{"id":1252,"date":"2008-11-15T11:44:26","date_gmt":"2008-11-15T10:44:26","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2008\/11\/15\/sol-hareketin-guencel-durumu-uezerine-degerlendirmeler-ekim\/"},"modified":"2008-11-15T11:44:26","modified_gmt":"2008-11-15T10:44:26","slug":"sol-hareketin-guencel-durumu-uezerine-degerlendirmeler-ekim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/sol-hareketin-guencel-durumu-uezerine-degerlendirmeler-ekim\/","title":{"rendered":"Sol hareketin g\u00fcncel durumu \u00fczerine de\u011ferlendirmeler… \/ Ekim"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>22 Minute, 4 Second <\/div>\n\n <\/div>

Devrimci harekette ideolojik ve moral k\u0131r\u0131lma <\/strong><\/h2>\n

(Eyl\u00fcl 2008\u2019de verilmi\u015f kapsaml\u0131 bir konferans\u0131n sol harekete ili\u015fkin \u00f6zel b\u00f6l\u00fcmleridir… Buradaki sunum tek tek gruplara ili\u015fkin \u00f6zel de\u011ferlendirmelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r…)<\/em><\/strong> <\/p>\n

Bug\u00fcn \u00e7ok belirgin bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fclmekte olan bir devrimci-demokratik hareket ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fczy\u00fczeyiz. S\u00f6zkonusu olan basit\u00e7e bir \u00f6rg\u00fctsel \u00e7\u00f6z\u00fclme de\u011fil, daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc ideolojik ve moral bir \u00e7\u00f6z\u00fclmedir. Halk\u00e7\u0131 gelenekten gelen k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva devrimci-demokrat gruplarda rahats\u0131z edici bir k\u0131r\u0131lma var. \u00d6ylesine ki, art\u0131k \u201890\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n genel devrimci hareket tan\u0131m\u0131 bile giderek bir anlam ta\u015f\u0131maz hale geliyor. <\/p>\n

<\/p>\n

Eskiden, devrimci hareket demenin, devrimci-reformist ayr\u0131m\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmenin b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nemi ve siyasal ya\u015fam i\u00e7inde anlaml\u0131 bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131. Bug\u00fcn bunu s\u00f6ylemek art\u0131k kolay de\u011fil. Ku\u015fkusuz hala da devrimciler olarak bir \u015feyler birlikte yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin 8 Mart\u2019ta reformist-feminist ak\u0131mlar blokuna kar\u015f\u0131 ortak devrimci bir tutum al\u0131nabiliyor. Ya da 1 May\u0131slar \u00f6ncesinde devrimci bir platform kurularak 1 May\u0131s\u2019a bile\u015fik bir a\u011f\u0131rl\u0131k konmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Ama bunlar art\u0131k s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6rnekler ve bunlar\u0131n bile anlam\u0131 ve i\u015flevi giderek zay\u0131fl\u0131yor. Daha da \u00f6nemlisi, kimileri i\u00e7in bunlar devrimci ilkesel hassasiyetlerde de\u011fil, fakat pratik se\u00e7eneksizliklerden dolay\u0131 tercih edilebilir ortakl\u0131klar oluyor. Nitekim bak\u0131yorsunuz, d\u00fcn\u00fcn s\u00f6ylem plan\u0131nda en iddial\u0131 devrimcileri, \u00e7ok ciddi ilkesel ya da politik g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n s\u00f6zkonusu oldu\u011fu durumlarda, devrimci platformlar\u0131 b\u0131rak\u0131p reformistlerle birlikte hareket ediyor ve bunda hi\u00e7bir sorun da g\u00f6rmeyebiliyorlar. Bu, ideolojik bir gev\u015femeyi ve \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi anlat\u0131yor. <\/p>\n

K\u00fcrt hareketi \u00fczerine de\u011ferlendirmeler yaparken, bug\u00fcn bu hareketin en temel zaaf\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir stratejik \u00e7izgiden yoksunluk oldu\u011funu s\u00f6yledim. Ayn\u0131 olgu temelde, geleneksel halk\u00e7\u0131 gelenekten bug\u00fcne kalan devrimci gruplar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Halk\u00e7\u0131 devrimci hareketin gelinen yerde art\u0131k inan\u00e7 ve ciddiyetle izleyebildi\u011fi devrimci bir stratejisi yok. Oysa devrimcilik, temelde bir stratejik a\u00e7\u0131kl\u0131k ve tutarl\u0131l\u0131k i\u015fidir, devrimci iktidar hedefine dayal\u0131 bir siyasal m\u00fccadele \u00e7izgisinde ifadesini bulur. Devrimci-reformist ayr\u0131m\u0131n\u0131 neye g\u00f6re yapmak gerekir? Elbette kurulu devlet ve toplum d\u00fczenini devrimci yollardan de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir stratejik tutum ve a\u00e7\u0131kl\u0131k \u00fczerinden. E\u011fer sorun basit\u00e7e toplumsal sistem olarak kapitalizme kar\u015f\u0131 olmak olsayd\u0131, bu durumda reformistleri de devrimci saymak olana\u011f\u0131 do\u011fard\u0131. Zira onlar da ilke olarak kapitalizme kar\u015f\u0131, onlar da \u00f6zel m\u00fclkiyet d\u00fczeninin ya da s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinin tasfiyesinden yanalar… Toplumsal ili\u015fkiler de\u011fi\u015ftirilmeli, b\u00fcy\u00fck kapitalist m\u00fclkiyet kamula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, emek\u00e7ilerin \u00fczerindeki s\u00f6m\u00fcr\u00fc son bulmal\u0131d\u0131r diyebiliyorlar, ki bunu s\u00f6ylemelerinde bir g\u00fc\u00e7l\u00fck de yok. <\/p>\n

Devrimcilik, ayn\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen bu hedeflere ula\u015fmada izlenecek siyasal strateji, bununla kopmaz bi\u00e7imde, izlenecek yol ve kullan\u0131lacak y\u00f6ntemlerle ilgilidir. Aslolan mevcut d\u00fczeni yorumlamak ve olumsuzlamak de\u011fil, fakat devrimci yollardan de\u011fi\u015ftirmektir. Hedefe ula\u015fmak ancak bununla olanakl\u0131 olabilir. Devrimci iktidar m\u00fccadelesi bu, kurulu devlet d\u00fczeninin zorla y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve yerine devrimci iktidar\u0131n konulmas\u0131 m\u00fccadelesi bu. Devrimci perspektifle hareket edebilmeyi, kurulu d\u00fczen ve devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda her bak\u0131mdan buna uygun bir konumlanmay\u0131, buna uygun bir siyasal m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, dostun-d\u00fc\u015fman\u0131n buna g\u00f6re saptanmas\u0131n\u0131, m\u00fccadele yol ve y\u00f6ntemlerinin buna g\u00f6re se\u00e7ilmesini gerektirir. Devrimcilik bunda, burada ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 bulur. Devrimciyle reformisti ay\u0131ran ayr\u0131m \u00e7izgileri de burada kendini g\u00f6sterir. <\/p>\n

D\u00fcne kadar kapitalizme kar\u015f\u0131 ideolojik perspektifleri tart\u0131\u015fmal\u0131 olan, devrimi anti-fa\u015fist, anti-feodal s\u0131n\u0131rlarda g\u00f6ren bir tak\u0131m \u00e7evreler, salt kurulu devlet d\u00fczenine kar\u015f\u0131 devrimci bir iktidar m\u00fccadelesini form\u00fcle ettikleri i\u00e7in, biz onlar\u0131 rahatl\u0131kla devrimci olarak tan\u0131mlayabiliyorduk. \u00d6te yandan, kapitalist m\u00fclkiyet d\u00fczenine kar\u015f\u0131 ideolojik tav\u0131r al\u0131\u015f\u0131n\u0131 ger\u00e7ekte daha net bir bi\u00e7imde ortaya koyan, ama bu d\u00fczene y\u00f6nelik devrimci bir m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fct anlay\u0131\u015f\u0131ndan da t\u00fcm\u00fcyle uzak olan ak\u0131mlar\u0131 ise reformist olarak de\u011ferlendiriyorduk. Bu anla\u015f\u0131l\u0131r bir tutumdu. Zira bu ak\u0131mlar devrimci de\u011fi\u015ftirme iradesinden, buna uygun d\u00fc\u015fen bir devrimci m\u00fccadele stratejinden, bunun gerektirdi\u011fi yol ve y\u00f6ntemlerden, devrimci \u00f6rg\u00fct ve ara\u00e7lardan \u00f6zenle uzak durmakta idiler. Devrimci siyasal strateji burada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Kurulu devlet d\u00fczeninin devrilmesine dayal\u0131 bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131, bir m\u00fccadele anlay\u0131\u015f\u0131 burada bir temel ayr\u0131m \u00e7izgisidir. Kom\u00fcnist s\u0131n\u0131f devrimcili\u011fi ile devrimci-demokrat s\u0131n\u0131rlardaki k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva devrimcili\u011fini ayn\u0131 \u201cdevrimci hareket\u201d ortak tan\u0131m\u0131nda birle\u015ftirebilen de budur. <\/p>\n

Zaaf bug\u00fcn tam da bu alanda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira art\u0131k devrimci siyasal stratejinin gerektirdi\u011fi tutum ve hassasiyetleri g\u00f6remiyoruz baz\u0131lar\u0131nda. Duygular ve niyetler hala da devrimci olsa bile, ortada ideolojik a\u00e7\u0131dan net devrimci stratejik form\u00fclasyonlar ve bunun gerektirdi\u011fi pratik hassasiyetler yok. S\u00f6zkonusu \u00e7evrelerin art\u0131k belirgin bir iktidar slogan\u0131 bile yok. \u201870\u2019li y\u0131llarda t\u00fcm devrimci siyasal gruplar\u0131n en belirgin \u00f6zelli\u011fi, kendilerine \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7imde tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131 ve stratejisi ile hareket etmeleri idi. \u0130\u00e7erik olarak bu \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131, ama hi\u00e7 de\u011filse bi\u00e7imsel y\u00f6nden bir stratejik duyarl\u0131l\u0131k s\u00f6zkonusu idi. Devrimci demokratik halk iktidar\u0131 denebiliyordu, devrimci i\u015f\u00e7i-k\u00f6yl\u00fc iktidar\u0131 denebiliyordu… Sonu\u00e7ta devrimci bir iktidar tan\u0131m\u0131, buna dayal\u0131 bir devrimci strateji tan\u0131m\u0131 vard\u0131. Anti-emperyalist demokratik devrim, milli demokratik devrim, milli demokratik halk devrimi, ulusal demokratik halk devrimi diyorlard\u0131… <\/p>\n

Bug\u00fcn bunlar s\u00f6ylem olarak da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kayboldu. Art\u0131k daha \u00e7ok taktik sorunlar, g\u00fcndelik politikalar \u00fczerinden konu\u015fuluyor, g\u00fcndelik bir pusulas\u0131z pragmatist s\u00fcr\u00fcklenmedir gidiyor. Herkesin g\u00f6sterebilece\u011fi t\u00fcrden bir sistem ya da d\u00fczen kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuz var. Ama a\u00e7\u0131k bir devrimci stratejik \u00e7izgi yok, net bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131 yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok grubun bug\u00fcne kadar ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 devrim ve iktidar g\u00f6r\u00fc\u015flerine olan inan\u00e7lar\u0131 k\u0131r\u0131ld\u0131. Bunun yerine yeni bir \u015fey de koyam\u0131yorlar. Yeri gelince her \u015feyi uluorta tart\u0131\u015f\u0131yorlar, ama her \u015feyden \u00f6nce kendilerinin ne t\u00fcr bir devrim anlay\u0131\u015f\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131 netle\u015ftirmeleri gerekiyor. Bunlara d\u00f6n\u00fcp, herkesi ele\u015ftiriyorsunuz da sizin program\u0131n\u0131z nerede, devrim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z ve stratejik \u00e7izginiz nedir diye sorulsa, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n s\u00f6yleyebilece\u011fi hemen hi\u00e7bir \u015fey yok. Birtak\u0131m partilerin hala resmen ortada duran programlar\u0131n\u0131n bile onlar i\u00e7in bir \u015fey ifade edip etmedi\u011fi art\u0131k belli de\u011fil. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n resmi programlar\u0131 kendileri i\u00e7in bile anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015f, i\u00e7i bo\u015falm\u0131\u015f durumda. <\/p>\n

Devrimci bir ak\u0131m, her \u015feyden \u00f6nce devrimci bir ideolojik kimlik demektir. Bu kendi ba\u015f\u0131na bir \u015feyi \u00e7\u00f6zmez ama bunsuz da bir yol y\u00fcr\u00fcnemez. Bir program\u0131, bir rotas\u0131, yani net bir siyasal \u00e7izgisi olur bir hareketin. Her konuda bir \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar, ama kendilerinin temel g\u00f6r\u00fc\u015fleri belli de\u011fil! Bir dizi grubun durumu tam\u0131 tam\u0131na b\u00f6yle. Eski \u00e7izgi \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, yerine yeni bir \u015fey koyam\u0131yorlar ama. B\u00f6yle olunca da g\u00fcndelik politikayla idare ediyorlar, i\u015fin \u00f6z\u00fcnde s\u00fcr\u00fckleniyorlar. Genel bir d\u00fczen, devlet, sistem kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemiyle gidiyorlar. Bu kendi ba\u015f\u0131na kimseyi devrimci yapmaz, zira ayn\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcstelik daha kuvvetli bir s\u00f6ylemle reformist gruplar da iyi k\u00f6t\u00fc yap\u0131yorlar. <\/p>\n

Bu, i\u015fin ciddiyetinin kaybedildi\u011fini g\u00f6steriyor. \u201860\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye solu kitlesel bir temel \u00fczerinde do\u011fdu\u011funda, t\u00fcm gen\u00e7li\u011fine ve deneyimsizli\u011fine ra\u011fmen, en hararetli tart\u0131\u015fmalar strateji sorunlar\u0131 \u00fczerine yap\u0131l\u0131yordu. Mahir \u00c7ayan gibi gen\u00e7 bir devrimci Aren-Boran oport\u00fcnizminin kar\u015f\u0131s\u0131na stratejik g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 \u00fczerinden \u00e7\u0131kabiliyordu. \u0130brahim Kaypakkaya 12 Mart\u2019\u0131n o a\u011f\u0131r fa\u015fist ter\u00f6r ko\u015fullar\u0131nda, PDA revizyonizmine kar\u015f\u0131 kendi devrimci stratejik \u00e7izgisini tan\u0131ml\u0131yordu. Bu gen\u00e7 devrimciler, devrime ili\u015fkin, topluma ili\u015fkin, s\u0131n\u0131flara ili\u015fkin, dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn bunlardaki a\u00e7\u0131kl\u0131klarla anlam\u0131n\u0131 bulan devrimci stratejiye ili\u015fkin sorunlardaki a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bir siyasal hareket olarak ortaya \u00e7\u0131kabilmenin olmazsa olmaz ko\u015fulu olarak ele al\u0131yorlard\u0131. Bu a\u00e7\u0131dan s\u00f6zkonusu d\u00f6nem ger\u00e7ekte T\u00fcrkiye sol hareketinin ideolojik ve stratejik sorunlar y\u00f6n\u00fcnden en ciddi, en titiz davranabildi\u011fi bir d\u00f6nemdi. Stratejik sorunlarda g\u00f6sterilen bu titizlik, devrim ve iktidar sorunlar\u0131ndaki ciddiyetin ve samimiyetin de bir ifadesi idi. <\/p>\n

Bug\u00fcn ise durum kabaca \u015f\u00f6yle: G\u00fcndelik hareket her \u015fey, sonu\u00e7sa hi\u00e7bir \u015fey! Bu, Bernstein\u2019\u0131n \u00fcnl\u00fc revizyonist form\u00fcl\u00fcd\u00fcr, en kaba bir reformizmi anlat\u0131r. G\u00fcndelik hareket ve \u00e7\u0131kar her \u015fey, sonu\u00e7, yani uzun vadeli temel hedefler, yani devrimci strateji hi\u00e7bir \u015fey. Ku\u015fkusuz bug\u00fcn\u00fcn o y\u0131pranm\u0131\u015f, yorulmu\u015f devrimcileri bu anlamda reformist de\u011fil ama, i\u015fin \u00f6z\u00fcnde durumlar\u0131 bir bak\u0131ma b\u00f6yle. G\u00fcndelik hareketlilik i\u00e7inde kim kendini nerede ne kadar \u00e7ok g\u00f6sterirse kayg\u0131s\u0131 egemen art\u0131k. Bu, art\u0131k ciddiyetin kaybedildi\u011fini g\u00f6steriyor. Burada art\u0131k bir devrim, bir iktidar iradesi yok demektir. Zaten \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi yaratan da bu. Gide gide bu ciddiyetsizli\u011fi kendileri de hissettikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu kadar\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lan o \u015fevk ve enerji de kayboluyor. T\u00fcrkiye\u2019nin geleneksel devrimci hareketi zaten uzun y\u0131llar sa\u011flam bir ideolojik bak\u0131\u015fa sahip de\u011fildi. Ama her \u015feye ra\u011fmen belli ideolojik g\u00f6r\u00fc\u015f ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 vard\u0131, her bir hareketin. Bu onlara kendine g\u00f6re bir \u015fevk ve heyecan da veriyordu. Bu \u015fevk ve heyecan \u00e7o\u011fu zaman o \u00e7izgiyi a\u015f\u0131yor, \u00e7izgi onun g\u00f6lgesinde de kal\u0131yordu. \u015eimdi \u00e7izgi de gidiyor, heyecan da… Bug\u00fcnk\u00fc durum \u00f6zetle bu. <\/p>\n

Bunu \u015fu veya bu hareket \u00fczerinden \u00e7ok somut olarak \u00f6rneklemenin bir yarar\u0131 yok. \u00c7ok yapt\u0131k bunu bug\u00fcne kadar, ba\u015fl\u0131ca gruplar\u0131n durumuna \u0131\u015f\u0131k tutacak de\u011ferlendirmelerimiz orta yerde duruyor. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

Hemen t\u00fcmden tasfiye olmu\u015f bir devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc yeniden kurmak bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki en zor sorun. Ortada ciddi boyutlarda bir k\u0131r\u0131lma var. Sorun fiziki k\u0131r\u0131lmadan \u00f6teyedir ve bu nedenle fazlas\u0131yla vahimdir. Devrimciler fiziki y\u00f6nden 12 Martlar\u2019da, 12 Eyl\u00fcller\u2019de de k\u0131r\u0131ld\u0131lar. \u00d6nemli olan bunun bir devrimci irade k\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmemesidir. Oysa bug\u00fcn k\u0131r\u0131lan devrimci \u00f6rg\u00fct iradesidir. Bug\u00fcn legal \u00e7al\u0131\u015fma ile uyumlu belli say\u0131da kadroyu her \u015feye ra\u011fmen hala da \u00e7\u0131karabilirsiniz. Ama devrimci yeralt\u0131 m\u00fccadelesinin t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcklerini g\u00f6\u011f\u00fcsleyebilen ve bedellerini devrimci bir kararl\u0131l\u0131kla \u00f6demeye haz\u0131r kadrolar \u00e7\u0131karmak art\u0131k eskisi kadar kolay de\u011fil. Burada herkesin bildi\u011fi bir s\u0131r olarak belirgin bir zaafiyet var ve bunun bilincine varmak, geleneksel \u00f6rg\u00fctlerde bir umutsuzluk yarat\u0131yor ve bu tasfiye olmu\u015f devrimci \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131y\u0131 yeniden kurmakta bir irade k\u0131r\u0131lmas\u0131na yola\u00e7\u0131yor. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

\u00d6zetle genelde bu irade k\u0131r\u0131lmas\u0131 var; bu konuda ger\u00e7ek\u00e7i olmak ve art\u0131k bu ger\u00e7e\u011fi dosdo\u011fru g\u00f6rmek gerekiyor. Bu durum, ciddi ilkesel sorunlar\u0131, bu ilkesel sorunlara dayal\u0131 politika sorunlar\u0131n\u0131 hafife almay\u0131 da beraberinde getiriyor. Daha \u00f6nce de s\u00f6yledim, \u00f6yle devrimci \u00e7evreler var ki, ciddi sorunlarda devrimcileri b\u0131rak\u0131p, gidip reformistlerle o kadar rahat ba\u011fda\u015fabiliyorlar ki… Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bunu anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekiyorduk, fakat art\u0131k duruma \u015fa\u015f\u0131rm\u0131yoruz. Bunu ideolojik ve ilkesel sorunlardaki hassasiyetin yitirilmesi ve faydac\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 bir pratik s\u00fcr\u00fcklenme durumu olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. <\/p>\n

\u201890\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda b\u00f6yle bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. D\u00f6nemin devrimcileri reformistlerle ayr\u0131m \u00e7izgileri konusunda belli bir hassasiyet i\u00e7inde idiler, devrimci-reformist ayr\u0131m\u0131 belirgindi. \u015eimdi bu konuda m\u00fcthi\u015f bir rahatl\u0131k var. Kendilerine devrimci diyenler \u00f6teki devrimcilerle anla\u015fabildi\u011finden \u00e7ok daha rahat bir bi\u00e7imde reformist parti ve \u00e7evreler ile anla\u015fabiliyor ve bunda hi\u00e7bir sorun g\u00f6rm\u00fcyorlar. \u0130lkesel hassasiyetlerin ve ideolojik \u00f6l\u00e7\u00fclerin kaybedildi\u011finin g\u00f6stergesi bu. Devrimci ideolojik kimlik b\u00f6yle bir erozyon i\u00e7inde gide gide anlam\u0131n\u0131 yitiriyor. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

Sorun bizim s\u0131n\u0131f\u0131n ne denli ba\u011fr\u0131nda ve ekseninde oldu\u011fumuz de\u011fil ku\u015fkusuz. Bizim hi\u00e7 de\u011filse bir bilincimiz ve bununla uyumlu bir y\u00f6nelimimiz var. Toplumda belli bir devrimci s\u0131n\u0131fa dayanmadan, onu devrimci eksen haline getirmek iradesi ve pratik \u00e7abas\u0131 g\u00f6stermeden, bu konuda mesafe almadan, politik m\u00fccadelede de ciddi bir rol oynama \u015fans\u0131 yok, biz bunun bilincindeyiz. Siyasal m\u00fccadele s\u0131n\u0131flar m\u00fccadelesidir temelde, k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar m\u00fccadelesi de\u011fil. K\u00fc\u00e7\u00fck gruplar\u0131n devletle kapal\u0131 devre at\u0131\u015fmas\u0131 hi\u00e7 de\u011fil. Biz hi\u00e7 de\u011filse bunu biliyoruz, bunu bilmenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda davran\u0131yoruz ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bize ne kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bizim ne mesafe katetti\u011fimiz, bu ayr\u0131 bir sorun. Bu bizi a\u015fan da bir sorun. Bu zamana, d\u00f6neme, toplumsal ortama, kitle hareketinin mevcut durumuna, bir dizi ba\u015fka etkene ba\u011fl\u0131. Ama bizim hi\u00e7 de\u011filse bir bilincimiz var; biz s\u0131n\u0131fa dayanamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece yokolur gideriz, hi\u00e7bir varolma \u015fans\u0131, iktidar olma \u015fans\u0131, devrimi zafere ula\u015ft\u0131rma \u015fans\u0131m\u0131z olmaz diyebiliyoruz. B\u00f6yle marksist bir bilincimiz var. <\/p>\n

S\u00f6zkonusu ak\u0131mlar\u0131n b\u00f6yle bir bilinci de yoktu ve halen de yok. Onlar kendi s\u00f6zde \u201c\u00e7elik \u00e7ekirdek\u201dlerini, devrimci s\u0131n\u0131f ekseni d\u0131\u015f\u0131nda kurabileceklerini ve bununla bir yere y\u00fcr\u00fcyebileceklerini zannediyorlard\u0131. Hi\u00e7bir yere y\u00fcr\u00fcyemedikleri \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya. Gelinen yerde baz\u0131 gruplar\u0131n en etkin olduklar\u0131 yer yurtd\u0131\u015f\u0131, daha somut olarak Avrupa. Y\u00f6neticilerin kafalar\u0131n\u0131 en \u00e7ok takt\u0131\u011f\u0131, en \u00e7ok ilgi yo\u011funla\u015fmas\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 yer yurtd\u0131\u015f\u0131. Hi\u00e7 de sadece \u015fu veya bu \u00f6zel grubu kastederek s\u00f6ylemiyorum bunu. Genelle\u015fen bir e\u011filim var burada. \u00c7\u00fcnk\u00fc yurtd\u0131\u015f\u0131 giderek bir ya\u015fam alan\u0131 haline geliyor. D\u00fcne kadar lanetli bir m\u00fcltecilik alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen ve y\u00f6n\u00fcne bile d\u00f6n\u00fcl\u00fcp bak\u0131lmayan alan, \u015fimdi art\u0131k giderek bir ya\u015fam alan\u0131 haline geliyor, geleneksel k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva gruplar i\u00e7in. Bu ya\u015fam alan\u0131na bir ya\u015fam altyap\u0131s\u0131 gerekiyor, yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6sterilen ilginin gerisinde bu var. Yoksa \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fan, geli\u015fen bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn, ilerleyen bir devrimci siyasal m\u00fccadelenin ya da \u00f6rg\u00fctsel in\u015fa \u00e7abas\u0131n\u0131n bir tak\u0131m ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, lojistik destek alan\u0131 olarak kullanmak de\u011fil… <\/p>\n

(…) <\/p>\n

Bundan on y\u0131l kadar \u00f6nceki bir de\u011ferlendirmemizde, T\u00fcrkiye\u2019de 40 \u00f6rg\u00fct var deniliyor ama alakas\u0131 yok, topu topu 5 \u00f6rg\u00fct var deniliyordu. \u015eimdi bu say\u0131y\u0131 daha da azaltmak, en fazla \u00fc\u00e7e indirmek gerekiyor. Bunlardan da ikisinin ideolojik \u00e7izgileri ve mevcut y\u00f6nelimleri \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma tarzlar\u0131, m\u00fccadele anlay\u0131\u015flar\u0131, s\u0131n\u0131fsal bak\u0131\u015flar\u0131 \u00e7ok farkl\u0131. Ama bir siyasi aktivite olarak bakarsan\u0131z, a\u00e7\u0131\u011f\u0131na-kapal\u0131s\u0131na, tarz\u0131na-y\u00f6ntemine, s\u0131n\u0131f\u0131na-alan\u0131na bakmadan sorarsan\u0131z, bir hareketlilik olarak, bir gayret olarak, bir politik aktivite olarak bakarsan\u0131z, evet ortada iyi k\u00f6t\u00fc \u00fc\u00e7 siyasal hareket var. <\/p>\n

Ne var ki kendi ba\u015f\u0131na politik aktivite kimseyi bir yere g\u00f6t\u00fcrmez. Bug\u00fcn s\u00f6n\u00fcmlenen gruplar\u0131n hepsi de zaman\u0131nda \u00e7ok aktiflerdi. Kendilerine g\u00f6re y\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131, g\u00fc\u00e7 olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131, belli etki alanlar\u0131na sahiptiler. Onlar \u015fimdi kamand\u0131lar, oysa d\u00fcn b\u00f6yle de\u011fillerdi. Ama o kamanmay\u0131 getiren bir s\u00fcre\u00e7 var. O kamanma sonu\u00e7ta neden do\u011fuyor? Bu \u00e7ok \u00f6nemli. \u0130deolojik belirsizlik, s\u0131n\u0131f kimli\u011finden yoksunluk, yap\u0131sal zaaflar konusunda herhangi bir bilin\u00e7 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan yoksunluk, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zele\u015ftirel bir tutumdan, devrimci bir yenilenme \u00e7abas\u0131ndan yoksunluk sonu\u00e7ta bu ak\u0131beti haz\u0131rl\u0131yor. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

Sorun kendi i\u00e7inde legal bir partinin kurulup kurulamayaca\u011f\u0131 sorunu de\u011fil, meselenin bu yan\u0131 kendi ba\u015f\u0131na ilkesel bir sorun da de\u011fil, bu t\u00fcm\u00fcyle somut bir durum de\u011ferlendirmesi sorunu. \u0130lkesel olan ihtilalci illegal \u00f6rg\u00fct sorunudur, buna dayal\u0131 bir eksenin vazge\u00e7ilmezli\u011fidir. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, bug\u00fcnk\u00fc her siyasal hareketin legal olu\u015fumlar\u0131 da bir t\u00fcr legal bir partidir kendine g\u00f6re. Mesele bu de\u011fil. K\u0131r\u0131lma legalitenin kullan\u0131lmas\u0131nda de\u011fil, fakat devrimci illegalitenin terkedilmesindedir. Bu, legalitenin devrimci temellerde ve ama\u00e7lara y\u00f6nelik olarak kullan\u0131labilece\u011fi zeminin de yitirilmesi demektir. Zira illegal temellere dayal\u0131 bir devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcz ve buna dayal\u0131 bir siyasal faaliyetiniz yoksa, bu durumda legalitenin devrimci istismar\u0131 ifadesi de t\u00fcm anlam\u0131n\u0131 yitirir. Devrimci illegalitesi olmayan\u0131n devrimci legalitesi de olamaz, sorunun \u00f6z\u00fc budur. <\/p>\n

Devrimci legaliteyi belli bir rahatl\u0131kla kullanabilmek i\u00e7in bile geride illegal bir \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131n\u0131n olmas\u0131 gerekir. Bu oldu\u011fu s\u00fcrece devlet, b\u0131rak a\u00e7\u0131kta kals\u0131n, hi\u00e7 de\u011filse buradan izlerim diye bakar. Bu olmasa, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z devrimci s\u00f6yleme bile m\u00fcdahale etmeye kalkar. EMEP\u2019liler sokakta kurduk sokakta savunaca\u011f\u0131z dediler. Bunu s\u00f6yleyenlere polis sokak ter\u00f6r\u00fc uygulad\u0131, s\u00f6ylem ondan itibaren terkedildi, \u00fcstelik ideolojik ele\u015ftirisi bile yap\u0131larak. TKP bug\u00fcn ger\u00e7ekte ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc ama\u00e7 ve hedeflerini resmi bir parti program\u0131 olarak ortaya koyam\u0131yor. Bunun kapat\u0131lma nedeni olaca\u011f\u0131ndan kayg\u0131lan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc. Kendi ama\u00e7 ve hedeflerini, bunu ger\u00e7ekle\u015ftirme yol ve y\u00f6ntemlerini t\u00fcm a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya koyamayan, somutlanm\u0131\u015f bir program halinde dostun d\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde g\u00f6ndere \u00e7ekemeyen bir devrimci parti d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz? <\/p>\n

Kom\u00fcnist Manifesto\u2019dan beri kom\u00fcnistler, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131, ama\u00e7 ve hedeflerini dostun d\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir bayrak gibi dalgaland\u0131r\u0131rlar. Kom\u00fcnist Manifesto buna ili\u015fkin s\u00f6zlerle biter. Kom\u00fcnistler kendi g\u00f6r\u00fc\u015f ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131 gizlemeye tenezz\u00fcl etmezler, diye vurgular. TK\u0130P Program\u0131 da anlaml\u0131 bir tutum ve tercihle, Kom\u00fcnist Manifesto\u2019nun buna ili\u015fkin s\u00f6zleri ile biter. Siz bir parti olarak ger\u00e7ekten neyi hedefledi\u011finizi, ne yapmak istedi\u011finizi do\u011frudan s\u00f6yleyemedikten sonra, parti ad\u0131na ve herkesin \u00f6n\u00fcnde partimizin ger\u00e7ek ama\u00e7 ve hedefleri \u015funlard\u0131r diyemedikten sonra, kendinize parti deseniz ne olur ki? Kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini en dolays\u0131z ve en tam bir bi\u00e7imde s\u00f6yleyebilmek, devrimci olman\u0131n olmazsa olmaz ko\u015fuludur. Devrimcilerde bu k\u00f6kl\u00fc bir gelenektir. 1905\u2019te Petrograd Sovyeti\u2019nin ba\u015fkan\u0131 Tro\u00e7ki, \u00c7arl\u0131k mahkemesinde yarg\u0131lan\u0131yor, ayaklanmaya giri\u015fmi\u015f ama yenilmi\u015f Petrograd Sovyeti\u2019nin ba\u015fkan\u0131 olarak. Savunmadaki tutumu mealen \u015f\u00f6yle: Evet, say\u0131n savc\u0131 do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor; biz tam da \u00c7arl\u0131k rejimini silahl\u0131 ayaklanma yoluyla devirmeye kalkt\u0131k, yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey tam\u0131 tam\u0131na buydu… Bu budur, tav\u0131r b\u00f6yle olmak zorunda. <\/p>\n

*** <\/p>\n

Devrimci demokratik harekette belirgin bir irade k\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu ve bunun temelde ideolojik bir k\u0131r\u0131lma oldu\u011funu s\u00f6yledim. \u0130deolojik kimlik her\u015feyin ba\u015f\u0131 dedim. Ama bu, ilk ad\u0131m olmak anlam\u0131nda! Bir mayan\u0131z olacak, bu ideolojik \u00e7izgidir. O mayay\u0131 \u00e7alacaks\u0131n\u0131z, bu m\u00fccadelenin i\u00e7inde bir politik kimlik halini alacak, bir mayalanma yaratacak. B\u00f6ylece bir politik kimli\u011finiz ve bir \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131n\u0131z olu\u015fur. E\u011fer devrimci ideolojik kimli\u011finize uygun devrimci bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcz yoksa, devrimci ideolojik kimli\u011finizi koruman\u0131z g\u00fcvence alt\u0131nda de\u011fil demektir. Devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc devrimci ideoloji yarat\u0131r. Devrimci bir \u00f6rg\u00fcte sahip olmak i\u00e7in devrimci bir ideolojiye sahip olmak zorundas\u0131n\u0131z. Ama devrimci bir ideoloji ile devrimci bir \u00f6rg\u00fct yaratt\u0131ktan sonra, bu devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn kendisi, devrimci ideolojinizin s\u00fcreklili\u011finin bir g\u00fcvencesidir. E\u011fer bu temel \u00f6nemde devrimci \u00f6rg\u00fctsel zemini kaybederseniz, zamanla o devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fc yaratm\u0131\u015f ideolojik kimli\u011fi de koruyamazs\u0131n\u0131z. \u015eimdiki olay bu, devre \u015fimdi b\u00f6yle tamamlan\u0131yor ve kapan\u0131yor. <\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de devrimci \u00f6rg\u00fctsel kimlik devrimci siyasal \u00e7\u0131k\u0131\u015fla yarat\u0131ld\u0131. Devlete silah \u00e7ekmeyle yarat\u0131ld\u0131, \u201871 Hareketi\u2019nin do\u011fumunu kastediyorum. Zamanla \u00e7e\u015fitli siyasal \u00e7evreler belli \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar yaratt\u0131lar, \u00e7izgi geri planda kald\u0131, ama yarat\u0131lan devrimci \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131, gelenekler, ruh, heyecan uzun s\u00fcre devrimci kimli\u011fin korunmas\u0131n\u0131, devrimci s\u00f6ylemlere sad\u0131k kal\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. \u015eimdi i\u015fte bu devrimci \u00f6rg\u00fctsel zeminler kaybediliyor. <\/p>\n

Bunun ilk b\u00fcy\u00fck dalgas\u0131, as\u0131l y\u0131k\u0131c\u0131 ve tasfiye edici dalgas\u0131 12 Eyl\u00fcl\u2019de ya\u015fand\u0131, Biz TDKP\u2019yi, Dev Yol\u2019u, Kurtulu\u015f\u2019u, TKEP\u2019i vb. o zaman kaybettik. Ama geriye her \u015feye ra\u011fmen dar bir \u00e7evre kald\u0131 ve bunlar ge\u00e7mi\u015fin devrimci miras\u0131ndan, 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn devrimci direni\u015f\u00e7i ruhundan yararlanarak, yeniden devrimci \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lar kurdular, bu temel \u00fczerinde devrimci iddialar\u0131n\u0131 ve s\u00f6ylemlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. <\/p>\n

\u201890\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortas\u0131ndan 2000\u2019li y\u0131llara, yani son 10-12 y\u0131l i\u00e7erisinde, kaybedilen i\u015fte bu oldu. Devrimci yap\u0131lar etkili darbelerle tasfiye edildi. Devrimci \u00f6rg\u00fctlere y\u00f6nelen devlet sald\u0131r\u0131s\u0131, Milli G\u00fcvenlik Siyaset Belgesi\u2019nin saptamas\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak, \u00e7ok \u00f6zel bir tarzda yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. F tipleri\/h\u00fccre sald\u0131r\u0131s\u0131 da bu genel operasyonun bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, zindanlara doldurulan devrimcilerin uygun ko\u011fu\u015f ko\u015fullar\u0131nda e\u011fitilerek d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordu devlet ve bunu bir sorun say\u0131yordu. Bu zemini ortadan kald\u0131rd\u0131. Bu, \u00e7ok ge\u00e7meden, halk\u00e7\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva \u00e7evrelerde devrimci \u00f6rg\u00fct iradesinin k\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nedeni haline geldi. <\/p>\n

Bug\u00fcn \u00f6rg\u00fctleri yeniden kurmak istemiyorlar demiyorum, kuram\u0131yorlar diyorum. Kuramad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e de umutsuzlu\u011fa kap\u0131l\u0131yorlar ve yeni aray\u0131\u015flara giriyorlar. Bu, sanal alan yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan legal partiye kadar bir tak\u0131m bi\u00e7imlerde kendini \u00fcretiyor. Baz\u0131lar\u0131 da \u00e7aresizce ve belirsizce bekliyorlar. \u0130deolojik k\u0131r\u0131lma ve \u00f6rg\u00fctsel k\u0131r\u0131lma birbirini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak besliyor. Vurgulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu. <\/p>\n

\u0130deolojik kimlik \u00f6rg\u00fctsel kimli\u011fi yarat\u0131r, \u00f6rg\u00fctsel kimlik de gerisin geri ideolojik kimli\u011fi besler dedim. Bu ili\u015fki bu dar s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde kendi i\u00e7inde do\u011fru. Ama bu asl\u0131nda yeterli bir form\u00fcl de de\u011fil. T\u00fcrkiye sol hareketinin en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal zaaf\u0131 bu ayn\u0131 zamanda. \u0130deoloji ile \u00f6rg\u00fct yeterli de\u011fil. \u0130deoloji bir s\u0131n\u0131fa dayanmak, \u00f6rg\u00fct o s\u0131n\u0131fa ta\u015f\u0131nmak, orada ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmek zorunda. Devrimci ideoloji, devrimci s\u0131n\u0131f, devrimci \u00f6rg\u00fct, \u00fc\u00e7\u00fc bir araya gelmek ve organik olarak kayna\u015fmak zorunda. Ger\u00e7ek devrimci s\u0131n\u0131f partisi ancak b\u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131kar. Belli bir s\u0131n\u0131f\u0131n, modern toplumda kendine \u00f6zg\u00fc benzersiz bir konuma sahip bir s\u0131n\u0131f\u0131n, yani proletaryan\u0131n devrimci hareketini bir eksen haline getirebilmenin d\u0131\u015f\u0131nda, bol\u015fevik \u201c\u00e7elik \u00e7ekirdek\u201d olmak\/yaratmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Toplumsal hayatta b\u00f6yle mucizeler yoktur, nitekim tarihte de bu i\u015f b\u00f6yle olmam\u0131\u015ft\u0131r. Devrimci ideoloji, devrimci \u00f6rg\u00fct, devrimci s\u0131n\u0131f devrimci \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ve m\u00fccadelenin kayna\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 harman\u0131nda bir araya gelmi\u015ftir, o \u00fcnl\u00fc bol\u015fevizm tam da b\u00f6yle do\u011fmu\u015f, \u015fekillenmi\u015f, kendini bulmu\u015f, serpilip geli\u015fmi\u015f, g\u00fc\u00e7 kazan\u0131p iktidar olmu\u015ftur. <\/p>\n

Bug\u00fcn geleneksel devrimci demokrat hareket ayn\u0131 zamanda, s\u0131n\u0131f kimli\u011finden yoksun olman\u0131n, s\u0131n\u0131f kimli\u011fini ciddiye almaman\u0131n, belli bir s\u0131n\u0131f \u00fczerinden kendini tan\u0131mlama ve o s\u0131n\u0131fa dayanman\u0131n, kendi ideolojik kimli\u011fini bu maddi zeminde ete-kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcrme sorununu ciddiye almaman\u0131n da sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor. S\u0131n\u0131f d\u0131\u015f\u0131 devrimcilik iflas ediyor, sorun ayn\u0131 zamanda bu. Basit\u00e7e devrimci demokrasinin program\u0131 iflas etmiyor, s\u0131n\u0131f d\u0131\u015f\u0131 devrimcilik anlay\u0131\u015f\u0131 da iflas ediyor. Bunu ba\u015faramayan herkes iflas edecektir. <\/p>\n

TK\u0130P\u2019nin II. Parti Kongresinin gerek\u00e7eli g\u00fcndemini ortaya koyan de\u011ferlendirmesi ile Kongre bildirisinde de bu temel \u00f6nemde noktaya at\u0131flar var: Biz i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketiyle devrimci temellere dayal\u0131 bir ilk birle\u015fmeyi sa\u011flayamam\u0131\u015f olmak anlam\u0131nda hen\u00fcz sosyalizmle s\u0131n\u0131f hareketinin birli\u011fini simgeleyen bir parti de\u011filiz, deniliyor orada, ki bu nokta \u00e7ok \u00f6nemli. Partimizin gelece\u011fi bunu ne kadar ba\u015far\u0131p ba\u015faramayaca\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131. E\u011fer parti bunu ba\u015faramazsa, de\u011fil bir devrimci s\u0131n\u0131f partisi olmak, \u015fimdiki devrimci ideolojik kimli\u011fini bile korumak ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6steremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc materyalizm bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ise, sorunun \u00f6z\u00fcnde bu var. Bir ideoloji bir s\u0131n\u0131f \u00fczerinden ancak ete-kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnebilir, maddi bir g\u00fc\u00e7 haline gelebilir. Teori kitlelere, sosyalizm proletaryaya maloldu\u011fu zaman maddi bir g\u00fc\u00e7 haline gelir, proletarya sosyalizmi denilen siyasal ak\u0131m \u015fekillenir ve modern burjuva toplumda kendi devrimci rol\u00fcn\u00fc oynayabilir. <\/p>\n

Bizim \u00f6tekilerden fark\u0131m\u0131z nedir diyorsan\u0131z, her\u015feye ra\u011fmen bu bilinci korumak, bu bilincin do\u011frultusunda yap\u0131labilecek olanlar\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bu konuda iradesini kaybetmemek, derim \u00f6ncelikle. Bizim temel \u00f6nemde bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu. Bu \u00e7ok belirgin bir fark. Biz bug\u00fcn\u00fcn \u00f6zel ko\u015fullar\u0131nda \u00f6ncelikle devrimci \u00f6rg\u00fct denilen sorunu \u00e7ok ciddiye alarak, sorunun bu halkas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn mertebe g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc etraf\u0131n bo\u015fald\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u015fimizin daha da zor hale geldi\u011fini biliyoruz. Devrimci \u00f6rg\u00fct halkas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek en temel sorun bug\u00fcn. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bug\u00fcn\u00fcn en zay\u0131f noktas\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fckler ta\u015f\u0131yan bir sorun halihaz\u0131rda. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

Reformist harekete ili\u015fkin olarak k\u0131saca neler s\u00f6ylenebilir? Reformist hareket kimli\u011fini buldu. T\u00fcrkiye\u2019nin reformist hareketi kendi bug\u00fcnk\u00fc kimli\u011fine g\u00f6nl\u00fc rahat bir bi\u00e7imde oturdu. Ama belirgin bir i\u00e7 bunal\u0131m i\u00e7inde. Se\u00e7imleri izleyen d\u00f6nemin de\u011ferlendirmeleri i\u00e7inde bu sorunu, bunal\u0131m\u0131 ve ona yola\u00e7an etkenleri ele alm\u0131\u015f bulunuyoruz. <\/p>\n

\u00d6DP i\u015fin asl\u0131nda iki ayr\u0131 parti \u015fu anda. Bir genel merkez kanad\u0131 var, Ergenekon operasyonunda AKP\u2019nin yan\u0131nda tutum ald\u0131. Bir de O\u011fuzhan M\u00fcft\u00fco\u011flu\u2019nun temsil etti\u011fi eski Dev-Yol\u2019cu kanad\u0131 var; onlar da bunu d\u00fczen i\u00e7i klikler \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyor, bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalmay\u0131 savunuyorlar. Ayn\u0131 gazetede birbirleri ile ideolojik polemik yapabiliyorlar. Bir bunal\u0131m\u0131 anlat\u0131yor bu, fiili bir b\u00f6l\u00fcnmeyi anlat\u0131yor. <\/p>\n

EMEP s\u0131n\u0131f hareketi i\u00e7erisinde belli bir ciddiyetle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde bir par\u00e7a etkinlik sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131, tuttu\u011fu baz\u0131 mevzilerle (T\u00dcMT\u0130S gibi) daha iyi bir durumdayd\u0131. Son 6-7 y\u0131l i\u00e7erisinde bu konumunu kaybetti, \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt hareketinin yede\u011finde depre\u015fen parlamenter hayalleri onu daha farkl\u0131 bir aray\u0131\u015fa itti. \u015eimdi yeniden yer yer s\u0131n\u0131f \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na y\u00f6neliyor. Ama bu alandaki eski iddial\u0131 konumunu \u00e7oktan kaybetti. 2002 y\u0131l\u0131ndan beri parlamentarizm sevdas\u0131na kap\u0131ld\u0131, hala da esas dikkati burada. \u015eimdi \u201c\u00e7at\u0131 partisi\u201dnin en hararetli yanda\u015flar\u0131ndan… <\/p>\n

\u00c7at\u0131 partisi bilindi\u011fi gibi bu se\u00e7imlere y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n yeni \u00f6rg\u00fctsel bi\u00e7imi olarak \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. 2002 DEHAP blokuydu. 2004\u2019te SHP \u00e7at\u0131s\u0131 oldu. 2007\u2019de \u00f6nce zeytin dal\u0131 olarak seslendirildi, sonra \u201c1000 aday\u201d bloku bi\u00e7imini ald\u0131. \u015eimdilerde ise buna \u00c7at\u0131 Partisi deniliyor. T\u00fcm liberaller yeni bir se\u00e7ime y\u00f6nelik olarak bu \u00e7at\u0131n\u0131n alt\u0131nda kendilerine yer ar\u0131yorlar. EMEP bunlar\u0131n en heveslilerinden biri. <\/p>\n

SDP bunal\u0131m\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imsiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sonunda kesin bir b\u00f6l\u00fcnmeyle sonu\u00e7land\u0131. K\u00fcrt hareketinin ekseninde, K\u00fcrt hareketinden \u00e7ok daha fazla onun s\u00f6ylemlerine sahip \u00e7\u0131karak, kendine bir siyasal ya\u015fam alan\u0131 a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ayr\u0131lanlar, bizim K\u00fcrt sorunu d\u0131\u015f\u0131nda bir politikam\u0131z, bir siyasal varl\u0131k nedenimiz olmayacak m\u0131 diye ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Asl\u0131nda anlaml\u0131 bir soruydu, fakat t\u00fcm\u00fcyle yanl\u0131\u015f ki\u015filer taraf\u0131ndan ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan ama\u00e7larla sorulmu\u015ftu. Ayr\u0131lanlar\u0131n da bunun yerine koyabilece\u011fi bir \u015fey yok. Sadece K\u00fcrt hareketi ile araya konulmu\u015f bir mesafe olarak kald\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131. <\/p>\n

TKP ise ba\u015fka bir yerde duruyor. \u201cUlusalc\u0131 sol\u201dun soldaki uzant\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc kazand\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir itibar kayb\u0131na u\u011frad\u0131. Belirgin bir milliyet\u00e7i s\u00f6ylemi var. K\u00fcrt sorununda \u00e7ok belirgin bir \u015fovenizmi var. Bir orta s\u0131n\u0131f milliyet\u00e7ili\u011fi TKP\u2019ninki. Oysa bu baylar zaman\u0131nda anti-emperyalizmi modas\u0131 ge\u00e7mi\u015f bir arg\u00fcman olarak g\u00f6ren bir ideolojik birikimden geliyorlar. Gelenek\u2019te bunlar i\u015fleniyordu bir zamanlar. Genel olarak demokratik siyasal sorunlara, demokrasi, siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, K\u00fcrt sorunu gibi sorunlara k\u00fc\u00e7\u00fcmasme ile bak\u0131l\u0131yordu. Aslolan sosyalist devrimdir diyorlard\u0131, \u015fimdi yurtsever olmu\u015flar! En geri, yer yer baya\u011f\u0131 yurtsever temalar\u0131 kullan\u0131yorlar: \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi Amerika\u2019ya b\u00f6ld\u00fcrmeyece\u011fiz!\u201d diyorlar \u00f6rne\u011fin. Bu, K\u00fcrt sorunu \u00fczerinden \u015fovenist kudurganl\u0131\u011f\u0131n etkisi alt\u0131ndaki kitlelere verilmi\u015f gerici bir mesaj oluyor i\u015fin asl\u0131nda. \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi Amerikan emperyalizminin \u00e7iftli\u011fi yapmayaca\u011f\u0131z, kom\u015fu halklara kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 \u00fcss\u00fc yapmayaca\u011f\u0131z\u201d demiyor da, \u201cT\u00fcrkiye\u2019yi Amerika\u2019ya b\u00f6ld\u00fcrtmeyece\u011fiz\u201d diyor. B\u00f6ylece devletin b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck s\u00f6ylemi anti-amerikan bir sosla sunulmu\u015f oluyor. Bu partinin bir\u00e7ok \u00e7evre taraf\u0131ndan bu konuda ele\u015ftirilmesi, yer yer \u201cmilli kom\u00fcnistler\u201d olarak a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131 bu a\u00e7\u0131dan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Belli bir g\u00fcc\u00fc var, kadrosal yap\u0131s\u0131 var, bir tak\u0131m yay\u0131n organlar\u0131 var, yeti\u015fmi\u015f e\u011fitimli insanlar\u0131 var, belli bir kitlesi var. Ama bunlar \u00f6nemli de\u011fil, sonu\u00e7ta kimlik \u00f6nemli. Biz devrimciyiz, ideolojik \u00f6l\u00e7\u00fclerle ve politik kimlik \u00fczerinden bakar\u0131z sorunlara. <\/p>\n

*** <\/p>\n

Reformistlerin \u015fu an t\u00fcm dikkatleri \u00e7at\u0131 partisi \u00fczerinde. \u00c7at\u0131 partisi, farkl\u0131 partilerin kendi partisel varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruyarak, ortak bir parti i\u00e7erisinde ayr\u0131ca bir araya gelmeleri projesi. Bu proje nas\u0131l bir ihtiyac\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc? Onlar iddia ediyorlar ki, bu hi\u00e7 de se\u00e7imlere y\u00f6nelik bir proje de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6yle bir sol alternatife ihtiyac\u0131 var, as\u0131l sorun bu, vb… <\/p>\n

Ayr\u0131 partiler, bir \u00e7at\u0131 parti kurup bir alternatif parti yaratamazlar. Parti kavram\u0131n\u0131n siyaset biliminde bir anlam\u0131 var, a\u00e7\u0131k bir ideolojiye, programa ve takti\u011fe sahip siyasal bir organizma demektir parti. Hem ayr\u0131 partiler olacak, hem de bir \u00e7at\u0131 partisi olacak! Bu s\u00f6ylemin hi\u00e7bir ciddiyeti yok. \u00c7at\u0131 partisi t\u00fcm\u00fcyle bir se\u00e7im partisidir, ki ancak bu taktirde bir par\u00e7a anlam\u0131 olabilir. Nitekim AKP\u2019nin kapat\u0131lmas\u0131 tehlikesinin var oldu\u011fu bir a\u015famada, bir an \u00f6nce kural\u0131m diyorlard\u0131, May\u0131s\u2019ta kurmay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. AKP kapat\u0131l\u0131rsa sonbaharda yap\u0131lacak gibi g\u00f6r\u00fcnen se\u00e7ime parti yeti\u015ftirmek istiyorlard\u0131. AKP kapat\u0131lmay\u0131nca, yerel se\u00e7imler de normal tarih olan Mart\u2019a kal\u0131nca i\u015fi a\u011f\u0131rdan almaya ba\u015flad\u0131lar. T\u00fcm\u00fcyle bir se\u00e7im partisi oldu\u011funu bu bile g\u00f6stermeye yeter. K\u00fcrt hareketi eksenli bu ittifak her zaman se\u00e7imlere y\u00f6nelik oldu, halen de \u00f6yle. Her se\u00e7im \u00f6ncesinde, bizim ittifak\u0131m\u0131z hi\u00e7 de se\u00e7imlere y\u00f6nelik de\u011fil diyorlar, ama se\u00e7imler bitiyor ve ittifak da\u011f\u0131l\u0131yor. Ta ki yeni bir se\u00e7ime kadar. Yeni bir se\u00e7im yakla\u015f\u0131nca, yeniden yeni bir bi\u00e7im alt\u0131nda, \u201c\u00e7at\u0131 partisi\u201d, \u201czeytin dal\u0131\u201d vb. adlar alt\u0131nda yeni projelerle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Ve her seferinde yemin billah ediyorlar, ittifak\u0131m\u0131z se\u00e7imlere de\u011fil m\u00fccadele ortakl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik diye. Bunu 6 senedir b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyorlar, ama pratikte yapt\u0131klar\u0131 se\u00e7im ittifak\u0131 ili\u015fkisini ge\u00e7miyor. <\/p>\n

Reformist solda parlamentarist kimlik giderek oturdu. Kendilerine parlamentarist denilmesini sorun da etmiyorlar art\u0131k. Onlar\u0131 bu eksende ele\u015ftirmenin bu a\u00e7\u0131dan bir anlam\u0131 yok art\u0131k. Taban\u0131na anlataca\u011f\u0131n\u0131z bir \u015fey yok, zira taban\u0131na da benimsetiyor bunu, kendince me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir yeni kimlik bu. <\/p>\n

Peki, meclise grup sokacaklar da ne olacak? Halen mecliste zaten bir grup yok mu? Anlaml\u0131 ne i\u015fler yap\u0131yor bu parlamento grubu? <\/p>\n

\u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda parlamento tart\u0131\u015fmalar\u0131, devrimci s\u00f6ylemi me\u015frula\u015ft\u0131rma i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyordu. Duma k\u00fcrs\u00fcs\u00fc \u00fczerinden kitlelere sesleniliyordu. Bu ses kitlelere do\u011frudan Duma \u00fczerinden yans\u0131m\u0131yordu. Duma tutanaklar yoluyla s\u00f6ylemi resmi belgeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyordu, gerisi t\u00fcm\u00fcyle devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn etkinli\u011fi olarak ya\u015fan\u0131yordu. Tutanaklar devrimci bas\u0131na, devrimci bas\u0131nsa i\u015f\u00e7ilere ta\u015f\u0131n\u0131yordu. Duma k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnden y\u00fckseltilen sesin i\u015f\u00e7ilere ula\u015fmas\u0131n\u0131n mekanizmas\u0131 buydu. Parlamento grubunun gerisinde dinamik bir devrimci parti ve hareket halindeki kitleler vard\u0131. Kitle hareketi parlamento grubunu besliyordu, parlamento grubunun kendisi de kitle hareketine destek oluyordu. En verimli d\u00f6nemi 1912-14 y\u0131llar\u0131d\u0131r. Badayev \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019nda Bol\u015fevikler<\/em> kitab\u0131nda bunu \u00e7ok g\u00fczel anlat\u0131yor. Bu budur, b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bizimkiler kitle m\u00fccadelesini, sokak m\u00fccadelesini ve kitlelerin hareketi \u00fczerinden parlamentoda bir kuvvet olmay\u0131 bir yana b\u0131rakm\u0131\u015flar, kendi i\u00e7erisinde bir parlamenter g\u00fc\u00e7 olmaya bak\u0131yorlar. <\/p>\n

Latin Amerika\u2019da parlamenter ba\u015far\u0131lar var ama b\u00fcy\u00fck bir sosyal huzursuzlu\u011fun, b\u00fcy\u00fck kitle m\u00fccadelelerinin (Bolivya\u2019da, Venezuella\u2019da, Ekvador\u2019da bu \u00e7ok belirgindir) \u00fczerinden g\u00fcndeme geliyorlar ve kitlelerin tepkisi, bunun \u00fczerinden h\u00fck\u00fcmet olmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f g\u00fc\u00e7leri, ba\u015fkanlar\u0131 ya da partileri s\u00fcrekli bask\u0131 alt\u0131nda tutuyor. Bolivya\u2019da Morales ba\u015flang\u0131\u00e7ta sendeliyor ve \u00e7ok da g\u00fcven vermiyordu. Onu ba\u015fa getiren kitle dinamizmi tepkisini ve kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyduk\u00e7a, bu Morales \u00fczerinde hem bir bas\u0131n\u00e7 etkeni oldu ve hem de onun i\u00e7in bir cesaret kayna\u011f\u0131 olu\u015fturdu. <\/p>\n

Peki K\u00fcrt oylar\u0131 \u00fczerinden parlamentoya girmeye \u00e7al\u0131\u015fan reformist sol hangi kitle hareketine dayan\u0131yor? Sizi parlamentoya ta\u015f\u0131yan bir kitle hareketi yoksa e\u011fer dayanabildi\u011finiz, bu durumda K\u00fcrt oylar\u0131yla parlamentoya girme ba\u015far\u0131s\u0131 elde etseniz ne olur? Bug\u00fcn\u00fcn burjuva toplumunda parlamenter mekanizmalar ge\u00e7mi\u015fle k\u0131yaslanmayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Parlamentoda y\u00fckselecek sesinizi ancak kitle hareketi \u00fczerinden ve kendi \u00f6z ara\u00e7lar\u0131n\u0131z \u00fczerinden duyurabilirsiniz. Ciddi bir kitle hareketine dayanm\u0131yorsan\u0131z, as\u0131l kavranacak halkay\u0131 buradan alm\u0131yorsan\u0131z, dikkatinizi, enerjinizi buraya yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131yorsan\u0131z, bir yolunu bulup parlamentoya 80 ki\u015filik grup da soksan\u0131z bunun bir k\u0131ymeti olmaz. <\/p>\n

Burada ideolojik kavray\u0131\u015ftaki temelli sorunlar\u0131 bir yana koyuyorum. Parlamentarizmin ne oldu\u011fu belli. Yerel se\u00e7imler \u00fczerinden reformistlerin \u201cyerel iktidarla\u015fma\u201d kavram\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fi belli. Bizde bunlar ele\u015ftirildi, enine boyuna tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Reformist hareketin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc ve y\u00f6nelimin do\u011frusu art\u0131k \u00e7ok \u00f6nemasmiyoruz. Bu art\u0131k sindirilmi\u015f bir kimlik oldu onlar i\u00e7in, bundan b\u00f6yle bir ger\u00e7eklik olarak kabul etmek gerekiyor. \u00c7ok \u00f6zel ideolojik y\u00fcklenmelerin konusu yapmak da gerekmiyor bence. Herkes ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor, burada bir yan\u0131lg\u0131 yok. Yeni kazan\u0131lan gen\u00e7 devrimcileri d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131rsan\u0131z, taban da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu \u00e7izgiyi, bu konumu benimasmi\u015f bulunuyor. <\/p>\n

(…) <\/p>\n

(<\/strong>www.tkip<\/u>.org<\/font><\/strong><\/a> sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r…)<\/strong><\/em> <\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Devrimci harekette ideolojik ve moral k\u0131r\u0131lma (Eyl\u00fcl 2008\u2019de verilmi\u015f kapsaml\u0131 bir konferans\u0131n sol harekete ili\u015fkin \u00f6zel b\u00f6l\u00fcmleridir… Buradaki sunum tek tek gruplara ili\u015fkin \u00f6zel de\u011ferlendirmelerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r…) Bug\u00fcn \u00e7ok belirgin bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fclmekte olan bir devrimci-demokratik hareket ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fczy\u00fczeyiz. S\u00f6zkonusu olan basit\u00e7e bir \u00f6rg\u00fctsel \u00e7\u00f6z\u00fclme de\u011fil, daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc ideolojik ve moral bir \u00e7\u00f6z\u00fclmedir. Halk\u00e7\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-1252","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sol-basn"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1252","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1252"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1252\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}