{"id":139,"date":"2005-07-04T11:27:05","date_gmt":"2005-07-04T09:27:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2005\/07\/04\/avrupada-emekcilerden-piyasann-egemenligine-hayr\/"},"modified":"2005-07-04T11:27:05","modified_gmt":"2005-07-04T09:27:05","slug":"avrupada-emekcilerden-piyasann-egemenligine-hayr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/avrupada-emekcilerden-piyasann-egemenligine-hayr\/","title":{"rendered":"Avrupa’da Emek\u00e7ilerden Piyasan\u0131n Egemenli\u011fine Hay\u0131r!"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>50 Minute, 51 Second <\/div>\n\n <\/div>

Avrupa’da Emek\u00e7ilerden Piyasan\u0131n Egemenli\u011fine Hay\u0131r!<\/p>\n

\u00d6zlem Onaran<\/strong>
Sal\u0131, Haziran 28, 2005<\/p>\n

1 “Hay\u0131r”la a\u00e7\u0131lan ufuk
<\/strong>AB y\u00f6neticileri y\u0131llar s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan, Temmuz 2003’te \u015fimdiye kadarki antla\u015fmalar\u0131n\u0131n ve strateji metinlerinin temel ilkelerini birle\u015ftiren bir anayasa metni olu\u015fturdu. Metnin b\u00fct\u00fcn \u00fcye \u00fclkeler taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 durumunda yasala\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusuydu. <\/p>\n

<\/p>\n

25 \u00fcyeden sadece 10’u bu onay s\u00fcrecini olmas\u0131 gerekti\u011fi \u015fekilde bir referandum yoluyla yapma karar\u0131 ald\u0131; referandumun sonu\u00e7lar\u0131ndan korkan di\u011fer \u00fclke y\u00f6neticileri ise onay s\u00fcrecini parlamentolar\u0131na b\u0131rakmay\u0131 daha g\u00fcvenli g\u00f6rd\u00fc. \u0130spanya metni pek az kamusal tart\u0131\u015fmayla katilim oran\u0131n\u0131n sadece %42 oldu\u011fu bir referandumla onaylarken, Fransa ve Hollanda geni\u015f tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan katilim oran\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131yla %70 ve %63 oldu\u011fu referandumlarda %55 ve %62 oran\u0131nda „hay\u0131r“ dedi. B\u00fct\u00fcn k\u00e2busu sadece kendi \u00fclkesinin anayasaya „hay\u0131r“ diyece\u011fi olan Tony Blair bu geli\u015fmelerden \u00e7ok memnun olmu\u015f olmal\u0131 ki, hemen \u0130ngiltere’deki referandumu ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Danimarka da Br\u00fcksel’in b\u00fct\u00fcn itirazlar\u0131na ra\u011fmen bu fikre katildi. Referandum yapacak olan riskli \u00fclkelerden \u00c7ek Cumhuriyeti de Kas\u0131m 2006’ya kadar bir uzatma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131. \u015eimdilik 10 di\u011fer \u00fclke ise referandumdan ka\u00e7arak parlamentolar\u0131nda metni onaylad\u0131ysa da, ya\u015fanan temsiliyet krizi kar\u015f\u0131s\u0131nda bunun bir anlam\u0131 yok. Haziran’daki AB zirvesi nihayet metni “buza yat\u0131rma” karar\u0131 ald\u0131. Her ne kadar anayasa metni pratik olarak artik bir ar\u015fiv dok\u00fcman\u0131 d\u00fczeyine inmi\u015f olsa da, bu tart\u0131\u015fma AB projesinin ne oldu\u011fu, ve AB i\u00e7inde farkl\u0131 bir Avrupa i\u00e7in m\u00fccadele edenlerin alg\u0131lanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok zengin bir zemin sunuyor. Fransa ve Hollanda’da oylama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelen emek\u00e7ilerin yeni liberalizme kar\u015f\u0131 tepkisi asl\u0131nda Avrupa’n\u0131n ba\u015fka \u00fclkelerinde de, Latin Amerika’da da Asya’da da bazen iktidar de\u011fi\u015fikliklerinde, bazen kitlesel eylemlerde k\u00fcresel d\u00fczlemde ifadesini buluyor. T\u00fcrkiye’de de, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka bir yerinde de, “ba\u015fka bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr” diyen herkes i\u00e7in \u00f6nemli bu tart\u0131\u015fmalar.
Tart\u0131\u015f\u0131lmakta olan AB anayasas\u0131 klasik bir anayasa olsayd\u0131, iktisat\u00e7\u0131 halimle bir yaz\u0131 yazmaya c\u00fcret etmezdim. Ama bu anayasa AB’de \u015fimdiye kadar imzalanm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn antla\u015fmalarla uygulamaya sokulmu\u015f olan liberal iktisat modelini tasa kaz\u0131mak ve ilerletmek, alternatifleri ise imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131rmak isteyen, dolay\u0131s\u0131yla da iktisadi y\u00f6n\u00fcyle tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli olan bir metin.
“Hay\u0131r”dan sonra yine birli\u011fin i\u015fleyi\u015fini \u00f6nceden oldu\u011fu gibi belirleyen Nice Antla\u015fmas\u0131 dahil di\u011fer antla\u015fmalarla yola devam edilecek. Kurumsal i\u015fleyi\u015fle ve karar almayla ilgili teknik maddelerin ay\u0131klanarak, oylama sistemini de\u011fi\u015ftiren, baz\u0131 vetolar\u0131 kald\u0131ran bir \u00f6nerinin yeni bir \u015fekilde sunulmas\u0131, belki ayr\u0131ca onaylanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir adim at\u0131labilir. \u0130ktisadi olarak ise AB’yi zorlu tart\u0131\u015fmalar bekliyor: Yeni b\u00fct\u00e7e tart\u0131\u015fmalar\u0131, yeni \u00fcye adaylar\u0131yla pazarl\u0131klar\u0131n nas\u0131l geli\u015fece\u011fi, \u0130talya’n\u0131n artan d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Avro’yu ciddi olarak sorgulamaya ba\u015flamas\u0131, hatta kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda Alman b\u00fcrokratlar\u0131n da milli para birimlerine geri d\u00f6nmenin daha iyi bir fikir olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na dair f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131n duyulmaya ba\u015flamas\u0131 (Economist, 11 Haziran 2005)… Ama bunlar\u0131n hepsi anayasa oylamas\u0131nda ifadesini bulan isyan kar\u015f\u0131s\u0131nda tali \u00f6nemde.
Liberal iktisadi \u00e7izgisini her f\u0131rsatta gururla vurgulayan haftal\u0131k dergi „The Economist“ referandum haberlerini kapakta “Marat’in \u00f6l\u00fcm\u00fc” tablosuyla verdi. Frans\u0131z devrimci ressam Jacques-Louis David’in Frans\u0131z devriminin liderlerinden Marat’in 1793’teki \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc resmetti\u011fi tablo Economist’in edit\u00f6rlerine g\u00f6re belli ki referandumun sonucunu iyi tasvir ediyor: homojenle\u015fme y\u00f6n\u00fcnde bir AB hayalinin sonu… Ama her durumda anayasan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, anayasay\u0131 ba\u015f\u0131ndan beri fazla kati bulan Economist’in \u00f6nerisi \u00e7ok a\u00e7\u0131k: sosyal a\u00e7\u0131dan b\u00fct\u00fcn uyumla\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir kenara b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir b\u00fcy\u00fck a\u00e7\u0131k pazarda mallar\u0131n ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n hareket serbestli\u011fini yasala\u015ft\u0131rmaktan ibaret bir \u00e7er\u00e7eve (Economist, 4 Haziran 2005). Avrupa solunun liberal oldu\u011fu i\u00e7in reddetti\u011fi anayasa bile liberallere \u00e7ok geliyor belli ki.<\/p>\n

Bu yaz\u0131n\u0131n amac\u0131 anayasaya liberalizmi yasala\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in “hay\u0131r” diyen AB solunun ele\u015ftirilerini aktarmak. Daha sonra kitlesel hay\u0131r oylar\u0131n\u0131n arkas\u0131ndaki tepkileri tart\u0131\u015fmak ve bu tepkilere neden olan iktisadi geli\u015fmeleri analiz etmek. Sonunda da “ba\u015fka bir Avrupa” i\u00e7in m\u00fccadeleye devam edecek olan anti-kapitalist AB solunun g\u00fcndemini aktarmak. Nihayetinde de bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n T\u00fcrkiye’deki sol ve AB tart\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131na de\u011finmek ve alternatif bir m\u00fccadele stratejisinin “anahtar s\u00f6zc\u00fckleri”ni s\u0131ralamak.<\/p>\n

\n

2 Madde Madde “Hay\u0131r”<\/strong><\/p>\n

\n

Hay\u0131r kampanyas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen sol kanada g\u00f6re anayasa yeni liberalizmin ve piyasan\u0131n egemenli\u011fini, rekabetin prensiplerini “ta\u015fa kaz\u0131yor”. AB’nin modeli “sosyal piyasa ekonomisi” olarak tan\u0131mlan\u0131rken, sosyal s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn i\u00e7inin bo\u015fald\u0131\u011f\u0131 ve sadece kula\u011fa ho\u015f gelsin diye piyasan\u0131n s\u0131fat\u0131 olarak metinde yer ald\u0131\u011f\u0131 ilerleyen sayfalarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. AB’nin iktisadi y\u00f6neli\u015flerini \u015fimdiye kadar belirleyen Maastricht Antla\u015fmas\u0131, \u0130stikrar ve B\u00fcy\u00fcme Pakt\u0131, L\u00fckasmburg Stratejisi gibi belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bu b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcrpriz de\u011fil ger\u00e7i. S\u00fcrpriz olan egemenlerin bunu anayasa metnine bile yazmaya ihtiya\u00e7 duymu\u015f olmalar\u0131. \u0130lgili okuyucu anayasa metninin tamam\u0131na b\u00fct\u00fcn AB dillerinde http:\/\/europa.eu.int sayfas\u0131ndan ula\u015fabilir. \u00c7e\u015fitli \u00f6zet bilgi ve propaganda malzemelerini as\u0131p da orijinal metne ula\u015fmak o kadar da kolay de\u011fil. http:\/\/ue.eu.int\/igcpdf\/en\/04\/cg00\/cg00087-re01.en04.pdf adresi \u0130ngilizce metni veriyor.
Anayasa metni ekleriyle beraber 400 sayfadan uzun. Ele\u015ftirilere g\u00f6re bilinen anayasalardan \u00e7ok farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmler ve s\u00f6zc\u00fckler i\u00e7eriyor. ATTAC’in (Finansal piyasalar ve kurumlar\u0131n demokratik kontrol\u00fc i\u00e7in uluslararas\u0131 hareket) \u00fcyelerinden Lecourieux saym\u0131\u015f: Anayasan\u0131n 202 sayfal\u0131k ana metninde „banka“ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ve t\u00fcrevleri 176 kere, „piyasa“ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc 88, „ticaret“ 38, „rekabet“ 29, „sermaye“ 23, „mal“ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ise 11 kere ge\u00e7iyor <\/strong>. Metnin i\u00e7eri\u011fini maddelerden al\u0131nt\u0131 yaparak tart\u0131\u015fan Bernard Cassen, Le Monde Diplomatique’teki yaz\u0131s\u0131nda, anayasan\u0131n IMF ve DT\u00d6 (D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc) dokumalar\u0131ndan kesilip yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hissi verdi\u011fini yaz\u0131yor. Bu piyasa at\u0131flar\u0131n\u0131n esas yer ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm „Birli\u011fin Politikalar\u0131 ve \u0130sleyi\u015fi“ basl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm. Bu b\u00f6l\u00fcm toplam 448 maddenin 322’sini i\u00e7eriyor. Bu b\u00f6l\u00fcm Fransa’da „Evet“ kampanyalar\u0131nda bilin\u00e7li bir \u015fekilde d\u0131\u015flanm\u0131\u015f, h\u00fck\u00fcmetler ve medya bundan hi\u00e7 s\u00f6z etmeme takti\u011fi geli\u015ftirmi\u015f. \u00d6rne\u011fin Avusturya’da da kendi anayasas\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen referandum yapmay\u0131 reddeden h\u00fck\u00fcmetin, vatanda\u015flar\u0131 „bilgilendirmek“ i\u00e7in postayla evlere yollad\u0131\u011f\u0131 anayasan\u0131n 56 sayfal\u0131k \u00f6zetinde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcme yer verilmemesi rastlant\u0131 de\u011fil. <\/p>\n

\n

2.1 Yeni liberalizmin ve sermayenin anayasas\u0131<\/strong><\/p>\n

\n

Yeni liberalizmi anayasala\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda „Hay\u0131r“ kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fctenlerin en \u00e7ok vurgulad\u0131\u011f\u0131 maddeleri Cassen anayasaya do\u011frudan referanslarla aktar\u0131yor: Daha birinci sayfada Birli\u011fin ama\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda “rekabet\u00e7i bir sosyal piyasa ekonomisi“ ve „serbest ve m\u00fcdahalesiz rekabet” vurgulan\u0131yor (Madde I-3). Yine birinci b\u00f6l\u00fcmde AB’nin “temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini” tan\u0131mlayan madde „insanlar\u0131n, hizmetlerin, mallar\u0131n ve sermayenin serbest dola\u015f\u0131m\u0131“ndan s\u00f6z ediyor (Madde I-4). Frans\u0131z solu bu madde de insanlar\u0131n, mallarla ayni d\u00fczleme indirgeniyor olmas\u0131na itiraz ediyor. „Birli\u011fin Temel Haklar Bildirgesi“ni i\u00e7eren ikinci b\u00f6l\u00fcmde ise „is hakki“ yerine „ise angaje olma hakki“ ifadesi yer aliyor (madde II-75). Sa\u011fl\u0131k hizmeti hakki, bu hizmetler sunuldu\u011fu takdirde„eri\u015fim hakki“na indirgeniyor (madde II-95).
Yasa metinlerine yabanc\u0131 insanlar i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6nemsizmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bu s\u00f6zc\u00fck oyunlar\u0131 asl\u0131nda \u00f6nemli farklar\u0131 ard\u0131nda bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. „Is hakki“ tan\u0131m\u0131 herkesin bir is sahibi olmas\u0131n\u0131 toplumsal sorumlulu\u011fun alan\u0131nda tan\u0131mlarken, „ise angaje olma“ veya „\u00e7al\u0131\u015fma hakki“ olarak \u00e7evrilebilecek yeni ifade, sadece \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen birine engel olunmamas\u0131n\u0131 yasayla garanti alt\u0131na al\u0131yor. Bu olduk\u00e7a tehlikeli bir de\u011fi\u015fiklik. \u00d6zellikle de daha sonra gelen ve „ise yerle\u015ftirme hizmetlerine eri\u015fim hakki“ni ifade eden madde II-89’la beraber ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda. ATAC-Fransa’n\u0131n ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Susan George’un ele\u015ftirisi s\u00f6yle: Bu tan\u0131m „ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015fma hakki de\u011fil, i\u015f arama hakk\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Is temel bir hak olarak ele al\u0131nm\u0131yor. Is hakki issizlik sigortas\u0131n\u0131n temelidir, dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7ok ciddi bir geri adim“ (Redpepper ile r\u00f6portaj , Haziran 2005). <\/strong><\/p>\n

\n

Madde II-96’da yine ba\u015fka bir tuzak ifadeye vurgu yap\u0131l\u0131yor: „Birlik genel iktisadi \u00e7\u0131kar\u0131 ilgilendiren hizmetlere eri\u015fim hakkini tan\u0131r ve buna sayg\u0131 duyar…“. Dolay\u0131s\u0131yla bu hizmetlerin var olaca\u011f\u0131na dair bir garanti yok. Dahas\u0131 artik „kamu hizmeti“ yerine „genel iktisadi \u00e7\u0131kar\u0131 ilgilendiren hizmetler“ s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131l\u0131yor <\/strong>. Sosyalist Parti i\u00e7indeki muhalif kanattan Jean-Luc Melechon bu maddeyi s\u00f6yle yorumluyor: „Sosyal hizmetler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, …(anayasa) onlar\u0131 ‚genel iktisadi \u00e7\u0131kar\u0131 ilgilendiren hizmetler’ olarak tan\u0131ml\u0131yor. Her alanda, yeni liberalizm d\u00fcne kadar bedava olan her \u015feyi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: posta hizmetleri, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k“ (Redpepper ile r\u00f6portaj <\/strong>, Mart 2005). Ve elbette „genel iktisadi \u00e7\u0131kar\u0131 ilgilendiren hizmetler“in arz\u0131 serbest ve m\u00fcdahalesiz rekabet kurallar\u0131na tabii (madde III-166). Akabinde madde III-167 rekabeti bozacak her t\u00fcrl\u00fc kamu s\u00fcbvansiyonunu hizmetler de d\u00e2hil her alanda yasakl\u0131yor. Kamu hizmetleri artik kendinde bir hedef de\u011fil, ama\u00e7 Avrupa ekonomisine katk\u0131da bulunmak
Kad\u0131nlar\u0131n kazan\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 Katolisizmin zaferini belgeledi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde de \u00e7ok tart\u0131\u015fma yaratan noktalar var. Susan George temel haklar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkedeki kazan\u0131mlar\u0131ndan s\u00f6z etmeksizin sadece „yasam hakki“nin ifade edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n bilin\u00e7li bir ihmal oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor: „Pek \u00e7ok kad\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, Portekiz ve \u0130rlanda d\u00e2hil kimi \u00fclkelerde k\u00fcrtaj ve kad\u0131nlar\u0131n kendi do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde kontrol hakki gibi haklar\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle bu \u015fekilde ifadelendirildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor„(Redpepper ile r\u00f6portaj, Haziran 2005).
Bunun da \u00f6tesinde „temel haklar“a y\u00f6nelik uygulamalar\u0131n alan\u0131 da b\u00f6l\u00fcm\u00fcn sonunda s\u0131n\u0131rlan\u0131yor: „Bu bildirge …. anayasan\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerinde tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan g\u00fc\u00e7leri ve g\u00f6revleri de\u011fi\u015ftirmez“ (madde 111-2)! Cassen bu bildirgenin „a\u00e7\u0131k\u00e7a toplumsal haklar\u0131 uluslararas\u0131 sermaye hareketlerinin ve serbest ticaretin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n boyunduru\u011fu alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131“ s\u00f6yl\u00fcyor.
Anayasa geni\u015fleme s\u00fcreci ac\u0131s\u0131ndan da yeni liberal projeyi yasala\u015ft\u0131r\u0131yor. „Serbest ve m\u00fcdahalesiz rekabeti“ dokunulmaz hale getiren anayasa iktisadi adaletsizli\u011fi ve e\u015fitsizlikleri azaltmak hedefiyle AB \u00e7ap\u0131nda yasa ve d\u00fczenlemeler geli\u015ftirmeyi de, olan yasalar aras\u0131nda e\u015fitlik\u00e7i y\u00f6nde bir uyumla\u015ft\u0131rmaya gitmeyi de imk\u00e2ns\u0131z k\u0131l\u0131yor. Frans\u0131z akademisyen Samary’ye g\u00f6re anayasa “e\u015fit olmayan unsurlar\u0131n, madde III-167’de belirtilen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, devlet deste\u011fi olmaks\u0131z\u0131n piyasada rekabet edece\u011fi bir b\u00fcy\u00fck serbest piyasan\u0131n egemenli\u011fini” tan\u0131ml\u0131yor <\/strong>. Anayasaya g\u00f6re “yasam standartlar\u0131n\u0131n anormal d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu b\u00f6lgelerde iktisadi kalk\u0131nmay\u0131 desteklemek amac\u0131yla yardim i\u00e7 piyasayla tutarl\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir,“ ama Samary ekliyor: “Bu zorunlu de\u011fil ve hi\u00e7 bir k\u0131stas yok. Dahas\u0131 madde III-168 komisyona bir \u00fcye \u00fclkenin verdi\u011fi yard\u0131m\u0131n i\u00e7 piyasa ile tutars\u0131z oldu\u011funa karar verme yetkisini veriyor.” Bu yakla\u015f\u0131m, tam tersine h\u00fck\u00fcmetlerin sosyal politika alan\u0131nda elini ba\u011flayan b\u00fct\u00e7e ve bor\u00e7 k\u0131s\u0131tlar\u0131 tan\u0131mlayan kriterlere benzer s\u00f6zde istikrar kriterlerini kutsuyor.<\/p>\n

\n

2.2 “Ayd\u0131nlanm\u0131\u015f veya toleransl\u0131 bir despotizm”in anayasas\u0131<\/strong><\/p>\n

\n

Karar alma s\u00fcrecinde de “hay\u0131r” kampanyas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctenler tehlikeli unsurlara de\u011finiyor. “Evet” kampanyas\u0131n\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 Nice Antla\u015fmas\u0131’nda Fransa ve Polonya gibi b\u00fcy\u00fck \u00fclkelerin temsilcilerine n\u00fcfuslar\u0131yla ili\u015fkisiz bir a\u011f\u0131rl\u0131k veren maddelerin kalkmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, s\u00f6z\u00fc \u00e7ok edilmeyen maddeler de var. Malewski anayasan\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki “Birli\u011fin Kurumlar\u0131 ve Organlar\u0131” ve birlik yetkisinin kullan\u0131m\u0131 ile ilgili alt b\u00f6l\u00fcmlere referansla, birli\u011fin tek se\u00e7ilmi\u015f organ\u0131 olan Avrupa Parlamentosu’nun yine tam yasama yetkisine sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor <\/strong>. Malewski’ye g\u00f6re AB hep burjuva demokrasisinin kurucu ilkesi olan yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesine ayk\u0131r\u0131 islemi\u015fti, simdi bu anayasa haline getirilmek isteniyor. “Avrupa Parlamentosu Avrupa yasalar\u0131n\u0131 benimseyebilir, ama bunu sadece Avrupa Bakanlar Konseyi ile birlikte yapabilir; ba\u015fka bir deyi\u015fle vetosunu kullanabilir. Yasamaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck etme hakki dahi yok. Yasalar\u0131 bloke edebilmesine ra\u011fmen, onlar\u0131 \u00f6neremez. \u0130nisiyatif do\u011frudan se\u00e7ilmemi\u015f organlara b\u0131rak\u0131lmaya devam ediliyor: Avrupa Konseyi’nin tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ‘oryantasyonlar’ ve ‘genel siyasi \u00f6ncelikler’ \u00e7er\u00e7evesinde Komisyon (devlet veya h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanlar\u0131ndan olu\u015fan komisyon), ve Konsey.” Malewski bu anayasan\u0131n “temsili demokrasini risklerinden ka\u00e7abilecek bir uluslar \u00fcst\u00fc aparat” ve “ayd\u0131nlanm\u0131\u015f veya toleransl\u0131 bir despotizm” tesis etmeyi hedefledi\u011fini yaz\u0131yor. Hollanda’daki “Anayasaya Hay\u0131r Komitesi” sekreteri Wesselius Ye\u015fillerin i\u015faret etti\u011fi k\u0131smi \u015feffafla\u015fmaya ra\u011fmen bu anayasaya g\u00f6re de kararlar\u0131n komitelerde al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 ve bug\u00fcn var olan binlerce farkl\u0131 komitenin yine \u015fimdiki kadar denetime kapal\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor <\/strong>.<\/p>\n

\n

2.3 Silah sanayinin anayasas\u0131<\/strong><\/p>\n

\n

Alternatif bir Avrupa vurgusuyla soldan “hay\u0131r” kampanyas\u0131 y\u00fcr\u00fctenlerin dikkat \u00e7ekti\u011fi ba\u015fka \u00e7ok temel bir nokta da askerile\u015fme. Madde I-41-3’e g\u00f6re “\u00dcye devletler artan oranda askeri kapasitelerini artt\u0131rmay\u0131 \u00fczerine alacakt\u0131r. … savunma sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn end\u00fcstriyel ve teknolojik temelini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in … savunma kapasitesi geli\u015ftirme, ara\u015ft\u0131rma, iktisap ve silahlanma alan\u0131nda bir Ajans (Avrupa Savunma Ajans\u0131) kurulacakt\u0131r.” Malewski bu maddenin Avrupa silah tekellerinin yeniden yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 finanse etme ve ABD’yle rekabet edebilecek hale gelme hedefini anayasaya ge\u00e7irdi\u011fini ifade ediyor <\/strong>. “Dayan\u0131\u015fma \u015fart\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 I-43 maddesi ise Birli\u011fe su yetkileri veriyor: “Birlik, \u00fcye devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilindeki ter\u00f6rist tehdidi engellemek; demokratik kurumlar\u0131 ve sivil halk\u0131 herhangi bir ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131dan korumak; bir \u00fcye devlete kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde, bir ter\u00f6rist sald\u0131r\u0131 durumunda, siyasi otoritelerinin talebi \u00fczerine destek olmak i\u00e7in \u00fcye devletlerce sa\u011flanan askeri kaynaklar dahil, tasarrufundaki b\u00fct\u00fcn ara\u00e7lar\u0131 harekete ge\u00e7irecektir.” Malewski “ter\u00f6rist teriminin geleneksel olarak son zamanlarda \u00e7ok geni\u015f kapsaml\u0131 tan\u0131mlanmas\u0131 nedeniyle, anayasan\u0131n bu maddesinin bir Avrupa sivil savas\u0131na y\u00f6nelme yetkisi verecek \u015fekilde yorumlanabilece\u011fi”ni ifade ediyor <\/strong>. <\/p>\n

\n

3 Hay\u0131r’\u0131n s\u0131n\u0131fsal ve siyasi anatomisi<\/strong><\/p>\n

Hay\u0131r, oyu her \u015feyden \u00f6nce yeni liberalizme ve onun sonu\u00e7lar\u0131na bir tepki. Bu ilk de de\u011fil. Danimarka 2002’de Maastricht Antla\u015fmas\u0131n\u0131, \u0130rlanda da 2001’de Nice Antla\u015fmas\u0131n\u0131 reddetmi\u015f ve bir s\u00fcre sonra tekrar oylamalar\u0131 talep edilmi\u015fti. \u0130sve\u00e7’te de 2003’te referandumda Avro b\u00f6lgesine giri\u015f karar\u0131na kar\u015f\u0131 c\u0131kt\u0131. Frans\u0131zlar ise zaman\u0131nda Maastricht Antla\u015fmas\u0131n\u0131 k\u0131l pay\u0131 onaylam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda \u015fimdiki ayr\u0131m 1992 Maastricht Antla\u015fmas\u0131 oylamas\u0131ndaki ayr\u0131mdan \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil: Le Monde Diplomatique o zaman i\u00e7in de oylar\u0131n „zengin ve yoksul“ olmak \u00fczere „iki farkl\u0131 Fransa“ aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden s\u00f6z ediyor <\/strong>.
Secim sonu\u00e7lar\u0131ndan sonra hem ulusal hem uluslararas\u0131 medya adeta „hay\u0131r“cilari karalarcas\u0131na, Fransa’da Le Pen ve Villiers, Hollanda’da Wilders gibi a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 liderleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karsa da, oylar\u0131n siyasi ve sosyolojik ayr\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 noktalara i\u015faret ediyor. hay\u0131r kampanyas\u0131nda aktif yer alan Smith’den aktar\u0131yoruz <\/strong>: „Fransa’da mavi yakal\u0131 is\u00e7ilerin %81’i, beyaz yakal\u0131 is\u00e7ilerin %60’i, „ara mesleklerin“ %56’si, issizlerin %79’u „hay\u0131r“ dedi… “hay\u0131r” orani18-34 yas grubunda %59, 35-49 yas grubunda %65 iken, „evet“ sadece 65 yas \u00fcst\u00fc grupta \u00e7o\u011funluk sahibiydi… Siyasi olarak ise sol se\u00e7menin %67’si „hay\u0131r“ dedi – Kom\u00fcnist Partinin ve devrimci solun tamam\u0131, ama ayni zamanda Sosyalist parti se\u00e7menlerinin %59’u ve Ye\u015fil se\u00e7menlerin %64’\u00fc. Siyasi e\u011filim belirtmeyen se\u00e7menlerin ise %61’i „hay\u0131r“ dedi. .. E\u011fer a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n se\u00e7menin %15’i oldu\u011funu bir kenara koyarsak, bu demektir ki “hay\u0131r”\u0131n di\u011fer %40’i solu destekleyenlerden ve tarafs\u0131zlardan geldi. Anket sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re “hay\u0131r deyenler” neden olarak Fransa’daki ekonomik ve sosyal durumu, \u00f6zellikle de issizlik ve antla\u015fman\u0131n fazla liberal karakterini g\u00f6sterdi. …Dolay\u0131s\u0131yla, “hay\u0131r” diyenler \u015fovenist, Avrupa kar\u015f\u0131t\u0131 vs. olduklar\u0131 i\u00e7in “hay\u0131r” demediler. Yeni liberalizme ve onun Fransa ve Avrupa’daki tahripk\u00e2r etkilerine kars\u0131 oy kulland\u0131lar.“ Fransa’da soldan hay\u0131r kampanyas\u0131n\u0131n bile\u015fenlerini Sabado \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor <\/strong>: “…toplumsal ve siyasal solun birle\u015fik bir cephede hareketlenmesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc: Fransa Kom\u00fcnist Partisi, Devrimci Kom\u00fcnist Birlik, Sosyalistler ve Ye\u015filler aras\u0131ndaki muhalifler (bu iki parti merkezi olarak “evet” kampanyas\u0131 yapm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen), \u0130s\u00e7i M\u00fccadelesi (bu her ne kadar ortak kampanya yapmay\u0131 reddetmi\u015f olsa da), ve en \u00f6nemlisi binlerce sendikac\u0131, aktivist, partisiz solcu ki\u015filer…” Bu s\u00fcre\u00e7te Fransa’daki ATTAC’in ve yeni liberalizm kar\u015f\u0131t\u0131 bir t\u00fcr think thank olan Fondation Copernic’in \u00e7ok belirleyici oldu\u011fu belirtiliyor <\/strong>. Sendikalar\u0131n militanla\u015fan m\u00fccadelesi, Mart ay\u0131nda kamu ve \u00f6zel kesimde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fccretler, is g\u00fcvencesi, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in ve \u00f6zellikle de 35 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma haftas\u0131n\u0131 suland\u0131rmak isteyen liberal sald\u0131r\u0131lara kars\u0131 bir g\u00fcnl\u00fck genel grevi ve \u015eubat’tan beri e\u011fitimdeki liberal reformlara kars\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde y\u00fckselen \u00f6\u011frenci hareketi belirleyici dinamikler olarak belirtiliyor <\/strong>. 1995’teki b\u00fcy\u00fck yeni liberalizm kar\u015f\u0131t\u0131 ayaklanmalar, 2003’teki emeklilik reformuna kars\u0131 kitlesel eylemlerden bu yana ya\u015fanan k\u0131smi yenilgilerden sonra, sendikal hareket i\u00e7in de yeni bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131ndan s\u00f6z ediliyor. Simdi umutlar sol g\u00fc\u00e7lerin bu birli\u011finin devam\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.
Fransa’daki sonu\u00e7lar\u0131n g\u00f6rkeminden sonra Hollanda’da oylar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 medyada iyice ge\u00e7i\u015ftirildi. “Anayasaya Hay\u0131r Komitesi” ba\u015fkan\u0131 Willem Bos aktar\u0131yor <\/strong>: „Geliri d\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e ‚hay\u0131r’ oyu verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131yor. Medyan gelir ve a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndaki se\u00e7menin \u00fc\u00e7te ikisi „hay\u0131r“ dedi. …Bir mahalle ne kadar yoksulsa, o kadar \u00e7ok insan ‚hay\u0131r’ oyu kulland\u0131“ Siyasi da\u011f\u0131l\u0131m ac\u0131s\u0131ndansa “evet” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapan sosyal demokrat Emek Partisi se\u00e7menlerinin %55’i, Ye\u015fil Sol partinin se\u00e7menlerinin %48’i, AB taraftar\u0131 liberal D66 partisinin se\u00e7menlerinin %45’i, iktidardaki H\u0131ristiyan Demokratlar\u0131n ise %20’si, sa\u011f liberal VVD’ nin %40’i anayasaya kars\u0131 oy kulland\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n ve k\u00fc\u00e7\u00fck Ortodoks Protestan partilerin kars\u0131s\u0131nda, hay\u0131r cephesinde soldan \u00e7e\u015fitli sol gruplar\u0131n ve bireylerin birlikteli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan „Anayasaya Hay\u0131r Komitesi“ ve Sosyalist Parti (SP) de yer ald\u0131 <\/strong>. Hollanda’da sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin ise Fransa’dan farkl\u0131 olarak a\u011f\u0131rl\u0131kla „evet“ kamp\u0131nda yer alm\u0131\u015f olmas\u0131, kendi tabanlar\u0131yla aralar\u0131ndaki a\u00e7\u0131\u011fa i\u015faret ediyor. Bos b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7te Wilders’in anti-T\u00fcrk, anti-M\u00fcsl\u00fcman kampanyas\u0131n\u0131n egemen bir rol oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun sadece su andaki sekliyle var olan Avrupa’ya kars\u0131 bir kampanya oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde geni\u015f bir mutabakat oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Asl\u0131nda hemen referandum sonras\u0131, anket sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7: Bug\u00fcn secim olsa SP’ nin sandalye say\u0131s\u0131 13’ten 21’e \u00e7\u0131k\u0131yor. Wilders’in a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f partisi ise bir koltuk kaybediyor.
Anayasaya “evet” deyen kampta ise uluslararas\u0131 kurumsal d\u00fczeyde Avrupa komisyonunun yani s\u0131ra, Avrupa Sanayii ve \u0130\u015fveren Konfederasyonlar\u0131 Birli\u011fi yer al\u0131yor <\/strong>. Avrupa Sendika Konfederasyonu’nun (ETUC) \u00f6nderlik kadrolar\u0131nda oturan sendika b\u00fcrokrasileri de imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 anayasan\u0131n kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 savunmaya adad\u0131lar <\/strong>. Ama anayasay\u0131 kendi gerek\u00e7eleriyle savunan Tony Blair, anayasan\u0131n dereg\u00fclasyon, esneklik ve piyasa rekabetini geli\u015ftirici bir \u00e7er\u00e7eve sundu\u011funu savundu\u011funda dedikleri kula\u011fa daha inand\u0131r\u0131c\u0131 geliyor <\/strong>. Bu durumda Fransa’da oldu\u011fu gibi yerel bazda sendikalar ETUC b\u00fcrokrasisinden kopuyor. Avrupa’n\u0131n partilerinin \u00e7o\u011funlu\u011fu (H\u0131ristiyan Demokratlar, Liberaller, Sosyalistler-Sosyal Demokratlar ve hatta Ye\u015filler) anayasay\u0131 destekledi. Referandum yapan \u00fclkelerdeki oylar\u0131n anatomisi g\u00f6steriyor ki, Avrupa’n\u0131n siyasi ve sendikal yap\u0131lar\u0131yla tabanlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir temsil krizi var <\/strong>.
Bu temsil krizi ve sendikalardan toplumsal hareketlere kadar tabanda olu\u015fan i\u015fbirli\u011fi, radikal partiler aras\u0131 etkile\u015fim ve sonunda gelen zafer ger\u00e7ek bir dinamik ve hareketlilik yaratt\u0131. \u00d6rg\u00fctl\u00fc kesimler bunu yeni beklentilere ve olanaklara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in harekete ge\u00e7mi\u015f durumda. Fransa’da Devrimci Kom\u00fcnist Birlik (LCR) kars\u0131 kampanya s\u0131ras\u0131nda \u00fclke \u00e7ap\u0131nda olu\u015fan ve aktif \u00e7al\u0131\u015fma yapan 1000’e yakin yerel komitenin devam etmesini ve ortak bir ulusal toplant\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Ayr\u0131ca Avrupa d\u00fczleminde de sadece anayasay\u0131 reddeden savunmac\u0131 bir \u00e7izgiyle yetinmemeyi, fakat onu haz\u0131rlayan anti-demokratik yoldan da ayr\u0131larak, \u00f6ncelikle b\u00fct\u00fcn Avrupa’da yeni \u00f6neriler \u015fekillendirmek i\u00e7in vatanda\u015flar\u0131n kurucu meclisler se\u00e7mesini \u00f6nerdi. LCR’in Avrupa soluna \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 da y\u00f6neli\u015fi tart\u0131\u015fmak i\u00e7in acil bir Avrupa Sosyal Forumu.<\/p>\n

\n

4 Yeni liberalizme emek\u00e7iler neden kars\u0131? <\/strong><\/p>\n

\n

Emek\u00e7ilerin endi\u015fesi \u00e7ok elle tutulur gerek\u00e7elere dayan\u0131yor: \u0130ssizlik, artan k\u00fcresel rekabetin ve fabrikalar\u0131n ucuz emek ve d\u00fc\u015f\u00fck vergi cenneti ba\u015fka \u00fclkelere gitmesinin \u00fccretler \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 bask\u0131, \u00f6zelle\u015ftirme ve sosyal g\u00fcvenlik reformu planlar\u0131n\u0131n sosyal hizmetler, emeklilik ve g\u00fcvence ac\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 endi\u015feler. Ne eski haliyle AB, ne de daha fazla geni\u015fleme beraberinde hi\u00e7 de iddia edildi\u011fi gibi refah art\u0131s\u0131 getirmedi. S\u00f6zde \u0130stikrar ve B\u00fcy\u00fcme Pakt\u0131 ile h\u00fck\u00fcmetlerin ekonomideki rol\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlayan ve her \u015feyi piyasan\u0131n k\u0131r\u0131lgan kar g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn insaf\u0131na terk eden b\u00fct\u00e7e ve bor\u00e7 k\u0131s\u0131tlamalar\u0131, enflasyon d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir hedef g\u00fctmeyen s\u00f6zde ba\u011f\u0131ms\u0131z, ama piyasalara ba\u011f\u0131ml\u0131 merkez bankas\u0131 b\u00fcy\u00fcmenin duraklad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok AB ekonomisine \u00e7are \u00fcretmekten \u00e7ok uzak.
K\u00fcresel yeni liberal kapitalizm d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret, d\u00fc\u015f\u00fck talep, d\u00fc\u015f\u00fck yat\u0131r\u0131m, d\u00fc\u015f\u00fck istihdama dayal\u0131 bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc yaratt\u0131. Bu k\u0131r\u0131lgan ortamda artik karlar maddi yat\u0131r\u0131mlardan \u00e7ok, hareket imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n daha geni\u015f oldu\u011fu finansal yat\u0131r\u0131mlara y\u00f6neliyor. Ama fiziki yat\u0131r\u0131mlardaki gerileme ve finansalla\u015fma b\u00fcy\u00fcmeyi azaltt\u0131\u011f\u0131 oranda, istihdam\u0131 da azalt\u0131yor. D\u00fcnya’da sadece geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde de\u011fil, geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde de b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131 1980’lerde 1970’lerden daha d\u00fc\u015f\u00fck. Fransa’da kar gelirlerinin milli gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay 1980’de %28 iken, 2000’de %39’a, Almanya’da %30’dan %35’e, ABD’de ise %31’den %34’e c\u0131km\u0131\u015f. Bu s\u00fcre\u00e7te yat\u0131r\u0131mlar\u0131n milli gelire oran\u0131 ise Fransa’da %24’ten % 20’ye, Almanya’da %25’den %22’ye gerilemi\u015f, ABD’de de %20 d\u00fczeyinde duraklam\u0131\u015f. Artan finansalla\u015fmayla gelen k\u0131r\u0131lganl\u0131k da bu durumu k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor. \u00d6te yandan, istihdam azal\u0131\u015f\u0131 \u00fccretler \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 bir kez daha artt\u0131r\u0131yor ve talep yetersizli\u011fini i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamaz hale getiriyor. Artik sermaye kendi \u00fcretti\u011fini alamayan d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli is\u00e7ilerin \u00fcrettiklerini satmak i\u00e7in s\u00fcrekli yeni k\u00fcresel pazarlar ve yeni d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli \u00fcretim cennetleri aramak zorunda. Bu hem \u00fcretim d\u00f6ng\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131r\u0131lgan bir sistem, hem de toplumsal olarak me\u015fruiyet krizlerine gebe. Bug\u00fcn \u00f6rne\u011fin bir Slovak is\u00e7inin bir araba alabilmek i\u00e7in 55 ay \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 laz\u0131m, Frans\u0131z is\u00e7inin ise 12 ay <\/strong>. Dahas\u0131 sermayenin hareketlili\u011fi Frans\u0131z is\u00e7iyi s\u00fcrekli Slovak is\u00e7iye daha yakin ko\u015fullar\u0131 kabul etmeye zorluyor.
Fransa’da issizlik %10’a ula\u015ft\u0131, Almanya’da da durum farkl\u0131 de\u011fil. Avrupa’daki y\u00fcksek issizlik oranlar\u0131n\u0131n sorumlusu olarak sa\u011fc\u0131 liberal iktisat\u00e7\u0131lar g\u00fc\u00e7l\u00fc sendikalar\u0131, issizlik sigortas\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma yasas\u0131n\u0131, kat\u0131l\u0131klar\u0131, y\u00fcksek vergi oranlar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyorlar. Oysa bu oranlar bug\u00fcn 1960’lardakinden daha farkl\u0131 de\u011fil veya daha \u00e7ok emek aleyhine de\u011fi\u015fmi\u015f durumda. O halde issizlikteki art\u0131\u015f\u0131n kayna\u011f\u0131 bu de\u011fi\u015fkenler olamaz. Radikal iktisat\u00e7\u0131lar, karlardaki art\u0131\u015fa ra\u011fmen Avrupa’da issizli\u011fin art\u0131\u015f\u0131n\u0131 yat\u0131r\u0131mlardaki duraklamaya, finansalla\u015fmaya ve d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlere dayal\u0131 k\u00fcresel liberalizmin k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne ba\u011fl\u0131yor .
„Br\u00fcksel Konsens\u00fcs\u00fc“ piyasalar\u0131n daha etkin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan s\u00f6z ediyor. The Guardian yazar\u0131 Larry Eliot’un ifadesiyle b\u00fcrokratlar bir „isletme dan\u0131\u015fmanl\u0131k firmas\u0131“nin dilini kullan\u0131yorlar: „Avrupa elitinin kitlesel issizlik kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u00f6nerisi insanlar\u0131n daha uzun s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, daha az c\u00f6mert \u00fccretleri kabul etmeleri„(Guardian Weekly, Haziran 10-16, 2005). Bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bat\u0131da \u00fccretler, issizlik ve gelecek g\u00fcvencesi ac\u0131s\u0131ndan yaratt\u0131\u011f\u0131 endi\u015feler yeni liberalizme y\u00f6nelik tepkileri peki\u015ftiriyor. Do\u011fu Avrupa’da da durum farkl\u0131 de\u011fil tabii. Son Eurobarometre anketi sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re “AB’ye kat\u0131lmak fayda getirdi mi?” sorusuna “evet” cevabi verenlerin oran\u0131 \u00c7ek Cumhuriyeti’nde %42, Macaristan’da %48, Polonya’da %55 <\/strong>. AB se\u00e7imlerinde ortalama katilim oran\u0131n\u0131n %30 oldu\u011fu Do\u011fu Avrupa’da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem kay\u0131ts\u0131zl\u0131k \u00f6fkeye d\u00f6n\u00fc\u015febilir.
Fransa’da iktidar 35 saatlik is haftas\u0131na sald\u0131rmaya, \u00f6zellikle hizmet sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn Amerika’daki gibi rekabete a\u00e7\u0131lmas\u0131 sonucu \u00fc\u00e7 milyondan fazla yeni is yarat\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemeye devam ededursun, Fransa’da oldu\u011fu gibi do\u011fuda da insanlar k\u00f6le eme\u011fine dayal\u0131 bu s\u00fcpermarket kapitalizminin yaratt\u0131\u011f\u0131 mutsuzlu\u011fa isyan ediyor. Polonya’da \u00f6nce kasiyer sonra da market m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00fcpermarket zincirini, is\u00e7ilere fazla mesai \u00f6denmesini istedi\u011fi i\u00e7in isten at\u0131ld\u0131ktan sonra dava ederek, \u00f6denmeyen fazla mesai \u00fccretlerini almay\u0131 ba\u015faran, dahas\u0131 bu t\u00fcr davalar\u0131 desteklemek \u00fczere bir dernek kuran Bozena Lopacka simdi Polonya’da yeni Walesa olarak an\u0131l\u0131yor <\/strong>. Derne\u011fe destek veren is hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131n daha fazla esneklik i\u00e7in sermaye \u00f6rg\u00fctlerine dan\u0131\u015fmanl\u0131k etmek yerine, i\u015f\u00e7i haklar\u0131n\u0131n ihlallerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etti\u011fini g\u00f6rmek umut verici. Bu kaderi payla\u015fmak istemeyen Frans\u0131zlar do\u011fru i\u00e7g\u00fcd\u00fclerle direniyor. Pazar g\u00fcn\u00fc al\u0131\u015f veri\u015f yapmak yerine, kendisiyle benzer \u00fccreti alan s\u00fcpermarketteki kasiyerle ayni g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn alt\u0131nda ayni k\u0131rlarda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapabiliyor olmak \u00e7ok daha insani bir hayat. ABD’nin d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlere, k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na, g\u00fcvencesizli\u011fe, biriken bireysel bor\u00e7lara dayal\u0131 ekonomisi Amerikan r\u00fcyas\u0131n\u0131n hem insani hem de iktisadi olarak k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ama AB sermayesi de k\u00fcresel rekabetin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda kendi devletini tarihe g\u00f6mmek i\u00e7in sava\u015f\u0131yor. Artik kapitalizm i\u00e7inde emek\u00e7iler i\u00e7in yeni bir r\u00fcya yok. Fransa’daki i\u015f\u00e7iler Polonya’daki i\u015f\u00e7ilerle beraber m\u00fccadele etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulacaklar.
Besinci b\u00f6l\u00fcmde bu noktaya tekrar geri d\u00f6nece\u011fiz.<\/p>\n

\n

4.1 Bolkestein Hizmetler Direktifi: \u0130\u015f\u00e7i haklar\u0131na ba\u015fka bir yeni liberal sald\u0131r\u0131<\/strong>
Bu s\u00fcre\u00e7te anayasaya paralel olarak tart\u0131\u015f\u0131lan, hay\u0131r oylar\u0131n\u0131 te\u015fvik eden ve b\u00fct\u00fcn AB \u00e7ap\u0131nda sendikalar\u0131n b\u00fcy\u00fck direnciyle kars\u0131la\u015fan ba\u015fka bir yeni liberal yasala\u015ft\u0131rma cabas\u0131 da komisyonun \u0130\u00e7 Piyasada Hizmetler \u00fczerine Direktifi oldu. Adini \u00f6neri sahibi olan aslen Hollandal\u0131 eski Avrupa komiserlerinden Bolkestein’dan alan tasar\u0131 hizmetler alan\u0131nda da t\u0131pk\u0131 mal ticaretinde oldu\u011fu gibi tek bir AB pazar\u0131 olu\u015fturmay\u0131 hedefliyor. Temel prensibi su: AB’de bir \u00fclkede hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren bir firma, bu \u00fclkenin kurallar\u0131 temelinde ba\u015fka bir AB \u00fclkesinde de hizmet sunabilmeli. Basta g\u00fcmr\u00fck birli\u011fi kavram\u0131n\u0131n basit bir geni\u015flemesi gibi g\u00f6r\u00fcnen bu “orijin \u00fclke” prensibi geli\u015fmi\u015f \u00e7al\u0131\u015fma yasalar\u0131na sahip \u00fclkelerdeki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 tehdit ediyor. Young asl\u0131nda bu mekanizman\u0131n daha direktif yasala\u015fmadan bile nas\u0131l isledi\u011fine dair g\u00fczel bir \u00f6rnek veriyor <\/strong>: \u0130rlanda Feribotlar\u0131nda sendikal\u0131 \u0130rlanda i\u015f\u00e7ileri yerine, ta\u015feron bir \u015firket arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kiralanan d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli Do\u011fu Avrupal\u0131 i\u015f\u00e7iler. Ba\u015fka bir \u00f6rnek de \u0130sve\u00e7’ten: Aral\u0131k 2004’te bir Latviya firmas\u0131 Stockholm’de bir okul yapmak \u00fczere kamu ihalesini kazanm\u0131\u015f ve kendi i\u015f\u00e7ilerini getirip, yerel \u00e7al\u0131\u015fma yasas\u0131n\u0131 hi\u00e7e saym\u0131\u015f <\/strong>. Hizmet girdilerinin maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek isteyen zengin \u00fclkelerdeki firmalar i\u00e7in de, d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle ve k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilen \u00fclkelerdeki firmalar da bu direktifi pek istese de, sendikalar\u0131n protestolar\u0131n\u0131n ve Fransa referandumunun bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda Mart’taki Avrupa Konseyi toplant\u0131s\u0131nda direktif bir s\u00fcreli\u011fine rafa kald\u0131r\u0131ld\u0131. Economist bunu di\u011fer \u00fclke y\u00f6neticilerinden Chirac’a kar\u015f\u0131 bir jest olarak yorumlam\u0131\u015ft\u0131 (Economist, 26 Mart, 2005), ama jest ise yaramad\u0131 do\u011frusu. Anayasa referandum s\u00fcrecinin kendisi dahi asl\u0131nda yeni liberal geli\u015fmeleri AB \u00e7ap\u0131nda bir an i\u00e7in de olsa duraklatmay\u0131 basard\u0131.
Buna kar\u015f\u0131 LCR’in gecen ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde %5’e yakin oy alan aday\u0131 gen\u00e7 postac\u0131 Olivier Besancenot Nisan ay\u0131ndaki kitlesel bir toplant\u0131daki konu\u015fmas\u0131nda s\u00f6yle diyor:„Biz her \u00fclkenin yasas\u0131ndaki en iyi unsurlar\u0131 almak istiyoruz ki herkes bundan yararlans\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc tek payla\u015fmam\u0131z gereken \u015feyin yoksulluk olmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7 bir neden yok. Bizim projemiz kelime kelime Bolkestein’in \u00f6nerdi\u011finin tam tersi. Elektrik \u015firketi Bolkestein’in elektri\u011fini kesmi\u015f, \u00e7ok da iyi etmi\u015f. Umar\u0131m posta \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da yak\u0131nda posta kutusuyla ilgilenirler.” <\/strong><\/p>\n

\n

4.2 AB geni\u015flemesi, yeni liberalizm ve sol cevap<\/strong><\/p>\n

\n

Avrupa’n\u0131n do\u011fuya do\u011fru geni\u015flemesi \u00fccretler ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan “dibe do\u011fru yar\u0131\u015f” seklinde ya\u015fanan k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fti. AB’nin mevcut geni\u015flemesi 1980lerde \u0130spanya, Portekiz ve Yunanistan’a do\u011fru g\u00fcney geni\u015flemesinin aksine, sermayenin yeni liberal ata\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Do\u011fu Avrupa bu s\u00fcre\u00e7te kendisini sosyal damping ve vergi dampingine dayal\u0131 bir „fiyat k\u0131r\u0131c\u0131“ pozisyonunda buldu. Bu \u00fclkelerin geli\u015fmelerine y\u00f6nelik AB \u00e7ap\u0131nda yeterli finansal destek verilmemesinin ve uyumun piyasaya terk edilmesinin do\u011fal sonucu oldu. G\u00fcney geni\u015flemesinde harekete ge\u00e7irilen fonlar artik yok. Fonlar\u0131n miktar\u0131 azal\u0131rken, bunlardan yararlanmas\u0131 gereken \u00fclke ve insan \u015fayisi art\u0131yor. 1987’den 1992’ye kadar iki kat artm\u0131\u015f olan uyum deste\u011fi fonlar\u0131, simdi 2000-06 d\u00f6nemindeki AB GSMH’sinin %1.24’\u00fc d\u00fczeyindeki b\u00fct\u00e7e bile 2007-13 i\u00e7in %1’le s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131l\u0131yor <\/strong>.
Bu durumda eski ve yeni \u00fcye \u00fclkelerin sermayelerinin tercihleri hangi \u00fclkenin ne kadar yat\u0131r\u0131m \u00e7ekece\u011fini belirliyor. Do\u011fudaki d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler, daha uzun \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcreleri ve daha \u00f6rg\u00fcts\u00fcz i\u015f\u00e7iler sermayenin karar\u0131n\u0131 belirliyor. 2000-1 d\u00f6neminde imalat sanayinde ortalama ayl\u0131k br\u00fct \u00fccret do\u011fuda yakla\u015f\u0131k 394 Avro iken, bat\u0131da 1930 Avro <\/strong>. Ortalama haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi do\u011fuda 43 saat, bat\u0131da 37,7 saat. Sendikala\u015fma oran\u0131 do\u011fuda \u00f6zelle\u015ftirmelerle beraber 2000’de %26’ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Bat\u0131da da bu oranlar d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bile olsa, d\u00fc\u015f\u00fc\u015f \u00e7ok daha az ve 2000 itibariyle %48 d\u00fczeyinde. Toplu s\u00f6zle\u015fme kapsama oran\u0131, pazarl\u0131\u011f\u0131n sekt\u00f6r de\u011fil firma d\u00fczeyinde yap\u0131l\u0131yor olmas\u0131, grevde gecen g\u00fcn \u015fayisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da durum b\u00f6yle.
Dahas\u0131 simdi bir de vergi indirim sava\u015flar\u0131 s\u00f6z konusu. Yeni \u00fcye \u00fclkelerden Balt\u0131k \u00fcyeleri daha 1994’ten itibaren ki\u015fisel gelir vergisinde ve kurumlar vergisinde tek ve \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck (Estonya’da %26, Latviya %25, Litvanya %33) bir oranda vergi alma politikas\u0131n\u0131 benimasmi\u015fti. 2004 y\u0131l\u0131nda yeni birlik \u00fcyelerinden Slovakya %19’luk oranla bu yar\u0131\u015fa katildi. Birlik d\u0131\u015f\u0131nda Rusya, Romanya, Ukrayna, G\u00fcrcistan ve S\u0131rbistan’da 2001-2005 d\u00f6neminde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren %12-16 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen daha da d\u00fc\u015f\u00fck oranlar da mevcut (Economist, 16 Nisan 2005). Slovakya, Polonya, Macaristan veya \u00c7ek Cumhuriyeti’nden birinde bir fabrika kurmak isteyen Hyundai’nin karar\u0131nda vergi oranlar\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol, Polonya’n\u0131n merkez sa\u011f muhalefet partisinin de %15’lik vergi oran\u0131n\u0131 \u00f6nermesine yol a\u00e7t\u0131 <\/strong>. Bunun sinir komsusu Slovakya i\u00e7in iyi haber olmad\u0131\u011f\u0131 kesin. Dahas\u0131 vergilerdeki bu d\u00fczenlemeler b\u00fct\u00fcn AB \u00fclkelerini tehdit alt\u0131nda b\u0131rak\u0131yor.
Economist’e g\u00f6re (30 Nisan, 2005) geni\u015fleme AB’nin en ba\u015far\u0131l\u0131 politikas\u0131 oldu. Yeni \u00fcyeler k\u0131taya ekonomik dinamizm getirdi ve AB s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bar\u0131\u015f ve refah\u0131n artmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Economist \u00fcyeli\u011fi yakin veya uzak gelecekte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Balkan \u00fclkeleri ve T\u00fcrkiye i\u00e7in de ayni \u015feyin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fini s\u00f6ylerken benzer, hatta daha da k\u00f6t\u00fc \u00fccret ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na g\u00f6nderme yap\u0131yor olmal\u0131.
Ama sermayenin emek\u00e7ileri birbirine rakip yapma stratejisi sadece eski ve yeni Avrupa aras\u0131nda de\u011fil. Macaristan otomotiv ve elektronik sekt\u00f6r\u00fcnde iki yabanc\u0131 firmay\u0131 Romanya’ya ve \u00c7in’e kapt\u0131rd\u0131 <\/strong>. \u00c7in’de \u00fccretler Almanya’n\u0131n %5’i d\u00fczeyinde. Bu fark art\u0131k pazarl\u0131k i\u00e7in bile alan b\u0131rakm\u0131yor ve sermaye hi\u00e7 tehdit dahi etmeden gidiyor bazen. Bu hareketlili\u011fi olanakl\u0131 k\u0131lan bir fakt\u00f6r de yabanc\u0131 firmalar\u0131n \u00fcretim i\u015f\u00e7ilerini dahi ta\u015feron bir firma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor olmalar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7 bir yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ta\u015f\u0131m\u0131yor olmalar\u0131.
Bu s\u00fcre\u00e7te i\u015fsizli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131 bat\u0131dan gelen hakli tepkileri kimin siyasalla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tepkinin y\u00f6neldi\u011fi hedefi de belirliyor. Bu konulardaki tepkiyi a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f \u00f6rg\u00fctledi\u011finde ifade Do\u011fu Avrupa kar\u015f\u0131t\u0131, geni\u015fleme ve entegrasyon kar\u015f\u0131t\u0131, T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131, hatta AB kar\u015f\u0131t\u0131 ve ulusalc\u0131 olurken, enternasyonalist, anti-kapitalist sol \u00f6rg\u00fctledi\u011finde tepki piyasan\u0131n d\u00fczenine kar\u015f\u0131 bir ifadeye kavu\u015fuyor. Hollanda’daki sol “Anayasaya hay\u0131r komitesi’nin ba\u015fkan\u0131 Bos s\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor: “Bizim hay\u0131r’\u0131m\u0131z ne Avrupa’ya kar\u015f\u0131 ne de milliyet\u00e7i bir hay\u0131r. \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 bir hay\u0131r hi\u00e7 de\u011fil… Bizim hay\u0131r’\u0131m\u0131z demokratik, sosyal, feminist ve ye\u015fil ba\u015fka bir Avrupa i\u00e7in bir evet. B\u00f6yle bir Avrupa gerekli ve m\u00fcmk\u00fcn… <\/strong>” Alt\u0131na imza atmamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?
Asl\u0131nda Fransa’da da ba\u015flang\u0131\u00e7taki havaya milliyet\u00e7i endi\u015feler damga vurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Sabado s\u00f6yle anlat\u0131yor <\/strong>: „Ba\u015flang\u0131\u00e7ta tart\u0131\u015f\u0131lan entegrasyon veya T\u00fcrkiye meselesi idi. Reaksiyoner sa\u011f ve milliyet\u00e7iler toplumda \u0131rk\u00e7\u0131 ve tepkisel bir hareketi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bu meseleyi ortaya att\u0131. Artik T\u00fcrkiye’den kimse s\u00f6z etmiyor.“ Olivier Besancenot yukarda da s\u00f6z\u00fc gecen konu\u015fmas\u0131nda „hay\u0131r“in T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ile ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurguluyor ve „finansal ve ekonomik de\u011fil, sosyal ve demokratik olan yeni uyum kriterleri ile ba\u015fka bir Avrupa“ kurman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.
Sosyal uyum kriterleri, \u00fccret, istihdam, kamu hizmetleri, sosyal koruma anlam\u0131nda sosyal dampingi \u00f6nleyecek ve sosyal adaleti tesis edecek kriterler. Almanya’dan bir grup entelekt\u00fcelin (aralar\u0131nda Gunter Grass, Jurgen Habermas’in da oldu\u011fu) anayasaya „evet“ \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmas\u0131na kar\u015f\u0131, „Avrupa Antikapitalist solu“ i\u00e7indeki partilerle ili\u015fkili \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden bir grup felsefeci, siyaset bilimci ve ekonomist, ortak imzalar\u0131yla yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta, bu kriterlerin yeni geni\u015flemelerin pazarl\u0131k temelini olu\u015fturmas\u0131 gerekti\u011fini, ancak her t\u00fcrl\u00fc devlet m\u00fcdahalesini yasaklayan anayasan\u0131n bu kriterlere uyum i\u00e7in gerekli giri\u015fimlerin platformunu ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor <\/strong>.
Avrupa solu geni\u015flemenin emek\u00e7ileri birbiriyle rakip k\u0131lan bu yeni liberal karakterine itiraz ediyor. Bu y\u00f6n\u00fcyle solun ele\u015ftirisi asl\u0131nda emek\u00e7ilerin uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeye y\u00f6nelik bir adim. Becker bat\u0131daki ele\u015ftiriye bu anlamda Do\u011fu Avrupa’da da medyada haksizlik edildi\u011fini ve “hay\u0131r”\u0131n “do\u011fuya do\u011fru geni\u015flemeye ge\u00e7 bir itiraz” olarak yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor <\/strong>. Bu haksizli\u011fin anti-kom\u00fcnist liberal bas\u0131n\u0131n AB’nin radikal soluna y\u00f6nelik bilin\u00e7li bir yok sayma giri\u015fimi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in de yeterince sebep var.
Asl\u0131nda T\u00fcrkiye’de de medyan\u0131n radikal sa\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fini her f\u0131rsatta aktar\u0131rken veya Almanya’da H\u0131ristiyan demokratlar\u0131n T\u00fcrkiye’nin tam \u00fcyeli\u011fine kars\u0131 s\u00f6yledi\u011fi her \u015feyi haber yaparken, en az\u0131ndan bug\u00fcnk\u00fc somut durumda kitlesel ve dinamik bir var olu\u015f g\u00f6steren radikal solu yok saymas\u0131 Do\u011fu Avrupa’daki tepkilere benzer. Daha m\u00fctevazi ama bu asimetriyi bence ilgin\u00e7 ve e\u011flenceli bir \u015fekilde yans\u0131tan bir \u00f6rnek de Avusturya’dan: Milliyet\u00e7i, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 parti, Avusturya \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi’nin (FP\u00d6) yeni lideri Strache <\/strong>Mart 2005’te Viyana’n\u0131n b\u00fct\u00fcn mahallelerinde reklam panolar\u0131n\u0131 dev boyutlu “Viyana’n\u0131n \u0130stanbul olmas\u0131na izin verilemez” afi\u015fleriyle donatt\u0131\u011f\u0131nda, bu T\u00fcrkiye’de yerli bas\u0131nda yer al\u0131yor. Ama ona kar\u015f\u0131 solcu haftal\u0131k k\u00fclt\u00fcr dergisi Falter, Strache’yle dalga ge\u00e7ip: “Neden olmas\u0131n?” diye bir kutu yapt\u0131\u011f\u0131nda, ya da solcular kendi m\u00fctevazi imkanlar\u0131yla sokaklara “Viyana’n\u0131n Klagenfurt olmas\u0131na izin verilemez” afi\u015fleri yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda bu da T\u00fcrkiye’de bas\u0131nda yer buluyor mu? <\/p>\n

\n

5 S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde „kartlar yeniden kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor“: AB ve D\u00fcnya solu
<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

\n

“Hay\u0131r”dan sonra artik Frans\u0131z Michel Rousseau’nun deyisiyle “kartlar yeniden kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak <\/strong>”. Avrupa anti-kapitalist solu geni\u015flemenin emek\u00e7ileri birbiriyle rakip k\u0131lan bu yeni liberal karakterine itiraz ediyor ve emek\u00e7ilerin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesini hedefliyor. “Hay\u0131r”la beraber uluslararas\u0131 bir m\u00fccadele g\u00fcndemi i\u00e7in \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00f6neriler s\u00f6yle <\/strong>: sosyal ve demokratik haklar\u0131 yukar\u0131ya do\u011fru uyumlula\u015ft\u0131racak bir Avrupa; \u00fccret, istihdam, kamu hizmetleri, sosyal koruma anlam\u0131nda sosyal dampingi \u00f6nleyecek ve sosyal adaleti tesis edecek sosyal uyum kriterlerinin tan\u0131mlanmas\u0131; isten \u00e7\u0131karmalar\u0131n durdurulmas\u0131; Avrupa \u00e7ap\u0131nda bir asgari \u00fccret; 35 saat \u00e7al\u0131\u015fma haftas\u0131; AB’de ortak bir sermaye vergisi; Avrupa \u00e7ap\u0131nda sosyal hizmetler geli\u015ftirilmesi; kamu hizmetlerinden kaynakl\u0131 borcun silinmesi; b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlara k\u00fcrtaj hakkinin sa\u011flanmas\u0131; b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 yerle\u015fiklere e\u015fit haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131; G\u00fcney’le bar\u0131\u015f; NATO’ya ve yeniden militerlesmeye arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nebilecek bir Avrupa.
Radikal sol bunlar\u0131 \u00f6nerirken kapitalizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde. Kapitalizmin bir siniri oldu\u011fu ve b\u00fct\u00fcn yap\u0131labilecek \u015feyin bu s\u0131n\u0131rlarda baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmak oldu\u011fu seklindeki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na da topyekun kar\u015f\u0131. Ufkumuz o kadar s\u0131n\u0131rl\u0131 ki yasalar\u0131n getirdi\u011fi haklar\u0131 bile bazen g\u00f6rm\u00fcyoruz. Olivier Besancenot “nas\u0131l bir sol” sorusuna s\u00f6yle cevap veriyor: “Bazen sadece yasalar\u0131 uygulayacak bir sol: \u00f6rne\u011fin bos evlere el konulmas\u0131na olanak veren yasay\u0131.” Uluslararas\u0131 g\u00fcndemlerinin yan\u0131 s\u0131ra ulusal d\u00fczeyde de Fransa’da LCR’in “Hay\u0131r”in r\u00fczgar\u0131yla dile getirdi\u011fi acil bir talep herkese 300 Avro \u00fccret art\u0131\u015f\u0131. \u00c7ok mu y\u00fcksek? Hedefleri sunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmek insanlara: “Belki de esas y\u00fcksek olan karlar. Belki de s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir d\u00fcnya gerek.”
Bug\u00fcn\u00fcn g\u00fcncel, yak\u0131c\u0131 sorunlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131kan, bug\u00fcnden u\u011frunda m\u00fccadele edilebilir olan, ama \u00f6te yandan kazan\u0131lacak olsalar kapitalist sistemi dinamitleyecek olan, dolay\u0131s\u0131yla da kapitalizm i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek olan talepler bunlar. Yani piyasa rejimi ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetine dayal\u0131 bir iktisadi sistem i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek talepler. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, \u00e7al\u0131\u015fan kitlelerin zihinlerinde ba\u015fka bir d\u00fczen tahayy\u00fcl\u00fcne do\u011fru k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturacak talepler bunlar. \u00d6rne\u011fin asgari \u00fccret kapitalist sosyal refah devletlerinde ge\u00e7erlidir, ama ayni asgari \u00fccreti hem Frans\u0131z, hem Alman ama hem de Slovak i\u015f\u00e7i i\u00e7in talep etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu \u00fccretin ancak bamba\u015fka bir d\u00fczende elde edilebilece\u011fi \u00e7\u0131kar ortaya. Bu talep, \u00fclke baz\u0131nda farkl\u0131 asgari \u00fccretlerle beraber, ortak \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talebinin de \u00f6tesinde. Farkl\u0131 \u00fccret d\u00fczeylerini veri al\u0131p, art\u0131\u015flar i\u00e7in ortak sendikal pazarl\u0131k yapma \u00f6nerisi bu ko\u015fullar i\u00e7in \u00e7ok ileri bir talep olsa da, anti-kapitalist sol \u00fccret d\u00fczeylerinin yak\u0131nsamas\u0131 talebini de y\u00fckselterek s\u0131n\u0131f hareketi i\u00e7inde ba\u015fka bir enternasyonalist y\u00f6neli\u015fe i\u015faret edecektir. Esasen zengin ve yoksul \u00fclkelerdeki farkl\u0131 emek\u00e7i kesimleri bir araya getirebilecek dayan\u0131\u015fma d\u00fczlemi de ancak b\u00f6yle bir taleple m\u00fcmk\u00fcn. Bu talebin i\u015faret edece\u011fi d\u00fczen, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsal m\u00fclkiyetine, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve demokratik bir plana dayal\u0131, emek\u00e7ilerin y\u00f6neten oldu\u011fu, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde de e\u015fitli\u011fi hedef alan bir sosyalizm.
„Avrupa antikapitalist solu“ nas\u0131l bir toplum i\u00e7in m\u00fccadele ettiklerini \u00f6zetliyor <\/strong>: „a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 \u00f6z-y\u00f6netime dayal\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, kad\u0131nlar\u0131n ezilmedi\u011fi, gezegeni tehdit eden bir ‚b\u00fcy\u00fcme modeli’ yerine s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir kalk\u0131nma modeline dayal\u0131 sosyalist, demokratik bir toplum.“
Bu duru\u015f AB anayasas\u0131na neden „evet“ denmesi gerekti\u011fini „ger\u00e7ek\u00e7i devrimci“lik tan\u0131m\u0131yla temellendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Toni Negri <\/strong>gibi solcular\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131ndan da, sosyal demokrasiden de \u00e7ok farkl\u0131. Kartlar yeniden kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya 1960’larin „Alt\u0131n \u00c7a\u011f“\u0131n\u0131n bir tekrar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 kesin. Sermayenin g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf oldu\u011fu k\u00fcresel kapitalizm d\u00f6neminde, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesindeki g\u00fc\u00e7 dengeleri toptan de\u011fi\u015fmeden emek\u00e7iler kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ilerletemez ve hatta koruyamaz. Bu ko\u015fullarda b\u00f6ylesi bir toptan de\u011fi\u015fme ise yeni bir toplumsal uzla\u015fmaya de\u011fil, devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere gebe olur. AB sol sosyal demokrasisi de, „ger\u00e7ek\u00e7i devrimcileri“ de AB’nin iktisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve geni\u015f i\u00e7 pazar imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015flemeci, Keynesci, para ve maliye politikalar\u0131 uygulamak i\u00e7in kullanmay\u0131 umdular hep; bu konuda AB onlar\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratsa da, simdi „hay\u0131r“in verdi\u011fi r\u00fczgarla bu umudu y\u00fckseltmeye devam ediyorlar. AB d\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik korumac\u0131, kapal\u0131, sermaye ve mal hareketlerinin tekrar kontrol edildi\u011fi, devletin etkin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir ekonomide kapitalizm i\u00e7i bir sosyal mutabakat ve refah devletini tekrar ye\u015fertmek istiyorlar <\/strong>. \u00d6te yandan bu grubun \u00e7o\u011fu ger\u00e7ek\u00e7i olmak ad\u0131na, AB’yi bir zenginler kamp\u0131 olarak tan\u0131mlamaya devam etmek istiyorlar ve bu nedenle Romanya, T\u00fcrkiye gibi daha yoksul \u00fclkelerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 AB’nin ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve hatta \u00f6rt\u00fck olarak do\u011fu geni\u015flemesinin de sorunlu oldu\u011funu kabul ediyorlar. Bu noktada ger\u00e7ek\u00e7i olmay\u0131 se\u00e7en sol sosyal demokratlar asl\u0131nda ABD’den, Cin’den, Hindistan’dan gelen k\u00fcresel rekabet kars\u0131s\u0131nda kendi sermayelerini dizginlemenin de ne derece g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu neden g\u00f6rmek istemiyor acaba? Neden kendi \u00f6nerilerinin dahi \u00e7ok daha boyutlu bir k\u00fcresel devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gerektirdi\u011fini kabullenmiyorlar? Neden y\u00fckselen s\u0131n\u0131f ve devrimci hareketi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapsetmek istiyorlar?
Asl\u0131nda kartlar Avrupa’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde de kar\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Almanya’da Schr\u00f6der’in \u00f6zellikle issizlik sigortas\u0131n\u0131n kime, ne s\u00fcreyle, hangi ko\u015fullar alt\u0131nda ve ne miktarda verilece\u011fi ile ilgili getirdi\u011fi bir\u00e7ok k\u0131s\u0131tlama ile emek\u00e7ilere y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi sald\u0131r\u0131 ve bu arada issizlik oranlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in aktif hi\u00e7 bir makro iktisadi politika uygulamam\u0131\u015f olmas\u0131 SPD’ yi geleneksel kalesi olan eyalette yenilgiye u\u011fratt\u0131. Simdi genel secimler i\u00e7in aralar\u0131nda SPD’nin \u00f6nceki lideri Oskar Lafontaine’in de yer ald\u0131\u011f\u0131 sol sosyal demokratlar <\/strong>, eski Do\u011fu Almanya’da g\u00fc\u00e7l\u00fc olan Demokratik Sosyalizm Partisi ile bir secim blo\u011fu olu\u015fturmaya haz\u0131rlan\u0131yorlar. Solun hep \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin g\u00f6lgesinde kald\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiltere’de ise sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Birlik Koalisyonu-Respect, <\/strong>\u0130ngiltere’nin anti-demokratik secim yasas\u0131na ra\u011fmen, 1945’ten bu yana meclise, \u0130\u015f\u00e7i Partisi d\u0131\u015f\u0131ndan giren ilk solcu milletvekilini soktu. Londra dahil baz\u0131 b\u00f6lgelerde %38.9 (Bethnal Green ve Bow), %27.5 (Birmingham Sparkbook ve Small Heath) gibi y\u00fcksek oylar alan Respect’in ilgin\u00e7 ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 eylemler s\u0131ras\u0131nda gen\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman topluluktan \u00f6nemli kat\u0131l\u0131mlar\u0131 i\u00e7ine \u00e7ekebilmesi, dahas\u0131 bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a sosyalist olan secim propagandas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da i\u00e7inde tutmay\u0131 ba\u015farabilmesi. Bu elbette M\u00fcsl\u00fcman cemaati kendi militan dev\u015firme alan\u0131 olarak g\u00f6ren k\u00f6kten dincilerin tepki ve sald\u0131r\u0131lar\u0131na da maruz kalm\u0131\u015f.
Simdi Avrupa solunun \u00f6n\u00fcnde siyasi olarak hem yeni bir radikalle\u015fme ve kitleselle\u015fme d\u00f6nemi, hem de uluslararas\u0131 koordinasyon olanaklar\u0131 acilmi\u015f durumda. Avrupa-Antikapitalist Sol koordinasyonun s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f olmas\u0131 ve Avrupa Sosyal Forumu’nda y\u00fckselen tart\u0131\u015fmalar, \u0130talya’daki Kom\u00fcnist Yeniden Yap\u0131lanma Partisinin (PRC) daha 2002’de yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n i\u015faret etti\u011fi zorluklara ra\u011fmen bunun ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 veriyor <\/strong>. Bu bir araya geli\u015fin zemini partilerin yani s\u0131ra, y\u0131llard\u0131r d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen ATTAC, IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131’n\u0131n 50. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde ba\u015flat\u0131lan „50 Y\u0131l Yeter“ Kampanyas\u0131, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnyan\u0131n Bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130ptali Kampanyas\u0131, Avrupa Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, D\u00fcnya ve Avrupa Sosyal Forumlar\u0131nda kendisini bulan kitlesel hareketlenmeyle de kuruluyor. Avrupa \u00e7ap\u0131nda yerel d\u00fczeyde olu\u015fan direni\u015f hareketlerinin uluslararas\u0131 bir koordinasyona kavu\u015fmas\u0131n\u0131n yarataca\u011f\u0131 ufuklar kritik \u00f6nemde. \u00c7ok \u00f6nemli bir konu da solun sendikal alanda da ETUC b\u00fcrokrasisini a\u015f\u0131p uluslararas\u0131 bir koordinasyon yaratabilmesi, ortak bir pazarl\u0131k platformu olu\u015fturma, ortak asgari \u00fccret, 35 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi gibi m\u00fccadele eksenlerini sol partilerin talebi olmaktan \u00e7\u0131kartabilmesi.
Avrupa’da anti-kapitalist solun g\u00fcndemini \u00e7o\u011funlukla AB \u00e7ap\u0131ndaki stratejileri ba\u011flam\u0131nda konu\u015ftuk, ama vurgulanmas\u0131 gereken bir nokta da su: Bu zenginler kamp\u0131ndan ibaret bir AB m\u00fccadelesi de\u011fil. Sermayenin, uluslararas\u0131 ticaret tekellerinin hareketlili\u011fini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak isterken arzu ettikleri, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kars\u0131 kendi toplumlar\u0131n\u0131n refah\u0131n\u0131 artt\u0131rmak de\u011fil. Bu hareketler kendi m\u00fccadelelerini Brezilya’da, Arjantin’de Venez\u00fcella’da, Uruguay’da, Bolivya’da ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinde y\u00fckselen devrimci dalgayla ayn\u0131 birle\u015fik cephe i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyan\u0131n bor\u00e7lar\u0131n\u0131n y\u00fcksek faizler y\u00fcz\u00fcnden \u00e7oktan kat kat geri \u00f6denmi\u015f oldu\u011funu, sermaye hareketlerinin vergilendirilmesi sonucu olu\u015fturulacak bir fonun d\u00fcnya vatanda\u015flar\u0131 lehine bir kalk\u0131nma fonunda toplanmas\u0131n\u0131 savunduklar\u0131nda, yeni liberalizme ve k\u00fcresel kapitalizme kar\u015f\u0131 ortak bir dayan\u0131\u015fma ve m\u00fccadele cephesi ilan ediyorlar. Avrupa’da b\u00f6yle bir sol kurumsal olarak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olsayd\u0131, Arjantin tarihin en b\u00fcy\u00fck bor\u00e7 silme operasyonunu g\u00fcndeme getirdi\u011finde Avrupa bankerleri \u015fimdiki kadar dahi direnebilirler miydi? Ayni h\u00fck\u00fcmet Arjantin’de kriz sonras\u0131 i\u015fgal edilen fabrikalardaki i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 sermayenin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 korudu\u011funda, bu i\u015f\u00e7ilere Avrupa’dan bir finansal destek gitse ne olurdu? Amerika’n\u0131n Venez\u00fcella’ya y\u00f6nelik darbe giri\u015fimleri bu kadar f\u00fctursuz olabilir miydi? Brezilya’da Emek Partisi (PT) iktidara gelmeye haz\u0131rlan\u0131rken finansal sermayenin tehdidi bu denli kritik bir rol oynar m\u0131yd\u0131? Amerika kendi krizini asmak i\u00e7in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 sava\u015f\u0131 bu kadar kolay y\u00fcr\u00fctebilir miydi? Arjantin bu durumda bile bor\u00e7 silme operasyonunu basard\u0131. Venez\u00fcella’da emek\u00e7iler ABD’nin burnunun dibinde yoksuldan yana bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc savunmaya ve y\u00fcr\u00fctmeye devam ediyor. Ama bir de \u00e7ok uluslu \u015firketlerin anavatanlar\u0131nda, AB’de ve hatta ABD’de de emek\u00e7iler seslerini y\u00fckseltmeyi ba\u015fard\u0131k\u00e7a k\u00fcresel kapitalizmin s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 giderek azalmaya ba\u015flayacak.
Bunlara „g\u00fcnd\u00fcz d\u00fc\u015fleri“ demek m\u00fcmk\u00fcn. Ama egemenlerin denetimi alt\u0131ndaki medyan\u0131n ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn k\u00f6kl\u00fc hareketlenmeleri \u00e7aresiz, cahil, gerici veya diktatoryal bir tepki olarak g\u00f6stermesine kar\u015f\u0131 biraz daha uyan\u0131k olmakta fayda yok mu? Kuskusuz “Devrim televizyondan g\u00f6sterilmeyecek” . T\u0131pk\u0131 Venez\u00fcella’da oldu\u011fu gibi, Avrupa’da da emek\u00e7ilerin ve devrimcilerin „hay\u0131r“\u0131 sa\u011fc\u0131 tepkiler aras\u0131nda yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak. Ama tarih yaz\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n

<\/strong>“Hay\u0131r”dan sonra artik Frans\u0131z Michel Rousseau’nun deyisiyle “kartlar yeniden kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak”. Avrupa anti-kapitalist solu geni\u015flemenin emek\u00e7ileri birbiriyle rakip k\u0131lan bu yeni liberal karakterine itiraz ediyor ve emek\u00e7ilerin uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesini hedefliyor. “Hay\u0131r”la beraber uluslararas\u0131 bir m\u00fccadele g\u00fcndemi i\u00e7in \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00f6neriler s\u00f6yle: sosyal ve demokratik haklar\u0131 yukar\u0131ya do\u011fru uyumlula\u015ft\u0131racak bir Avrupa; \u00fccret, istihdam, kamu hizmetleri, sosyal koruma anlam\u0131nda sosyal dampingi \u00f6nleyecek ve sosyal adaleti tesis edecek sosyal uyum kriterlerinin tan\u0131mlanmas\u0131; isten \u00e7\u0131karmalar\u0131n durdurulmas\u0131; Avrupa \u00e7ap\u0131nda bir asgari \u00fccret; 35 saat \u00e7al\u0131\u015fma haftas\u0131; AB’de ortak bir sermaye vergisi; Avrupa \u00e7ap\u0131nda sosyal hizmetler geli\u015ftirilmesi; kamu hizmetlerinden kaynakl\u0131 borcun silinmesi; b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlara k\u00fcrtaj hakkinin sa\u011flanmas\u0131; b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 yerle\u015fiklere e\u015fit haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131; G\u00fcney’le bar\u0131\u015f; NATO’ya ve yeniden militerlesmeye arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nebilecek bir Avrupa.Radikal sol bunlar\u0131 \u00f6nerirken kapitalizmin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincinde. Kapitalizmin bir siniri oldu\u011fu ve b\u00fct\u00fcn yap\u0131labilecek \u015feyin bu s\u0131n\u0131rlarda baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmak oldu\u011fu seklindeki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na da topyekun kar\u015f\u0131. Ufkumuz o kadar s\u0131n\u0131rl\u0131 ki yasalar\u0131n getirdi\u011fi haklar\u0131 bile bazen g\u00f6rm\u00fcyoruz. Olivier Besancenot “nas\u0131l bir sol” sorusuna s\u00f6yle cevap veriyor: “Bazen sadece yasalar\u0131 uygulayacak bir sol: \u00f6rne\u011fin bos evlere el konulmas\u0131na olanak veren yasay\u0131.” Uluslararas\u0131 g\u00fcndemlerinin yan\u0131 s\u0131ra ulusal d\u00fczeyde de Fransa’da LCR’in “Hay\u0131r”in r\u00fczgar\u0131yla dile getirdi\u011fi acil bir talep herkese 300 Avro \u00fccret art\u0131\u015f\u0131. \u00c7ok mu y\u00fcksek? Hedefleri sunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmek insanlara: “Belki de esas y\u00fcksek olan karlar. Belki de s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka bir d\u00fcnya gerek.”Bug\u00fcn\u00fcn g\u00fcncel, yak\u0131c\u0131 sorunlar\u0131ndan yola \u00e7\u0131kan, bug\u00fcnden u\u011frunda m\u00fccadele edilebilir olan, ama \u00f6te yandan kazan\u0131lacak olsalar kapitalist sistemi dinamitleyecek olan, dolay\u0131s\u0131yla da kapitalizm i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek olan talepler bunlar. Yani piyasa rejimi ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetine dayal\u0131 bir iktisadi sistem i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyecek talepler. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcnl\u00fck ihtiya\u00e7lar\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, \u00e7al\u0131\u015fan kitlelerin zihinlerinde ba\u015fka bir d\u00fczen tahayy\u00fcl\u00fcne do\u011fru k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturacak talepler bunlar. \u00d6rne\u011fin asgari \u00fccret kapitalist sosyal refah devletlerinde ge\u00e7erlidir, ama ayni asgari \u00fccreti hem Frans\u0131z, hem Alman ama hem de Slovak i\u015f\u00e7i i\u00e7in talep etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu \u00fccretin ancak bamba\u015fka bir d\u00fczende elde edilebilece\u011fi \u00e7\u0131kar ortaya. Bu talep, \u00fclke baz\u0131nda farkl\u0131 asgari \u00fccretlerle beraber, ortak \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talebinin de \u00f6tesinde. Farkl\u0131 \u00fccret d\u00fczeylerini veri al\u0131p, art\u0131\u015flar i\u00e7in ortak sendikal pazarl\u0131k yapma \u00f6nerisi bu ko\u015fullar i\u00e7in \u00e7ok ileri bir talep olsa da, anti-kapitalist sol \u00fccret d\u00fczeylerinin yak\u0131nsamas\u0131 talebini de y\u00fckselterek s\u0131n\u0131f hareketi i\u00e7inde ba\u015fka bir enternasyonalist y\u00f6neli\u015fe i\u015faret edecektir. Esasen zengin ve yoksul \u00fclkelerdeki farkl\u0131 emek\u00e7i kesimleri bir araya getirebilecek dayan\u0131\u015fma d\u00fczlemi de ancak b\u00f6yle bir taleple m\u00fcmk\u00fcn. Bu talebin i\u015faret edece\u011fi d\u00fczen, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsal m\u00fclkiyetine, kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve demokratik bir plana dayal\u0131, emek\u00e7ilerin y\u00f6neten oldu\u011fu, uluslararas\u0131 d\u00fczeyde de e\u015fitli\u011fi hedef alan bir sosyalizm. „Avrupa antikapitalist solu“ nas\u0131l bir toplum i\u00e7in m\u00fccadele ettiklerini \u00f6zetliyor: „a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 \u00f6z-y\u00f6netime dayal\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, kad\u0131nlar\u0131n ezilmedi\u011fi, gezegeni tehdit eden bir ‚b\u00fcy\u00fcme modeli’ yerine s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir kalk\u0131nma modeline dayal\u0131 sosyalist, demokratik bir toplum.“ Bu duru\u015f AB anayasas\u0131na neden „evet“ denmesi gerekti\u011fini „ger\u00e7ek\u00e7i devrimci“lik tan\u0131m\u0131yla temellendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan Toni Negrigibi solcular\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131ndan da, sosyal demokrasiden de \u00e7ok farkl\u0131. Kartlar yeniden kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya 1960’larin „Alt\u0131n \u00c7a\u011f“\u0131n\u0131n bir tekrar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 kesin. Sermayenin g\u00fc\u00e7l\u00fc taraf oldu\u011fu k\u00fcresel kapitalizm d\u00f6neminde, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesindeki g\u00fc\u00e7 dengeleri toptan de\u011fi\u015fmeden emek\u00e7iler kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ilerletemez ve hatta koruyamaz. Bu ko\u015fullarda b\u00f6ylesi bir toptan de\u011fi\u015fme ise yeni bir toplumsal uzla\u015fmaya de\u011fil, devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere gebe olur. AB sol sosyal demokrasisi de, „ger\u00e7ek\u00e7i devrimcileri“ de AB’nin iktisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve geni\u015f i\u00e7 pazar imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015flemeci, Keynesci, para ve maliye politikalar\u0131 uygulamak i\u00e7in kullanmay\u0131 umdular hep; bu konuda AB onlar\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratsa da, simdi „hay\u0131r“in verdi\u011fi r\u00fczgarla bu umudu y\u00fckseltmeye devam ediyorlar. AB d\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik korumac\u0131, kapal\u0131, sermaye ve mal hareketlerinin tekrar kontrol edildi\u011fi, devletin etkin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir ekonomide kapitalizm i\u00e7i bir sosyal mutabakat ve refah devletini tekrar ye\u015fertmek istiyorlar. \u00d6te yandan bu grubun \u00e7o\u011fu ger\u00e7ek\u00e7i olmak ad\u0131na, AB’yi bir zenginler kamp\u0131 olarak tan\u0131mlamaya devam etmek istiyorlar ve bu nedenle Romanya, T\u00fcrkiye gibi daha yoksul \u00fclkelerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 AB’nin ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve hatta \u00f6rt\u00fck olarak do\u011fu geni\u015flemesinin de sorunlu oldu\u011funu kabul ediyorlar. Bu noktada ger\u00e7ek\u00e7i olmay\u0131 se\u00e7en sol sosyal demokratlar asl\u0131nda ABD’den, Cin’den, Hindistan’dan gelen k\u00fcresel rekabet kars\u0131s\u0131nda kendi sermayelerini dizginlemenin de ne derece g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu neden g\u00f6rmek istemiyor acaba? Neden kendi \u00f6nerilerinin dahi \u00e7ok daha boyutlu bir k\u00fcresel devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gerektirdi\u011fini kabullenmiyorlar? Neden y\u00fckselen s\u0131n\u0131f ve devrimci hareketi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine hapsetmek istiyorlar? Asl\u0131nda kartlar Avrupa’n\u0131n ba\u015fka yerlerinde de kar\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Almanya’da Schr\u00f6der’in \u00f6zellikle issizlik sigortas\u0131n\u0131n kime, ne s\u00fcreyle, hangi ko\u015fullar alt\u0131nda ve ne miktarda verilece\u011fi ile ilgili getirdi\u011fi bir\u00e7ok k\u0131s\u0131tlama ile emek\u00e7ilere y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi sald\u0131r\u0131 ve bu arada issizlik oranlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in aktif hi\u00e7 bir makro iktisadi politika uygulamam\u0131\u015f olmas\u0131 SPD’ yi geleneksel kalesi olan eyalette yenilgiye u\u011fratt\u0131. Simdi genel secimler i\u00e7in aralar\u0131nda SPD’nin \u00f6nceki lideri Oskar Lafontaine’in de yer ald\u0131\u011f\u0131 sol sosyal demokratlar, eski Do\u011fu Almanya’da g\u00fc\u00e7l\u00fc olan Demokratik Sosyalizm Partisi ile bir secim blo\u011fu olu\u015fturmaya haz\u0131rlan\u0131yorlar. Solun hep \u0130\u015f\u00e7i Partisi’nin g\u00f6lgesinde kald\u0131\u011f\u0131 \u0130ngiltere’de ise sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 eylemlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Birlik Koalisyonu-Respect,\u0130ngiltere’nin anti-demokratik secim yasas\u0131na ra\u011fmen, 1945’ten bu yana meclise, \u0130\u015f\u00e7i Partisi d\u0131\u015f\u0131ndan giren ilk solcu milletvekilini soktu. Londra dahil baz\u0131 b\u00f6lgelerde %38.9 (Bethnal Green ve Bow), %27.5 (Birmingham Sparkbook ve Small Heath) gibi y\u00fcksek oylar alan Respect’in ilgin\u00e7 ba\u015far\u0131lar\u0131ndan biri de sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 eylemler s\u0131ras\u0131nda gen\u00e7 M\u00fcsl\u00fcman topluluktan \u00f6nemli kat\u0131l\u0131mlar\u0131 i\u00e7ine \u00e7ekebilmesi, dahas\u0131 bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a sosyalist olan secim propagandas\u0131 s\u0131ras\u0131nda da i\u00e7inde tutmay\u0131 ba\u015farabilmesi. Bu elbette M\u00fcsl\u00fcman cemaati kendi militan dev\u015firme alan\u0131 olarak g\u00f6ren k\u00f6kten dincilerin tepki ve sald\u0131r\u0131lar\u0131na da maruz kalm\u0131\u015f.Simdi Avrupa solunun \u00f6n\u00fcnde siyasi olarak hem yeni bir radikalle\u015fme ve kitleselle\u015fme d\u00f6nemi, hem de uluslararas\u0131 koordinasyon olanaklar\u0131 acilmi\u015f durumda. Avrupa-Antikapitalist Sol koordinasyonun s\u00fcreklilik kazanm\u0131\u015f olmas\u0131 ve Avrupa Sosyal Forumu’nda y\u00fckselen tart\u0131\u015fmalar, \u0130talya’daki Kom\u00fcnist Yeniden Yap\u0131lanma Partisinin (PRC) daha 2002’de yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n i\u015faret etti\u011fi zorluklara ra\u011fmen bunun ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 veriyor. Bu bir araya geli\u015fin zemini partilerin yani s\u0131ra, y\u0131llard\u0131r d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen ATTAC, IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131’n\u0131n 50. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde ba\u015flat\u0131lan „50 Y\u0131l Yeter“ Kampanyas\u0131, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnyan\u0131n Bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130ptali Kampanyas\u0131, Avrupa Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, D\u00fcnya ve Avrupa Sosyal Forumlar\u0131nda kendisini bulan kitlesel hareketlenmeyle de kuruluyor. Avrupa \u00e7ap\u0131nda yerel d\u00fczeyde olu\u015fan direni\u015f hareketlerinin uluslararas\u0131 bir koordinasyona kavu\u015fmas\u0131n\u0131n yarataca\u011f\u0131 ufuklar kritik \u00f6nemde. \u00c7ok \u00f6nemli bir konu da solun sendikal alanda da ETUC b\u00fcrokrasisini a\u015f\u0131p uluslararas\u0131 bir koordinasyon yaratabilmesi, ortak bir pazarl\u0131k platformu olu\u015fturma, ortak asgari \u00fccret, 35 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi gibi m\u00fccadele eksenlerini sol partilerin talebi olmaktan \u00e7\u0131kartabilmesi. Avrupa’da anti-kapitalist solun g\u00fcndemini \u00e7o\u011funlukla AB \u00e7ap\u0131ndaki stratejileri ba\u011flam\u0131nda konu\u015ftuk, ama vurgulanmas\u0131 gereken bir nokta da su: Bu zenginler kamp\u0131ndan ibaret bir AB m\u00fccadelesi de\u011fil. Sermayenin, uluslararas\u0131 ticaret tekellerinin hareketlili\u011fini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak isterken arzu ettikleri, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131na kars\u0131 kendi toplumlar\u0131n\u0131n refah\u0131n\u0131 artt\u0131rmak de\u011fil. Bu hareketler kendi m\u00fccadelelerini Brezilya’da, Arjantin’de Venez\u00fcella’da, Uruguay’da, Bolivya’da ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerinde y\u00fckselen devrimci dalgayla ayn\u0131 birle\u015fik cephe i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyan\u0131n bor\u00e7lar\u0131n\u0131n y\u00fcksek faizler y\u00fcz\u00fcnden \u00e7oktan kat kat geri \u00f6denmi\u015f oldu\u011funu, sermaye hareketlerinin vergilendirilmesi sonucu olu\u015fturulacak bir fonun d\u00fcnya vatanda\u015flar\u0131 lehine bir kalk\u0131nma fonunda toplanmas\u0131n\u0131 savunduklar\u0131nda, yeni liberalizme ve k\u00fcresel kapitalizme kar\u015f\u0131 ortak bir dayan\u0131\u015fma ve m\u00fccadele cephesi ilan ediyorlar. Avrupa’da b\u00f6yle bir sol kurumsal olarak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olsayd\u0131, Arjantin tarihin en b\u00fcy\u00fck bor\u00e7 silme operasyonunu g\u00fcndeme getirdi\u011finde Avrupa bankerleri \u015fimdiki kadar dahi direnebilirler miydi? Ayni h\u00fck\u00fcmet Arjantin’de kriz sonras\u0131 i\u015fgal edilen fabrikalardaki i\u015f\u00e7ilere kar\u015f\u0131 sermayenin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 korudu\u011funda, bu i\u015f\u00e7ilere Avrupa’dan bir finansal destek gitse ne olurdu? Amerika’n\u0131n Venez\u00fcella’ya y\u00f6nelik darbe giri\u015fimleri bu kadar f\u00fctursuz olabilir miydi? Brezilya’da Emek Partisi (PT) iktidara gelmeye haz\u0131rlan\u0131rken finansal sermayenin tehdidi bu denli kritik bir rol oynar m\u0131yd\u0131? Amerika kendi krizini asmak i\u00e7in ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 sava\u015f\u0131 bu kadar kolay y\u00fcr\u00fctebilir miydi? Arjantin bu durumda bile bor\u00e7 silme operasyonunu basard\u0131. Venez\u00fcella’da emek\u00e7iler ABD’nin burnunun dibinde yoksuldan yana bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc savunmaya ve y\u00fcr\u00fctmeye devam ediyor. Ama bir de \u00e7ok uluslu \u015firketlerin anavatanlar\u0131nda, AB’de ve hatta ABD’de de emek\u00e7iler seslerini y\u00fckseltmeyi ba\u015fard\u0131k\u00e7a k\u00fcresel kapitalizmin s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131 giderek azalmaya ba\u015flayacak.Bunlara „g\u00fcnd\u00fcz d\u00fc\u015fleri“ demek m\u00fcmk\u00fcn. Ama egemenlerin denetimi alt\u0131ndaki medyan\u0131n ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn k\u00f6kl\u00fc hareketlenmeleri \u00e7aresiz, cahil, gerici veya diktatoryal bir tepki olarak g\u00f6stermesine kar\u015f\u0131 biraz daha uyan\u0131k olmakta fayda yok mu? Kuskusuz “Devrim televizyondan g\u00f6sterilmeyecek” . T\u0131pk\u0131 Venez\u00fcella’da oldu\u011fu gibi, Avrupa’da da emek\u00e7ilerin ve devrimcilerin „hay\u0131r“\u0131 sa\u011fc\u0131 tepkiler aras\u0131nda yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak. Ama tarih yaz\u0131lmaya devam ediyor. <\/p>\n

\n

6 T\u00fcrkiye mi T\u00fcrkiyeli emek\u00e7iler mi? <\/strong><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

\n

Bu \u00e7er\u00e7evede T\u00fcrkiye solu da hangi g\u00fc\u00e7lerle beraber nas\u0131l bir AB’ye dahil olmak i\u00e7in m\u00fccadele edece\u011fine karar vermeli. \u015eimdiye kadar sermayenin projesi olarak geli\u015fen T\u00fcrkiye’nin AB \u00fcyeli\u011fi projesi k\u00fcresel sermayenin yeni liberal projesinin par\u00e7as\u0131. En ate\u015fli destekleyicileri Avrupa’n\u0131n b\u00fcy\u00fck sermayesi, Avrupa Sanayicileri Konferans\u0131. T\u00fcrkiye’deki b\u00fcy\u00fck sermaye g\u00fc\u00e7leri de bunu istiyor. Simdi T\u00fcrkiye’nin \u00fcyeli\u011fi elbette zorla\u015ft\u0131. AB’de kapitalizmin pragmatik partileri bir yandan kendi se\u00e7men kitlelerinin \u00f6fkesini dindirmek i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman ve yoksul \u00fclkeye hay\u0131r demeyi se\u00e7erken, di\u011fer yandan da sermayenin hareket alan\u0131n\u0131 geni\u015fletecek “imtiyazl\u0131” form\u00fcller ar\u0131yor. Ama T\u00fcrkiye’de sermayenin imtiyazl\u0131 ortakl\u0131\u011fa da itiraz\u0131 yok. Hatta Avrupa’daki d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 e\u011filimleri, hemen sosyal ve siyasi sorumluluklar\u0131 daha da t\u0131rpanlayacak \u015fekilde bir y\u00f6ne \u00e7evirmek i\u00e7in istekli dahi davran\u0131yorlar <\/strong>; ordu da kendini AB i\u00e7indeki militerle\u015fme s\u00fcrecinde iyi bir yere konumland\u0131rabildi\u011fi oranda bu tav\u0131rda.
T\u00fcrkiye’nin AB’yle ili\u015fkilerinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc kim belirlerse emek\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayat\u0131n sonra neye benzeyece\u011fini de onlar belirleyecek. \u00c7okuluslu sermaye mi, yoksa enternasyonalist sol mu? Solun bu s\u00fcrece arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nme l\u00fcks\u00fc yok; tersine bu ortak enternasyonalist cepheyi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in bir imkan olarak g\u00f6r\u00fclmeli <\/strong>. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki Avrupa Sosyal Forumu’nda bu imkanlar\u0131 arayacak olan T\u00fcrkiye Sosyal Forumu’nun yolu a\u00e7\u0131k olsun.
Yeni liberalizmin tahribi geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi, Latin Amerika’da da, Asya’da da, T\u00fcrkiye’de de benzer politikalarla benzer sonu\u00e7lar\u0131 \u00fcretiyor <\/strong>. Yirmi y\u0131ld\u0131r uygulanan politikalar sonucunda eme\u011fin pay\u0131 d\u00fc\u015fmeye devam ediyor, istihdamda d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle bir art\u0131\u015f yarat\u0131lamayaca\u011f\u0131 da iyice g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir hal al\u0131yor. \u0130hracat art\u0131\u015f\u0131 liberallerin iddia etti\u011finin aksine daha \u00e7ok is yaratm\u0131yor, tersine rekabet\u00e7i bask\u0131lar\u0131n maliyetini emek\u00e7ilere \u00f6detiyor. K\u0131r\u0131lgan kapitalist sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 krizlerin bedelini de emek\u00e7iler \u00f6d\u00fcyor. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar da ucuz emek aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde girdi\u011fi bu \u00fclkelerde ka\u00e7\u0131\u015f tehdidi ile stat\u00fckonun korunmas\u0131na katk\u0131da bulunuyor. Harcama ve para politikalar\u0131yla bu s\u00fcre\u00e7te devletin s\u0131n\u0131f karakterini de sermayenin g\u00fcc\u00fc belirliyor. Bor\u00e7 politikas\u0131 ile emekten toplanan vergiler sermayeye faiz seklinde aktar\u0131l\u0131yor; fonlar ise sadece ticari \u00f6nceliklere hizmet etti\u011fi oranda alt yap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131na y\u00f6neltiliyor. \u00d6zelle\u015ftirme ise hem sa\u011fl\u0131k gibi karl\u0131 alanlar\u0131 sermayenin yat\u0131r\u0131m alan\u0131na a\u00e7ma, hem de kamu varl\u0131klar\u0131n\u0131 satarak bor\u00e7 \u00f6demeye devam etme hedefinin arac\u0131 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu arada devlet sosyal hizmet alan\u0131ndan \u00e7ekilerek sermayeyi tedirgin edecek ciddi bir vergi reformu tehdidini de ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f oluyor. Emek\u00e7iler ise sendikas\u0131zla\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin ard\u0131ndan, sosyal hizmetler ve emeklilik sistemindeki piyasala\u015fmayla beraber kendini bir kez daha g\u00fcvencesiz hissediyor ve pazarl\u0131k s\u00fcrecinde daha geri ad\u0131mlara itiliyor. Sonu\u00e7lar geni\u015f kesimler i\u00e7in ikna edici ve me\u015fru de\u011fil. T\u00fcrkiye’de 2000-2004 d\u00f6neminde imalat sanayinde verimlilik %25.8 artarken, \u00fccretler %17.1 d\u00fc\u015ft\u00fc (Ba\u011f\u0131ms\u0131z Sosyal Bilimciler, Mart 2005). Buna ra\u011fmen kentsel b\u00f6lgelerdeki issizlik oran\u0131 2001 krizinden sonra y\u00fckseldi\u011fi %15’lik d\u00fczeyden sonra ancak \u00e7ok sinirli bir azal\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Ama kitlelerin bu sonu\u00e7lara \u00f6fkesini \u015fimdiye kadar sa\u011fc\u0131, milliyet\u00e7i ve sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131na s\u0131n\u0131fsal olarak dokunmaya niyeti olmayan, sadece su veya bu sermaye grubuna daha yakin olan partiler \u00f6rg\u00fctlemeye devam etti.
Alternatif bir iktisadi strateji AB’de oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye’de de kapitalizm i\u00e7inde yeni bir sosyal uzla\u015fma ile tesis edilmeyecek. Kalk\u0131nma ve b\u00fcy\u00fcme politikalar\u0131n\u0131n da s\u0131n\u0131fsal tercihleri var. Dahas\u0131 ayn\u0131 s\u0131n\u0131f i\u00e7inde dahi farkl\u0131 yat\u0131r\u0131m ve sekt\u00f6rel politikalar\u0131n vas\u0131fl\u0131\/vas\u0131fs\u0131z emek \u00fczerinde farkl\u0131 etkileri var. Tek ba\u015f\u0131na ulus baz\u0131nda kurtulu\u015f arayan \u00fclkelerin ise emek\u00e7ilerin birbiri kars\u0131s\u0131nda fiyat k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir sistemden ka\u00e7\u0131\u015f sans\u0131 yok. K\u00fcresel kapitalizm i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn geli\u015fmekte olan \u00fclkeler avantajl\u0131 end\u00fcstrilerin alan\u0131na girmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, s\u0131n\u0131rl\u0131 k\u00fcresel talep kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015fen fiyatlar\u0131n bas\u0131nc\u0131 alt\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 yat\u0131r\u0131m krizine s\u00fcr\u00fckleniyor. Yani herkes G\u00fcney Kore olmak istedi\u011finde, G\u00fcney Kore dahil herkes sorun yas\u0131yor. Ulusal d\u00fczeyde bir alternatif iktisadi proje i\u00e7in m\u00fccadele etmek elbette \u00f6nemli, ama bu m\u00fccadelenin y\u00fcz\u00fc daima enternasyonalist bir m\u00fccadeleye de d\u00f6n\u00fck olmal\u0131. Alternatif iktisat politikas\u0131 uygulamaya soyunmu\u015f devrimci, emek\u00e7i h\u00fck\u00fcmetlerinin ortak uluslararas\u0131 makroekonomik koordinasyonu kapitalizmin k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnden yegane \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sunabilir. Bu T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan da zenginler kamp\u0131na dahil olmak i\u00e7in de\u011fil, uluslararas\u0131 bir alternatifi in\u015fa etmek i\u00e7in bir strateji.
Bu alternatif stratejinin anahtarlar\u0131n\u0131 liberalizmin \u00e7\u0131kmaz\u0131ndan s\u00f6z etti\u011fimiz her f\u0131rsatta konu\u015fmak gerekli <\/strong>:
*Toplumsal \u00f6ncelikler temelinde bir sanayile\u015fme ve b\u00fcy\u00fcme politikas\u0131
*E\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, sosyal g\u00fcvenli\u011fin temel hak olarak kamu taraf\u0131ndan arz edildi\u011fi, \u00f6zel sekt\u00f6re a\u00e7\u0131k bir kar alan\u0131 olmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011fu bir ekonomi
*Enflasyon de\u011fil tam istihdam hedefli makro politika
*Enflasyona kar\u015f\u0131 fiyat kontrolleri
*Kamunun aktif yat\u0131r\u0131mc\u0131 rol\u00fc ve sekt\u00f6rel \u00f6ncelikler temelinde kamula\u015ft\u0131rma
*35 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma haftas\u0131
*\u0130nsanca bir yasama yetecek \u00fccret
*Uluslararas\u0131 sendikalar ve pazarl\u0131k, ortak \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 standartlar\u0131 ve uluslararas\u0131 \u00fccret
*Bu \u00f6ncelikler temelinde secici korumac\u0131 bir d\u0131\u015f ticaret politikas\u0131 ve kur rejimi
*Emekten yana iktidarlar aras\u0131nda uluslararas\u0131 politika koordinasyonu
*Sermaye hareketlerinin kontrol\u00fc
*\u0130\u00e7 finansal sistemin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131
*D\u0131\u015f bor\u00e7larda radikal bir bor\u00e7 silme operasyonu; i\u00e7 bor\u00e7larda artan oranl\u0131 servet vergisi yolu ile belli bir miktar\u0131n \u00fczerinde elinde bor\u00e7 ka\u011f\u0131d\u0131 bulunduranlara bor\u00e7 geri \u00f6demelerinin iptal edilmesi
*Demokratik ve kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir planlama s\u00fcreci
*\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n veto hakkinin oldu\u011fu denetim komiteleri<\/p>\n

\n

Sa\u011fc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, milliyet\u00e7ili\u011fin her g\u00fcn y\u00fckselen karanl\u0131k sesinin ve fiziki \u015fiddetinin zihnimizdeki alternatifleri g\u00f6lgelemesine izin vermemek zorunday\u0131z. Zihnimiz a\u00e7\u0131k olsun.<\/p>\n

\n

\n

Not: 1 \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi ve Viyana Ekonomi ve \u0130\u015fletme \u00dcniversitesi. Bu yaz\u0131n\u0131n k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f bir versiyonu G\u00fcncel Hukuk dergisinde yay\u0131nlanacakt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te zihin a\u00e7\u0131c\u0131 tart\u0131\u015fmalar i\u00e7in Filiz Kerestecioglu, Ahmet Tellioglu, Engelbert Stockhammer, Nikolaus Hammer’a ve Joachim Becker’e, verdikleri motivasyon i\u00e7in Oktar T\u00fcrel ve Erin\u00e7 Yeldan’a te\u015fekk\u00fcr ederim.
<\/em>2 Bernard Cassen, “Europe: no is not a disaster,” Le Monde diplomatique (aylik Ingilizce bask\u0131), Nisan 2005
<\/em>3 Bernard Cassen, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\n

4 “Why French and Dutch citizens are saying NO”, www.redpepper.org.uk\/europe\/x-jun2005-constitution2.htm<\/a>
<\/em>5 Bernard Cassen, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>6 “A tale of two treaties, www.redpepper.org.uk\/europe\/x-jun2005-constitution.htm<\/a>
<\/em>7 Catherine Samary, “Europe: yes is not a triumph,” Le Monde diplomatique (ayl\u0131k Ingilizce baski), Nisan 2005
<\/em>8 Jan Malewski, “European Constitution: a new European absolutism,” International Viewpoint Online Magazine, Mayis 2005, http:\/\/www.internationalviewpoint.org<\/a>.
<\/em>9 http:\/\/www.redpepper.org.uk\/europe\/x-jun2005-constitution2.htm<\/a>
<\/em>10 Jan Malewski, Yukarda s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en yaz\u0131.
<\/em>11 Bu konuda kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7in bkz. Guglielmo Carchedi, “Ba\u015fka bir Avrupa \u0130\u00e7in: Avrupa’n\u0131n \u0130ktisadi ve Marksist Analizi, Verso, 2001 ve Ahmet Tonak’\u0131n de\u011ferlendirmesi i\u00e7in, “Ab, Emperyalizm ve Ordu”, Birg\u00fcn, 3.6.2005.
<\/em>12oachim Becker, “Radiografie des ‘Neins’,” Kurswechsel, Harian 2005.
<\/em>13 Murray Smith, “No! – from the Left,” International Viewpoint, Haziran 2005,
<\/em>14 Francois Sabado, “Approaching a turning point,“ International Viewpoint, Nisan 2005,
<\/em>15 LCR, “Left ‘no’ forces must continue to fight” International Viewpoint, News from the World, 2 Haziran 2005
<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

\n

16 Murray Smith, , “A new wave of struggles” International Viewpoint, Mart 2005
<\/em>17 Willem Bos, “Netherlands: a vote against neo-liberalism,” International Viewpoint, Haziran 2005
<\/em>18 “Evet” kampanyas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00e7eden 4 milyon Avro ayr\u0131lm\u0131\u015f. “hay\u0131r” kampanyas\u0131na da 400 bin Avro verilmi\u015f. Sol „Anayasaya Hay\u0131r Komitesi“ ise en aktif kampanya yapan grup olmas\u0131na ra\u011fmen sadece 30 bin Avro alm\u0131\u015f bu b\u00fct\u00e7eden. \u0130lk basta kula\u011fa ho\u015f gelse de, solcular bu miktar\u0131n orant\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor ve h\u00fck\u00fcmetin kendi kampanyas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00e7eye b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck ve adaletsiz bir y\u00fck getirmesine kar\u015f\u0131. (Wesselius, Red Pepper).
<\/em>19 Bernard Cassen, “Eurosceptics unit,” Le Monde diplomatique (aylik Ingilizce bask\u0131), May\u0131s 2005
<\/em>20 Malevski, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>21 Cassen, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>22 Malevski, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>23 Dorothee Bohle ve Bela Greskovits, “Capital, labor, and the prospects of the European social model in the East, ” Central and Eastern Europe Working Paper 58, Central European University.
<\/em>24 Kapsaml\u0131 bir literat\u00fcr ve ampirik analizler i\u00e7in, bkz. Engelbert Stockhammer, “European Unemployment: A Keynesian Approach,“ Edward Elgar, 2004.
<\/em>25 Agnes Streissler, „Die neuen Mitgliedstaaten: Fairness und Kooperation sind gefragt,“ Arbeit und Wirtschaft, 5, 2005.
<\/em>26 Solidaritaet, “Die Ratten spuren nicht mehr,” Haziran 2005.
<\/em>27 Brendan Young, “Then there were 25,” International Viewpoint, Subat 2005,
<\/em>28 Cassen, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>29 Olivier Besancenot, “Why a French no vote will be a victory for the left,” International Viewpoint, May\u0131s 2005
<\/em>30 Samary, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>31 Bu ve bu paragrafta verilen istatistikler i\u00e7in bkz. Bohle, D. ve Greskovits, B, yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>32 Bohle, D. ve Greskovits, B.
<\/em>33 Bohle, D. ve Greskovits, B.
<\/em>34 Willem Bos’la reportaj, “Campagne tegen de Europese Grondwet: Meer dan nee alleen,” Grenzeloos, 10.5.2005, www.grenzeloos.org<\/a>
<\/em>35 Sabado, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yazi.
<\/em>36 „Avrupa antikapitalist solu“ adi alt\u0131nda bir s\u00fcredir bir araya gelen koordinasyonda Portekiz, \u0130spanya, Luxemburg, Fransa, Danimarka, \u0130ngiltere, Galler, \u0130sko\u00e7ya ve \u0130svi\u00e7re’den radikal sol partilerin yani s\u0131ra T\u00fcrkiye’den de \u00d6DP var. Bu partilere mensup, aralar\u0131nda Alex Callinicos ve Daniel Bensaid’in de bulundu\u011fu alt\u0131 imzal\u0131 mektup i\u00e7in bkz. „Why our German friends are wrong on EU Constitution,“ International Viewpoint, May\u0131s 2005.
<\/em>37 Becker, Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen yaz\u0131.
<\/em>38 1999 parlamento se\u00e7imlerinde rekor oylar alarak h\u00fck\u00fcmet orta\u011f\u0131 olan milliyet\u00e7i, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 parti, Avusturya \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Partisi (FP\u00d6) daha radikal sa\u011fc\u0131larla pragmatistler aras\u0131nda ikiye b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Strache radikal kanad\u0131n temsilcisi ve partiyi FP\u00d6 ad\u0131yla devam ettiriyor, ama partinin eski lideri Haider etraf\u0131nda partinin \u00e7o\u011funlu\u011fu yeni bir parti Avusturya Gelecek Birli\u011fi (BZ\u00d6) etraf\u0131nda birle\u015fti.
<\/em>39 Michel Rousseau, “Nein und die Karten werde neu gemischt,” Die Linke, Nisan 2005, 7.
<\/em>40 LCR, “Left ‘no’ forces must continue to fight” International Viewpoint, News from around the World, 2 Haziran 2005. Ayr\u0131ca bu konuda bkz. Yukarda s\u00f6z\u00fc gecen mektup. „Why our German friends are wrong on EU Constitution,“ International Viewpoint, May\u0131s 2005.
<\/em>41 European Anti-capitalist Left, “Another Europe is possible! No to the multinationals’ constitutuion,” International Viewpoint, Ocak 2005.
<\/em>42 bkz. Salvatore Cannavo, “Toni Negri in favour of free-market competition,” International Viewpoint, News from around the World, Haziran 2005.
<\/em>43 \u0130lgin\u00e7 iki yaz\u0131 i\u00e7in bkz. Ewald, Nowotny, “EU-Verfassung: Warum nicht fliegen?”, Die Presse, 13 Haziran 2005. Larry Eliot, „Monster turns on ist creators,“ Guardian Weekly, Haziran 10-16, 2005.
<\/em>44 SPD’den ayr\u0131lan sol sosyal demokratlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu Is ve Sosyal Adalet i\u00e7in Secim Alternatifi (WASG)’ne nihayet SPD’yi b\u00f6lme endi\u015felerini bir kenara b\u0131rakan eski ba\u015fkan Lafontaine de kat\u0131ld\u0131.
<\/em>45 “Sayg\u0131 E\u015fitlik Sosyalizm Adalet Cevre Toplum Sendikac\u0131l\u0131k“ s\u00f6zc\u00fcklerinin \u0130ngilizcede ilk harfleri bir araya gelince “sayg\u0131” anlam\u0131na gelen “Respect” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc giri\u015fime adini veren k\u0131saltmay\u0131 olu\u015fturuyor: “Respect Equality Socialism Baris Cevre Community Trade unionism”. http:\/\/respectcoalition.org<\/a>
<\/em>46 Pierre Rousset, “New successes, new challenges,” International Viewpoint, Subat 2005. Fransois Vercammen, “Towards a European left party,” International Viewpoint, Aralik 2002. Fransois Sabado, “Building broad anti-capitalist parties – a neccesary step,” International Viewpoint, Aralik 2004.
<\/em>47 Bu Venez\u00fcella’da Chavez’e kar\u015f\u0131 2002’deki ABD ve sermaye g\u00fc\u00e7lerinin destekledi\u011fi askeri darbeyi bizzat ba\u015fkanl\u0131k saray\u0131n\u0131n i\u00e7inden \u00e7ekime alm\u0131\u015f bir belgeselin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131: “The Revolution will not be Televised”, y\u00f6netmen Kim Bartley and Donnacha O’briain, \u0130rlanda, 2003.
<\/em>48 Bunu sermayenin ve egemenlerin imtiyaz\u0131 olarak yorumlayan bir yaz\u0131 i\u00e7in bkz. Mesut Yegen, “\u0130mdat! \u0130mtiyaz istiyorlar,” Radikal 2, 5 Haziran 2005.
<\/em>49 Emrah G\u00f6ker’in \u00e7ok iyi ifade etti\u011fi gibi: „Solun ise sanki d\u00fcnyan\u0131n en sosyalist ve ilerici co\u011frafyas\u0131nda iktidardaym\u0131\u015f gibi ‘Avrupa s\u00f6yle kapitalist, b\u00f6yle gerici’ diye homurdanmay\u0131 b\u0131rak\u0131p, temsiliyetine soyundu\u011fu T\u00fcrkiyeli emek\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131 ile demokratik b\u00fct\u00fcnle\u015fme s\u00fcrecinden d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve sosyal haklar\u0131 gasp edildi\u011fi i\u00e7in \u00f6fkeli olan Avrupal\u0131 emek\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmesi gerekiyor.” Birg\u00fcn, 9 Haziran 2005.
<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

\n

50 Bu konunda ampirik bir analiz i\u00e7in bkz. \u00d6zlem Onaran, “Life after crisis for labor and capital in the era of neoliberal globalization,” Vienna University of Economics & Business Administration, Working Paper Series: Growth and Employment in Europe – Sustainability and Competitiveness, No: 43., 2004.
<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

\n

<\/em><\/p>\n

51Bu b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131 kapsama iddias\u0131nda bir liste olmaktan \u00e7ok, baz\u0131 anahtar s\u00f6zc\u00fcklerle bir tart\u0131\u015fma zemini sunma \u00e7abas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeli. Bu konuda daha detayl\u0131 bir tart\u0131\u015fma Temmuz ay\u0131 \u0130ktisat dergisinde yer alacakt\u0131r.<\/em><\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Avrupa’da Emek\u00e7ilerden Piyasan\u0131n Egemenli\u011fine Hay\u0131r! \u00d6zlem Onaran Sal\u0131, Haziran 28, 2005 1 “Hay\u0131r”la a\u00e7\u0131lan ufuk AB y\u00f6neticileri y\u0131llar s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan, Temmuz 2003’te \u015fimdiye kadarki antla\u015fmalar\u0131n\u0131n ve strateji metinlerinin temel ilkelerini birle\u015ftiren bir anayasa metni olu\u015fturdu. Metnin b\u00fct\u00fcn \u00fcye \u00fclkeler taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 durumunda yasala\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusuydu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-139","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}