{"id":148,"date":"2005-07-13T00:59:54","date_gmt":"2005-07-12T22:59:54","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/07\/13\/kuertlere-kars-savas\/"},"modified":"2005-07-13T00:59:54","modified_gmt":"2005-07-12T22:59:54","slug":"kuertlere-kars-savas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/kuertlere-kars-savas\/","title":{"rendered":"K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Sava\u015f"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>17 Minute, 54 Second <\/div>\n\n <\/div>

K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Sava\u015f
<\/strong>Abdullah Keskin<\/strong> <\/p>\n

Kemal Mazhar Ahmed’in “Kerk\u00fck Tarih Politika ve Etnik Yap\u0131” (Avesta, \u0130stanbul, 2005) kitab\u0131na \u00f6ns\u00f6z.<\/div>\n

“Acil Kitaplar” dizisi Kerk\u00fck \u00fczerine iki kitapla devam ediyor. <\/p>\n

Hukuk\u00e7u-ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Nur\u00ee Talaban\u00ee’nin “Kerk\u00fck B\u00f6lgesinin Arapla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131” ve K\u00fcrtlerin modern tarihi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 her biri kendi alan\u0131nda referans olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ad\u0131ndan \u00e7ok s\u00f6z edilen Kemal Mazhar Ahmed’in “Tarihin ve Vicdan\u0131n Karar\u0131 Kerk\u00fck.”
Kitab\u0131n T\u00fcrk\u00e7e bask\u0131s\u0131nda bu kelimeleri kullanma gere\u011fi duymad\u0131k. “Tarih” derken teredd\u00fct ettik, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu meselenin tarihsel boyutu T\u00fcrk literat\u00fcr\u00fcnde de yeterince a\u00e7\u0131kt\u0131r. Evliya \u00c7elebi’nin “Seyahatname”sinden tutun Katip \u00c7elebi’nin “Cihann\u00fcma”s\u0131na, daha yak\u0131n d\u00f6neme gelirsek, \u015eemseddin Sami’nin “Kamus’ul-A‘lam”\u0131ndan Lozan g\u00f6r\u00fc\u015fme tutanaklar\u0131 ve \u0130slam Ansiklopedisi’ne kadar bir\u00e7ok yerde Kerk\u00fck meselesi (do\u011frusu Musul meselesidir, daha do\u011frusu K\u00fcrdistan sorunudur) bir\u00e7ok ve\u00e7hesiyle gayet a\u00e7\u0131kt\u0131r. T\u00fcrkiye’nin bug\u00fcnk\u00fc Irak K\u00fcrdistan\u0131 politikas\u0131nda tarihsel boyutun pek dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. “Vicdan” deme gere\u011fi duymad\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun muhataplar\u0131m\u0131zda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. “Karar” da demedik, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu T\u00fcrkiye’den verilecek bir karar de\u011fildir.<\/p>\n

Bu kitab\u0131n bask\u0131ya verildi\u011fi g\u00fcnlerde ve sonras\u0131nda en ciddi karar\u0131 Kerk\u00fck ve \u00e7evresinde ya\u015fayan insanlar verecektir. Enfal’de o\u011fullar\u0131 diri diri toplu mezarlara g\u00f6m\u00fclen anneler, \u00fczerinden 10 k\u00fcsur y\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen karalar ba\u011flam\u0131\u015f ve ellerindeki foto\u011fraflar\u0131 h\u00e2l\u00e2 gelip gidene g\u00f6sterip soran, kocalar\u0131n\u0131n bir g\u00fcn geri d\u00f6nece\u011fine inanan dul kad\u0131nlar… ve b\u00fct\u00fcn bir yaral\u0131 toplum verecektir. \u00dcstelik topla t\u00fcfekle de\u011fil, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 diyalog ve demokratik y\u00f6ntemlerle…<\/p>\n

Durum buyken T\u00fcrkiye’deki bu laf kalabal\u0131\u011f\u0131n\u0131 neye yormal\u0131? Laf\u0131 eveleyip gevelemeden sorunu a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde adland\u0131ral\u0131m:<\/p>\n

Bu K\u00fcrtl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131r! Ve yay\u0131lmac\u0131 emeller pe\u015finde ko\u015fmakt\u0131r. Zira Osmanl\u0131’n\u0131n kaybedilen topraklar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 i\u00e7ine sindiremeyen, kaybedilen bu topraklar\u0131 yeniden i\u015fgal etmeyi kendileri i\u00e7in hak g\u00f6ren bir anlay\u0131\u015f, devlet kat\u0131nda ve toplumda \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. T\u00fcrkmenler bahane edilerek Musul ve Kerk\u00fck gibi zengin b\u00f6lgelerin yeniden i\u015fgal edilmesi, bu t\u00fcr insanlar\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 olduk\u00e7a kabartmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti K\u00fcrt olan her \u015feye kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bu yeni bir politika de\u011fildir. Bu cumhuriyet, bunun \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015ftir. Bas\u0131n ve televizyonlardaki \u0131rk\u00e7\u0131 histeri kimseyi \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131yor. Zira bu devletin ve bas\u0131n\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7bir zaman bundan daha iyi olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f gazete ar\u015fivlerine bir g\u00f6z atarsan\u0131z bundan beter bir “\u00fcslup”la kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

K\u00fcrtler var g\u00fc\u00e7leriyle bir diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn enkaz\u0131 \u00fczerinde demokratik bir d\u00fczeni tesis etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken T\u00fcrkiye’nin tepkisi neden? Ba\u015f\u0131nda Talaban\u00ee’nin bulundu\u011fu bir Irak m\u0131 d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye i\u00e7in daha tehlikeli ya da Saddam gibi bir diktat\u00f6r\u00fcn m\u00fc? Barzan\u00ee ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki demokratik bir devletle mi kom\u015fu olmak iyi yoksa Saddam’la m\u0131? Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak bile gereksizdir.<\/p>\n

T\u00fcrk devletinin kurulu\u015fundan bug\u00fcne Irak K\u00fcrtleriyle ciddi hi\u00e7bir sorunu olmam\u0131\u015ft\u0131r. Irak K\u00fcrtlerinin y\u00fczy\u0131ld\u0131r h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 sorunlarla u\u011fra\u015fmas\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin b\u00fcy\u00fck bir pay\u0131 ve sorumlulu\u011fu vard\u0131r. \u0130ngilizler Kral Faysal’\u0131 deve s\u0131rt\u0131nda d\u00f6rt kar\u0131s\u0131yla birlikte Suriye’den getirtip, “Irak” diye yapay bir devlet icat ettiklerinde, yeni devletin bekas\u0131 i\u00e7in G\u00fcney K\u00fcrdistan’\u0131 da Irak’a dahil ettiler. Bunun iki \u00f6nemli nedeni vard\u0131: Birincisi Ortado\u011fu’da \u0130ngiliz i\u015fgaline kar\u015f\u0131 direnen tek halk K\u00fcrtlerdi. Kraliyet Hava Kuvvetleri, K\u00fcrt ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir bi\u00e7imde bast\u0131rd\u0131. Tarihte toplumsal bir ayaklanmay\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in ba\u015fvurulan hava bombard\u0131man\u0131 ilk kez K\u00fcrt topraklar\u0131na kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. \u015eeyh Mahmud \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki K\u00fcrt ulusal hareketi, Araplar\u0131n aksine \u0130ngilizlerle de\u011fil gen\u00e7 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’yle birlikte hareket etti. \u0130ngilizler K\u00fcrtlerden intikam almak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn topraklar\u0131n\u0131 yeni \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine katt\u0131. O g\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr K\u00fcrt trajedisi devam ediyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devleti e\u011fer kan ba\u011f\u0131na de\u011fil, vatanda\u015fl\u0131k esas\u0131na dayal\u0131 bir devlet ise, Irak’taki “T\u00fcrkmen”lere (T\u00fcrkiye asl\u0131nda T\u00fcrkmenlerle de\u011fil, paramiliter bir \u00f6rg\u00fct olan Irak T\u00fcrkmen Cephesi, ITC’yle ilgilidir) g\u00f6sterdi\u011fi hassasiyeti K\u00fcrtlere de g\u00f6stermesi gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn Irak n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazla K\u00fcrt ya\u015f\u0131yor. Modern zamanlarda devletlerin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n belirleyici arg\u00fcmanlar\u0131ndan biri “akrabal\u0131k” ili\u015fkisiyse ve bu i\u00e7erde, d\u0131\u015farda on y\u0131llarca s\u00fcrecek, b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlara yol a\u00e7acak bir sava\u015f\u0131 g\u00f6ze almay\u0131 gerektirecek kadar \u00f6nemliyse, bu kural\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin “e\u015fit vatanda\u015flar\u0131” oldu\u011fu s\u00f6ylenen K\u00fcrtler ve akrabalar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli olmas\u0131 gerekir. Bunu K\u00fcrtlerin T\u00fcrkiye’den bir beklentisi oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, T\u00fcrkiye’nin arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ne kadar keyfi oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyoruz. Tarihsel deneyimlerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tuttuklar\u0131nda ne Irak, ne T\u00fcrkiye ne de G\u00fcrcistan veya d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerindeki K\u00fcrtlerin,* T\u00fcrkiye’den bir beklentisi olamaz. Tek ger\u00e7ek\u00e7i beklenti \u015fudur: “G\u00f6lge etme ba\u015fka ihsan istemez.” Bu iki y\u00fcz y\u0131ll\u0131k deneyimle sabittir.<\/p>\n

Tarihsel ba\u011flar ve on y\u0131l \u00f6ncesine kadar s\u00fcren trajedi bir yana, T\u00fcrkler Ortado\u011fu’da K\u00fcrtlerden daha b\u00fcy\u00fck bir dost bulamazlar. T\u00fcrkiye’de diplomatlar\u0131n telaffuz etmekten \u00e7ok ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 “Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde dostluk de\u011fil kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 menfaatler esast\u0131r” d\u00fcsturuna g\u00f6re de T\u00fcrkiye’nin farkl\u0131 bir K\u00fcrt politikas\u0131 geli\u015ftirmesi gerekiyor.<\/p>\n

Onbe\u015f-yirmi milyon T\u00fcrkiye K\u00fcrd\u00fcn\u00fc bir tarafa b\u0131rakal\u0131m. Hadi diyelim ki kafalar\u0131 bulan\u0131k, \u015fu anda ne istediklerini pek bilmiyorlar. Ama Irak K\u00fcrtleri ne istediklerini biliyorlar ve bunu a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya deklere ediyorlar.<\/p>\n

K\u00fcrtler, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k haklar\u0131n\u0131 her zaman sakl\u0131 tutmakla birlikte son K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131yla birlikte Irak’\u0131n birli\u011finden yana tav\u0131r ald\u0131lar. Kendilerine kar\u015f\u0131 kimyasal gazlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 dahil her t\u00fcrl\u00fc insanl\u0131k su\u00e7unu i\u015flemi\u015f bir sistemin kal\u0131nt\u0131lar\u0131yla bir arada ya\u015fama iradesini ortaya koydular. T\u00fcrkiye’de yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine maksimalist taleplerde bulunmad\u0131lar. Bug\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt taleplerinin \u00e7o\u011fu 71 \u00d6zerklik Anla\u015fmas\u0131nda vard\u0131 zaten. K\u00fcrtler Araplardan intikam alma yoluna gitmediler. K\u00fcrtlerin elinde bu g\u00fc\u00e7 her zaman vard\u0131, \u015fu anda yeterince var. Ama y\u00fcz y\u0131ll\u0131k m\u00fccadele tarihleri boyunca tek bir sivil insan \u00f6ld\u00fcrmediler. \u015eu anda K\u00fcrdistan B\u00f6lge H\u00fck\u00fcmeti’nin elinde ciddi bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131na ra\u011fmen, ne sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ne de sonras\u0131nda tek bir Arab\u0131n bile burnu kanamad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtler yeni katliamlar\u0131n sadece Enfal askeri harekat\u0131 boyunca kaybedilen ve ne olduklar\u0131 h\u00e2l\u00e2 bilinmeyen 182 bin insan\u0131 geri getirmeyece\u011fini biliyorlar. Kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131lar\u0131 ba\u015fkalar\u0131na ya\u015fatmad\u0131lar ve ya\u015fatmayacaklar. Bug\u00fcn de kamera kar\u015f\u0131s\u0131nda kafas\u0131 kesilen gen\u00e7ler; K\u00fcrtt\u00fcr, Asuridir, S\u00fcryanidir. Erbil’de hi\u00e7bir Arap sald\u0131r\u0131ya u\u011framam\u0131\u015ft\u0131r ama Bakuba’da, “direni\u015fin asmbol\u00fc” Felluce’de sadece arabas\u0131n\u0131n plakas\u0131nda Erbil yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir\u00e7ok insan sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Onlar “i\u015fbirlik\u00e7idir” diyeceksiniz, aynan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7meden. Sadece i\u015fbirlik\u00e7i mi? K\u00fcrtler, Kore’de de Amerika i\u00e7in sava\u015ft\u0131. Kosova’ya P\u00ea\u015fmerge yollad\u0131lar. Afganistan’daki “\u00e7ok-uluslu” g\u00fcc\u00fcn komutas\u0131 da onlarda. NATO \u00fcyeli\u011fi de kap\u0131da.<\/p>\n

K\u00fcrtlerin “cephe gerisi” hi\u00e7bir zaman olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu Sultan Selahaddin’den beri b\u00f6yle olmu\u015ftur. Tam tersine K\u00fcrtler Erbil’de, S\u00fcleymaniye’de “K\u00fcrt-Arap Diyalogu” ad\u0131yla Irak’\u0131 olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn toplumsal gruplar\u0131n temsilcilerini bir araya getirdiler. Bu toplant\u0131larda Enfal’de direkt olarak yer alm\u0131\u015f Baas\u00e7\u0131 subaylar bile affedildi. K\u00fcrtler merkezi Irak h\u00fck\u00fcmetinde de san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir konuma sahip de\u011filler. Temsiliyetleri n\u00fcfus oranlar\u0131n\u0131n gerisindedir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir n\u00fcfus say\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n

\u0130lgili ilgisiz herkesin “k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgi”si olur da K\u00fcrtlerin olmaz m\u0131? K\u00fcrtlerin de k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri var ve bunlar kimsenin solduramayaca\u011f\u0131, hele hele d\u0131\u015fardan sorumlu devlet adam\u0131 olman\u0131n gerektirdi\u011fi ger\u00e7ek\u00e7i temenniler yerine kabaday\u0131 a\u011fz\u0131yla, yakar\u0131z y\u0131kar\u0131z tehditleriyle asla de\u011fi\u015ftirilemeyecek ilkelerdir. Bu ilkelerden \u00f6d\u00fcn verilseydi, \u015eeyh Mahmud Berzenc\u00ee, Mele Mustafa Barzan\u00ee, \u00cebrah\u00eem Ahmed verirdi. Mele Mustafa’n\u0131n 1975’te hareketinin biti\u015fini g\u00f6ze al\u0131p vermedi\u011fi \u00f6d\u00fcn\u00fc Mesud Barzan\u00ee, Celal Talaban\u00ee vermez. Nedir bu ilkeler? <\/p>\n

Irak demokratik, laik, federal, \u00e7o\u011fulcu bir \u00fclke olacakt\u0131r.<\/p>\n

Dini tandansl\u0131 bir \u00fclke, yani \u015feriat devleti olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

K\u00fcrt Federe Devleti’nin s\u0131n\u0131rlar\u0131, K\u00fcrdistan B\u00f6lge H\u00fck\u00fcmeti’nin y\u00f6netimi d\u0131\u015f\u0131nda kalan K\u00fcrdistan topraklar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alacak \u015fekilde geni\u015fleyecektir.<\/p>\n

K\u00fcrtler, daha \u00f6nceki Irak anayasalar\u0131nda ifade edildi\u011fi gibi; “Irak halk\u0131 Arap milletinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r” kural\u0131na asla raz\u0131 olmayacaklard\u0131r. Salt Araplar\u0131n iradesine dayal\u0131 bir Irak’a m\u00fcsade etmezler. K\u00fcrtlerin \u0131srarl\u0131 oldu\u011fu Irak; t\u00fcm az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan, K\u00fcrt ve Arap milletinin e\u015fitle\u011fine dayal\u0131, iki milletli, iki b\u00f6lgeli federal bir Irak devletidir.<\/p>\n

K\u00fcrtler bu ilkeler ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi takdirde Irak’\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kalacaklar\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Irak veya G\u00fcney K\u00fcrdistan T\u00fcrkiye’nin bir kolonisi de\u011fil, kom\u015fusudur. T\u00fcrkiye kayg\u0131lar\u0131n\u0131 bir kom\u015fu olarak dile getirebilir. Irak’\u0131 i\u015fgal eden ABD’den daha emperyal ve en hafif deyi\u015fle nezaketsiz, hakaretamiz bir \u00fcslupla tehditler savurarak de\u011fil.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin bu hususlarda ger\u00e7ek\u00e7i bir politikas\u0131 var m\u0131d\u0131r? Olmad\u0131\u011f\u0131, bunun yerine ikame edilen gayr\u0131 insani “asar\u0131z, keseriz” nutuklar\u0131ndan bellidir. Bu t\u00fcr sorunlar topla t\u00fcfekle \u00e7\u00f6z\u00fclseydi, napalmlar, kimyasal gazlar ve toplu mezarlarla halledilseydi Saddam hallederdi, kimseye bir \u015fey b\u0131rakmazd\u0131. Bunlar\u0131n etkili olmad\u0131\u011f\u0131 ve olamayaca\u011f\u0131 ortada. Kimse yerini doldurmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc Saddam bu alanlarda kimseye i\u015f b\u0131rakmad\u0131. Ve Irakl\u0131lar ba\u015fta kimse \u00f6zlemedi Saddam’\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin Irak’a ili\u015fkin \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn vatanda\u015flar\u0131n\u0131n hassasiyetleri, ki\u015filikleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutularak dillendirilmesi gerekir. T\u00fcrkiye yirmibirinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda \u0131rki esaslara dayal\u0131 olmayan ger\u00e7ek\u00e7i bir d\u0131\u015f politika belirledi\u011finde \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n K\u00fcrtlerin talepleriyle \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6recektir. Bu arada \u015funu da belirtmekte yarar var: K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Irak’ta s\u00f6zkonusu olan \u00e7\u0131kar vb meselelerden \u00e7ok bir varolma-yokolma meselesidir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye kendi i\u00e7inde laikli\u011fin en jakoben versiyonunu uygularken, binlerce gen\u00e7 k\u0131z\u0131 t\u00fcrban takt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131rken, K\u00fcrtlerin teokratik bir y\u00f6netime r\u0131za g\u00f6stermesini nas\u0131l bekleyebilir? \u00dcstelik 25 y\u0131ll\u0131k \u0130ran deneyimi ve Afganistan’daki trajedi hazin sonu\u00e7lar\u0131yla ortadayken… K\u00fcrt “a\u015firet” kad\u0131nlar\u0131 sosyal hayat\u0131n her alan\u0131nda var olmak istiyorlar. Irakl\u0131 kad\u0131nlar Saddam d\u00f6neminden daha k\u00f6t\u00fc \u015fartlara raz\u0131 olmazlar. “Asr\u0131 Saadet” d\u00f6neminde bile olmayan bir sistemi Irak’ta oturtmay\u0131 kimse ba\u015faramaz. K\u00fcrtlerin y\u00fcz\u00fc Bat\u0131’ya d\u00f6n\u00fckt\u00fcr. “\u00dcniter”li\u011fin geldi\u011fi a\u015fama ise kendini en iyi 80 y\u0131ll\u0131k cumhuriyet prati\u011finde g\u00f6steriyor.<\/p>\n

K\u00fcrdistan’\u0131n asli s\u0131n\u0131rlar\u0131na gelince… Bu da Osmanl\u0131 salnamelerinden eski seyyahlar\u0131n kitaplar\u0131na kadar her yerde apa\u00e7\u0131k bellidir. Bu s\u0131n\u0131rlar, y\u00fczy\u0131llard\u0131r b\u00fct\u00fcn soyk\u0131r\u0131m, tehcir politikalar\u0131na ra\u011fmen demografik yap\u0131s\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 koruyor. K\u00fcrdistan’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 Kerk\u00fck’le bitmiyor, Musul’dan Cebel S\u00eencar’a, (Yezidilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 S\u00eencar Da\u011f\u0131 ve \u00e7evresi) Xaneq\u00een’den Cebel Hemr\u00een’e kadar uzan\u0131r ve bu co\u011frafyan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu h\u00e2l\u00e2 K\u00fcrt n\u00fcfusu olu\u015fturuyor.<\/p>\n

1960’l\u0131 y\u0131llardan ba\u015flayarak Kerk\u00fck ve \u00e7evresindeki K\u00fcrt n\u00fcfusu g\u00f6\u00e7 ettirildi. Son 40 y\u0131l boyunca Kerk\u00fck ve \u00e7evresinden 300 binden fazla K\u00fcrt zorla \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Son 80 y\u0131l boyunca da K\u00fcrtlerle merkezi y\u00f6netim aras\u0131ndaki en \u00f6nemli sorun Kerk\u00fck ve merkezi h\u00fck\u00fcmetlerin, \u00f6zellikle Baas’\u0131n orada uygulad\u0131\u011f\u0131 etnik temizlik politikas\u0131 olmu\u015ftur. “S\u00f6zde” dedi\u011finiz K\u00fcrdistan Parlamentosu’nun bug\u00fcn bulundu\u011fu bina bile merkezi h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan 1971 \u00d6zerklik Anla\u015fmas\u0131na dayan\u0131larak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Irak Anayasas\u0131na g\u00f6re \u00fclke, iki kurucu unsur olan Araplar ve K\u00fcrtlerden olu\u015fuyordu. Y\u00f6netimdeki en \u00fcst makamdan, cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fbakanl\u0131k, biri K\u00fcrtlere veriliyordu. K\u00fcrtleri ve Araplar\u0131 temsil eden yeni bir bayrak dahi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Irak’\u0131n 30’lu y\u0131llarda Milletler Cemiyeti’ne kabul edilmesinin \u015fart\u0131 da, K\u00fcrt \u00f6zerkli\u011fini tan\u0131makt\u0131.<\/p>\n

Kerk\u00fck ve \u00e7evresinden \u00e7\u0131kar\u0131lan K\u00fcrtlerin d\u00f6rtte biri bile hen\u00fcz geri d\u00f6nmedi. Ordan zorla \u00e7\u0131kar\u0131lan insanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc evlerine d\u00f6necektir. Kimsenin Saddam’\u0131n etnik temizlik politikas\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131 ve g\u00fcc\u00fc yoktur. <\/p>\n

Ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmetin bug\u00fcnk\u00fc yap\u0131s\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda K\u00fcrtlerin bu boyutta bir temsilinin s\u00f6zkonusu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ad\u0131 \u00fczerinde zaten “ge\u00e7ici” h\u00fck\u00fcmet. Se\u00e7imler \u00f6zg\u00fcr bir bi\u00e7imde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda herkes g\u00fcc\u00fc oran\u0131nda temsil edilecektir. T\u00fcrk yetkililer, K\u00fcrtlerin merkezi h\u00fck\u00fcmette temsiline kar\u015f\u0131, mesela ITC’ye y\u00fczde elli temsil hakk\u0131 verilse bir itiraz\u0131 olmayacak. Hatta “ellerindeki Osmanl\u0131 n\u00fcfus k\u00fct\u00fcklerine g\u00f6re, Irak’ta ITC selefi T\u00fcrkmen n\u00fcfusunun y\u00fczde yetmi\u015f oldu\u011funu” s\u00f6yleyecek ve bunun “demokratik, hak\u00e7a” bir temsil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edecektir. T\u00fcrk meclisinde K\u00fcrtlerin s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131ndaki temsilini sorgulamak ise kimin haddine. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti ne de olsa etnik esaslara dayanmayan \u00f6zg\u00fcr, demokratik bir devlettir. \u0130\u00e7i\u015flerine kar\u0131\u015f\u0131lamaz. Zaten T\u00fcrkiye’deki milyonlarca K\u00fcrt de Nazi zulm\u00fcnden ka\u00e7\u0131p devletin \u015fefkatli kollar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ne hazin hikaye! T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrtlerin meclisteki temsil hakk\u0131, \u0130sve\u00e7’teki, say\u0131lar\u0131 onbinlerle ifade edilen K\u00fcrd\u00fcn temsil hakk\u0131yla bile k\u0131yaslanam\u0131yor.<\/p>\n

Devlet yetkililerinin son y\u0131llardaki s\u00f6ylemi, 30’lar\u0131n resmi ideolojisinden daha geri bir s\u00f6ylemdir. Zira o y\u0131llarda “T\u00fcrkler d\u0131\u015f\u0131ndaki anas\u0131r\u0131n tek bir hakk\u0131 vard\u0131. O da T\u00fcrklere k\u00f6le olma hakk\u0131.” \u0130nsan haklar\u0131 y\u00fczy\u0131l\u0131ndaki T\u00fcrk paradigmas\u0131, art\u0131k T\u00fcrkiye’nin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye’nin yeni slogan\u0131 \u015fu olmal\u0131: “Irak’ta K\u00fcrtlerin bir tek hakk\u0131 vard\u0131r: O da ‘eski efendilerinin’ her dedi\u011fini yapma ve Araplara k\u00f6le olma hakk\u0131.” B\u00f6yle giderse T\u00fcrk yetkililerin bu r\u00fcyalar\u0131 bir s\u00fcre sonra k\u00e2busa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. T\u00fcrkiye, K\u00fcrtlerin \u00f6n\u00fcnde ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda bir se\u00e7enek b\u0131rakmak istemiyor galiba. <\/p>\n

Son d\u00f6nemlerde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen kart ise “T\u00fcrkmen” kart\u0131d\u0131r ama bunu “Irak T\u00fcrkmen Cephesi” olarak okumak gerekir. T\u00fcrkiye tarih boyunca d\u0131\u015f T\u00fcrklerle pek ilgili olmam\u0131\u015ft\u0131r. Irak’taki T\u00fcrkmenler ciddi bask\u0131lara maruz kal\u0131rken T\u00fcrkiye sesini bile \u00e7\u0131karmam\u0131\u015ft\u0131r. “T\u00fcrkmenler” konusunda bu kadar hassas olan bir devlet, diktat\u00f6rl\u00fck d\u00f6nemindeki n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda onlara Arap ya da K\u00fcrt se\u00e7enekleri sunuldu\u011funda, kendilerini Arap saymalar\u0131n\u0131 telkin etmi\u015ftir. T\u00fcrk kamuoyunun \u0130ran’daki milyonlarca T\u00fcrkmen ve Azeriden haberi var m\u0131?<\/p>\n

T\u00fcrk devlet erkan\u0131 maalesef T\u00fcrkmenlerin sorunlar\u0131yla da pek ilgili de\u011fil. K\u00fcrtler “Ge\u00e7ici Konsey”de ba\u015f\u0131ndan beri T\u00fcrkmenlerin, S\u00fcryani-Keldanilerin ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck savunucusu oldular. Irak K\u00fcrdistan\u0131’nda ya\u015fayan T\u00fcrkmenlerin T\u00fcrkmenistan’da ya\u015fayanlarla bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lsa, ortaya nas\u0131l bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar? T\u00fcrkmenba\u015f\u0131’n\u0131n y\u00f6netiminde ya\u015fayan T\u00fcrkmenler daha m\u0131 \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr acaba? Okul, TV vb her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131 var. T\u00fcrkmen olarak siyasal, sosyal hayata aktif olarak kat\u0131labiliyorlar. Bir k\u0131sm\u0131 K\u00fcrt listesinden y\u00fczde be\u015f kontenjanla K\u00fcrdistan Parlamentosu ve Irak Parlamentosu’na girecek. Bir k\u0131sm\u0131 \u015eiilerle hareket ediyor. Bunlar T\u00fcrkiye’nin kapsama alan\u0131na girmiyorlar. T\u00fcrkiye i\u00e7in varsa yoksa “Irak T\u00fcrkmen Cephesi.”<\/p>\n

“Irak T\u00fcrkmen Cephesi” T\u00fcrkiye’de yak\u0131ndan tan\u0131n\u0131yor. Devlet ve medya onlar d\u0131\u015f\u0131nda Irak’tan kimseyi kaale almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bol k\u00fcf\u00fcrl\u00fc konu\u015fmalar\u0131na ve provakatif davran\u0131\u015flar\u0131na s\u0131k s\u0131k tan\u0131k oluyoruz. Her g\u00fcn bir “soyk\u0131r\u0131m” paketiyle televizyonlarda boy g\u00f6steriyorlar. Yay\u0131n organlar\u0131 hakaret ve dezenformasyondan ibaret, askerlerden \u00e7ok bir medya dan\u0131\u015fman\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 var gibi, yay\u0131n organlar\u0131 ve medyadaki tutumlar\u0131, “Medya nas\u0131l \u00e7ok k\u00f6t\u00fc kullan\u0131labilir” sorusuna en iyi cevab\u0131 olu\u015fturuyor. B\u00fct\u00fcn mitinglerinde T\u00fcrkiye bayra\u011f\u0131 (K\u00fcrdistan veya Irak’ta ya\u015fayan birinin g\u00f6z\u00fcnde bir ba\u015fka \u00fclkenin bayra\u011f\u0131) ta\u015f\u0131yorlar. 1992’de olu\u015fturulan K\u00fcrdistan Parlamentosu’nda yer almay\u0131 reddettiler. K\u00fcrt otoritesini tan\u0131m\u0131yorlar. Mesela dernek a\u00e7acaklar, vilayetten izin alm\u0131yorlar. Ve K\u00fcrdistan B\u00f6lge H\u00fck\u00fcmeti, \u015fimdiye kadar b\u00fct\u00fcn bu \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131klar\u0131na g\u00f6z yumdu.<\/p>\n

En vahimi, en b\u00fcy\u00fck muhataplar\u0131 \u00f6zel kuvvetler. S\u00fcleymaniye’deki \u00e7uval olay\u0131 bu “parti”nin ofisinde vuku buldu. O \u00fclke \u00fczerinde tarihsel birtak\u0131m emelleri olan ve bunu her f\u0131rsatta emekli generaller vas\u0131tas\u0131yla dile getiren kom\u015fu bir \u00fclkenin 11 \u00f6zel g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi, bir \u015fehri yok etmeye yetecek kadar bombayla bu “siyasi parti”nin ofisinde yakaland\u0131. Bu “parti”nin icraatlar\u0131 saymakla bitmez. \u0130lgili kesimler de bu “parti”yle de\u011fil, T\u00fcrkiye’yle muhatap oluyor bu y\u00fczden. “B\u00fcy\u00fck devlet”, Irak denklemine bu “parti”yle m\u00fcdahil oluyor. Bu kesimin T\u00fcrkiye’nin “d\u0131\u015f politika”s\u0131n\u0131 ipotek alt\u0131na almas\u0131 yetmezmi\u015f gibi, bir de Denkta\u015f gibi i\u00e7 politikaya da m\u00fcdahale anlam\u0131na gelebilecek bir s\u00f6ylem benimasmesi, sadece soyda\u015fl\u0131kla a\u00e7\u0131klanabilecek bir durum de\u011fildir. Se\u00e7imde \u0130ran ve T\u00fcrkiye’den se\u00e7men ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ettiler. Kimmi\u015f bu T\u00fcrkiye’den g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp Kerk\u00fck’te oy kulland\u0131r\u0131lanlar? Bunu en iyi bilecek durumda olanlar, devletin ilgili makamlar\u0131d\u0131r. Neden a\u00e7\u0131klam\u0131yorsunuz? A\u00e7\u0131klay\u0131n ki herkes bilsin.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin ITC’yle s\u0131n\u0131rl\u0131 “T\u00fcrkmen” politikas\u0131, ba\u015fta T\u00fcrkmenlerin, hi\u00e7 kimsenin \u00e7\u0131kar\u0131na de\u011fildir. T\u00fcrkiye bu kesimi “azap erleri” olarak kullan\u0131yor ve hedef tahtas\u0131 yap\u0131yor. Irak gibi bir \u00fclkede bu “parti”ye ba\u011f\u0131ml\u0131 T\u00fcrkmenlere yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131y\u0131 m\u00fcdahale gerek\u00e7esi olarak a\u00e7\u0131klamas\u0131, bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lara davetiye \u00e7\u0131karmaktan ba\u015fka bir anlam ta\u015f\u0131m\u0131yor. T\u00fcrkiye, K\u00fcrdistan’da T\u00fcrkmenlere ra\u011fmen T\u00fcrkmen haklar\u0131n\u0131 savunuyor, t\u0131pk\u0131 K\u0131br\u0131s’ta yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. Ama K\u00fcrdistan K\u0131br\u0131s de\u011fildir. T\u00fcrkiye’nin b\u00fct\u00fcn Irak halk\u0131na yapaca\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck iyilik, son y\u0131llarda birka\u00e7 defa denedi\u011fi t\u00fcrden tehlikeli te\u015febb\u00fcslere yeltenmemesidir. Suriye ve \u0130ran gibi “gizli” ve kirli i\u015flere bula\u015fmamas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye elini bir an \u00f6nce G\u00fcney K\u00fcrdistan’dan \u00e7ekmelidir. \u0130ki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r “\u00e7a\u011fda\u015f uygarl\u0131k”tan dem vuran bir \u00fclkeye yak\u0131\u015fan da budur.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak K\u00fcrt sorunu, T\u00fcrkiye i\u00e7in bir d\u0131\u015f sorun de\u011fil, i\u00e7 sorundur. T\u00fcrkiye’nin “\u00e7\u0131karlar\u0131” Irak K\u00fcrtleriyle, kendi K\u00fcrtleriyle -varl\u0131klar\u0131 h\u00e2l\u00e2 tart\u0131\u015fmal\u0131 da olsa- bar\u0131\u015f\u0131k olmay\u0131 gerektiriyor. Birka\u00e7 sene \u00f6ncesine kadar yetkililer “T\u00fcrkiye’yi par\u00e7alatmay\u0131z” diyordu. Bu, anla\u015f\u0131labilir bir durum. \u015eu anda “Irak’\u0131 par\u00e7alatmay\u0131z” diyorlar. Birincisi Irak’\u0131n par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 yok. \u0130kincisi, bu politika Irak’\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramaz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu T\u00fcrkiye’nin sorunu de\u011fil. T\u00fcrkiye’nin sorunu kendi K\u00fcrtleriyle. Sorunun kayna\u011f\u0131 Kerk\u00fck, Musul de\u011fil; Diyarbak\u0131r, Van’d\u0131r; hatta oras\u0131 da de\u011fil Ankara’d\u0131r. T\u00fcrkiye’nin arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ne siyasi ne de ahlaki elle tutulur hi\u00e7bir taraf\u0131 yok. <\/p>\n

T\u00fcrkiye, kendi K\u00fcrtlerinden dolay\u0131 Irak K\u00fcrtlerini cezaland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu Irak’\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131yla oynamaktan daha tehlikeli bir oyun. Tarih boyunca bu kadar ucube bir g\u00fcvenlik stratejisi olmam\u0131\u015ft\u0131r. Neymi\u015f? “Irak K\u00fcrdistan\u0131’nda ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen gelir 2 bin dolara y\u00fckseldi\u011finde, g\u00fcneydo\u011fudaki K\u00fcrtler de oraya bak\u0131p, ‘Biz de ayn\u0131s\u0131n\u0131 isteriz’ diyecek. Ve bu da T\u00fcrkiye’nin par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7acak.” Burdan tek bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131yor. O da \u015fu: AB’yle m\u00fczakere s\u00fcrecine ba\u015flayacak olan T\u00fcrkiye kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131n (do\u011frusu K\u00fcrtlerinin) gelir seviyesini, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 15-20 y\u0131l boyunca 400 dolar seviyesinin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karmak istemiyor. Sefalet i\u00e7inde ya\u015fayan Cumhuriyet vatanda\u015f\u0131 K\u00fcrtler, Habur’dan ge\u00e7ip s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6b\u00fcr taraf\u0131ndan s\u00fct, toz \u015feker, sigara, portakal gibi g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yorlar. Devlet bu portakallar\u0131n bile yar\u0131s\u0131na el koyuyor.<\/p>\n

Suriye 40-50 y\u0131ll\u0131k bir devlet. Bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan Irak K\u00fcrdistan\u0131’ndan daha b\u00fcy\u00fck. Arap Birli\u011fi’ne \u00fcye. Araplar\u0131n T\u00fcrkiye’ye tarihten kaynaklanan husumeti biliniyor. Arap \u00fclkeleri, d\u00fcnya petrol rezervlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ellerinde bulunduruyor. Bat\u0131’daki \u00e7ok-uluslu \u015firketlerin \u00e7o\u011funda b\u00fcy\u00fck hisseleri var. Ortado\u011fu’daki en a\u015f\u0131r\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131-fundamentalist dalga Araplar aras\u0131nda boy g\u00f6steriyor. Sadece b\u00f6lgede de\u011fil, d\u00fcnyada da \u00f6nemli bir sorun olu\u015fturuyor bu durum. T\u00fcrkiye ise \u0130srail’den sonra ba\u015fta Amerika’n\u0131n, Bat\u0131’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck m\u00fcttefi\u011fi. NATO \u00fcyesi. \u0130srail’le bir\u00e7ok askeri anla\u015fmaya sahip. B\u00fct\u00fcn bunlar Suriye’nin Hatay ve \u0130skenderun’u, ki \u00e7o\u011funlu\u011fu Arapt\u0131r, T\u00fcrkiye’den koparmas\u0131na yetiyor mu?<\/p>\n

Yetmiyor!<\/p>\n

K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrkiye olgusunu pek sorgulam\u0131yor. T\u00fcrkiye’nin as\u0131l b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 burdan yapmas\u0131 gerekiyor. Bu, b\u00fcy\u00fck bir \u015fans ama zor olan da bu!<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131n yaralar\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 sarmam\u0131\u015fken, kabuk ba\u011flamaya ba\u015flayan bir yaray\u0131 kanatman\u0131n kime ne faydas\u0131 olacak? Onbinlerce insan kuytuluklarda, \u00e7\u00f6pl\u00fcklerde kefensiz yatarken ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 travma sokak sokak her yere yay\u0131l\u0131rken, yeni ceset torbalar\u0131 m\u0131 \u0131smarlayaca\u011f\u0131z? Hani hepsi bizim insan\u0131m\u0131zd\u0131! \u00d6nce \u00f6l\u00fclerimize kar\u015f\u0131 g\u00f6revlerimizi yerine getirelim. Yeni toplu mezarlar de\u011fil, kefensiz \u00f6l\u00fclerimize bir kefen ve mezar “hakk\u0131” istiyoruz.<\/p>\n

T\u00fcrk resmi erkan\u0131, Araplar ve Farslarla de\u011fil, K\u00fcrtlerle kom\u015fu oldu\u011funu, hem de Suriye, Irak ve \u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n her iki taraf\u0131nda da K\u00fcrtlerin bulundu\u011funu bilmelidir. Irak’\u0131n veya “Arjantin”in K\u00fcrt sorununu halletmeden, kendi \u00fclkesindeki sorunu \u00e7\u00f6zmelidir. En verimli topraklara ony\u0131llar boyunca milyonlarca may\u0131n d\u00f6\u015feyeceksin, y\u00fczlerce kilometrelik alanlar\u0131, \u00f6l\u00fcm ve “intihar” alan\u0131 haline getireceksin, n\u00fcfusu bir\u00e7ok devletinkinden fazla olan bir halk\u0131 y\u00fcz y\u0131l boyunca prangaya vuracaks\u0131n, dilini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, ad\u0131n\u0131, her \u015feyini yasaklay\u0131p ki\u015fili\u011fini rencide edeceksin; bir o kadar y\u0131l daha gelirini 400 dolar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karmamak i\u00e7in planlar yapacaks\u0131n, “demokratik a\u00e7\u0131l\u0131mlar”la o halk\u0131n alfabesiyle, kamusuyla oynayacaks\u0131n… B\u00fct\u00fcn bunlar yetmedi, kom\u015fu bir \u00fclkede onlarla \u00e7ok “farkl\u0131 bir yap\u0131ya” sahip bir halk\u0131 da ayn\u0131 zalim uygulamalara maruz b\u0131rakmaya \u00e7al\u0131\u015facaks\u0131n. Neden? MS 2999 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye i\u00e7in tehlike arzedebilirmi\u015f. Irak K\u00fcrtlerinin tek su\u00e7u, biz T\u00fcrkiye K\u00fcrtlerinin akrabas\u0131 olmalar\u0131 m\u0131d\u0131r? Oraya da gidip K\u00fcrt\u00e7eyi mi yasaklayacaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin neye ve kime hizmet etti\u011fi belirsiz Irak K\u00fcrdistan\u0131 politikas\u0131, kendi K\u00fcrtleriyle olan mesafeyi artt\u0131rmaktan ve K\u00fcrtleri bu sisteme, bu devlete daha da yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaramayacakt\u0131r. En b\u00fcy\u00fck tepki de bu topraklardan y\u00fckselecektir! Bu da t\u0131pk\u0131 59’larda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi tek t\u00fck \u00e7atlak seslerden de kurtulman\u0131z\u0131 sa\u011flayabilir. O zaman daha fazla tek dinli, tek dilli, tek \u0131rkl\u0131, tek renkli… olursunuz. Olur da d\u0131\u015fardan birileri sorarsa Saddam’dan bir t\u00fcyo verelim: “Hepsini cehenneme g\u00f6nderdik” dersiniz. Saddam, Enfal’de kaybettirdi\u011fi 12 ve 70 ya\u015f aras\u0131ndaki K\u00fcrtlerin akibeti soruldu\u011funda bu cevab\u0131 vermi\u015fti. Cehennemi bu tarafta ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olabilirsiniz. G\u00fcn\u00fcn 24 saati hayat\u0131n her alan\u0131ndaki a\u015fa\u011f\u0131lamalar\u0131n\u0131z, k\u00fcf\u00fcrleriniz, horlamalar\u0131n\u0131z hayat\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7oktan cehenneme \u00e7evirmi\u015f zaten.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’nin imparatorluk tebaas\u0131 i\u00e7inde kendisiyle birlikte hareket eden, kader birli\u011fi yapan tek halk olan K\u00fcrtlere, muhtemelen y\u00fcz y\u0131ld\u0131r bunun cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekiyorlar, kendi K\u00fcrtlerine yapt\u0131\u011f\u0131 o eski u\u011fursuz “Erzurum hikayesi”ndeki Ruslar\u0131n tutumundan farkl\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n<\/p>\n

Hikaye \u015fu:**<\/p>\n

Bir kalenin al\u0131nmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, dostum Zdanevi\u00e7 yoldan ge\u00e7iyormu\u015f.<\/p>\n

Her iki tarafta k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilmi\u015f T\u00fcrk askerleri yat\u0131yormu\u015f. Herbirinin sa\u011f kolunda ve ba\u015f\u0131nda bir k\u0131l\u0131\u00e7 darbesi varm\u0131\u015f.<\/p>\n

Dostum sormu\u015f:<\/p>\n

“Ni\u00e7in hepsi de sa\u011f kolundan ve ba\u015f\u0131ndan k\u0131l\u0131\u00e7lanm\u0131\u015f?”<\/p>\n

Ona \u015fu yan\u0131t\u0131 vermi\u015fler:<\/p>\n

“\u00c7ok basit: Teslim olurken hep sa\u011f kollar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131rlar.”<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcyoruz. Bilmelisiniz…<\/p>\n

* T\u00fcrkiye d\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun K\u00fcrtlerin devlet hakk\u0131na de\u011fil ya\u015fam hakk\u0131na da m\u00fcdahil olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Burda sadece tarihsel bir anekdotu aktarmakla yetinece\u011fiz. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131. Gerisini kitaptan oldu\u011fu gibi aktar\u0131yoruz: <\/p>\n

“Ku\u015fkusuz, b\u00fct\u00fcn K\u00fcrtler T\u00fcrk uyrukludur” diye s\u00f6yledi Pa\u015fa yumu\u015fak\u00e7a, “bir anla\u015fman\u0131n bir yerinde b\u00f6yle deniliyor.”<\/p>\n

“Ama Efendim, Belucistan’\u0131n tam Hindistan s\u0131n\u0131r\u0131nda da baz\u0131 K\u00fcrtler ya\u015famaktad\u0131r. Bunlar\u0131n da T\u00fcrk uyruklu oldu\u011funu iddia ediyor musun?”<\/p>\n

“Bak\u0131n, neden olmas\u0131n? E\u011fer bunlar s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7ip size sald\u0131r\u0131rlarsa, Sultan\u0131n bundan haberi olsun. Sultan olabildi\u011fince k\u0131sa s\u00fcrede onlar\u0131 cezaland\u0131rmak i\u00e7in asker g\u00f6nderecektir.”<\/p>\n

W.A.Wigram-Edgar T.A.Wigram; \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Be\u015fi\u011fi, K\u00fcrdistan’da Ya\u015fam, \u0130ngilizceden \u00c7eviren: \u0130brahim Bing\u00f6l, Avesta, \u0130stanbul, 2004, s. 272<\/p>\n

** Viktor \u015eklovski, Zoo ya da A\u015fktan S\u00f6zetmeyen Mektuplar, 29. Mektup: Rusya Merkez Y\u00fcr\u00fctme Komitesine yaz\u0131lm\u0131\u015f dilek\u00e7e, \u0130ngilizceden \u00c7eviren: Sema Rifat, YKY, birinci bask\u0131, \u0130stanbul, 1992, s. 88-89<\/p>\n

http:\/\/www.kerkuk-kurdistan.com\/<\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcrtlere Kar\u015f\u0131 Sava\u015f Abdullah Keskin Kemal Mazhar Ahmed’in “Kerk\u00fck Tarih Politika ve Etnik Yap\u0131” (Avesta, \u0130stanbul, 2005) kitab\u0131na \u00f6ns\u00f6z. “Acil Kitaplar” dizisi Kerk\u00fck \u00fczerine iki kitapla devam ediyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-148","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kurdistan"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}