken kendisini T&uuml;rkiye emek&ccedil;ilerinden tecrit ederse, en az\u0131ndan anlay\u0131\u015f d&uuml;zeyinde T&uuml;rkiye emek&ccedil;ileriyle ortak m&uuml;cadelede bulu\u015fmay\u0131 g&ouml;zetmezse g&uuml;ncel ve genel m&uuml;cadelesinde ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 &ccedil;ok g&uuml;&ccedil;t&uuml;r. &Ouml;rne\u011fin g&ouml;&ccedil;ertilenlerin konut, i\u015f, beslenme, sa\u011fl\u0131k gibi sosyal sorunlar T&uuml;rkiye emek&ccedil;ilerinin de sorunudur. Neo-liberal politikalar\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 sosyal y\u0131k\u0131m, sendikas\u0131zla\u015ft\u0131rma, i\u015fsizlik, s&ouml;m&uuml;r&uuml; ve yoksulla\u015fma ayn\u0131 zamanda son g&ouml;&ccedil;ertilenler de dahil K&uuml;rdistan emek&ccedil;ilerinin de sorunudur. Burada ulusal ve sosyal sorunlar ve bunlar\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;m programlar\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar ile kopmaz ortak ba\u011flar\u0131 g&ouml;rmek gerekiyor. Do\u011fru bir form&uuml;lasyon ve m&uuml;cadele perspektifi ile g&uuml;ncel ekonomik ve demokratik m&uuml;cadelelerden ba\u015flayarak daha geni\u015f kapsaml\u0131 iktidar hedefli m&uuml;cadele birlikteliklerine ula\u015fmak m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r, gerekli olan da, do\u011fru olan da budur!<a name=\"_ftnref3\" title=\"_ftnref3\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftn3\"><strong>[3]<\/strong><\/a>  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan kentlerine g&ouml;&ccedil;ertilen halk\u0131m\u0131z\u0131n sorunlar\u0131 yukarda k\u0131saca &ouml;zetlemeye &ccedil;al\u0131\u015ft\u0131k. Bunlar\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; de bir devrim sorunudur. En s\u0131radan reform ve d&uuml;zeltme hareketi bile devrimci bir perspektife ba\u011fl\u0131 m&uuml;cadeleyi zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Deneyimler bunu do\u011frulatmaktad\u0131r. E\u011fer halk\u0131m\u0131z\u0131n oylar\u0131yla kazan\u0131lan belediyeler, devrimci iktidar anlay\u0131\u015f\u0131na, me\u015fruiyeti halk\u0131m\u0131z\u0131n oylar\u0131nda g&ouml;ren bir perspektife sahip olsalard\u0131 bu konuda da kimi ad\u0131mlar atabilirlerdi, belki bu ad\u0131mlar\u0131 hemen kesintiye u\u011frard\u0131, ama &ccedil;&ouml;z&uuml;m perspektifi konusunda halk\u0131m\u0131za &ouml;nemli bir deneyim sunarlard\u0131. Ama onlar geleneksel d&uuml;zen belediyecili\u011fini tekrarlad\u0131lar, onlar\u0131n kirliliklerini ya\u015fad\u0131lar, devletle bar\u0131\u015f\u0131k ya\u015famay\u0131 &quot;b&uuml;y&uuml;k siyaset&quot; sand\u0131lar&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan&#39;da &ouml;zel sava\u015f rejimi devam ediyor, koruculuk, yayla yasa\u011f\u0131 ve di\u011fer uygulamalar\u0131yla&#8230; Bu &ouml;zel sava\u015f alt\u0131nda yalvarmalarla, af dilencili\u011fiyle en s\u0131radan sosyal sorunun dahi &ccedil;&ouml;z&uuml;lmeyece\u011fi son \u0130mral\u0131 teslimiyeti ve tasfiyecili\u011fi s&uuml;reciyle fazlas\u0131yla kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131m\u0131z\u0131 i&ccedil;i bo\u015f &quot;bar\u0131\u015f&quot; hayalleriyle avutmak yerine, devrimci m&uuml;cadele perspektifiyle donatmak, g&uuml;ncel ekonomik ve sosyal sorunlar\u0131n\u0131n &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml;n&uuml; bu perspektife ba\u011flamak sonu&ccedil; al\u0131c\u0131, do\u011fru yoldur! \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>VI. Sonu&ccedil;<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp;Bu yaz\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu d&uuml;\u015f&uuml;ncelerin, g&ouml;sterilen kan\u0131tlar\u0131n ve verilerin ortaya &ccedil;\u0131kard\u0131\u011f\u0131 temel ger&ccedil;eklik \u015fudur: \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<strong>K&uuml;rdistan sorunu, bir devrim ve emek&ccedil;iler sorunudur; ulusal ve toplumsal olarak ezilen, a&ccedil;l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda tutulan, yerinden yurdundan edilen, edilmeye &ccedil;al\u0131\u015f\u0131lan yoksul bir halk\u0131n devrimci kurtulu\u015f sorunudur!<\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tEmek&ccedil;iler ve ezilen halk\u0131m\u0131z sorunlar\u0131na sahip &ccedil;\u0131kt\u0131\u011f\u0131, &ccedil;&ouml;z&uuml;m&uuml; kendi ellerine ald\u0131\u011f\u0131 zaman, bunun &ouml;rg&uuml;tlerini ve politik g&uuml;c&uuml;n&uuml; geli\u015ftirdi\u011fi zaman en s\u0131radan g&uuml;ncel sorunlar\u0131ndan en temel sorunlar\u0131na kadar sorunlar\u0131n\u0131 &ccedil;&ouml;zebilir, &ccedil;&ouml;z&uuml;m s&uuml;recine sokabilir&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tBu noktada ulusal kurtulu\u015f program\u0131 ile toplumsal kurtulu\u015f program\u0131n\u0131 bir b&uuml;t&uuml;n&uuml;n birbirini tamamlayan par&ccedil;alar\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve uygulad\u0131\u011f\u0131 zaman ba\u015far\u0131 yolunda ilerleyebilir&#8230;  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tAncak bu perspektifle m&uuml;cadele dostlar\u0131yla bulu\u015fabilir, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak b&uuml;y&uuml;k, g&uuml;&ccedil;l&uuml; enternasyonal birliklerin etkili bir &uuml;yesi olabilir&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tYine do\u011fru devrimci ulusal ve sosyal kurtulu\u015f program\u0131 ve &ccedil;izgisiyle kendisiyle ortak bir dizi ekonomik ve sosyal sorun ya\u015fayan T&uuml;rkiye emek&ccedil;ileriyle etkili m&uuml;cadele ortakl\u0131klar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilir, onlardaki \u0131rk&ccedil;\u0131 \u015foven &ouml;nyarg\u0131 ve \u015fartlanm\u0131\u015fl\u0131klara &ouml;l&uuml;mc&uuml;l darbeler vurabilir&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tK&uuml;rdistan emek&ccedil;ileri bu devrimci &ccedil;izgisiyle K&uuml;rt egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n i&ccedil;i bo\u015f &quot;K&uuml;rt programlar\u0131n\u0131&quot; de\u015fifre edebilir, \u0130mral\u0131 teslimiyeti &ccedil;izgisini bo\u015fa &ccedil;\u0131karabilir&#8230; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tB&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n &ouml;z&uuml; ve &ouml;zeti \u015fudur: <\/p>\n<p> \t\t\t<strong>Devrim ve devrimci &ccedil;izgi, K&uuml;rdistan sorununda herhangi bir &ccedil;&ouml;z&uuml;m de\u011fil, biricik se&ccedil;enektir! <\/strong> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\tTarihsel deneyimlerin ve g&uuml;ncel prati\u011fin kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 budur! \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ocak 2006  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<em> \t\t\t<\/p>\n<hr \/>\n<p> \t\t\t<\/em> \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<a name=\"_ftn1\" title=\"_ftn1\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftnref1\"><strong>[1]<\/strong><\/a> Ulusla\u015fmada, Bat\u0131da ger&ccedil;ekle\u015fen &ouml;rnekler i&ccedil;in genelde ulus-devlet kavram\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. T&uuml;rkiye&#39;de ger&ccedil;ekle\u015fen T&uuml;rk ulusla\u015fmas\u0131 devlet eliyle geli\u015fen bir ulusla\u015fmad\u0131r. Bu nedenle ulus-devlet kavram\u0131 yerine, devlet-ulus kavram\u0131 daha do\u011fru ve tarihsel ger&ccedil;eklere denk d&uuml;\u015fmektedir. \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<a name=\"_ftn2\" title=\"_ftn2\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftnref2\"><strong>[2]<\/strong><\/a> Osmanl\u0131 d&ouml;neminde, &ouml;zellikle 19.y&uuml;zy\u0131lda Anadolu i&ccedil;lerine -Haymana, Konya, K\u0131r\u015fehir gibi- kitlesel olarak g&ouml;&ccedil;ertilen K&uuml;rtler var, bunlar hala ulusal &ouml;zeliklerini korumaktad\u0131rlar. KUKM&#39;ye de &ccedil;ok y&ouml;nl&uuml; kat\u0131 sunmaktan geri durmam\u0131\u015flard\u0131r.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t<a name=\"_ftn3\" title=\"_ftn3\"><\/a><a href=\"content\/view\/251\/2\/#_ftnref3\"><strong>[3]<\/strong><\/a> Bu konuyu da i&ccedil;ine alan daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir &ccedil;al\u0131\u015fman\u0131n, T&uuml;rkiye ve K&uuml;rdistan devrimleri aras\u0131ndaki stratejik ili\u015fkiler konusunun &ouml;n&uuml;m&uuml;zdeki d&ouml;nemde g&uuml;ndemimizde oldu\u011funu belirtmekle yetinelim.  \t\t\t<\/p>\n<p> \t\t\t&nbsp; \t\t\t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"1510\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&mdash;Toplumsal yap\u0131da olu\u015fan alt &uuml;st olu\u015flar, bunun devrim m&uuml;cadelesinin &ouml;n&uuml;ne koydu\u011fu sorunlar ve &ccedil;&ouml;z&uuml;m perspektifleri&mdash; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;M. Can Y&Uuml;CE&nbsp; Sava\u015f\u0131n en &ccedil;ok etkiledi\u011fi toplumsal kesim k&ouml;yl&uuml;l&uuml;kt&uuml;r. Sava\u015f, sistematik bir bi&ccedil;imde k&ouml;ylerin bo\u015falt\u0131lmas\u0131, bu askeri zorun yan\u0131nda ve onun tetikledi\u011fi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar, hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n b&uuml;y&uuml;k &ouml;l&ccedil;&uuml;de &ouml;lmesi sonucu k&ouml;y ya\u015fam\u0131 alt &uuml;st olmu\u015f, &ccedil;ok yo\u011fun [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-1510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-c35-oenerdiklerimiz"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1510"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1510\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}