{"id":1445,"date":"2009-03-02T22:55:31","date_gmt":"2009-03-02T21:55:31","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2009\/03\/02\/krizden-insan-manzaralar\/"},"modified":"2009-03-02T22:55:31","modified_gmt":"2009-03-02T21:55:31","slug":"krizden-insan-manzaralar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/krizden-insan-manzaralar\/","title":{"rendered":"Krizden \u0130nsan Manzaralar\u0131[*]"},"content":{"rendered":"<div class='booster-block booster-read-block'>\n                <div class=\"twp-read-time\">\n                \t<i class=\"booster-icon twp-clock\"><\/i> <span>Read Time:<\/span>12 Minute, 54 Second                <\/div>\n\n            <\/div><p><strong><img decoding=\"async\" style=\"margin-bottom: 6px; float: left; margin-right: 6px;\" src=\"images\/stories\/mart09\/sibel1.jpg\" alt=\"sibel1\" width=\"125\" height=\"149\" \/>S\u0130BEL \u00d6ZBUDUN<\/strong><br \/><em>&#8220;Unutulanlar hari\u00e7<br \/>yeni bir \u015fey yok.&#8221;<\/em><strong><em>[1]<br \/><\/em><\/strong>Ge\u00e7enlerde NTV ekran\u0131nda bir haber \u00e7arpt\u0131 g\u00f6z\u00fcme. Mealen \u015f\u00f6yle bir \u015feydi: Ge\u00e7en y\u0131l benzin fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015f, ABD&#8217;de bisiklete olan talepte bir patlama yaratm\u0131\u015f. Bunun \u00fczerine ekonomik krizi de hesaba katan kollar\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f: bisikletle ilgili \u00fcretilebilecek her \u015fey, farlar, terlemeyi \u00f6nleyen e\u015fofmanlar, bisiklet kasklar\u0131, boyalar, bisiklet ayakkab\u0131lar\u0131, haval\u0131 seleler&#8230; tam istim haz\u0131rlanm\u0131\u015flar ki&#8230; kriz petrol fiyatlar\u0131n\u0131n yere \u00e7ak\u0131lmas\u0131na, benzinin ucuzlamas\u0131yla birlikte ABD kentlerinin sokaklar\u0131n\u0131 bir kez daha -bir s\u00fcredir ortalarda g\u00f6z\u00fckmeyen Hummer&#8217;lar dahil- yeniden otomobillerin kaplamas\u0131na, bisikletlerin ise arka bah\u00e7elerde \u00e7\u00fcr\u00fcmeye terk edilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f. Yorumcu bisiklet ve aksesuar \u00fcreticilerinin otomobilin ABD&#8217;liler i\u00e7in bir prestij nesnesi oldu\u011funa, dolay\u0131s\u0131yla bisikletin de prestij yitimini simgeledi\u011fini, b\u00f6ylelikle, ABD&#8217;lilerin f\u0131rsat bulur bulmaz otomobile d\u00f6neceklerini g\u00f6z ard\u0131 ettiklerini eklemeyi ihmal etmedi&#8230;  <em>Bu bir &#8220;kriz manzaras\u0131&#8221;&#8230;<\/em>* * *<\/p>\n<p>  <!--more-->  <\/p>\n<p>&#8220;Esenyurt&#8217;un i\u015flek caddelerinden birinde bedeni \u00e7\u00f6p arabas\u0131n\u0131n ard\u0131nda kaybolan bir \u00e7ocuk simsiyah ellerinin kavrad\u0131\u011f\u0131 araban\u0131n uzun saplar\u0131n\u0131 t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle \u00e7ekiyor. Biraz \u00f6tedeki \u00e7\u00f6p koyteyn\u0131r\u0131n\u0131n i\u00e7ine sarkan karde\u015fi ise ka\u011f\u0131t ve plastik ar\u0131yor. Arkadaki yoku\u015ftan a\u011fabeyleri \u00e7\u0131k\u0131yor yava\u015f yava\u015f, arabas\u0131 a\u011fz\u0131na kadar kartonla dolu. 30 ya\u015f\u0131ndaki Erg\u00fcn, 14 ya\u015f\u0131ndaki Ersoy ve 12 ya\u015f\u0131ndaki Birol, bu \u00fc\u00e7 karde\u015f her g\u00fcn kilometrelerce yol y\u00fcr\u00fcyerek \u00e7\u0131kar\u0131yor ekme\u011fini&#8230;<\/p>\n<p>300 milyon kira verdikleri evde be\u015f ki\u015fi ya\u015f\u0131yorlar. Babalar\u0131 vefat etmi\u015f. Ev kiras\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir de k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 koyduklar\u0131 depoya 250 YTL kira veriyorlar.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 karde\u015fin her g\u00fcn kilometrelerce dola\u015farak toplad\u0131klar\u0131 tonlarca at\u0131\u011f\u0131n bir ay sonunda ederi ise 700-800 YTL aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyor. Hayaller soruldu\u011funda ise a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 b\u0131\u00e7ak a\u00e7m\u0131yor. Hayal kurmak bile \u00e7ok uzak onlara, ortak cevap \u2018bilmiyorum&#8217;. A\u011fabey Bekta\u015f, \u2018Hayal olmadan bir \u015fey olmaz ama bo\u015funa hayale de kim inan\u0131r&#8217; diye konu\u015fuyor. Ersoy ise \u2018Hi\u00e7bir \u015fey istemiyorum, babam sa\u011f olsayd\u0131 yeter&#8217; diyor.&#8221;<\/p>\n<p>Evet, Kat\u0131 At\u0131k Toplay\u0131c\u0131lar\u0131 Derne\u011fi&#8217;nin tahminine g\u00f6re T\u00fcrkiye&#8217;de yakla\u015f\u0131k 200 bin ki\u015fi ge\u00e7imini, at\u0131k toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan sa\u011fl\u0131yor ve T\u00fcrkiye&#8217;deki geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn y\u00fczde 31&#8217;ini ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. \u00dcstelik ba\u015flar\u0131 belediye ile dertte. En son y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren \u00e7evre kanunu bu i\u015fi yasakl\u0131yor ve bu onbinlerce insan\u0131n i\u015fsiz kalmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. \u00d6zellikle Ankara&#8217;da bu i\u015fin \u015firketlere ihale edilmesi sonras\u0131nda k\u00e2\u011f\u0131t toplay\u0131c\u0131lar\u0131 zab\u0131talar taraf\u0131ndan d\u00f6v\u00fcld\u00fcklerini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.&#8221; <em>Bu da bir &#8220;kriz manzaras\u0131&#8221;&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>&#8220;T\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan finansal kriz, ABD&#8217;de i\u015f bulamayan kad\u0131nlar aras\u0131nda hayat kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvurma oran\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131. Bunlardan biri de daha \u00f6nceden y\u00fcksek maa\u015fl\u0131 bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fan, 70 ya\u015f\u0131ndaki Kimberly ad\u0131yla bas\u0131na tan\u0131t\u0131lan kad\u0131n. 30 yere i\u015f ba\u015fvurusunda bulunup cevap alamayan Kimberly, Nevada&#8217;n\u0131n en \u00fcnl\u00fc genelevlerinden biri olan \u2018Mustang Ranch&#8217;te \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Mustang Ranch&#8217;de milyonlarca dolarl\u0131k i\u015f d\u00f6n\u00fcyor. Kendisi de eskiden hayat kad\u0131n\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Austin, \u2018Gelenler \u00e7ok ama harcayacak \u00e7ok paralar\u0131 yok&#8217; diyor. Austin, kriz d\u00f6nemlerinde insanlar\u0131n \u2018ila\u00e7, lik\u00f6r ve seks&#8217;ten kesmedi\u011fini kaydediyor.&#8221; <em>Bu da \u00f6yle&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>&#8220;Kad\u0131k\u00f6y&#8217;de zab\u0131talar\u0131n kovalad\u0131\u011f\u0131 k\u00e2\u011f\u0131t mendil satan ilk\u00f6\u011fretim \u00f6\u011frencisi 13 ya\u015f\u0131ndaki B\u00fclent \u00c7al\u0131k\u0131ran, otomobilin \u00e7arpmas\u0131 sonucu \u00f6ld\u00fc. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun annesi o\u011flunun, pantolon alabilmek i\u00e7in mendil satmaya gitti\u011fini s\u00f6yledi&#8230;<\/p>\n<p>Fikirtepe Mand\u0131ra Caddesi&#8217;ndeki bir gecekonduda ya\u015fayan \u00c7al\u0131k\u0131ran&#8217;\u0131n babas\u0131 Mehmet \u00c7al\u0131k\u0131ran, g\u00fcn\u00fcbirlik i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve maddi durumlar\u0131n\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi: &#8220;Be\u015f \u00e7ocu\u011fum var. O\u011flum bana y\u00fck olmamak ve bayram har\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in mendil satmaya gitmi\u015fti. O\u011flum al\u0131n- teriyle mendil sat\u0131yor. H\u0131rs\u0131zl\u0131k m\u0131 yapm\u0131\u015f ki belediye onu yakal\u0131yor? Buna sebep olan zab\u0131ta ortada yok. Zab\u0131ta \u00e7ocu\u011fu kolundan tutup araban\u0131n alt\u0131na at\u0131yor. Bunlar\u0131n sorumlular\u0131 bulunsun&#8230;&#8221; <em>Bu da d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>Dikkat ederseniz d\u00f6rt manzarada da bir &#8220;de\u011fer yitimi&#8221; \u00f6yk\u00fcs\u00fc var. \u0130lkinde mallar\u0131n, ikincisinde eme\u011fin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnde cinselli\u011fin, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcnde ise insan ya\u015fam\u0131n&#8230;<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p><em>&#8220;\u0130nsanl\u0131k durumu&#8221;ndan, ya da Erich Fromm&#8217;un y\u0131llar \u00f6nce i\u015faret etti\u011fi \u00fczere, &#8220;(var) olma&#8221;n\u0131n &#8220;sahip olma&#8221;ya e\u015fitlendi\u011fi t\u00fcketim kapitalizmi evreninde metalar\u0131n de\u011feriyle insan(lar)\u0131n de\u011feri aras\u0131ndaki denkle\u015fmeden s\u00f6z edelim bug\u00fcn, dilerseniz&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8220;\u0130nsanl\u0131k durumu&#8221; denildi\u011finde akla gelen, insan\u0131n &#8220;\u00f6z&#8221;\u00fcne de\u011fgin, tarih\u00f6tesi, ebed\u00ee, de\u011fi\u015fmez, t\u00f6zsel bir &#8220;\u015fey&#8221;dir ve &#8220;insanl\u0131k durumu&#8221;ndan s\u00f6z etmek, genellikle felsefenin ve onun &#8220;atas\u0131n\u0131 tan\u0131mayan&#8221; evlad\u0131 edebiyat\u0131n i\u015fi addedilir.<\/em><\/p>\n<p><em>Oysa Marksistler, en az\u0131ndan Marx&#8217;\u0131n Feuerbach&#8217;la girdi\u011fi tart\u0131\u015fmadan bu yana, \u0130nsan\u0131n somut, iktisad\u00ee-siyasal, tarihsel-toplumsal bir varl\u0131k oldu\u011funu, evrensel ve ebed\u00ee bir &#8220;insanl\u0131k durumu&#8221;ndansa, somut insan\u0131n eyledi\u011fi ve deneyimledi\u011fi somut ko\u015fullar i\u00e7erisindeki durumu&#8221;ndan s\u00f6z edilebilece\u011fini bilirler.<\/em><\/p>\n<p><em>Bir ba\u015fka deyi\u015fle, &#8220;insan(l\u0131k) durumu&#8221;nu bi\u00e7imlendiren verili bir mek\u00e2nda, somut, tarihsel ko\u015fullard\u0131r; bu tarihsel ko\u015fullar ise, insanlar\u0131n madd\u00ee ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u00fcretmek i\u00e7in birbirleriyle giri\u015ftikleri ili\u015fkilerin, yani \u00fcretim ili\u015fkilerinin tezah\u00fcrleridir.<\/em><\/p>\n<p><em>E\u011fer bu b\u00f6yleyse, &#8220;insanl\u0131k durumu&#8221; dedi\u011fimiz durum ve ko\u015fullar karma\u015fas\u0131, \u00fcretim ili\u015fkileriyle ba\u011flant\u0131l\u0131, tarihsel, yani de\u011fi\u015fken\/dinamik bir g\u00f6r\u00fcng\u00fcd\u00fcr; bir \u00fcretim tarz\u0131ndan di\u011ferine, ya da mevcut \u00fcretim ili\u015fkilerinin sal\u0131n\u0131mlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde farkl\u0131la\u015f\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>Kapitalizmin bi\u00e7imlendirdi\u011fi &#8220;insanl\u0131k durumu&#8221;nu san\u0131r\u0131z en iyi, tarih sahnesinde ilk kez insan-meta ili\u015fkisinin insan-insan ili\u015fkisinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mesi, yani meta feti\u015fizmi tan\u0131mlar. &#8220;T\u00fcm toplumsal etkile\u015fim s\u00fcrecinin meta bi\u00e7imindeki nesnelerin, yani de\u011fi\u015fim de\u011ferlerinin m\u00fcbadelesi bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc&#8221;<\/em><strong><em>[2]<\/em><\/strong><em> bir ortamda, insan\u00ee\/insana \u00f6zg\u00fc olan her \u015fey, piyasaya d\u00e2hil olacak, onun dolay\u0131m\u0131yla ifade edilir h\u00e2le gelecektir.<\/em><strong><em>[3]<\/em><\/strong><em> Kald\u0131 ki &#8220;k\u00fcreselle\u015fme&#8221; olarak bilinen s\u00fcre\u00e7(ler) de, piyasan\u0131n kapsam\u0131n\u0131n derinle\u015fip yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan ibarettir: d\u00fcnyada kapitalist piyasa ili\u015fkilerine d\u00e2hil olmad\u0131k tek bir \u00fccra mezra, piyasa taraf\u0131ndan temell\u00fck edilmedik tek bir insan\u00ee hassa b\u0131rakmama, yani her yeri ve her \u015feyi kapitalist ili\u015fkilere dahil etme yolunda s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan k\u00f6kl\u00fc bir s\u00fcre\u00e7&#8230; Uzay\u0131 dahi meta ili\u015fkilerine dahil etmeyi tahayy\u00fcl eden bir s\u00fcre\u00e7<\/em>&#8230;<\/p>\n<p>Nitekim, e\u011fer d\u00fcnyan\u0131n en derin \u00e7ukuru olan Guam \u00e7ukurundan Walmart po\u015fetleri \u00e7\u0131k\u0131yorsa, ya da Meksika&#8217;n\u0131n g\u00fcneyinde, Chiapas b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Tzotzil yerlileri senkretik kiliselerinde d\u00fczenledikleri Pazar ayinlerinde &#8220;cin \u00e7\u0131karmak&#8221; i\u00e7in Coca Cola t\u00fcketiyorlar ise, veya Kalahari \u00e7\u00f6l\u00fc sakinleri, \u2018Kung San&#8217;lar birbirleriyle cep telefonuyla ileti\u015fim kuruyorlarsa e\u011fer&#8230; Ya da t\u00fcm insan duygulan\u0131m ve h\u00e2lleri: sevgi, nefret, aile ba\u011flar\u0131, dostluk, \u00f6zveri, annelik, babal\u0131k, sadakat, \u015fehvet, aylakl\u0131k, disiplin, \u00f6zen, temizlik, pasakl\u0131l\u0131k, haset, sevecenlik, mahcubiyet, cesaret, \u00fcrkeklik&#8230; bir &#8220;de\u011fi\u015fim de\u011feri&#8221;ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilir ya da bir metayla denkle\u015ftirilebilir h\u00e2le gelmi\u015f ise&#8230; Anlamlar\u0131 kapitalist piyasa ili\u015fkileri taraf\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ve\/veya tayin ediliyorsa<strong><em>[4]<\/em><\/strong> &#8230; G\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnyan\u0131n manzaras\u0131n\u0131, ya da &#8220;insanl\u0131k h\u00e2lini&#8221; tayin eden temel dinami\u011fin kapitalist piyasa ili\u015fkileri oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrebiliriz rahatl\u0131kla.<\/p>\n<p>\u0130nsan ili\u015fkileri bir kez meta (ya da piyasa) ili\u015fkilerine tabi olduktan sonra, onun sal\u0131n\u0131mlar\u0131 do\u011frultusunda sal\u0131naca\u011f\u0131, tabiidir. Krize endeksli bir \u00fcretim ili\u015fkileri bi\u00e7imleni\u015fi olan kapitalist piyasa ekonomisinin devr\u00ee kriz evreleri \u00e7er\u00e7evesinde sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/p>\n<p>Pek \u00fczerinde durulmayan ise, kapitalizmin (k\u00fcreselle\u015fen) kriz evrelerinde ya\u015fanan &#8220;de\u011fersizle\u015fme&#8221; s\u00fcre\u00e7lerinin yaln\u0131z metalar\u0131, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 \u00fcretme (\u00fccretler) ve temell\u00fck edilme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 (menk\u00fbl ve gayr\u0131menk\u00fbl de\u011ferler) de\u011fil, ayn\u0131 zamanda, kendilerine endekslenmi\u015f t\u00fcm insan\u00ee de\u011ferleri de dibe do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi\u011fidir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131mlayay\u0131m: Krizler, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, kapitalist piyasada dola\u015f\u0131mda olan her \u015feyin: metalar\u0131n ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011fersizle\u015fti\u011fi, &#8220;ucuzlad\u0131\u011f\u0131&#8221; momentlerdir. Yan\u0131 s\u0131ra, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 yani fabrikalar, i\u015fletmeler ve onlara finansman sa\u011flayan t\u00fcm kurum ve de\u011ferler (hisse senetleri, para, emlak\/rant, kredi sistemleri&#8230;) de de\u011fer yitimine u\u011frar.<\/p>\n<p>Ama kriz s\u00fcre\u00e7lerinde ucuzlayan yaln\u0131zca metalar, i\u015fg\u00fcc\u00fc, para, hisse senetleri, gayr\u0131menkuller, vb. de\u011fildir. \u0130nsan duygular\u0131 ve insan\u00ee de\u011ferler de bu s\u00fcre\u00e7lerde dibe vurur&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p><em>&#8220;\u0130nsan duygular\u0131&#8221;, &#8220;insan\u00ee de\u011ferler&#8221; dedik. En \u00e7ok &#8220;kutsanan&#8221;lar\u0131ndan birini ele alal\u0131m. &#8220;Anal\u0131k&#8221; m\u0131 dediniz? Buyurun:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;(Hollanda&#8217;n\u0131n) Ghent kentinde, temmuzda do\u011fan bebek, anne-babas\u0131 taraf\u0131ndan internete konulan reklamla sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00c7ocu\u011fu olmayan Hollandal\u0131 \u00e7ift do\u011fumdan birka\u00e7 saat sonra bas\u0131n\u0131n 5 ila 10 bin Avro (10 bin ila 20 bin YTL) aras\u0131nda oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde tahmin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir fiyata bebe\u011fi ald\u0131. \u00c7ocuk Bak\u0131m ve Koruma Kurulu ise mahkemeye ba\u015fvurdu.&#8221;<\/p>\n<p><em>Peki ya insan eme\u011fi?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;ABD&#8217;de ba\u015flayarak t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lan kriz 300 bin ki\u015fiyi i\u015finden etti. ABD&#8217;li Citigroup 52 bin ki\u015fi ile en \u00e7ok i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131karan grup. Teknoloji ve otomotiv devleri de zorda. ABD&#8217;deki sorunlu kredilerle patlak veren kriz y\u00fczbinlerce \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 i\u015finden etti&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><em>&#8220;Ya insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131&#8221; m\u0131 dediniz? Mesela &#8220;bebek \u00f6l\u00fcmleri&#8221;? Okuyal\u0131m:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Fonu (UNICEF) Do\u011fu Asya ve Pasifik Direkt\u00f6r\u00fc Anapama Rao Singh, etkisi a\u011f\u0131rla\u015fan mali krizin \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmleri ve yetersiz beslenen \u00e7ocuk say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131raca\u011f\u0131na y\u00f6nelik kayg\u0131s\u0131n\u0131 dile getirdi&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><em>Evet, kriz s\u00fcre\u00e7leri, \u00f6zellikle de yoksul \u00fclkelerde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda net bir de\u011fersizle\u015fmeye yol a\u00e7makta:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Ekonomik krizlerin en g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131 gelirlerin d\u00fc\u015fmesi, i\u015fsizli\u011fin artmas\u0131 ve fakirli\u011fin belirginle\u015fmesidir. Kriz d\u00f6nemlerinde h\u00fck\u00fcmetler de sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim alanlar\u0131na yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 sosyal harcamalar\u0131 k\u0131smaktad\u0131rlar. 1980&#8217;li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ya\u015fanan Latin Amerika ekonomik krizi ile 1997-1998 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flayan Do\u011fu Asya ekonomik krizinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 olumsuz olarak etkiledi\u011fi ve sa\u011fl\u0131k verilerini yakla\u015f\u0131k 15-20 y\u0131l geriye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.&#8221;<\/p>\n<p>Bu saptamalar do\u011fru olmas\u0131na do\u011fru, ve do\u011fru oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde vahim de&#8230; Daha vahimi, piyasa&#8217;n\u0131n sa\u011fl\u0131k -ya da insan ya\u015fam\u0131- kar\u015f\u0131s\u0131ndaki, insan\u0131n kan\u0131n\u0131 donduran \u015fu buz gibi &#8220;rasyonelli\u011fi&#8221; de\u011fil mi: <em>&#8220;Yoksulluktan kaynaklanan \u00f6l\u00fcmlerin \u00f6nlenmesi pek iyi bir \u015fey de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu gelecekte n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla da daha fazla yoksullu\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlere yol a\u00e7acakt\u0131r.&#8221;<\/em><strong><em>[5]<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>S\u00f6z sa\u011fl\u0131ktan a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken, &#8220;ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131&#8221;yla devam edelim mi? \u0130\u015fte iki g\u00fcncel haber:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO), 10 Ekim D\u00fcnya Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc&#8217;nde geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki ruh hastalar\u0131n\u0131n tedaviye ula\u015famad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. WHO yetkilileri, yoksul \u00fclkelerde d\u00f6rt ruh hastas\u0131ndan en az \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn tedavi g\u00f6remedi\u011fini, h\u00fck\u00fcmetlerin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na daha fazla para ay\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti. Tablo T\u00fcrkiye&#8217;de de pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Psikiyatri Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Dr. \u015eeref \u00d6zer&#8217;e g\u00f6re, T\u00fcrkiye&#8217;de 15-55 ya\u015f n\u00fcfusta en yayg\u0131n be\u015f hastal\u0131ktan biri depresyon ve anksiyete bozukluklar\u0131&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><em>&#8220;Bunlar do\u011frudan ekonomik g\u00f6stergelerle ilgili konular. Bu nedenle krizden etkilenmeleri do\u011fald\u0131r. Ama bir de do\u011frudan paraya endekslenemeyecek olanlar var&#8221; m\u0131 diyorsunuz? \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fcklere sayg\u0131 gibi geleneksel de\u011ferlerimiz? Bakal\u0131m:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Aksaray&#8217;da 3 \u00e7ocuk, Kurban Bayram\u0131&#8217;nda el \u00f6pme bahanesiyle kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131klar\u0131 46 ya\u015f\u0131ndaki A.K.&#8217;yi \u00f6nce d\u00f6vd\u00fc, sonra tecav\u00fcz edip 1000 YTL&#8217;sini gasp etti. Zanl\u0131lar 15 ya\u015f\u0131ndaki A.U., karde\u015fi 14 ya\u015f\u0131ndaki E.U ve arkada\u015f\u0131 14 ya\u015f\u0131ndaki \u0130.B., ka\u00e7t\u0131klar\u0131 Ankara&#8217;da polis taraf\u0131ndan yakalanarak cezaevine konuldu.&#8221;<\/p>\n<p><em>Veya &#8220;k\u00fc\u00e7\u00fcklere sevgi&#8221;?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Hatay&#8217;\u0131n \u0130skenderun \u0130l\u00e7esi&#8217;nde, erkek torunu olmas\u0131n\u0131 isteyen 46 ya\u015f\u0131ndaki Sevi G\u00f6k&#8217;\u00fcn, gelini M\u00fczeyyen G\u00f6k&#8217;\u00fcn 4 ay \u00f6nce d\u00fcnyaya getirdi\u011fi bebe\u011fi Hatice&#8217;yi d\u00f6verek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra kunda\u011fa sar\u0131p kanala att\u0131\u011f\u0131 iddia edildi.&#8221;<\/p>\n<p><em>Ya da &#8220;aile ba\u011flar\u0131?&#8221;<\/em><\/p>\n<p>&#8220;K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece&#8217;de B.K.&#8217;n\u0131n \u00f6z k\u0131z\u0131 16 ya\u015f\u0131ndaki E.&#8217;ye 9 y\u0131ld\u0131r tecav\u00fcz etti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00dc\u00e7 kez k\u00fcrtaj yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenildi&#8230; Baban\u0131n k\u0131z\u0131na defalarca tecav\u00fcz etti\u011fini E.&#8217;nin annesi ve babaannesinin bildi\u011fi ancak korkular\u0131ndan sustuklar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. E., annesinin kendisine \u2018Baban\u0131 s\u00f6yleme. Daha \u00f6nce \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n erkek arkada\u015f\u0131n\u0131n ismini ver&#8217; dedi\u011fini s\u00f6yledi\u011fi de \u00f6\u011frenildi.&#8221;<\/p>\n<p><em>Peki ya a\u015fk? Evlilik? Akrabal\u0131k ili\u015fkileri?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Kad\u0131n Dayan\u0131\u015fma Vakf\u0131&#8217;n\u0131n Ankara&#8217;daki gecekondularda ya\u015fayan kad\u0131nlar aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma ise kad\u0131nlar\u0131n y\u00fczde 97&#8217;sinin kocalar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ediyor. Ankara Tabip Odas\u0131&#8217;n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re ise, kad\u0131nlar\u0131n y\u00fczde 58&#8217;i yaln\u0131zca kocalar\u0131ndan, ni\u015fanl\u0131lar\u0131ndan, erkek arkada\u015flar\u0131ndan ve erkek karde\u015flerinden de\u011fil, kad\u0131n akrabalar da dahil olmak \u00fczere kocalar\u0131n\u0131n ailesi taraf\u0131ndan da \u015fiddete maruz kal\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p><em>&#8220;Do\u011fruluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck&#8221; m\u00fc dediniz?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Ankara Gen\u00e7 \u0130\u015fadamlar\u0131 Derne\u011fi&#8217;nin yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u2018Gen\u00e7lik, \u0130tibar, \u0130\u015f Hayat\u0131 ve Gelecek Ara\u015ft\u0131rmas\u0131&#8217; anketi, T\u00fcrkiye&#8217;de ya\u015fayan gen\u00e7lerin \u00e7o\u011funlu\u011funun \u00fclkenin gelece\u011finden \u00fcmitsiz oldu\u011funu ortaya koydu. Gen\u00e7lerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc r\u00fc\u015fvetle vergi ka\u00e7\u0131rmay\u0131 da do\u011fal buluyor.&#8221;<\/p>\n<p><em>Ya da daha &#8220;harb\u00ee&#8221; de\u011ferlerimiz? Mesela &#8220;delikanl\u0131l\u0131k raconu&#8221;?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Bursa&#8217;da jandarma taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen operasyonda, pitbull k\u00f6pekleriyle korkutup tecav\u00fcz ettikleri gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini kaydedip, tehdit ve \u015fantajla fuhu\u015f yapt\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen \u00e7ete ele ge\u00e7irildi&#8230; \u00c7ete elemanlar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn lise \u00f6\u011frencilerinin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu k\u0131zlar\u0131 arkada\u015fl\u0131k kurarak kand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirlendi. \u00c7ete \u00fcyelerinin evlerine g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 4 pitbull k\u00f6pe\u011fiyle tehdit ederek tecav\u00fcz ettikleri, kaydettikleri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ailelerine yollama tehdidiyle k\u0131zlar\u0131 fuhu\u015fa zorlad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131. Bu ki\u015filerin \u00e7ok say\u0131da yaralama, ya\u011fma ve tehdit olay\u0131n\u0131n da faili oldu\u011fu belirlendi.&#8221;<\/p>\n<p><em>&#8220;G\u00f6steri\u015ften ka\u00e7\u0131nma, sadelik, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck, tokg\u00f6zl\u00fcl\u00fck&#8221; m\u00fc diyorsunuz?<\/em><\/p>\n<p>&#8220;T\u00fcrkiye&#8217;de televizyon izleyicisinin y\u0131llard\u0131r vazge\u00e7emedi\u011fi programlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 yar\u0131\u015fmalar \u00e7ekiyor. Hele bir de bol \u00f6d\u00fcll\u00fc yar\u0131\u015fma \u00fcnl\u00fc bir tip taraf\u0131ndan sunulunca reytingleri sall\u0131yor. \u0130stanbul Serbest Muhasebeci ve Mali M\u00fc\u015favirler Odas\u0131&#8217;n\u0131n (\u0130SMMMO) \u2018Hayaller Yar\u0131\u015f\u0131yor&#8217; ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, televizyonlar\u0131ndaki yar\u0131\u015fma programlar\u0131na ilgi art\u0131yor, her 100 yeti\u015fkinden 15&#8217;i yar\u0131\u015fmac\u0131 olmak istiyor. \u0130SMMMO&#8217;dan yap\u0131lan yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada yer verilen ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, T\u00fcrkiye&#8217;de yakla\u015f\u0131k 2.5 milyon insan yar\u0131\u015fma programlar\u0131na yar\u0131\u015fmac\u0131 olmak i\u00e7in ba\u015fvurdu ve s\u0131rada bekliyor.&#8221;<\/p>\n<p><em>Ve nihayet: &#8220;En kutsal de\u011fer, \u0130nsan ya\u015fam\u0131&#8221;, diyorsan\u0131z, bunun tezatl\u0131 iki boyutu var. A\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131lan yoksullar ve birbiri pe\u015fis\u0131ra canlar\u0131na k\u0131yan \u00fcnl\u00fc i\u015f adamlar\u0131.<\/em><\/p>\n<p>&#8220;BM Tar\u0131m ve G\u0131da \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn (FAO) yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 rapora g\u00f6re d\u00fcnyada 963 milyon ki\u015finin 2008&#8217;de a\u00e7l\u0131k \u00e7ekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu da 2007 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda 40 milyon art\u0131\u015fa denk geliyor. Raporda bu bilan\u00e7onun \u00f6zellikle g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ve ekonomik krizden dolay\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131 kaydedildi. K\u00f6t\u00fc beslenmeden en fazla etkilenen b\u00f6lgeler Asya ve Sahra Alt\u0131 Afrika&#8217;s\u0131 olarak dikkat \u00e7ekiyor.&#8221;<\/p>\n<p><em>En yoksul \u00fclkelerde ya\u015fayan milyonlarca insan a\u00e7l\u0131ktan, susuzluktan, \u00f6nlenebilir salg\u0131n hastal\u0131klardan, etnik\/dinsel bo\u011fazla\u015fmalardan k\u0131r\u0131l\u0131yor. Peki ya &#8220;en zenginler&#8221;? Onlar\u0131n keyfi yerinde mi? K\u00fcresel kapitalizmin krizinin patlak vermesiyle birlikte, \u00f6nce finans sekt\u00f6r\u00fcnde ba\u015flad\u0131 intihar salvosu&#8230;<\/em><\/p>\n<p>&#8220;- \u0130svi\u00e7re&#8217;de, d\u00fcnyan\u0131n en zenginlerinin 300 milyar dolar\u0131n\u0131 y\u00f6neten Julius Baer bankas\u0131n\u0131n 52 ya\u015f\u0131ndaki CEO&#8217;su Alex Widmer, Lehman Brothers&#8217;\u0131n iflas\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra evinde \u00f6l\u00fc bulundu.<\/p>\n<p>&#8211; Yeni Zelandal\u0131 \u00fcnl\u00fc finans uzman\u0131 ve \u0130ngiltere&#8217;de yat\u0131r\u0131m \u015firketi Olivant Advisers&#8217;in CEO&#8217;su Kirk Stephenson, Londra&#8217;da h\u0131zl\u0131 tren raylar\u0131na atlayarak intihar etti.<\/p>\n<p>&#8211; Y\u00fczy\u0131l\u0131n doland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 Nasdaq eski Ba\u015fkan\u0131 Bernard Madoff&#8217;a 1.4 milyar dolar kapt\u0131ran Access \u0130nternational CEO&#8217;su Fransa&#8217;n\u0131n \u00fcnl\u00fc finans uzmanlar\u0131ndan Thierry de la Villehuchet, Newyork&#8217;ta bir g\u00f6kdelenin 22. kat\u0131ndaki ofisinde bileklerini keserek can\u0131na k\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>&#8211; HSBC bankas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;den de sorumlu sigorta departman\u0131n\u0131n m\u00fcd\u00fcr\u00fc 49 ya\u015f\u0131ndaki Christen Schnor, Londra&#8217;da 5 y\u0131ld\u0131zl\u0131 bir otel odas\u0131nda, kendisini gard\u0131rop demirine kemeriyle asarak hayat\u0131na son verdi.&#8221;<\/p>\n<p><em>Salg\u0131n, ard\u0131ndan &#8220;reel sekt\u00f6r&#8221;e s\u0131\u00e7rad\u0131:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;Ekonomik kriz sebebiyle intihar eden i\u015fadamlar\u0131na yenileri eklendi. D\u00fcnyan\u0131n en zengin 94&#8217;\u00fcnc\u00fc insan\u0131 Adolf Merckle, tren alt\u0131na atlayarak, ABD&#8217;li gayrimenkul m\u00fczayede \u015firketi Sheldon Good&#8217;un ba\u015fkan\u0131 Steven Good da tabancayla intihar etti.&#8221;<\/p>\n<p><em>\u0130ntihar dalgas\u0131ndan T\u00fcrkiye de ba\u011f\u0131\u015f\u0131k de\u011fil:<\/em><\/p>\n<p>&#8220;- AKP Yalova \u00c7iftlikk\u00f6y il\u00e7esi eski Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 58 ya\u015f\u0131ndaki Erkan Ba\u015faran, piyasaya 100 bin liral\u0131k borcunu \u00f6deyemeyince, evde ba\u015f\u0131na tabancas\u0131n\u0131 dayay\u0131p intihar etti.<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7orum&#8217;da 28 ya\u015f\u0131ndaki market i\u015fletmecisi Ali \u00c7oban, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deme umudunu kaybedince, i\u015fyerinde tabancas\u0131ndan \u00e7\u0131kan tek kur\u015funla hayat\u0131na son verdi&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p><em>Evet. Yaln\u0131zca menkul\/gayr\u0131menkul k\u0131ymetlerde bir de\u011fersizle\u015fme de\u011fil, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z. Ayn\u0131 zamanda &#8220;insan\u00ee de\u011ferler&#8221; de dibe vurmakta. \u0130\u015fin \u00fcrk\u00fcnt\u00fc veren yan\u0131, kapitalizm k\u00fcreselle\u015fti\u011fi, yani k\u00fcresel piyasaya dahil olmad\u0131k bir d\u00fcnya buca\u011f\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel t\u00fcketim toplumunda metaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmedik en k\u00fc\u00e7\u00fck bir insan\u00ee hassa k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, de\u011fersizle\u015fme de &#8220;topyek\u00fbn&#8221; bir nitelik kazan\u0131yor. Unutulmas\u0131n, &#8220;1929 buhran\u0131nda d\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te ikisi k\u0131rsal kesimde ya\u015f\u0131yordu. Hayatlar\u0131n\u0131 kendi mahsulleriyle idame ettirebildiler. Bug\u00fcn insanlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 \u015fehirlerde. Aileler k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, ba\u011flar gev\u015fedi. \u0130\u015fsiz kalmak, a\u00e7 kalmak demek.&#8221;<\/em><strong><em>[6]<\/em><\/strong><em> Bir ba\u015fka deyi\u015fle, 1929 krizinde insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, piyasa a\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bulundu\u011fundan, ya da d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kma olana\u011f\u0131na sahip oldu\u011fundan, de\u011fersizle\u015fme bu denli toptan olmad\u0131. <\/em><\/p>\n<p><em>Bu nedenle, mevcut krizi bir &#8220;uygarl\u0131k krizi&#8221; olarak tan\u0131mlayan BM \u0130nsan Haklar\u0131 Dan\u0131\u015fma Kurulu \u00fcyesi Jean Ziegler,<\/em><strong><em>[7]<\/em><\/strong><em> hakl\u0131d\u0131r. Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fam\u0131 tehdit eden &#8220;k\u00fcresel \u0131s\u0131nma&#8221; kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnebildi\u011fi tek alternatif &#8220;etanol&#8221; olan, yani otomobilden vazge\u00e7memek i\u00e7in m\u0131s\u0131r \u00fcreticisi \u00fclkelerin halklar\u0131n\u0131 a\u00e7l\u0131\u011fa mahk\u00fbm etmekten \u00e7ekinmeyen kapitalist &#8220;uygarl\u0131k&#8221; \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn e\u015fi\u011fine gelmi\u015ftir. Bu son &#8220;kriz&#8221;den \u00e7\u0131kma\/restorasyon olana\u011f\u0131 ne olursa olsun, kapitalist-olmayan bir uygarl\u0131\u011f\u0131 tasarlama ve hayata ge\u00e7irmenin zaman\u0131 \u00e7oktan geldi de ge\u00e7iyor bile&#8230; \u00d6yle g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ki, bu ba\u015far\u0131lamazsa, \u00f6n\u00fcm\u00fczde &#8220;k\u0131rk kat\u0131r\/k\u0131rk sat\u0131r&#8221; a\u00e7maz\u0131ndan ba\u015fka bir \u00e7are kalmayacak&#8230;<\/em><\/p>\n<p>26 Ocak 2009 09:06:19, Ankara<\/p>\n<p><strong><em>N O T L A R <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>[*]<\/em><\/strong> 31 Ocak 2009 tarihinde \u00d6zg\u00fcr \u00dcniversite&#8217;de (Ankara) &#8220;Kriz ve \u0130nsanl\u0131k Durumu&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla verilen Konferans da yap\u0131lan konu\u015fma&#8230; Sosyalist Demokrasi, Y\u0131l:4, No:75, 7 \u015eubat 2009&#8230;<strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>[1]<\/em><\/strong> Frans\u0131z Atas\u00f6z\u00fc.<\/p>\n<p><strong><em>[2]<\/em><\/strong> J. Israel, <em>Alienation, From Marx to Modern Sociology, <\/em>Boston, Allyn and Bacon, 1971, ss.272-73.<\/p>\n<p><strong><em>[3]<\/em><\/strong> Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir okuma i\u00e7in bkz. S.\u00d6zbudun, G. M\u00e1rcus, T. Demirer, <em>Yabanc\u0131la\u015fma Ve&#8230;<\/em> \u00dctopya Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2008.<\/p>\n<p><strong><em>[4]<\/em><\/strong> \u00c7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fi, <em>Quand la mis\u00e8re chasse la pauvret\u00e9 <\/em>(Sefalet Yoksullu\u011fu Kovdu\u011funda)<em> <\/em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131nda (Paris\/Arles, Fayard\/Actes Sud, 2003) Majid Rahnema veriyor: &#8220;Yoksulluk binlerce y\u0131l boyunca\u2018s\u0131radan \u00f6l\u00fcml\u00fcler&#8217; i\u00e7in, hem g\u00f6reli bir sayg\u0131nl\u0131k i\u00e7erisinde ya\u015famaya olanak sa\u011flayan hem de sefalete kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye olanak tan\u0131yan, basit ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir (<em>convivial<\/em>) bir ya\u015fam tarz\u0131 olageldi. Modern iktisat, bu ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 karalay\u0131p toplumsal olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f gereksinimlere dayal\u0131 bir ba\u015fkas\u0131yla de\u011fi\u015ftirmek ad\u0131na, insanlar\u0131n devasa \u00e7o\u011funlu\u011funu misli g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir sefalete mahk\u00fbm k\u0131ld\u0131. (&#8230;) Sefalet, \u00fctopik bir zenginle\u015fme ad\u0131na, yoksullu\u011fu ve onunla birlikte, modernitenin \u015fafa\u011f\u0131na dek yoksullara sayg\u0131n bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan ge\u00e7im tarzlar\u0131n\u0131 \u2018kovmay\u0131&#8217; ba\u015fard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bu sonuncular sefalete ge\u00e7it vermeme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendilerinde bulabilecekler midir?&#8221; (M. Rahnema, J. Robert, <em>La puissance des pauvres<\/em>, Actes Sud, Paris, 2008: 15-16.)<\/p>\n<p><strong><em>[5]<\/em><\/strong> T. Pogge&#8217;dan aktaran: Nadim Macit, &#8220;Siyasetin Dili De\u011fi\u015fecek&#8221;, <em>Cumhuriyet Strateji<\/em>, Y\u0131l:5, No:233, 15 Aral\u0131k 2008, s.12-13.<\/p>\n<p><strong><em>[6]<\/em><\/strong> G\u00fcnd\u00fcz Vassaf, &#8220;D\u00fcnya Nereye Gidiyor?&#8221;, <em>Radikal<\/em>, 30 Kas\u0131m 2008, s.22.<\/p>\n<p><strong><em>[7]<\/em><\/strong> <em>L&#8217;Humanit\u00e9, International<\/em>, 14 Kas\u0131m 2008<\/p><\/p>\n        <div class=\"booster-block booster-reactions-block\">\n            <div class=\"twp-reactions-icons\">\n                \n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-1\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/happy.svg\" alt=\"Happy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Happy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-2\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sad.svg\" alt=\"Sad\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sad                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-3\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/excited.svg\" alt=\"Excited\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Excited                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-6\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/sleepy.svg\" alt=\"Sleepy\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">\n                        Sleepy                    <\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                        \n                                                <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-4\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/angry.svg\" alt=\"Angry\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Angry<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                        \n                    <\/div>\n                <\/div>\n\n                <div class=\"twp-reacts-wrap\">\n                    <a react-data=\"be-react-5\" post-id=\"1445\" class=\"be-face-icons un-reacted\" href=\"javascript:void(0)\">\n                        <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-content\/plugins\/booster-extension\/\/assets\/icon\/surprise.svg\" alt=\"Surprise\">\n                    <\/a>\n                    <div class=\"twp-reaction-title\">Surprise<\/div>\n                    <div class=\"twp-count-percent\">\n                                                    <span style=\"display: none;\" class=\"twp-react-count\">0<\/span>\n                                                                        <span class=\"twp-react-percent\"><span>0<\/span> %<\/span>\n                                            <\/div>\n                <\/div>\n\n            <\/div>\n        <\/div>\n\n    \n<div class=\"twitter-share\"><a href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?via=SerhatArarat1\" class=\"twitter-share-button\">Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0130BEL \u00d6ZBUDUN&#8220;Unutulanlar hari\u00e7yeni bir \u015fey yok.&#8221;[1]Ge\u00e7enlerde NTV ekran\u0131nda bir haber \u00e7arpt\u0131 g\u00f6z\u00fcme. Mealen \u015f\u00f6yle bir \u015feydi: Ge\u00e7en y\u0131l benzin fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015f, ABD&#8217;de bisiklete olan talepte bir patlama yaratm\u0131\u015f. Bunun \u00fczerine ekonomik krizi de hesaba katan kollar\u0131 s\u0131vam\u0131\u015f: bisikletle ilgili \u00fcretilebilecek her \u015fey, farlar, terlemeyi \u00f6nleyen e\u015fofmanlar, bisiklet kasklar\u0131, boyalar, bisiklet ayakkab\u0131lar\u0131, haval\u0131 seleler&#8230; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-1445","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tye"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1445"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1445\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}