{"id":1030,"date":"2008-09-23T21:46:05","date_gmt":"2008-09-23T19:46:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wp.mehmetcanyuece.com\/2008\/09\/23\/qnato-guercistandan-sonra-ayakta-kalabilir-miq-immanuel-wallerstein\/"},"modified":"2008-09-23T21:46:05","modified_gmt":"2008-09-23T19:46:05","slug":"qnato-guercistandan-sonra-ayakta-kalabilir-miq-immanuel-wallerstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/qnato-guercistandan-sonra-ayakta-kalabilir-miq-immanuel-wallerstein\/","title":{"rendered":"“NATO G\u00fcrcistan’dan sonra ayakta kalabilir mi?” -Immanuel Wallerstein"},"content":{"rendered":"
\n
\n \t<\/i> Read Time:<\/span>5 Minute, 9 Second <\/div>\n\n <\/div>

“NATO G\u00fcrcistan’dan sonra ayakta kalabilir mi?” -Immanuel Wallerstein<\/p>\n

Yeni bir So\u011fuk Sava\u015f’la ilgili gazetelerde kopar\u0131lan t\u00fcm bu yaygaran\u0131n ortas\u0131nda, analistlerin \u00e7o\u011fu Saaka\u015fvili’nin G\u00fcney Osetya’ya yapt\u0131\u011f\u0131 tedbirsiz ziyaretle ayyuka \u00e7\u0131kan ger\u00e7ek krizi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yor. NATO’nun varl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma konusu. <\/p>\n

Bunu anlamak i\u00e7in, NATO’nun kurum ve konsept olarak ba\u015flang\u0131c\u0131na geri d\u00f6nmeliyiz. <\/p>\n

Hikaye 1947’de Birle\u015fik Krall\u0131k ve Fransa’n\u0131n Alman<\/em> askeri sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 i\u00e7in m\u00fc\u015fterek yard\u0131m taahh\u00fct eden Dunkirk Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalamalar\u0131yla ba\u015flad\u0131. Grup 1948’de, yine Almanya’ya kar\u015f\u0131 savunma hedefiyle Br\u00fcksel Anla\u015fmas\u0131 ile Hollanda, Bel\u00e7ika ve L\u00fckasmburg’u i\u00e7ine alacak \u015fekilde geni\u015fletildi. Bunun ard\u0131ndan bu be\u015f millet bir araya gelerek birle\u015fik bir Genelkurmay Ba\u015fkanlar\u0131 Komitesi’ne sahip Bat\u0131 Birli\u011fi Savunma \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fc kurdular. Anla\u015fmalarla ilgili iki noktay\u0131 belirtmek gerekir. Birle\u015fik Devletler bunlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildi ve bunlar ba\u015flang\u0131\u00e7ta Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 de\u011fil, Almanya’ya kar\u015f\u0131 bir araya gelmi\u015flerdi.<\/p>\n

<\/p>\n

NATO’nun 1949’daki kurulu\u015fu, 1948 Berlin ablukas\u0131n\u0131n hemen arkas\u0131ndan geldi. NATO, asl\u0131nda Bat\u0131 Birli\u011fi Savunma Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131yordu. Canlanan Alman militarizminin tehlikelerine de\u011fil, Birle\u015fik Devletler ve Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki so\u011fuk sava\u015fa odaklanmaktayd\u0131. Birle\u015fik Devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan NATO bir\u00e7ok amaca hizmet etmekteydi. Bu, Birle\u015fik Devletler’in Avrupa’da Berlin Ablukas\u0131 ile tehlikeye girdi\u011fi g\u00f6r\u00fclen g\u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 korumay\u0131 \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011funa dair Sovyetler Birli\u011fi’ne verdi\u011fi bir mesajd\u0131. Fransa’y\u0131 ve \u0130ngiltere’yi Bat\u0131 Almanya’n\u0131n yeniden silahlanmas\u0131 konusunda ikna etmenin bir yoluydu. Bunun yan\u0131nda, hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f askeri yap\u0131lar\u0131n\u0131 iyiden ge\u00e7ersiz k\u0131larak ve askerlerini ABD komutas\u0131na sokarak, m\u00fcttefiklerin askeri harekatlar\u0131n\u0131 kontrol etmenin de yoluydu. <\/p>\n

Siyasi liderler ve bat\u0131 Avrupal\u0131 \u00fclkelerin n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu, ba\u015flang\u0131\u00e7 i\u00e7in NATO konseptine gayet olumlu bakmaktayd\u0131. Onlar i\u00e7in bu, Sovyetler Birli\u011fi’nin Yalta Anla\u015fmas\u0131’n\u0131 ihlal etmesi halinde Birle\u015fik Devletler’in onlar\u0131 savunaca\u011f\u0131n\u0131n garantisiydi. Fransa ise tarihsel mutabakat\u0131n\u0131n bir sonucu olarak Bat\u0131 Almanya’n\u0131n yeniden silahlanmas\u0131n\u0131 kabul etmeye haz\u0131rd\u0131. Ne var ki, Fransa \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc hedeften tedirgindi. Bu hedef, Frans\u0131z askerlerinin ABD komutas\u0131nda olmas\u0131yd\u0131 ki, Charles De Gaulle’\u00fcn 1966’da Fransa’y\u0131 NATO’nun askeri kanad\u0131ndan \u00e7\u0131karmas\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla karargah\u0131n da Paris’ten Br\u00fcksel’e ta\u015f\u0131nmas\u0131na neden olacakt\u0131. <\/p>\n

1970’lerin ba\u015f\u0131nda bat\u0131 Avrupa sadece Almanya ile ilgili endi\u015feleri \u00fczerinden atmakla kalmad\u0131, Sovyetler Birli\u011fi’nin art\u0131k yak\u0131n bir sald\u0131r\u0131 tehdidi te\u015fkil etmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131. Sadece Fransa de\u011fil, di\u011fer \u00fclkeler de Stalin sonras\u0131 Sovyetler Birli\u011fi’ni bat\u0131 Avrupa ile daha yo\u011fun bir i\u015fbirli\u011fine girmesi i\u00e7in nas\u0131l ehlile\u015ftireceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu, Bat\u0131 Almanya’n\u0131n Ostpolitik<\/em> yakla\u015f\u0131m\u0131yla yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. 1980’lerde ise Sovyetler Birli\u011fi’nden bat\u0131 Avrupa’ya uzanacak bir do\u011falgaz boru hatt\u0131 fikri \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu fikir Margaret Thatcher y\u00f6netimindeki Birle\u015fik Krall\u0131k taraf\u0131ndan bile olumlu kar\u015f\u0131land\u0131.
Birle\u015fik Devletler bu geli\u015fmelerden kayg\u0131land\u0131. Do\u011falgaz boru hatt\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131ysa ba\u015far\u0131ya ula\u015fmad\u0131. NATO’nun par\u00e7as\u0131 olmayacak bir Avrupa ordusu kurulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Genel olarak, Kuzey Atlantik toplulu\u011funun d\u0131\u015f\u0131nda, Avrupa gibi Avrupa fikrine hi\u00e7 de dost\u00e7a yakla\u015fmad\u0131. <\/p>\n

Bu gerginlik, 1989’da kom\u00fcnizmlerin \u00e7\u00f6kmesiyle ve 1991’de Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131yla yo\u011funla\u015ft\u0131. NATO, bat\u0131 Avrupa’y\u0131 Kom\u00fcnist Parti taraf\u0131ndan y\u00f6netilen Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 savunacak bir yap\u0131 olarak kurulduysa, NATO’nun i\u015flevi art\u0131k neydi? Birle\u015fik Devletler NATO’yu s\u00fcrd\u00fcrmeye karar verdi ve kendi rol\u00fcn\u00fc yeniden tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca, Birle\u015fik Devletler ile ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan \u00f6zerk bir Avrupa yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131na ve daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc Mihail Gorba\u00e7ov’un da tasarlad\u0131\u011f\u0131 gibi Rusya’y\u0131 da i\u00e7erecek bir “bir ortak Avrupa evinin” olu\u015fturulmas\u0131na izin vermeme karar\u0131 verildi. <\/p>\n

NATO’nun yeni yap\u0131sal sorunu ise art\u0131k, Sovyetler Birli\u011fi ile ba\u011flar\u0131ndan kurtulmu\u015f olan eski Sovyet uydular\u0131n\u0131 da i\u00e7ererek \u015fekilde geni\u015fleyip geni\u015flemeyece\u011fi sorunuydu. Birle\u015fik Devletler neredeyse bir anda bunlar\u0131n NATO’ya kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 destekledi. Bat\u0131 Avrupal\u0131larsa buna daha az hevesliydi. Eski uydular bu kat\u0131l\u0131m\u0131 Birle\u015fik Devletler’e ba\u011flanmak olarak g\u00f6rd\u00fcler, bu onlar i\u00e7in Rusya’ya kar\u015f\u0131 bir korunak ve ekonomik iyile\u015fme demekti. Birle\u015fik Devletler, bu \u00fclkelerin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 Rusya’n\u0131n muhtemel canlan\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 bir k\u0131s\u0131tlama ve daha \u00e7ok “Avrupa”n\u0131n muhalif olduklar\u0131<\/strong> ABD’yle yak\u0131n ittifaktan kopmamas\u0131 i\u00e7in bir garanti olarak g\u00f6rd\u00fc. Bat\u0131 Avrupa ise bu konuda \u00f6zellikle daha az hevesliydi \u00e7\u00fcnk\u00fc Birle\u015fik Devletler’in ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n

Irak sava\u015f\u0131 bu durumu iyice \u015fiddetlendirdi. Donald Rumsfeld bu iki Avrupa’n\u0131n; bitmi\u015f,”eski” ve uzla\u015fmaz Avrupa ve Birle\u015fik Devletlerle d\u00fcnyaya ili\u015fkin ayn\u0131 ama\u00e7lara sahip “yeni” Avrupa’n\u0131n keyfini \u00e7\u0131kard\u0131. Asl\u0131nda, 2003 Irak i\u015fgalindeki halihaz\u0131rdaki durumda \u00fc\u00e7 Avrupa mevcuttu: Rumsfeld’in “yeni” Avrupa’s\u0131 (yani, eski Sovyet uydular\u0131), “istenen koalisyona” kat\u0131lmay\u0131 reddedenler (\u00f6zellikle Fransa ve Almanya) ve 2003’te ABD i\u015fgalini destekleyen Avrupal\u0131 \u00fclkeler (\u00f6zellikle Birle\u015fik Krall\u0131k, \u0130spanya ve \u0130talya). Fransa ve Almanya Putin’in Rusya’s\u0131n\u0131n yan\u0131na, Birle\u015fik Devletler’e Birle\u015fmi\u015f Milletler’e kar\u015f\u0131 ortak muhalefetlerinden dolay\u0131 daha kolay \u00e7ekildiler. <\/p>\n

Gerginlik devam etti. Birle\u015fik Devletler, Ukrayna ve G\u00fcrcistan’\u0131n NATO’ya kat\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecini ba\u015flatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndaysa, kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece Fransa ve Almanya’y\u0131 de\u011fil, Birle\u015fik Krall\u0131k’\u0131 \u0130spanya’y\u0131 ve \u0130talya’y\u0131 da buldu. Asl\u0131nda, bunu sadece d\u00f6rt do\u011fu Avrupal\u0131 devlet destekliyordu: Polonya ve \u00fc\u00e7 Balt\u0131k devleti. Di\u011fer do\u011fu Avrupal\u0131 devletlerse suskun kald\u0131lar. <\/p>\n

Ard\u0131ndan, Saaka\u015fvili’nin G\u00fcney Osetya’ya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ve Rusya’n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ba\u015far\u0131l\u0131 cevab\u0131 geldi. Polonya ve \u00fc\u00e7 Balt\u0131k \u00fclkesi G\u00fcrcistan’a hemen tam destek verdiler ve Birle\u015fik Devletler daha sonra sesini ancak retorik d\u00fczeyinde y\u00fckseltebildi ve insani yard\u0131m y\u00fckl\u00fc gemilerini g\u00f6nderdi. <\/p>\n

Bat\u0131 Avrupa ne yapt\u0131? Fransa ba\u015fkan\u0131 Sarkozy, ans\u0131z\u0131n ve hi\u00e7 kimseye dan\u0131\u015fmadan bu kavgada ate\u015fkes pazarl\u0131\u011f\u0131na giri\u015fti ve Avrupa Birli\u011fi’ne bu emrivakiyi kabul ettirdi. Ard\u0131ndan Alman \u015fans\u00f6lyesi Merkel, Rusya ile m\u00fczakerelere ba\u015flad\u0131. \u0130talya ba\u015fkan\u0131 Silvio Berlusconi bile Putin’e telefon etti. T\u00fcm bunlar olurken Condoleezza Rice ger\u00e7ek diplomatik tablonun d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. <\/p>\n

Diplomasi i\u015fe yarad\u0131 m\u0131? Rus askerlerinin nerede konu\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve Rusya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z G\u00fcney Osetya ve Abhazya’y\u0131 kesin olarak tan\u0131mas\u0131 konular\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkiler devam ediyorsa, ancak bir noktaya kadar yarad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Ne var ki, bat\u0131 Avrupal\u0131 devlet adamlar\u0131 Rusya ile ba\u011flar\u0131n kopar\u0131lmamas\u0131n\u0131n \u00f6nemini belirten a\u00e7\u0131klamalar yapmaya devam ediyorlar. Avrupal\u0131 bas\u0131n\u0131n en fazla yapabilece\u011finin bat\u0131 Avrupa ile dostane ili\u015fkilerin bozulmas\u0131 sebebiyle Rusya’ya \u00e7\u0131k\u0131\u015fmak oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. T\u00fcm bunlardan da a\u00e7\u0131k olan, New York Times’\u0131n Polonya, \u00c7ek Cumhuriyeti ve Balt\u0131k \u00fclkelerinin sorunu etkisini kullanarak \u00e7\u00f6zmesi i\u00e7in Rice’\u0131 de\u011fil Angela Merkel’i \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor oldu\u011funa dair haberidir. Angela Merkel, Almanya’n\u0131n G\u00fcrcistan’\u0131n NATO’ya \u00fcyeli\u011fini desteklemekten uzak oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/p>\n

En dikkat \u00e7ekense, Financial Times<\/em>‘ta, fazlas\u0131yla Bat\u0131 Singapur yanl\u0131s\u0131<\/strong> deneyimli akademisyen Kishore Mahbubani’nin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 op-ed yaz\u0131d\u0131r. Mahbubani d\u00fcnyan\u0131n %10’unun Rusya’y\u0131 su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131, geri kalan %90’\u0131n “G\u00fcrcistan hakk\u0131ndaki bat\u0131l\u0131 yorumlardan kafas\u0131 kar\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funu” ve Mao Zedung’un bir noktada hakl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu; bu da ba\u015f \u00e7eli\u015fki ve \u00f6teki \u00e7eli\u015fkiler aras\u0131ndaki \u00f6zde\u015fliktir. “Rusya bat\u0131n\u0131n y\u00fczle\u015fti\u011fi ba\u015f \u00e7eli\u015fki olmaya aday de\u011fildir.” demekte ve d\u00fcnyay\u0131 daha tehlikeli bir yer haline getirenin Bat\u0131’n\u0131n “hatal\u0131 (stratejik) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc” oldu\u011funu s\u00f6yleyerek bitirmektedir. <\/p>\n

Birle\u015fik Devletler, hen\u00fcz bat\u0131l\u0131 olmayan d\u00fcnyadaki dostlar\u0131n\u0131n bilgece \u00f6\u011f\u00fctlerini dinlemeye haz\u0131r de\u011fil. Bat\u0131 Avrupa kendilerini tehlikeye atacak \u015feyin ne oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. NATO ise Mahbubani’nin “so\u011fuk sava\u015f sonras\u0131” dedi\u011fi \u00e7a\u011fda stratejik faaliyetlerinin yetersizli\u011fini telafi edemez durumdad\u0131r. <\/p>\n

1 Eyl\u00fcl 2008 <\/p>\n

[Binghamton.edu adresindeki \u0130ngilizce orijinali<\/a>nden A\u00e7alya Temel taraf\u0131ndan Sendika.Org i\u00e7in \u00e7evrilmi\u015ftir]<\/strong><\/p>\n

www.sendika.org<\/strong><\/a><\/p>\n

\n
\n \n
\n \n \"Happy\"\n <\/a>\n
\n Happy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sad\"\n <\/a>\n
\n Sad <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Excited\"\n <\/a>\n
\n Excited <\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Sleepy\"\n <\/a>\n
\n Sleepy <\/div>\n
\n 0<\/span>\n \n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Angry\"\n <\/a>\n
Angry<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n \n <\/div>\n <\/div>\n\n
\n \n \"Surprise\"\n <\/a>\n
Surprise<\/div>\n
\n 0<\/span>\n 0<\/span> %<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n\n \n
Tweet<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“NATO G\u00fcrcistan’dan sonra ayakta kalabilir mi?” -Immanuel Wallerstein Yeni bir So\u011fuk Sava\u015f’la ilgili gazetelerde kopar\u0131lan t\u00fcm bu yaygaran\u0131n ortas\u0131nda, analistlerin \u00e7o\u011fu Saaka\u015fvili’nin G\u00fcney Osetya’ya yapt\u0131\u011f\u0131 tedbirsiz ziyaretle ayyuka \u00e7\u0131kan ger\u00e7ek krizi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yor. NATO’nun varl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma konusu. Bunu anlamak i\u00e7in, NATO’nun kurum ve konsept olarak ba\u015flang\u0131c\u0131na geri d\u00f6nmeliyiz. Hikaye 1947’de Birle\u015fik Krall\u0131k ve Fransa’n\u0131n Alman […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-1030","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-d"],"blocksy_meta":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1030\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mcanyuce.net\/eski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}